Presentatie heroverwegingsoperatie
Tekst van het document
18-2-2021
Heroverwegingsoperatie Fase 1 Gemeenteraad 18 februari 2021
1
18-2-2021
Agenda 1. Toelichting op het proces 2. Financiële positie Neder-Betuwe 3. Categorieën groslijst 4. Afwegingskader
2
18-2-2021
1. Toelichting op het proces
INVENTARISATIE GROSLIJST Alles in beeld brengen
1
2
Doorontwikkelen afwegingskader
Toepassen afwegingskader
Opstellen afwegingskader
RAAD INFORMEREN 18 februari Groslijst Afwegingskader
3
GROSLIJST OPLEVEREN Getoetst op “volledigheid”
Fase 1
4
Toepassen afwegingskader
RAAD INFORMEREN Shortlist Afwegingskader
5
VAN GROSLIJST NAAR SHORTLIST Op basis van afwegingskader
VAN SHORTLIST NAAR KADERNOTA Op basis van afwegingskader Wat minimaal nodig Wat extra nodig voor nieuw beleid en verbetering financiële positie
6
8
7
UITWERKEN SHORTLIST Gedetailleerde uitwerking Samenleving betrekken
Fase 2
KADERNOTA Gemeenteraad
Fase 3
3
18-2-2021
2. Financiële positie Neder-Betuwe Huidige financiële positie. Huidige financiële positie met beleidswijzigingen rijk, nieuw beleid en ambities. Hoogte opdracht heroverwegingen.
4
18-2-2021
Huidige financiële positie
-/- = overschot +/+ = tekort
Financiele positie per heden. Saldo begroting 2020 en begroting 2021 en meerjarenraming 2022-2025 Financiele positie 2020 - 2025 op basis Begroting 2020 (jaarschijf 2020) en Begroting 2021 en mrj 2022-2025 en inclusief raadsbesluiten en overige informatie
Begroting
Begroting
2020
2021
-310.473
Meerjarenraming 2022
2023
2024
2025
-61.338 1.026.541
648.254
-89.830
-89.830
Doorwerking financiële effecten begrotingswijzigingen Decembercirculaire 2020
339.334 -54.278
-401.467 -28.619
62.640 -28.929
90.522 -27.700
56.948 -28.280
56.948 -28.280
Totaal doorwerking financiële effecten begrotingswijzigingen en overige informatie
285.473
-429.662
33.459
62.746
28.830
28.830
-25.000
-491.000 1.060.000
711.000
-61.000
-61.000
100.000 250.000 1.000.000
100.000 250.000 1.000.000
Financiele positie 2020 - 2025 op basis Begroting 2020 (jaarschijf 2020) en Begroting 2021 en mrj 2022-2025 en inclusief raadsbesluiten en overige informatie
Ter informatie de taakstellingen en inzet vermogen die in de begroting 2021 en mrj 2022-2025 al zijn besloten Besparingen realiseren op bedrijfsvoering van de ambtelijke organisatie Besparingen realiseren binnnen programma 5 WMO 50% Besparingen realiseren binnnen programma 5 Jeugdzorg 50%
0 0 0
100.000 75.000 150.000
100.000 150.000 300.000
100.000 200.000 600.000
Totaal opgenomen taakstellingen
0
325.000
550.000
900.000 1.350.000 1.350.000
5
18-2-2021
Huidige financiële positie met beleidswijzigingen rijk, nieuw beleid en ambities Financiele ruimte die nodig is voor beleidswijzigingen Rijk, nieuw beleid en nieuwe wensen.
Begroting
Begroting
2020
2021
Meerjarenraming 2022
2023
2024
2025
Herverdelingseffecten algemene uitkering
0
0
0
0
0
0
Implementatie Omgevingswet
0
0
250.000
250.000
250.000
250.000
Rondweg Opheusden gereed 2025
0
0
0
0
0
600.000
Uitvoeringsplan IHP senario 2 (raadscyclus februari 2021)
0
0
0
140.000
355.000
543.000
MFA Dodewaard (raadscyclus februari 2021)
0
1.000
11.000
11.000
11.000
11.000
Verwijderen van verwaarloosde gedenktekens van graven waarvan het grafrecht is verlopen
0
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
Klimaatnota N-B 2021-2025 (raadscyclus februari 2021)
0
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
Reclamebeleid (raadscyclus maart 2021)
0
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
Visie strategische communicatie (raadscyclus april 2021)
0
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
Regionaal economisch ambitiedocument (raadscyclus april 2021)
0
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
PenC cyclus verbonden partijen
0
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
Erfgoedbeleid
0
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
Regionale (klimaat)adaptatiestrategie
0
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
Visie laadinfrastructuur
0
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
B-watergangen
0
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
p.m.
Terugverdienen van het ingezette vermogen uit algemene reserve in 10 jaar (1 miljoen)
0
0
100.000
100.000
100.000
100.000
Terugverdienen van het ingezette vermogen precariobelasting in 10 jaar (4,4 miljoen)
0
0
440.000
440.000
440.000
440.000
Buffer voor nieuw beleid
0
0
250.000
250.000
250.000
250.000
Totaal verwachte beleidswijzignen Rijk, Nieuw beleid en Ambities
0
1.000 1.051.000 1.191.000 1.406.000 2.194.000
-25.000
-490.000 2.111.000 1.902.000 1.345.000 2.133.000
Financiele positie 2020 - 2025 op basis Begroting 2020 (jaarschijf 2020) en Begroting 2021 en mrj 2022-2025 en inclusief raadsbesluiten en overige informatie en inclusief financiele ruimte voor beleidswijzigien Rijk, nieuw beleid en ambities.
6
18-2-2021
Hoogte opdracht heroverwegingen Overzicht financiele positie 2020-2025 in het kader van het heroverwegingstraject -/- = overschot +/+ = tekort
Financiele positie per heden. Saldo begroting 2020 en begroting 2021 en meerjarenraming 2022-2025 Financiele positie 2020 - 2025 op basis Begroting 2020 (jaarschijf 2020) en Begroting 2021 en mrj 2022-2025 en inclusief raadsbesluiten en overige informatie
Begroting
2020
2021
-25.000
-491.000 1.060.000
Totaal van verwachte beleidswijzigingen Rijk, Nieuw beleid en Ambities Financiele positie 2020 - 2025 op basis Begroting 2020 (jaarschijf 2020) en Begroting 2021 en mrj 2022-2025 en inclusief raadsbesluiten en overige informatie en inclusief financiele ruimte voor beleidswijzigien Rijk, nieuw beleid en ambities.
Hoogte opdracht heroverwegingen
Hoogte opdracht heroverwegingen inclusief al in de begroting 2021 en mjr 2022-2025 opgenomen taakstelling en inzet van vermogen
Meerjarenraming
Begroting
2022
2023
2024
2025
711.000
-61.000
-61.000
0
1.000 1.051.000 1.191.000 1.406.000 2.194.000
-25.000
-490.000 2.111.000 1.902.000 1.345.000 2.133.000
Begroting
Begroting
2020
2021
0
0
Meerjarenraming 2022
2023
2024
2025
?
?
?
?
7
18-2-2021
3. Categorieën groslijst De groslijst geeft inzicht in de heroverwegingsoperatie
De lijst is samengesteld op basis van de opdracht van het college aan werkgroepen per begrotingsprogramma. De groslijst bevat meer dan 150 opties. Deze zijn nu nog rijp en groen. Voor het overzicht is de groslijst gebundeld in 15 categorieën. Proces groslijst en shortlist • De groslijst is de eerste stap in het heroverwegingsproces. • De groslijst geeft inzicht in de opties die de gemeente heeft. Het inzicht is nu nog algemeen, zonder concrete uitwerking van financiën, risico’s en maatschappelijke impact. • De groslijst wordt op basis van een inschatting van de financiële gevolgen en de haalbaarheid van heroverwegingen vertaald naar de shortlist. • De shortlist wordt door ambtelijke werkgroepen uitgewerkt. Dit betekent dat heroverwegingen worden verdiept en voorzien van financiën, impact en risico’s. In het afwegingskader is dit uitgewerkt. • De shortlist wordt uiteindelijk door het college vertaald naar de Kadernota 2021. Daarbij is het afwegingskader een hulpmiddel. De doelstelling is een structureel sluitende begroting. • De raad wordt door het college regelmatig bijgepraat en geconsulteerd over de voortgang van het proces.
Inhoud van dit document • De groslijst bevat meer dan 150 mogelijke heroverwegingen. Deze zijn rijp en groen, kennen soms gedeeltelijke overlap of onderlinge afhankelijkheden. • Om tot de shortlist te komen maakt het college een tussenstap waarin wordt beoordeeld wat a) de heroverwegingstaakstelling moet zijn (op basis van de actuele financiële positie) en b) welke (groepen van) heroverweging(en) realistisch zijn en voldoende financiële impact hebben. • De heroverwegingen zijn gebundeld in 15 categorieën: waar kan je heroverwegen. Deze zijn in dit document opgenomen en kort toegelicht. Hiermee wordt een goede indruk gekregen van de mogelijkheden die nu in beeld zijn. • Dit document bevat ook informatie, met algemene voorbeelden, over de vier manieren om heroverwegingen vorm te geven: hoe kan je heroverwegen. Deze vier manieren maken in meer of mindere mate deel uit van ieder van de 15 categorieën.
8
18-2-2021
Richting geven aan het bijsturen van de begroting Vier strategieën om te combineren voor een wendbare en duurzaam sluitende begroting. Preventief: voorkom dat je begroting vast zit
Korte termijn: kosten snijden, tarieven verhogen
• Herprioriteren ambities • Kort cyclisch beleid • Nieuw voor oud principe • Begrotings- en kostendiscipline • Sparen als begrotingspost • Kerntaken budgettering
• Laaghangend fruit plukken • Vacature- en inhuurstop • Tarieven verhogen • Bezuinigen • Technische aanpassingen in de begroting
Niet snijden, maar kiezen, beheersen
Snel resultaat, concreet
Vraagt andere mindset
Geeft weinig energie, duurzaam?
Altijd: efficiency verbeteren
Lange termijn: transformeren business modellen
• Optimaliseren organisatie en processen • Automatiseren en robotiseren • (Keten)samenwerken
• Opgavegericht werken • Ontschotting sociaal domein • Shared Services
Cultuur van continu verbeteren maakt wendbaarder
Huidige belemmeringen loslaten
Resultaten minder zeker, kosten voor de baten uit
Resultaten onzeker, kosten voor de baten uit, wensdenken
9
18-2-2021
Overzicht van de 15 categorieën op de groslijst De groslijst bestaat uit heroverwegingsopties die zijn gebundeld in 15 categorieën.
Leges & OZB
Samenwerking
Dienstverlening & communicatie
Openbare ruimte
Sport en cultuur
Financieel beleid
Gemeentebestuur
Veiligheid
Economie
Sociaal domein & Volksgezondheid
Ambities
Interne organisatie
Vastgoed
Ruimtelijke ordening & milieu
Onderwijs
10
18-2-2021
Leges & OZB, financieel beleid en ambities Leges & OZB
Het verhogen van de kostendekkendheid van leges of het realiseren van maximale kostendekkendheid van de leges. Dit kan gelden voor zowel individuele legessoorten en voor de legesverordening als geheel. Dit resulteert in hogere inkomsten voor de gemeente. Het verhogen van de OZBtarieven. Iedere procentpunt stijging van de OZB levert voor de gemeentebegroting € 50.000 op.
Financieel beleid
Het uitwerken van mogelijkheden om structurele begrotingsruimte te creëren door aanpassingen in het financiële beleid of het aanboren van nieuwe inkomstenbronnen. Daaronder kunnen verschillende deelonderwerpen vallen. Voorbeelden zijn het verlengen van afschrijvingstermijnen, het verwerven van reclame-inkomsten en het inzetten op het structureel ophalen van subsidies van derden.
Ambities
Het college is onverminderd ambitieus in het realiseren van beleid en voorzieningen voor de gemeente. Onderdeel van de heroverwegingen is het afwegen van deze ambities in het licht van de financiële mogelijkheden en omvang van de heroverwegingstaakstelling.
11
18-2-2021
Samenwerking, gemeentebestuur en interne organisatie Samen werking
Het onderwerp samenwerken komt terug bij meerdere categorieën. Meer in algemene zin is samenwerking een categorie die ruimte kan bieden voor heroverwegingen. Enerzijds door nieuwe mogelijkheden te verkennen en anderzijds door bestaande samenwerkingen te versoberen. Daarbij kan worden gedacht aan nieuwe of intensievere samenwerking met andere gemeenten met eventueel uiteindelijk ambtelijke fusie tot gevolg. Of aan het outsourcen van bepaalde processen. Ten aanzien van bestaande samenwerkingen bestaan mogelijke heroverwegingen onder andere uit het afbouwen van de regionale samenwerking, bijvoorbeeld door selectiever te participeren.
Gemeente bestuur
Ten aanzien van de kosten van het gemeentebestuur, college, raad, rekenkamerfunctie en de bestuursondersteuning zijn heroverwegingen mogelijk.
Interne organisatie
Kansen ten aanzien van procesoptimalisatie en slimmer werken op het gebied van ICT, faciliteiten en inkoop maken deel uit van de mogelijke heroverwegingen. Voor heroverwegingen op het gebied van personeel en organisatie geldt in het bijzonder dat deze pas in beeld kunnen komen nadat het takenpakket van de gemeente is heroverwogen.
12
18-2-2021
Dienstverlening & communicatie, veiligheid en vastgoed Dienstverlening & communicatie
Op het gebied van dienstverlening en externe communicatie zijn diverse richtingen in beeld gebracht voor de heroverweging. Naast versoberingen in onze communicatie-uitingen, zijn er kansen op het gebied van betere en slimmere dienstverlenings- en communicatieprocessen. Een voorbeeld hiervan is verregaande digitalisering van de gemeentewinkel.
Veiligheid
De heroverwegingsmogelijkheden betreffen met name het stopzetten of versoberen van het gemeentelijke beleid op het gebied van buurtpreventie, handhaving en toezicht, criminaliteitsbestrijding, brandweer en rampenbestrijding en regionale veiligheid. Maar ook door als gemeente een taakstelling op regionale veiligheidstrajecten te zetten.
Vastgoed
Het bezit, gebruiken exploitatie van gemeentelijke vastgoed kan op verschillende manieren worden heroverwogen. Zowel verkoop, verhuur als samenvoegen en anders gebruiken van het gemeentelijke vastgoed bieden mogelijkheden om inkomsten te verhogen en/of uitgaven te verlagen.
13
18-2-2021
Openbare ruimte, economie, RO & milieu Openbare ruimte
Voor de openbare ruimte gelden verschillende mogelijkheden voor heroverweging. Stoppen met projecten, versoberen van het beheer en het anders organiseren van het beheer van de openbare ruimte. De mogelijkheden hebben o.a. betrekking op groen, wegen, verkeer en vervoer en landschapsontwikkeling.
Economie
De gemeente is actief op het gebied van de lokale en regionale economische ontwikkeling. De heroverwegingen betreffen het beëindigen of versoberen van deze activiteiten.
RO & milieu
De mogelijke heroverwegingen betreffen het versoberen van de ambities en taken op het gebied van klimaat, duurzaamheid en de Omgevingswet.
14
18-2-2021
Sport & cultuur, sociaal domein & volksgezondheid en onderwijs Sport & cultuur
De heroverwegingsmogelijkheden betreffen het stoppen of versoberen van projecten en subsidies op het gebied van sport, cultuur, toerisme en vrijwilligersorganisaties.
Sociaal domein & volksgezondheid
Binnen het sociaal domein staan heroverwegingen op het gebied van procesoptimalisatie en anders werken centraal met het oog op het reduceren van de uitgaven. Dit geldt zowel voor jeugd, wmo als de uitvoeringskosten binnen het sociaal domein. Bij de heroverwegingen is het van belang de keuzes goed tegen elkaar af te wegen, omdat sommige heroverwegingen elkaar versterken of verzwakken.
Onderwijs
De heroverwegingsopties op het gebied van onderwijs zijn relatief beperkt en betreffen voornamelijk het optimaliseren en temporiseren van beleid en uitvoering op het gebied van leerlingenvervoer.
Daarnaast zijn er mogelijkheden om het beleid te versoberen. Dit geldt, naast jeugd, wmo en uitvoeringskosten, ook voor het minimabeleid en het volksgezondheidsbeleid.
15
18-2-2021
4. Afwegingskader Biedt handvatten bij het nemen van besluiten in de verschillende fases van de heroverwegingsoperatie (hulpmiddel). Opbouw • Financiële impact (financiële gevolgen + neveneffecten) • Maatschappelijke impact (gemeente/inwoners + ambities) • Haalbaarheid (tijd + risico's) Toepassing • Groslijst shortlist: focus haalbaarheid en financiële omvang • Shortlist kadernota: de verschillende aspecten zijn onderbouwd
16