Presentatie Proof
Tekst van het document
24-1-2024
De Wgr en de nieuwe instrumenten in de Wgr Beeldvormende avond “Het Beeld” gemeenteraad Neder-Betuwe 24 januari 2024 Maarten Waleboer
Programma Wgr en gemeenschappelijke regelingen – een korte introductie Gewijzigde Wgr en haar nieuwe instrumenten Regionale Proces Instrumenten met keuzes
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
2
1
24-1-2024
Wgr en gemeenschappelijke regelingen Een korte introductie
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
3
Gemeenschappelijke regeling: altijd een samenwerking! Verschillende kenmerken gemeenschappelijke regelingen – Organen; – Mogelijkheden tot deelnemen • Raden • Colleges • Gemengde regeling – Mogelijkheden tot bevoegdheidstoedeling • Delegatie • Mandaat
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
4
2
24-1-2024
Gemeenschappelijke regelingen gemeente Neder-Betuwe Bestuursorganen van de gemeente Neder-Betuwe nemen deel in de volgende gemeenschappelijke regelingen: - Avri - GGD Gelderland-Zuid - Omgevingsdienst Rivierenland - Regionaal Archief Rivierenland - Regio Rivierenland - Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland - Veiligheidsregio Gelderland-Zuid - Werkzaak Rivierenland
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
5
Overzicht gemeenten en GR'en in de Regio Rivierenland AVRI
BSR
BVEB
BWB
GGD
ODR
RAR
RR
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
UBR
VRGZ
Werkzaak
Aantal GR'en
X
X
7
X
X
X
10
X
X
X
X
10
X
X
X
X
X
8
Buren
X
Culemborg
X
X
Maasdriel
X
X
Neder-Betuwe
X
Tiel
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
10
West-Betuwe
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
10
West Maas en Waal
X
X
X
X
X
X
X
X
8
Zaltbommel
X
X
X
X
X
X
X
9
24-1-2024
X X
X
X
PROOF Adviseurs bv
6
3
24-1-2024
Gemeenschappelijk openbaar lichaam: Governance Raad of College
Art. 13 Wgr
Algemeen bestuur Raad of College Art. 14 Wgr
Raad of College
NB: • Gemengde regeling: o AB-leden gekozen door de raad (uit college of raad) • Collegeregeling: o AB-leden gekozen door en uit het college
Art. 13 lid 9 Wgr
Dagelijks bestuur
Voorzitter
Directie / Organisatie
Gemeenschappelijk openbaar lichaam
Gemeenschappelijk openbaar lichaam: verantwoording
4
24-1-2024
Kaderstelling bij Gemeenschappelijke Regelingen Kadernota Ontwerpbegroting
Algemene financiële en Concrete beleidsmatige uitgangspunten invulling
Zienswijzen Beïnvloeding door raad
Begroting Bindend voor gemeente
Jaarrekening Verslaglegging
Gewijzigde Wgr
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
10
5
24-1-2024
Aanleiding en doel wijziging Wgr •
De Wgr is op 1 juli 2022 gewijzigd.
•
Doel van de wetswijziging is om de democratische legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerende rol van raden te versterken.
•
Alle regelingen moeten worden gewijzigd voor 1 juli 2024.
•
Sommige bepalingen uit de Wgr treden direct in werking. – Bijvoorbeeld de zienswijzeprocedure bij wijziging van een GR: raden geven niet alleen toestemming bij wijziging van een collegeregeling, maar kunnen in een eerdere procedure reageren met een zienswijze.
•
De wetwijziging verplicht tot aanpassing van of nieuwe bepalingen in bestaande GR-en – Gegeven door wetgever: wijziging in termijnen P&C-cyclus en zienswijze treffen/toetreden/uittreden wijzigen regeling geen keuzemogelijkheden. – Eigen maatwerk: zienswijze raden bij belangrijke besluiten, participatie inwoners en belanghebbenden, gemeenschappelijke adviescommissie, evaluatie en uittreding wel keuzemogelijkheden.
24-1-2024
11
Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten Wettelijk bepaald zonder keuze • Zienswijze < 8 weken over ontwerp of wijziging, toetreden tot en uittreden uit een regeling waar raad niet in deelneemt (art. 1 Wgr) • Reactie van (dagelijks) bestuur op zienswijze begroting (art 35 Wgr) • Aanpassing termijn begrotingscyclus (art. 34, 34b, 35 Wgr) • Gezamenlijke enquête: onderzoek naar het gevoerde bestuur van het samenwerkingsverband, waar raad geen partij bij is (artikel 155g Gemeentewet) • Uitbreiding bevoegdheid rekenkamer tot bestuur van het samenwerkingsverband (art.184 Gemeentewet)
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
12
6
24-1-2024
Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten (vervolg) Wettelijk bepaald en regelen in de GR met keuze • Actieve informatieplicht door bestuur (art. 17 Wgr) • Participatie inwoners en belanghebbenden (art. 10 lid 7 en 8 Wgr) • Gemeenschappelijke adviescommissie (art. 24a Wgr) • Zienswijze over specifieke besluiten van bestuur en reactie erop (art. 10 lid 6 Wgr) • Evaluatie (art. 11 Wgr) • Gevolgen uittreding, waaronder gevolgen voor het vermogen van de rechtspersoon en voor het vermogen van de deelnemende gemeenten/provincies (art. 9 Wgr)
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
13
Regionale Proces
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
14
7
24-1-2024
Regionale aanpak (1) •
Implementatie van de wetswijziging vergt per samenwerkingsverband afstemming met veel stakeholders: de raden, griffiers, colleges en besturen van de samenwerkingsverbanden, gemeentesecretarissen, juristen van samenwerkingsverbanden en gemeenten, regio-coördinatoren, directeuren en andere medewerkers van de samenwerkingsverbanden.
•
Een regionaal proces creëert overzicht en duidelijkheid voor raden en alle colleges, voorkomt bestuurlijke en administratieve drukte, draagt bij aan eenduidige uitgangspunten bij keuzemogelijkheden binnen de Wgr en zorgt overall proces efficiency.
•
Het verenigen van de krachten van de gemeenten en samenwerkingsverbanden in de regio Rivierenland kan zo een best practice zijn voor heel Nederland: dit is ook gedeeld met het ministerie van BZK
•
Uitgangspunten bij het regionale proces hierbij zijn: – Raden goed in positie brengen; – Maatwerk waar nodig; – Gezamenlijk waar kan; – Ieder loopt eigen traject wel helemaal op elkaar afgestemd.
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
15
Regionale aanpak (2) • •
• •
In januari 2023 is gestart met regionale aanpak implemenatie van de gewijzigde Wgr. Op regionaal niveau is het volgende georganiseerd: – Brede raadsbijeenkomsten, – Regiomiddag colleges, – Gremia: procesbegeleidingsgroep, werkgroep, klankbordgroep, – Afstemming met niet-regiogemeenten en werkgroep in Rijk van Nijmegen Op basis hiervan is een afwegingskader samengesteld. Per GR is op basis van maatwerk en het afwegingskader door het AB een voorstel tot wijziging uitgewerkt dat gezamenlijk ter zienswijze nu bij de raden voorligt.
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
Roadmap Raden
Kring van burgemeesters
Raadsbijeenkomsten
Besturen samenwerkingsverbanden
Kring van griffiers
Kring van gem.secretarissen
Regiocoördinatoren
Directeuren -overleg
Klankbordgroep
Procesbegeleidingsgroep
Juristenoverleg
Beleidsinhoudelijk + financieel
Werkgroep
Fase 1: Start
januari-juni 2023
Fase 2: Regionaal afwegingskader juni – september 2023
Fase 3: Maatwerk -afwegingen juni -november 2023
Fase 4: Ontwerpen tekstvoorstellen wijziging GR-en september – december 2023
Fase 5: Besluitvorming wijziging GR-en december 2023 – juli 2024
Regio Rivierenland
Werkzaak
AVRI
BWB
BSR
UBR
ODR
BVEB
GGD
RAR
VRGZ
16
8
24-1-2024
Beoogde Resultaten •
Vanaf de wijziging is de democratische legitimiteit van de gemeenschappelijke regelingen versterkt: Door de eenduidige regionale afwegingen worden raad, college en bestuur van een gemeenschappelijke regeling beter in positie gebracht.
•
Raden zijn in gehele proces, inhoudelijk tijdig en goed in positie gebracht.
•
Voor alle betrokkenen is duidelijk waarom welke (optionele) keuzes per gemeenschappelijke regeling zijn gemaakt bij het implementeren van de gewijzigde Wgr.
•
Voor elke gemeenschappelijke regeling is maatwerk toegepast, maar gezamenlijkheid waar mogelijk.
•
De regelingen zijn voor de gestelde overgangstermijn van 1 juli 2024 gewijzigd.
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
17
Zienswijze en reactie • • • • •
De gewijzigde Wgr maakt het mogelijk voor de raden om zienswijze te geven over een wijzigingsvoorstel van een GR: Wat vindt u van de voorgestelde invulling van de nieuwe instrumenten? Deze zienswijze is vanuit alle AB van de gemeenschappelijke regelingen gezamenlijk aan alle raden aangeboden. Het is niet verplicht om zienswijze te geven. Voor de AVRI wordt geen zienswijze gevraagd, maar reactie. De AVRI is namelijk een regeling waaraan u als raad deelneemt. Zienswijze of reactie beperkt zich tot de wijzigingsvoorstellen van de AB’s, gemarkeerd met geel en groen.
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
18
9
24-1-2024
Instrumenten met keuzes
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
19
Afwegingskader met varianten •
Een specifieke variant, die helemaal gedetailleerd uitwerkt hoe men te werk gaat in toekomstige situaties. Voordeel is, alles is meteen toetsbaar vastgelegd. Nadeel is, niemand kan in de toekomst kijken, en men legt zich toch vast voor de toekomst.
•
Een dynamische variant, die juist per geval mogelijk maakt om een eigen dynamiek te creëren. Voordeel is, men maakt dynamiek mogelijk. Nadeel is op voorhand staat niet onomstotelijk vast hoe in toekomstige gevallen wordt gehandeld.
•
Een minimale variant. Met deze variant wordt voldaan aan het wettelijk vereiste, zonder daar specifieke of dynamische elementen toe te passen. De invulling van die elementen kan op een later moment plaatsvinden. Er wordt uitgegaan van de huidige, goed werkende praktijken.
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
20
10
24-1-2024
Actieve informatieplicht Toelichting Specifieke variant Dynamische variant Minimale variant
Actieve informatieplicht Gekozen variant In een GR moet opgenomen worden op welke wijze inlichtingen door het bestuur van een GR worden verstrekt aan de raden van gemeenten. In de GR expliciteren welke informatie in ieder geval op welke wijze gedeeld wordt en details (of eventuele aanvullingen) opnemen in een (door het (algemeen) bestuur) vast te stellen informatieprotocol. In de GR vastleggen dat het (algemeen) bestuur in een informatieprotocol vastlegt welke • VRGZ informatie op welke wijze wordt gedeeld (al dan niet met zienswijze voorafgaand aan het vaststellen van het informatieprotocol) Er wordt volstaan met de algemene bepaling dat het bestuur (algemeen en dagelijks) gevraagd • • (passief) en ongevraagd (actief) aan de raden alle inlichtingen verstrekt door toezending die • nodig zijn voor een juiste beoordeling van het door het bestuur gevoerde en te voeren beleid. • • • •
Regionale raadsavond
Dynamische variant. Periodiek kunnen raden worden meegenomen bij actualisatie van het informatieprotocol
AVRI GGD ODR RAR Regio Rivierenland UBR Werkzaak
21
Informatieprotocol Vastgesteld eind 2020 door alle colleges in Rivierenland: - Kaderbrief uiterlijk 1 december - Begroting uiterlijk 15 april - Jaarstukken uiterlijk 15 april
Aandachtspunt Afweging om de (aanlever)termijnen van de P&C producten over te nemen uit het bestaande informatieprotocol
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
22
11
24-1-2024
Participatie inwoners en belanghebbenden Specifieke variant
Participatie inwoners en belanghebbenden In een GR moet opgenomen worden op welke wijze ingezetenen (van de deelnemers) en belanghebbenden betrokken worden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. Het is niet mogelijk om op te nemen dat er geen ruimte is voor participatie. In de GR specifiek benoemen bij welke besluiten participatie van belanghebbenden en ingezetenen plaats vindt en op welke manier.
Dynamische variant
In de GR opnemen dat het algemeen bestuur besluit wanneer en op welke onderwerpen een bijeenkomst voor ingezetenen en belanghebbenden wordt gehouden.
• • •
AVRI UBR Werkzaak
Minimale variant
In de GR opnemen dat ingezetenen en belanghebbenden inbreng kunnen hebben op de voorbereiding, uitvoeringen evaluatie van beleid via de gebruikelijke mogelijkheden bij de gemeenten waar de bestuursorganen van deelnemen aan de GR.
• • • •
GGD ODR RAR Regio Rivierenland VRGZ
Toelichting
Gekozen variant
-
• Regionale Dynamische variant. De raden worden voorafgaand bij de keuze voor inzet van participatie raadsavond 24-1-2024 betrokken. PROOF Adviseurs bv
23
Gemeenschappelijke adviescommissie Toelichting
Specifieke variant Dynamische variant Minimale variant
Gemeenschappelijke adviescommissie Bij een openbaar lichaam kan een gemeenschappelijke adviescommissie worden ingesteld met raadsleden van de deelnemers. De commissie kan 1) adviseren van het algemeen bestuur, 2) besluitvorming van de raden m.b.t. de GR voorbereiden, 3) de raden van advies voorzien. Per GR bepalen of een gemeenschappelijke adviescommissie gewenst is en in de GR expliciteren wat het doel is en de wijze waarop de adviescommissie ingezet wordt.
Gekozen variant
-
Eén regionale gemeenschappelijke adviescommissie voor meerdere GR-en formeren.
-
Huidige situatie laten voortbestaan (informatieprotocol en afhankelijk van uitkomst traject van de griffiers).
• • • • • • • •
Regionale Minimale variant. Er is uitgesproken vertrouwen in het traject van de Kring van Griffiers. 24-1-2024 PROOF Adviseurs bv raadsavond
AVRI GGD ODR RAR Regio Rivierenland UBR VRGZ Werkzaak
24
12
24-1-2024
Zienswijze
Specifieke variant
Zienswijze over specifieke besluiten In een GR moet worden opgenomen welke bestuursbesluiten, voorafgaand aan het nemen ervan, voor het geven van een zienswijze moeten worden voorgelegd aan de raden van de gemeenten. Naast de wettelijk verplichte zienswijze-procedures, is het verplicht om iets op te nemen over de bestuursbesluiten die voor zienswijze aan de raden voorgelegd worden. Dit betekent dat ook mag worden opgenomen dat naast de wettelijke verplichte besluiten geen andere besluiten ter zienswijze worden voorgelegd. In de GR expliciet vastleggen op welke besluiten (naast de wettelijk verplichte, zoals bijvoorbeeld de conceptbegroting) zienswijze gegeven moet worden.
Dynamische variant Minimale variant
In de GR bepalen dat alle besluiten die aanzienlijk politiek of financieel belang hebben door het (algemeen) bestuur ter zienswijze aan de raden moeten worden voorgelegd. In de GR opnemen dat buiten de wettelijk verplichte, er geen aanvullende besluiten ter zienswijze aan de raden worden voorgelegd.
Regionale raadsavond
Dynamische variant: Het is op voorhand niet altijd duidelijk ten aanzien van welke besluiten het vragen van een zienswijze toegevoegde waarde heeft.
Toelichting
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
25
Zienswijze Algemeen bestuur Specifieke • AVRI variant • VRGZ (i.c.m. dynamisch) • GGD Dynamische • ODR variant • Regio Rivierenland • UBR • Werkzaak Minimale variant
24-1-2024
•
Specifieke variant
Dagelijks bestuur -
Dynamische variant Minimale variant
•
Alle
Specifieke variant
Voorzitter -
Dynamische variant
-
Minimale variant
•
Alle
RAR
PROOF Adviseurs bv
26
13
24-1-2024
Evaluatie
Toelichting
Specifieke variant
Evaluatie Gekozen variant In een GR moeten bepalingen over de evaluatie van de regeling worden opgenomen. Het is verplicht om in elke regeling iets op te nemen over evaluatie. Er mag worden opgenomen dat er geen evaluatie plaats zal vinden of dat er op voorhand geen afspraken over worden gemaakt. In de GR een vaste cyclus van evaluatie opnemen (passend bij de cyclus van de betreffende GR) • GGD waarbij ook wordt vastgelegd op welke punten in ieder geval geëvalueerd wordt.
Dynamische variant
• Opnemen dat op verzoek van één of meer van de deelnemers evaluatie gestart kan worden en dat het (algemeen) bestuur beslist over het wel of niet en over de onderzoeksopdracht. Ook kan • een maximum worden opgenomen en dat een besluit om te evalueren of de • onderzoeksopdracht ter zienswijze aan de raden wordt voorgelegd. • •
Minimale variant Regionale raadsavond
In de GR opnemen dat op voorhand geen afspraken gemaakt worden over evaluatie, of waar al een evaluatiebepaling bestaat deze ongewijzigd laten. Dynamische variant. Bij voorkeur vindt de evaluatie plaats in het midden van een raadsperiode.
24-1-2024
ODR Regio Rivierenland UBR VRGZ Werkzaak
AVRI RAR
• •
PROOF Adviseurs bv
27
Uittreding Toelichting
Specifieke variant Dynamische variant
Uittreding Het is verplicht om de bepalingen omtrent uitreding uit te breiden. Er moet duidelijk worden welke gevolgen uittreding heeft voor het vermogen van de rechtspersoon en voor het vermogen van de gemeenten waarvan de bestuursorganen deelnemen in de GR. In de GR alle afspraken precies vastleggen, waarbij zowel het proces als de wijze van het bepalen van de uittreedsom in de GR wordt vastgelegd. De procedure en de wijze van het bepalen van de uittreedsom vastleggen, tenzij het algemeen bestuur bij unanimiteit bepaalt dat afgeweken wordt van de betreffende uittreedregeling. Het unanieme besluit van het algemeen bestuur kan eventueel ook ter zienswijze aan de raden voorgelegd dient te worden.
Gekozen variant
•
AVRI
• • • •
GGD ODR RAR Regio Rivierenland UBR VRGZ Werkzaak
• • •
Minimale Opnemen welke kaders gelden voor het proces en bepaling van de uittreedsom. Op basis hiervan variant het AB een uittredingsrichtlijn laten vaststellen, evt. na zienswijze van de raden. Regionale Dynamische variant. Bij meer specifieke uittredingsregeling in de GR dan kan met het inzetten van raadsavond in hoeverre en uittredingsregeling nog voldoet 24-1-2024 het instrument van evaluatie worden meegenomen PROOF Adviseurs bv aan de actualiteit.
28
14
24-1-2024
Proces besluitvorming en planning ZIENSWIJZE RAAD 8 WEKEN
REACTIE OP ZIENSWIJZE AANPASSEN GR (INDIEN NODIG)
TOESTEMMING RADEN 12 WEKEN 13 WEKEN
16-02-2024
15-12-2023
Meer dan 8 weken ivm vakantie
DEFINITIEF BESLUIT COLLEGES
26-03-2024
PUBLICATIE GEWIJZIGDE GR
25-6-2024
1-7-2024
Verwerkingstijd - Aangepast voorstel - Nieuw AB besluit
PROOF Adviseurs bv
29
Vereiste meerderheid Meerderheid
AVRI
BSR
BVEB
BWB
GGD
ODR
RAR
RR
UBR
VRGZ
Werkzaak
2/3 van de gemeenten
Unaniem
Unaniem
Gewone meerderheid
2/3 van de gemeenten
2/3 van de deelnemers
2/3 van de deelnemers
2/3 van de gemeenten
Unaniem
2/3 van de gemeenten
Unaniem
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Buren
X
Culemborg
X
X
Maasdriel
X
X
Neder-Betuwe
X
Tiel
X
X
X X
West-Betuwe
X
X
West Maas en Waal
X
X
Zaltbommel
X
Aantal deelnemers
8
24-1-2024
X
X 5+5
2
3
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
8+6
8+1
7
10
7
8+6
8
PROOF Adviseurs bv
30
15
24-1-2024
Observaties gewijzigde teksten GR-en door raadsleden
VRAGEN?
24-1-2024
PROOF Adviseurs bv
31
16