PRV-1 - Provincie Gelderland inzake beoordeling begroting 2021 en provinciaal toezicht

Besluit

Datum

10 februari 2021 Zaaknummer

2020-004035 Onderwerp

Begroting 2021

De raad van de gemeente Neder-Betuwe Postbus 20 4043 ZG OPHEUSDEN

Inlichtingen bij

Provincieloket 026 359 99 99 post@gelderland.nl Blad

1 van 5

Geachte leden van de raad, Met deze brief informeren wij u over ons oordeel over de begroting 2021 en meerjarenraming 2022-2024 en over de vorm van financieel toezicht die in 2021 voor uw gemeente van toepassing is en de gevolgen hiervan. Ook geven wij naar aanleiding van onze beoordeling van uw begroting een of meerdere aandachtspunten aan u mee. In de bijlage bij deze brief lichten wij deze aandachtspunten nader toe en vindt u daarnaast onze jaarlijkse risicobeoordeling van de financiële positie van uw gemeente. Wij adviseren u om de opmerkingen uit de toelichting op ons besluit en ook de door ons genoemde aandachtspunten mee te nemen in uw financiële cyclus. Beoordeling begroting en toezichtvorm

De begroting 2021 is naar ons oordeel niet structureel en reëel in evenwicht, maar het is naar ons oordeel wel aannemelijk dat dit evenwicht in de eerstvolgende jaren tot stand wordt gebracht. Dit betekent dat uw begroting 2021 en de daarop betrekking hebbende begrotingswijzigingen geen goedkeuring van ons college behoeven en uw gemeente in 2021 onder repressief toezicht van de provincie staat. Dit is de reguliere vorm van toezicht. Toelichting

In onderstaande grafiek ziet u het verloop van de saldi van uw begroting 2021 en de meerjarenraming 2022-2024. De blauwe kolommen geven de saldi weer zoals die door u zijn vastgesteld. Alleen in de jaren 2021 en 2024 wordt een positief begrotingssaldo gepresenteerd, zij het met een klein saldo. De groene kolommen bevatten de door ons becijferde structurele reële resultaten, de basis voor het vaststellen van de toezichtvorm. Hierin hebben wij ook de voor uw gemeente positieve effecten van de septembercirculaire meegenomen. Ook hebben wij de saldi uit uw begroting en meerjarenraming gecorrigeerd voor incidentele en naar ons oordeel niet-reële posten.

Datum

10 februari 2021 Zaaknummer

2020-004035 Blad

2 van 5

In de grafiek ziet u dat de door u vastgestelde begrotingsresultaten in 2021 en 2022 positiever zijn dan de door ons berekende structurele resultaten. Het verschil tussen de vastgestelde en structurele saldi wordt veroorzaakt doordat de incidentele baten hoger zijn dan de incidentele lasten. De incidentele baten bestaan voornamelijk uit onttrekkingen van de algemene reserve en de reserve precariobelasting. Deze worden negatief gecorrigeerd op het vastgestelde saldo. Voor de jaren daarna zijn de incidentele lasten juist hoger dan de incidentele baten en volgt er een positieve correctie op de door u vastgestelde saldi. Ook Neder-Betuwe heeft, net als vele andere gemeenten, te kampen met flinke tekorten in het sociaal domein. Deze wordt veroorzaakt door een forse toename van de uitgaven in de jeugdzorg en de WMO. In de kadernota 2021-2024 gaf u al aan dat het begrotingsjaar 2021 sluitend gemaakt zou worden met eenmalige onttrekkingen uit het eigen vermogen (reserve precario en algemene reserve). U bent voornemens een pakket van in totaal €2,5 miljoen aan structurele bezuinigingen, ombuigingen en heroverwegingen vast te stellen in de kadernota 2022. Het uiteindelijke doel dat u voor ogen heeft is een stevig fundament te leggen voor een structureel en reëel begrotingsevenwicht in de komende jaren. Uw kadernota zien we met belangstelling tegemoet.

Wij wijzen u erop dat, naast de door u nog te nemen maatregelen, de realisatie van uw begroting mede afhankelijk is van zaken die buiten uw invloedsfeer liggen zoals de effecten van de herverdeling van het Gemeentefonds, de uitkomsten van de landelijke onderzoeken naar de middelen voor het sociaal domein en de financiële effecten van Covid-19 en de compensatie hiervan door het Rijk. Wij verwachten dat in het komende jaar over deze zaken meer duidelijkheid komt, maar raden u aan hierbij rekening te houden met voor uw gemeente mogelijk ongunstige effecten. Aandachtspunt(en) en motivering

Naar aanleiding van onze analyse van uw begroting geven wij de volgende aandachtspunten aan u mee: • Covid-19 • Structureel en reëel evenwicht • Richtlijn ramen extra middelen jeugdzorg • Opschuivend perspectief In de bijlage bij deze brief vindt u een nadere toelichting. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te informeren.

Datum

10 februari 2021 Zaaknummer

2020-004035 Blad

3 van 5

Meer informatie?

Heeft u vragen over de inhoud van deze brief of over ons financieel toezicht? Graag geven wij op uw uitnodiging een nadere toelichting of presentatie. Neem hiervoor contact op met uw adviseur gemeentefinanciën via het Provincieloket, telefoonnummer 026 359 99 99. Hoogachtend, Gedeputeerde Staten van Gelderland

John Berends Commissaris van de Koning

Pieter Hilhorst Secretaris

Voor deze beoordeling geldt:

•

Gemeentewet, artikel 189 en artikel 203

Afschrift: Het college van B&W van de gemeente Neder-Betuwe, Postbus 20, 4043 ZG OPHEUSDEN

Belanghebbenden kunnen binnen zes weken na dagtekening van dit besluit bezwaar maken. Richt uw bezwaarschrift aan: Gedeputeerde Staten, secretariaat Commissie rechtsbescherming, Postbus 9090, 6800 GX Arnhem. Graag ‘bezwaarschrift’ vermelden op de envelop en op de brief. U kunt uw bezwaarschrift ook elektronisch indienen op het portaal Rechtsbescherming. Hiervoor gebruikt u DigiD, eHerkenning of eIDAS. Meer informatie vindt u op www.gelderland.nl/bezwaren en bij het Provincieloket 026 359 99 99. Als u een bezwaarschrift indient, kunt u bij de rechter een verzoek indienen voor een voorlopige voorziening. Zie www.rechtspraak.nl.

Datum

10 februari 2021 Zaaknummer

2020-004035 Blad

4 van 5

Bijlage Aandachtspunten naar aanleiding van uw begroting 2021 Covid-19

De Covid-19 pandemie heeft in 2020 tot grote maatschappelijke gevolgen geleid en zal ook in 2021 nog impact hebben, ook op uw gemeente. Wij hebben veel waardering voor de wijze waarop uw gemeente en de andere Gelderse gemeenten de uitdagingen waar onze samenleving en wij als overheid samen voor staan het hoofd biedt. Wij begrijpen dat het lastig is om een adequate inschatting te maken van de financiële consequenties van de lange(re) termijneffecten van de Covid-19 pandemie en deze op te nemen in de begroting en meerjarenraming. U heeft bij het opstellen van de begroting 2021 nog geen rekening heeft gehouden met de financiële gevolgen van de coronacrisis. Wij raden u aan om dat bij de kadernota 2022 en de begrotingsopstelling voor komend jaar wel te doen. Structureel en reëel evenwicht

Om de begroting sluitend te maken heeft u een aantal ombuigingen doorgevoerd waartoe u in de kadernota 2021 heeft besloten. Dat zijn onder meer het uitstel van nieuw beleid, het ongedaan maken van de OZB-verlaging, een versobering van een aantal ambities en een taakstelling op het budget van de ambtelijke organisatie. Door ook de positieve effecten voor de algemene uitkering uit de septembercirculaire mee te nemen komt u in 2024 uit op een krap positief structureel saldo en bereikt u in de meerjarenraming een structureel en reëel evenwicht, zij het met een minimale marge. Wij adviseren u meer ruimte in te bouwen om mogelijke tegenvallers in de toekomst op te kunnen vangen. De eerste helft van 2021 wilt u benutten voor het samenstellen van een stevig pakket aan maatregelen met als doel een evenwichtige en sluitende kadernota 2022-2025 en daarmee een versterking van uw financiële positie in de toekomst. Wij maken hierbij één kanttekening. Bezuinigingsmaatregelen moeten haalbaar en hard zijn om door ons als een reëel dekkingsmiddel te kunnen worden aangemerkt. Daarmee bedoelen wij dat u aannemelijk moet maken dat er voldoende zekerheid bestaat dat de maatregelen tijdig en volledig gerealiseerd zullen worden. Hiervoor is het van belang dat deze transparant en reëel zijn onderbouwd.

Vanwege dat belang adviseren wij u de opgenomen taakstellingen nader toe te lichten in een aparte paragraaf in de programmabegroting. Daarmee krijgt u in één oogopslag een duidelijk beeld van alle bezuinigingsmaatregelen, taakstellingen en stelposten. Ook ziet u direct welke taakstellingen nog open staan in uw begroting en meerjarenraming. Dit geeft u, maar ook ons, beter inzicht in uw financiële positie. Richtlijn ramen extra middelen jeugdzorg

De minister van Volksgezondheid, welzijn en sport (VWS) heeft voor de periode 2019 t/m 2022, via het gemeentefonds, eenmalig een bedrag beschikbaar gesteld voor de jeugdzorg. Voor de periode na 2022 zijn geen toezeggingen op verlenging van de bijdrage gedaan. In overleg met de ministeries van VWS, Binnenlandse Zaken en Financiën en de VNG is een richtlijn opgesteld die gemeenten, bij wijze van uitzondering, toestaat ook voor 2023 en 2024 rekening te houden met een inkomst gelijk aan die voor 2021 en 2022.

Datum

10 februari 2021 Zaaknummer

2020-004035 Blad

5 van 5

Wij hebben vorig jaar nadrukkelijk aangegeven dat dit een richtlijn betreft en zeker geen advies is om er gebruik van te maken. Bovendien hebben wij dringend geadviseerd dat, als u ervoor kiest wel van de richtlijn gebruik te maken, u eenzelfde bedrag binnen uw weerstandsvermogen hiervoor zou moeten reserveren. In uw meerjarenraming heeft u er voor gekozen gebruik te maken van deze richtlijn. Daarmee heeft u ook gekozen voor de risico’s die hiermee gepaard in uw begroting. Mocht de Rijksoverheid deze tijdelijke verhoging van het Gemeentefonds niet verlengen, dan ontstaat er een tekort in uw meerjarenraming. U zult dan in komende begrotingen alsnog een structurele oplossing moeten vinden voor het wegvallen van deze fictieve inkomsten in 2023, 2024 en verder. Opschuivend perspectief

Bij de toetsing van de volgende begroting 2022-2025, beoordelen wij of er sprake is van een opschuivend perspectief. Daarmee wordt bedoeld dat het niet is toegestaan om ieder jaar opnieuw een (meerjaren)begroting aan te bieden waarbij uitsluitend de laatste jaarschijf in evenwicht is. Dit betekent dat voor uw gemeente bij de begroting 2022 de jaarschijven 2024 en 2025 structureel en reëel in evenwicht dienen te zijn.

Risicobeoordeling van uw financiële positie Wij hebben een risicobeoordeling gemaakt van de financiële positie van uw gemeente op basis van financiële kengetallen. Deze sluiten aan bij de zogeheten ‘signaleringswaarden’ die afkomstig zijn uit onder meer de stresstest voor 100.000+ gemeenten. In onderstaande tabel ziet u de kengetallen voor uw gemeente. De waarden zijn ingedeeld in de categorieën A, B en C. Categorie A is het minst risicovol en categorie C het meest risicovol. De corresponderende categorieën van uw gemeente zijn gekleurd weergegeven. Kengetal

1. 2. 3. 4. 5a. 5b. 6. 7.

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Begr Structurele exploitatieruimte MJR Belastingcapaciteit Weerstandsvermogen

Waarde Gelders Categorie A gemiddelde Neder-Betuwe

67% 59% 30% 9% 0,20% 0,11% 104% 1,73

75% 74% 28% 5% -4,10% 0,20% 117% 2,08

Categorie B

Categorie C

<90% 90-135% >135% <90% 90-135% >135% >50% 20-50% <20% <20% 20-35% >35% Begr en MJR Begr of MJR Begr en MJR > 0% > 0% < 0% <95% 95-105% >105% > 1,0 0,8 - 1,0 < 0,8