Raadsvoorstel 2831 - Advies aan Commissariaat van de Media over lokale media-instelling

Raadsvoorstel

Zaaknr.: Z/16/042096/ Z/16/042096/RAAD/21/02831

Raadsvergadering d.d.

:

25 maart 2021

Inlichtingen bij : Griffie

Agendapunt

:

12

Telefoonnr.

: 14 0488

Portefeuillehouder

:

Burgemeester Kottelenberg

E-mailadres

: griffie@nederbetuwe.nl

Onderwerp: Uitbrengen van advies aan het Commissariaat voor de Media over de twee aanvragen om aangewezen te mogen worden als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe

Voorgesteld besluit: besluit: U wordt voorgesteld: te herroepen het besluit tot advies van 14 mei 2020 om Stichting Stadsomroep Tiel aan te wijzen als lokale media-instelling voor de gemeente Neder-Betuwe; 1. een negatief advies aan het Commissariaat voor de Media uit te brengen ten aanzien van de aanvraag van Stichting Stadomroep Tiel om aangewezen te worden als lokale media-instelling voor NederBetuwe; 2. een negatief advies aan het Commissariaat voor de Media uit te brengen ten aanzien van de aanvraag van Nova Media Producties om aangewezen te worden als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe; 3. het Commissariaat voor de Media te verzoeken geen lokale media-instelling aan te wijzen voor de gemeente Neder-Betuwe; 4. de conceptbrief aan het Commissariaat voor de Media, waarin uw advies is verwoord, vast te stellen.

Samenvatting voorstel: Op 14 mei 2020 besloot uw raad om aan het Commissariaat voor de Media (hierna Commissariaat) te adviseren Stichting Stadsomroep Tiel (hierna SST) aan te wijzen als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe. De keuze bestond uit deze partij of Nova Media Producties (hierna Nova). Op deze zelfde dag ontving de gemeente een aantal geluidsdragers met daarop gesprekken waarin de suggestie wordt gewekt dat SST opdracht heeft gegeven om in de digitale systemen van gemeente Neder-Betuwe in te breken en documenten te ontvreemden. Strafrechtelijk onderzoek toont weliswaar aan dat er geen sprake is geweest van een hack maar dat de opgehaalde documenten uiteindelijk toegankelijk waren via open bronnen. Echter, de wijze waarop de informatie ter kennis is gebracht aan de gemeente en de gesprekken op de geluidsdragers zijn van dien aard dat het vertrouwen in de integriteit van betrokken personen van de omroepen ernstig is geschonden. Als gevolg hiervan wordt voorgesteld om het eerdere besluit tot advies om SST voor te dragen te herroepen en voorts om voor beide omroepen negatief te adviseren richting het Commissariaat wat betreft de aanwijzing.

Inleiding: Op 22 januari 2021, tijdens de Beeldvormende avond, stond dit onderwerp bij B4 op de agenda en reikten wij u een aantal scenario’s aan ter overweging. Unaniem gaf uw raad aan te opteren voor een nieuwe aanvraagprocedure voor het aanwijzen van een publieke lokale media-instelling voor Neder-Betuwe, in te stellen door het Commissariaat. Eventuele andere gegadigden zouden zich kunnen aanmelden. Helaas is dat niet haalbaar, zo is gebleken na een overleg met vertegenwoordigers van het Commissariaat. Pagina 1 van 6

*ZA8CE4B5465*

Tijdens dit overleg is de optie van een nieuwe procedure aan de orde geweest. Het Commissariaat is hiertoe niet bereid, alleen al vanwege de lange duur van de huidige (aanvraag)procedure, die overigens als oorzaak heeft: de complexiteit en ontwikkelingen in deze zaak; overige omstandigheden van de zijde van het Commissariaat. Om die reden is het ons inziens niet zinvol om het Commissariaat alsnog formeel te verzoeken om een nieuwe procedure te starten. Een nieuwe procedure is uitsluitend mogelijk wanneer het Commissariaat de voorgestelde (negatieve) adviezen van uw raad overneemt en geen lokale media-instelling aanwijst. Nu een nieuwe procedure niet mogelijk is, hangende de huidige aanvraagprocedure, hebben wij de aanvragen van SST en Nova (opnieuw) beoordeeld op de door het Commissariaat in de brief van 9 september 2019 gevraagde criteria. Uw besluit tot advies aan het Commissariaat dient over deze twee criteria te gaan: 1.

Voldoen de aanvragen aan de voorwaarden van artikel 2.61, tweede lid, van de Mediawet 2008? Kort gezegd gaat het om de volgende voorwaarden: Is de aanvrager een rechtspersoon naar Nederlands recht volledige rechtsbevoegdheid? Met andere woorden: is het een stichting of vereniging? Het antwoord luidt bevestigend voor zowel SST als Nova. Stelt de aanvrager zich volgens de statuten ten doel op regionaal niveau de publieke mediaopdracht uit te voren door media-aanbod te verzorgen dat is gericht op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in de gemeente leven? Het antwoord luidt bevestigend voor zowel SST als Nova. Heeft de aanvrager volgens de statuten een orgaan dat het beleid voor het media-aanbod bepaalt? Het antwoord luidt bevestigend voor zowel SST als Nova. Is dit programmabeleidsbepalende orgaan (pbo) representatief samengesteld? Het antwoord luidt bevestigend voor zowel SST als Nova.

2.

Wanneer beide aanvragen voldoen aan artikel 2.61, tweede lid, wordt er door het college ingevolge artikel 2.63 van de Mediawet, bevorderd dat de twee lokale media-instellingen samengaan? Voorgeschiedenis In de raadsvergadering van 7 februari 2019 nam uw raad het besluit om aan het Commissariaat te adviseren SST aan te wijzen als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe. De andere gegadigde was Nova Media. Beide omroepen voldeden op dat moment aan de criteria waarop uw raad moet toetsen conform artikel 2.61 van de Mediawet 2008. Beide instellingen zijn rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid; voldoen aan de doelen die zijn genoemd in de statuten; hebben een programmabeleidsbepalend orgaan dat representatief is voor gemeente Neder-Betuwe. Een hernieuwd advies was evenwel noodzakelijk omdat een nieuwe procedure nodig was. Vóórdat het Commissariaat een besluit nam tot aanwijzing, werd door SST ook een aanvraag ingediend voor de gemeente Buren waarvoor ook Stichting Publieke Omroep Buren, Culemborg, Vijfheerenlanden en West Betuwe (SPO-BCVW) een aanvraag indiende. De aanvragende omroepen werden vervolgens door het Commissariaat in de gelegenheid gesteld hun aanvraag eventueel te wijzigen (uitbreiding of beperking). Het betekende voor de drie gemeenten (Tiel, Buren en Neder-Betuwe) een nieuwe procedure.

Samen met de gemeenten Tiel en Buren is vervolgens overleg geweest, zijn er gesprekken gevoerd met de betreffende omroepen en pbo’s en is onderzoek gedaan of de aanvragende omroepen voldeden aan de gestelde criteria die zijn genoemd in artikel 2.61 van de Mediawet 2008.

Op 14 mei 2020 besloot uw raad het Commissariaat opnieuw - en conform het besluit van 7 februari 2019 - te adviseren SST aan te wijzen als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe. SST en Nova voldeden ook op dat Pagina 2 van 6

moment aan de criteria van artikel 2.61 van de Mediawet 2008. De argumenten van uw raad om te adviseren SST aan te wijzen waren (op zowel 7 februari 2019 als op 14 mei 2020): de naamsbekendheid van SST in deze en buurgemeenten en waardoor doelgroepen waarschijnlijk sneller bereikt worden; dat SST ook in andere gemeenten uitzendt of dat wil gaan doen zodat er dan een streekomroep ontstaat en er sprake is van versterking van kwaliteit; er een samenwerking is met Omroep Gelderland; nadrukkelijk mede inzet op media in breder verband en de nieuwsverspreiding aanpast aan het medium; bij financiële ondersteuning van deze lokale omroep publieke middelen zo effectief en efficiënt mogelijk worden ingezet. Dit besluit tot advies van uw gemeenteraad is telefonisch ter kennis gebracht aan het Commissariaat maar formeel niet bevestigd via een ondertekend besluit tot advies. Het besluit is evenmin gepubliceerd waardoor het nog geen rechtskracht heeft. De reden hiervan is, dat op deze zelfde dag (als het besluit tot advies, 14 mei 2020) de gemeente via een contactpersoon van Nova een aantal geluidsdragers ontving met daarop de opnames van telefoongesprekken. Daarin wordt de suggestie gewekt dat er in de digitale systemen van gemeente Neder-Betuwe zou zijn ingebroken en documenten waren ontvreemd; dit in opdracht van SST. Hiervan is aangifte gedaan bij het Openbaar Ministerie.

Onderzoek toonde aan dat er geen sprake is geweest van een daadwerkelijke hack door of in opdracht van SST. In strafrechtelijke zin heeft SST niets verkeerds gedaan. De wijze waarop de informatie ter kennis is gebracht aan de gemeente en de gesprekken op de geluidsdragers zijn evenwel van dien aard dat het vertrouwen in de integriteit van betrokken personen van de omroepen ernstig is geschonden. Na overleg met het Commissariaat heeft deze per brief aan de gemeenten Neder-Betuwe, Tiel en Buren laten weten dat uitstel is verleend tot het nemen van een besluit tot eind maart 2021. De aanvragen betreffen drie gemeenten en drie omroepen met voor elke gemeente een verzoek van twee omroepen in verschillende samenstelling, te weten: - Gemeente Neder-Betuwe – aanvragen van Nova en SST; voor onze gemeente gaat het om dezelfde aanvragers als bij de advisering in februari 2019 en mei 2020. - Gemeente Tiel – aanvragen van Nova en SST. - Gemeente Buren – aanvragen van Stichting Publieke Omroep Buren, Culemborg, Vijfheerenlanden en West Betuwe (SPO-BCVW) en SST. Beoogd effect: Alleen media-instellingen die handelen conform de Mediawet en daarmee conform criteria van het LTMA aan te wijzen als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe. Argumenten: 1.1 Een heroverweging is op zijn plaats Van een heroverweging kan alleen sprake zijn wanneer uw advies van 14 mei 2020 wordt ingetrokken.

De aanvragen van SST en Nova kunnen dan opnieuw aan de meest actuele feiten en omstandigheden worden getoetst. 2.1 SST handelt niet conform het LTMA In de brief aan het Commissariaat hebben wij uiteengezet dat SST niet handelt conform de uitgangspunten en criteria van het LTMA. Ons inziens kan en mag een omroep die bereid is en goedkeuring verleent om te hacken in de computers van de gemeente (in opdracht van een betalende opdrachtgever) niet worden aangewezen als lokale omroep. Hieraan doet niet af dat er geen daadwerkelijke hack heeft plaatsgevonden. Goedkeuring was er wel voor verleend. Gelet hierop kan SST niet worden aangewezen als lokale omroep voor Neder-Betuwe. 3.1 Nova handelt niet conform het LTMA

Pagina 3 van 6

In de brief aan het Commissariaat hebben wij uiteengezet dat Nova niet handelt conform de uitgangspunten en criteria van het LTMA. Ook Nova heeft zich ingelaten met de vermeende hacker, doet ongefundeerde uitlatingen in de gesprekken met het door de gemeente ingeschakelde onderzoeksbureau en heeft in het verleden een raadslid benaderd in ruil voor zijn stem in deze procedure tot aanwijzing. Al met al hebben wij ook in deze partij geen vertrouwen. Gelet hierop kan Nova niet worden aangewezen als lokale omroep voor Neder-Betuwe. 4.1 Het Commissariaat is niet verplicht een lokale omroep aan te wijzen De Mediawet bevat ‘kan’ - bepalingen omtrent de aanwijzing van een lokale omroep. Het is wel uitzonderlijk wanneer het Commissariaat hiertoe niet overgaat, maar deze aanvraagprocedure is ook uitzonderlijk gezien alle feiten en omstandigheden. 5.1 Het raadsbesluit moet gemotiveerd richting het Commissariaat worden uitgebracht De overwegingen uit dit raadsvoorstel en uw definitieve advies aan het Commissariaat moeten verwoord worden in een concreet advies. Hiervoor is de brief aan het Commissariaat opgesteld. Uitsluitend uw beslispunten (het raadsbesluit) is onvoldoende. Een advies moet immers gemotiveerd zijn.

Kanttekeningen: 1.1 t/m 5.1 Bij het overnemen van het advies door het Commissariaat volgen er mogelijk procedures Wanneer uw raad besluit om het voorgestelde advies aan het Commissariaat uit te brengen en het Commissariaat neemt dit advies over, dan zullen SST en Nova mogelijkerwijs bezwaar maken (en eventueel beroep instellen). Een bezwaarprocedure wordt gevoerd bij het Commissariaat. Het Commissariaat is immers het bestuursorgaan dat het besluit neemt. In deze procedure is uw raad ‘slechts’ een adviserend orgaan. 2.2 t/m 5.2 Het Commissariaat neemt uw advies niet over en wijst één van de aanvragers aan als lokale mediainstelling Uit het overleg met het Commissariaat is gebleken dat het hier gaat om een unieke situatie. Het Commissariaat was niet bekend met een soortgelijke kwestie. Hoe het Commissariaat uiteindelijk met het besluit tot uw (negatieve) adviezen omgaat is zeer onduidelijk. Zoals al vermeld neemt het Commissariaat doorgaans een besluit over het al dan niet aanwijzen van één van de aanvragers. Nu wordt het Commissariaat geadviseerd geen van beide omroepen aan te wijzen. Wanneer het advies niet wordt overgenomen dan kunt u nog een zienswijze indienen, maar dat is ons inziens slechts een formaliteit.

2.3 t/m 5.3 De toets van artikel 2.61, tweede lid, van de Mediawet is slechts een formele toets gericht op de statuten van de aanvragers De voorwaarden, genoemd in artikel 2.61, tweede lid, van de Mediawet 2008, hebben slechts betrekking op hetgeen in de statuten staat. Deze luiden: • Is de aanvrager een rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid? Met andere woorden: is het een stichting of vereniging? • Stelt de aanvrager zich volgens de statuten ten doel op regionaal niveau de publieke mediaopdracht uit te voren door media-aanbod te verzorgen dat is gericht op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in de gemeente leven? • Heeft de aanvrager volgens de statuten een orgaan dat het beleid voor het media-aanbod bepaalt? • Is dit programmabeleidsbepalend orgaan (pbo) representatief samengesteld? Hóe de lokale omroepen in de praktijk met de voorwaarden van artikel 2.61, tweede lid, van de Mediawet 2008 omgaan maakt geen onderdeel uit van de toets. Wanneer de aanvragen van SST en Nova op papier (in de statuten) voldoen, dan dient er voor dat onderdeel een positief advies aan het Commissariaat te worden uitgebracht. In het overleg met het Commissariaat hebben wij gevraagd of het dan nog wel zin heeft om een verdere beoordeling te doen, temeer omdat in de gemeente Amstelveen het negatieve advies van de Pagina 4 van 6

gemeenteraad terzijde werd geschoven door het Commissariaat; in die gemeente voldeed de aanvrager aan artikel 2.61, tweede lid van de Mediawet. Het Commissariaat verzekerde ons in het overleg dat de situatie in Amstelveen niet gelijk was aan de situatie in Neder-Betuwe, omdat er in Neder-Betuwe meerdere aanvragers zijn en om die reden artikel 2.63 van de Mediawet geldt. In Amstelveen was sprake van andere zaken en was alleen artikel 2.61 aan de orde; niet aan de orde was artikel 2.63 omdat er slechts één aanvrager was. Het blijft onduidelijk hoe het Commissariaat met uw advies omgaat. Tijdens het overleg met vertegenwoordigers van het Commissariaat wilden zij hierover geen standpunt innemen omdat het Commissariaat een bestuursorgaan is dat in de voorfase hoor en wederhoor toepast maar niet aan de voorkant al standpunten inneemt. 2.4 t/m 5.4 Het Commissariaat vindt de gebeurtenissen (telefoontapes) mogelijk onvoldoende zwaar wegen Het Commissariaat heeft ons verzekerd dat wij alle factoren kunnen en mogen aandragen gelet op het bepaalde in artikel 2.63 van de Mediawet. Dit neemt niet weg dat het Commissariaat uw argumenten om tot een negatief advies te komen mogelijk niet voldoende zwaarwegend vindt en uitsluitend de wettelijke criteria zou kunnen beoordelen waaraan beide aanvragen voldoen.

Van een hack is niet gebleken volgens het Openbaar Ministerie en de vermeende omkoping van een raadslid is na een strafrechtelijk onderzoek door het Openbaar Ministerie geseponeerd. Ondanks deze conclusie is evenwel uit de inhoud van de tapes duidelijk geworden dat vertegenwoordigers van beide omroepen het in de praktijk niet nauw nemen met de Code voor de journalistiek, immers de bereidheid tot een hack en tot omkopen was wel degelijk aanwezig. Wij menen dat door dergelijke praktijken in strijd met het LTMA is gehandeld en dat geeft geen enkel vertrouwen voor de toekomst. 2.5 t/m 5.5 U laat met twee negatieve adviezen de mogelijkheid voorbij gaan om een voorkeur voor een lokale omroep uit te spreken Wanneer het Commissariaat uw negatieve adviezen niet overneemt, dan beslist het Commissariaat voor één van de twee omroepen. Op dit moment kunt u hierin nog richting geven door een voorkeur uit te spreken. Na het besluit van het Commissariaat is dat niet meer mogelijk. Financiën: Financiering is op dit moment niet aan de orde. Het speelt pas dan een rol als het Commissariaat een verzoek daartoe doet - na het doorlopen van een procedure tot aanwijzing – voor een aangewezen lokale mediainstelling voor onze gemeente. Communicatie: Het besluit tot advies van uw raad wordt via een brief en ondertekend besluit aan het Commissariaat ter kennis gebracht.

De beide media-instellingen ontvangen een afschrift. Een persbericht over het besluit van de raad gaat naar de media.

Burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, de secretaris, de burgemeester,

mr. G.S. Stam

A.J. Kottelenberg

Bijlage: 1, 2, 3 - Brieven van het Commissariaat voor de Media 4 - Conceptantwoord in brief aan het Commissariaat voor de Media

Pagina 5 van 6

Raadsbesluit

Zaaknr.: Z/16/042096/RAAD/21/02831 Z/16/042096/RAAD/21/02831

De raad van de gemeente Neder-Betuwe; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders; gelet op het bepaalde in artikel 2.61 en 2.63 van de Mediawet 2008; in aanmerking nemend zijn besluit tot advies van 14 mei 2020 aan het Commissariaat voor de Media; in aanmerking nemend dat op 14 mei 2020 geluidstapes zijn ontvangen met daarop de opnames van telefoongesprekken; gelet op de bepaling in de Mediawet 2008 dat lokale omroepen een Lokaal Toereikend Media-Aanbod dienen te verzorgen en waarin integriteit, onafhankelijkheid en het bijdragen aan de lokale democratie belangrijke thema’s zijn; overwegende dat uit het gedrag van beide omroepen in ieder geval de schijn gewekt wordt van nietinteger handelen noch van onafhankelijkheid en het bijdragen aan de lokale democratie;

BESLUIT:

1. te herroepen het besluit tot advies van 14 mei 2020 om Stichting Stadsomroep Tiel aan te wijzen als lokale media-instelling voor de gemeente Neder-Betuwe; 2. een negatief advies aan het Commissariaat voor de Media uit te brengen ten aanzien van de aanvraag van Stichting Stadomroep Tiel om aangewezen te worden als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe; 3. een negatief advies aan het Commissariaat voor de Media uit te brengen ten aanzien van de aanvraag van Nova Media Producties om aangewezen te worden als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe; 4. het Commissariaat voor de Media te verzoeken geen lokale media-instelling aan te wijzen voor de gemeente Neder-Betuwe; 5. de brief aan het Commissariaat voor de Media, opgenomen als bijlage 4 bij dit voorstel, vast te stellen.

Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 25 maart 2021, de griffier, de voorzitter,

E. van der Neut

A.J. Kottelenberg