Raadsinformatiebrief - Heroverweging besluit tot advies aanwijzing lokale media
Tekst van het document
Bezoekadres: Burgemeester Lodderstraat 20, Opheusden
Gemeenteraad Neder-Betuwe Burgemeester Lodderstraat 20 4043 KM OPHEUSDEN
Postadres: Postbus 20, 4043 ZG Opheusden
Telefoon: 14 0488 Telefax: (0488) 44 99 99
uw brief van: uw kenmerk: ons kenmerk:
E-mail:
Z/16/042096/UIT/21/147526
info@nederbetuwe.nl
Website: www.nederbetuwe.nl BNG IBAN: NL83 BNGH 0285094955
bijlage(n):
KvK: 30276311 BTW: NL810162593B01
Onderwerp:
Raadsinformatiebrief heroverweging besluit tot advies Lokale Media Opheusden, 22 januari 2020
Geachte raad, In de raadsvergadering van 14 mei 2020 besloot u om het Commissariaat voor de Media (hierna: Commissariaat) te adviseren om Stichting StadsTV Tiel (hierna SST) aan te wijzen als lokale mediainstelling voor Neder-Betuwe. De andere gegadigde was Nova Media Producties (hierna Nova). Beide media-instellingen voldeden op dat moment aan de criteria waarop de gemeenteraad moet toetsen conform artikel 2.61 van de Mediawet 2008. U sprak de voorkeur uit voor SST. De argumenten van uw raad daartoe luidden onder meer dat SST: naamsbekendheid heeft in Neder-Betuwe en in buurgemeenten en hierdoor doelgroepen waarschijnlijk sneller zal bereiken; ook in andere gemeenten uitzendt of dat wil gaan doen zodat er dan een streekomroep ontstaat, een wens van de Nederlandse Lokale Publieke Omroep (NLPO) in verband met versterking van kwaliteit; een samenwerking heeft met Omroep Gelderland wat ervoor zorgt dat belangrijk nieuws uit de regio tevens wordt verspreid over Gelderland; nadrukkelijk mede heeft ingezet op media in breder verband, zoals onder andere Facebook en Instagram, en de nieuwsverspreiding aanpast aan het medium; bij financiële ondersteuning van deze lokale omroep publieke middelen zo effectief en efficiënt mogelijk worden ingezet.
Uw advies is evenwel niet aan het Commissariaat toegezonden omdat op dezelfde dag de gemeente Neder-Betuwe een aantal geluidsdragers ontving met daarop de opnames van telefoongesprekken. Daarin werd de suggestie gewekt dat er in de digitale systemen van gemeente Neder-Betuwe zou zijn ingebroken en documenten waren ontvreemd. In deze kwestie waren vertegenwoordigers van beide aanvragende omroepen op een bepaalde manier betrokken. Onderzoek toonde aan dat er geen sprake is geweest van een hack door of in opdracht van SST. In strafrechtelijke zin heeft SST niets verkeerds gedaan. Evenwel is rondom deze situatie een bepaalde sfeer ontstaan en is het goed om het advies opnieuw te wegen alvorens een definitief advies ter kennis te brengen aan het Commissariaat.
*ZA8D0AE5EA1*
Wij hebben beoordeeld in hoeverre het advies van 14 mei 2020 gehandhaafd zou moeten en/of kunnen worden gelet op de eerder genoemde geluidsdragers. Daarbij is vooral van belang of SST nog voldoet aan de vereisten in artikel 2.61 van de Mediawet 2008 nu we kennis hebben genomen van de inhoud van de geluidsdragers. Naast deze beoordeling hebben we zo goed als mogelijk getracht kort de diverse scenario’s te schetsen voor een eventueel ander advies aan het Commissariaat. Het uiteindelijk door u gekozen scenario werken wij uit in een raadsvoorstel voor de vergadering van 25 maart 2021. We gaan eerst in op het kader.
Het kader Artikel 2.61 van de Mediawet 2008 1. Voor de verzorging van de publieke mediadiensten op regionaal en lokaal niveau kan het Commissariaat regionale respectievelijk lokale instellingen als publieke media-instellingen aanwijzen volgens de bepalingen van deze paragraaf. 2. Voor aanwijzing komen slechts in aanmerking instellingen die: a. rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid zijn; b. zich volgens de statuten uitsluitend of hoofdzakelijk ten doel stellen het op regionaal respectievelijk lokaal niveau uitvoeren van de publieke mediaopdracht door het verzorgen van media-aanbod dat gericht is op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in een provincie, een gemeente of een deel van de provincie waarop de instelling zich richt leven, en het verrichten van alle activiteiten die nodig zijn om daarmee een publieke taak te vervullen; en c. volgens de statuten een orgaan hebben dat het beleid voor het media-aanbod bepaalt en dat representatief is voor de belangrijkste in de desbetreffende provincie of gemeente voorkomende maatschappelijke, culturele, godsdienstige en geestelijke stromingen. 3. Aanwijzing geschiedt nadat provinciale staten hebben dan wel de gemeenteraad heeft geadviseerd over de vraag of de instelling aan de eisen, bedoeld in het tweede lid, voldoet.
In de Mediawet is bepaald dat de lokale omroepen een Lokaal Toereikend Media-Aanbod (LTMA) dienen te verzorgen. Tegelijkertijd is diezelfde wet niet duidelijk over wat een LTMA precies inhoudt. Dit, terwijl de bekostiging van de lokale omroep door de gemeenten hier rechtstreeks aan gekoppeld is. De Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) heeft daarom in een convenant met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) nadere afspraken gemaakt over de algemene uitgangspunten van een LTMA en daarvoor kwaliteitscriteria vastgesteld. Er is dus vastgelegd aan welk niveau een lokale omroep minimaal moet voldoen. De NLPO is het samenwerkings- en coördinatieorgaan voor de lokale publieke omroep in Nederland. Onder een Lokaal Toereikend Media-Aanbod (LTMA) verstaan we in ieder geval:
Pagina 2 van 4
-
aanbod dat gericht is op de omgeving waarin mensen wonen, werken, sporten, naar school gaan, uitgaan, winkelen en gebruik maken van publieke voorzieningen;
-
voor een streek met een eigen geografische, economische en sociaal-culturele identiteit of enige mate van samenhang. Dit gebied kan de gemeentegrenzen overschrijden;
-
aanbod dat voor iedereen in de streek bereikbaar en vindbaar is;
-
aanbod dat onafhankelijk is en bijdraagt aan de lokale democratie;
-
aanbod dat beschikbaar is op alle relevante platforms. Dit betekent dat de content (audio, video, tekst en foto’s) wordt gepubliceerd op ten minste de (lineaire, digitale) radiozenders en (lineaire, digitale) televisiekanalen bij alle must-carry pakketaanbieders en via eigen internetkanalen, waaronder sociale media, mobiele apparaten en Over The Top televisie (OTT-TV);
-
minimaal vijf dagen per week nieuws op alle kanalen en via alle mediatypen biedt, inclusief redactionele bereikbaarheid van 24 uur per dag en zeven dagen per week bij calamiteiten.
Naast de inhoudelijke criteria voor het aanbod zijn er ook criteria voor de bedrijfsvoering en organisatie: -
in hoeverre vervult de lokale omroep de functie van ’waakhond’ van de democratie?
-
het aanbod komt tot stand door een professionele bedrijfsvoering;
-
er is sprake van een optimale kruisbestuiving tussen professionals en vrijwilligers, dan wel betaalde en onbetaalde krachten.
De scenario’s voor advies aan het Commissariaat Scenario 1: het advies van 14 mei 2020 intrekken Op 14 mei 2020 heeft u vastgesteld dat SST voldoet aan de voorwaarden van artikel 2.61, tweede lid, van de Mediawet 2008. Na het kennisnemen van de inhoud van de geluidsdragers menen wij dat uw raad dit advies op z’n minst dient te heroverwegen. Uw raad heeft de geluidsopnames inmiddels gehoord. Wanneer uw raad ervoor kiest om het advies van 14 mei 2020 in te trekken, zullen de geluidsopnames op papier uitgewerkt worden en als bijlage bij het advies aan het Commissariaat worden gevoegd. Wij menen, na het beluisteren van de geluidsopnames, dat SST een grens heeft overschreden ten aanzien van een aantal aspecten van het LTMA. Wij vragen ons af: - op welke manier SST kan fungeren als ‘waakhond’ van de democratie wanneer zij, blijkens de geluidsopnames, goedkeuring geeft aan het via de achterkant binnenhalen van informatie voor een opdrachtgever die weer bereid is SST hiervoor te betalen. Dat het Openbaar Ministerie heeft geconcludeerd dat er geen sprake is geweest van een daadwerkelijke hack doet ons inziens niets hieraan af.
Uit de geluidsopnames blijkt wel degelijk dat SST bereid was met deze handelwijze akkoord te gaan en om zo informatie voor de opdrachtgever in te winnen; - of het aanbod van SST wel tot stand komt door een professionele bedrijfsvoering gelet op het voorgaande opsommingstreepje; - of SST de Code voor journalistiek met voorgaande handelwijze wel in acht neemt. In deze code staat: ‘De journalist verricht zijn werk in onafhankelijkheid en vermijdt (de schijn van) belangenverstrengeling.’’ Van onafhankelijk handelen is ons inziens geen sprake. Op de geluidsopnames wordt blijk gegeven van vooringenomenheid en wordt op z’n minst de schijn van belangenverstrengeling gewekt vanwege het zoeken naar informatie voor een betalende opdrachtgever. Wij menen dat deze code een nadere invulling is van het begrip ‘’waakhond van de democratie’’. Scenario Scenario 2: handhaven van het advies van 14 mei 2020 Bij dit scenario hecht u geen dan wel onvoldoende waarde aan de geluidsopnames en concludeert u dat het eerder door u genomen besluit tot advisering aan het Commissariaat in stand kan blijven. Scenario 3: het het advies van 14 mei 2020 intrekken en Nova Media Producties nader te beoordelen Zoals eerder opgemerkt heeft u op 14 mei 2020 vastgesteld dat beide media-instellingen voldeden aan de criteria waarop uw raad moet toetsen conform artikel 2.61 van de Mediawet. U had de voorkeur voor SST.
Als u kiest voor scenario 3 dan zal beoordeeld moeten worden in hoeverre de tweede aanvrager, Nova, op dit moment alsnog aan die criteria voldoet. Overigens zijn de geluidsdragers overgedragen aan de gemeente via vertegenwoordigers van Nova.
Pagina 3 van 4
Scenario 4: twee negatieve adviezen of geen advies aan het Commissariaat Wanneer u negatieve adviezen geeft of geen advies, dan kan het zo zijn dat het Commissariaat toch een partij aanwijst, omdat zij moet waarborgen dat er een breed media-aanbod is in het betreffende gebied. Mocht u geen positief advies willen uitbrengen over een van de twee media-instellingen dan dient in het advies goed onderbouwd te zijn waarom zij beide niet voldoen aan de criteria van artikel 2.61 van de Mediawet. Wanneer het advies niet objectief gemotiveerd wordt, dan zal het Commissariaat al snel zelf een media-instelling aanwijzen. Hierbij is vooral relevant in hoeverre de geluidsopnames voldoende objectief bepaalbaar zijn om te adviseren dat beide lokale omroepen niet voldoen aan het LTMA. Het Commissariaat dient enige terughoudendheid toe te passen bij de beantwoording van de vraag welke lokale publieke media-instelling de voorkeur dient te krijgen. Het Commissariaat toetst terughoudend, omdat het uitgangspunt is dat een gemeenteraad goed zicht heeft op welke instelling naar verwachting de functie van publieke media-instelling in een gemeente het beste kan uitoefenen. Deze terughoudendheid speelt wanneer er meerdere media-instellingen zijn en uw raad een voorkeur uitspreekt. Wanneer uw raad geen keuze maakt dan is het maar de vraag of het Commissariaat deze terughoudendheid toepast.
Zeker als het Commissariaat zou vinden dat één van de mediainstellingen wel aan de criteria van artikel 2.61 van de Mediawet voldoet. Wij hebben in de jurisprudentie geen situatie gevonden waar twee aanvragers geen positief advies van een gemeenteraad kregen. Overigens is er een derde partij die mogelijk belangstelling heeft om een aanvraag in te dienen als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe. Scenario 5: verzoeken om een nieuwe procedure U zou het Commissariaat kunnen verzoeken om een nieuwe procedure te starten, zodat de voornoemde mogelijke derde partij in de gelegenheid is om een aanvraag in te dienen. Overigens zijn Tiel en Buren bij de huidige aanvragen betrokken. De gemeenteraad van Tiel adviseerde inmiddels om de al bestaande uitzendvergunning met SST te verlengen met vijf jaar. In Buren neemt de gemeenteraad in maart 2021 een besluit waarbij het gaat tussen SST en Stichting Publieke Omroep Buren, Culemborg, Vijfheerenlanden en West Betuwe (SPO-BCVW.). Wij zijn uiteraard bereid tijdens de college-informatieavond van 4 februari een nadere toelichting te geven en vernemen graag nadien welk scenario uitgewerkt dient te worden in een raadsvoorstel. Met vriendelijke groet,
Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, de secretaris, de burgemeester,
Gerrit Stam
Pagina 4 van 4
Jan Kottelenberg