Overzicht categorieën groslijst

10-2-2021

Gemeente Neder-Betuwe Heroverwegingsoperatie

Informatie groslijst

De groslijst geeft inzicht in de heroverwegingsopties De lijst is samengesteld op basis van de opdracht van het college aan werkgroepen per begrotingsprogramma. De groslijst bevat meer dan 150 opties. Deze zijn nu nog rijp en groen. Voor het overzicht is de groslijst gebundeld in 15 categorieën. Proces groslijst en shortlist

Inhoud van dit document

• De groslijst is de eerste stap in het heroverwegingsproces. • De groslijst geeft inzicht in de opties die de gemeente heeft. Het inzicht is nu nog algemeen, zonder concrete uitwerking van financiën, risico’s en maatschappelijke impact. • De groslijst wordt op basis van een inschatting van de financiële gevolgen en de haalbaarheid van heroverwegingen vertaald naar de shortlist. • De shortlist wordt door ambtelijke werkgroepen uitgewerkt. Dit betekent dat heroverwegingen worden verdiept en voorzien van financiën, impact en risico’s. In het afwegingskader is dit uitgewerkt. • De shortlist wordt uiteindelijk door het college vertaald naar de Kadernota 2021. Daarbij is het afwegingskader een hulpmiddel. De doelstelling is een structureel sluitende begroting. • De raad wordt door het college regelmatig bijgepraat en geconsulteerd over de voortgang van het proces.

• De groslijst bevat meer dan 150 mogelijke heroverwegingen. Deze zijn rijp en groen, kennen soms gedeeltelijke overlap of onderlinge afhankelijkheden. • Om tot de shortlist te komen maakt het college een tussenstap waarin wordt beoordeeld wat a) de heroverwegingstaakstelling moet zijn (op basis van de actuele financiële positie) en b) welke(groepen van) heroverweging(en) realistisch zijn en voldoende financiële impact hebben. • De heroverwegingen zijn gebundeld in 15 categorieën: waar kan je heroverwegen. Deze zijn in dit document opgenomen en kort toegelicht. Hiermee wordt een goede indruk gekregen van de mogelijkheden die nu in beeld zijn. • Dit document bevat ook informatie, met algemene voorbeelden, over de vier manieren om heroverwegingen vorm te geven: hoe kan je heroverwegen. Deze vier manieren maken in meer of mindere mate deel uit van ieder van de 15 categorieën.

2

1

10-2-2021

Richting geven aan het bijsturen van de begroting Vier strategieën (met voorbeelden) om te combineren voor een wendbare en duurzaam sluitende begroting Preventief: voorkom dat je begroting vast zit

Veel gemeenten hebben te maken met een hoog percentage vaste kosten en weinig reserves. Wendbaarheid kan worden bereikt kosten flexibeler te maken, keuzes maken in plaats van stapelen en door te sparen. Voorbeelden van maatregelen zijn: • Keuzes maken: herprioriteren van ambities, kort cyclisch beleid, nieuw voor oud principe toepassen • Begrotings- en kostendiscipline verzwaren om ongecontroleerde uitzetting van de begroting te voorkomen • Sparen opnemen als begrotingspost • Kerntaken budgettering toepassen om kosten van beleid en keuzemogelijkheden inzichtelijker te maken.

Korte termijn: kosten snijden, tarieven verhogen

Altijd: efficiency verbeteren

Deze strategie gaat uit van het creëren van ruimte in de begroting door te snijden in kosten en door tarieven te verhogen. Deze aanpak vraagt relatief weinig politieke keuzes en is vooral geschikt om op korte termijn bezuinigingen door te voeren. Het lange termijn effect is vaak beperkt, omdat door het ontbreken van echte keuzes het beleid in stand blijft en uiteindelijk de kosten weer terug komen. Voorbeelden van maatregelen zijn: • • • • •

Deze strategie refereert aan het voortdurende vraagstuk hoe de gemeente de dienstverlening doelmatiger kan organiseren. Doelmatiger processen zijn goedkoper en op die manier kan ruimte worden vrijgespeeld in de begroting. In onze visie start doelmatigheid altijd met de vraag of de betreffende processen en het bijbehorende beleid(nog) noodzakelijk zijn. Voorbeelden van maatregelen zijn: • Optimaliseren/ontschotting organisatie, processen • Automatiseren en robotiseren • (Keten)samenwerken met derde partijen

Laaghangend fruit plukken Vacature- en inhuurstop Tarieven verhogen Bezuinigen Technische aanpassingen in de begroting

Lange termijn: transformeren business modellen

Deze strategie kijkt, in tegenstelling tot de andere strategieën, niet naar de bestaande werkwijze, maar naar de mogelijkheden om de taken en de manier van werken fundamenteel te vernieuwen. Dat kan leiden tot nieuwe business modellen en een heel nieuwe kostenbasis. Dit vraagt om een overheid die fundamenteel nadenkt over de rol van de eigen organisatie ten opzichte van inwoners, wijk, stad en regio. Voorbeelden van maatregelen zijn: • Opgavegericht werken in plaats van input denken • Ontschotting sociaal domein in plaats van sectoraal denken • Shared Services op regionaal niveau ontwikkelen

Niet snijden, maar kiezen, ruimte maken, groei begroting beperken

Snel resultaat, concreet, vraagt relatief weinig echte keuzes

Cultuur van continu verbeteren maakt wendbaarder

Businessmodellen vernieuwen, out of the box, huidige belemmeringen loslaten

Vraagt andere mindset, risico van control kramp

Geeft weinig energie. Wegsnijden laaghangend fruit maakt ook minder wendbaar

Resultaten haalbaar maar niet zeker, kosten voor de baten uit

Resultaten onzeker, kosten voor de baten uit, risico van wensdenken

3

Overzicht van de 15 categorieën op de groslijst De groslijst bestaat uit heroverwegingsopties die zijn gebundeld in 15 categorieën.

Leges & OZB

Samenwerking

Dienstverlening & communicatie

Openbare ruimte

Sport en cultuur

Financieel beleid

Gemeentebestuur

Veiligheid

Economie

Sociaal domein & Volksgezondheid

Ambities

Interne organisatie

Vastgoed

Ruimtelijke ordening & milieu

Onderwijs

4

2

10-2-2021

Leges & OZB, financieel beleid en ambities

Leges & OZB

Het verhogen van de kostendekkendheid van leges of het realiseren van maximale kostendekkendheid van de leges.

Financieel beleid

Dit kan gelden voor zowel individuele legessoorten en voor de legesverordening als geheel. Dit resulteert in hogere inkomsten voor de gemeente.

Het uitwerken van mogelijkheden om structurele begrotingsruimte te creëren door aanpassingen in het financiële beleid of het aanboren van nieuwe inkomstenbronnen. Daaronder kunnen verschillende deelonderwerpen vallen.

Ambities

Onderdeel van de heroverwegingen is het afwegen van deze ambities in het licht van de financiële mogelijkheden en omvang van de heroverwegingstaakstelling.

Voorbeelden zijn het verlengen van afschrijvingstermijnen, het verwerven van reclameinkomsten en het inzetten op het structureel ophalen van subsidies van derden.

Het verhogen van de OZBtarieven. Iedere procentpunt stijging van de OZB levert voor de gemeentebegroting € 50.000 op.

Het college is onverminderd ambitieus in het realiseren van beleid en voorzieningen voor de gemeente.

5

Samenwerking, gemeentebestuur en interne organisatie

Samenwerking

Het onderwerp samenwerken komt terug bij meerdere categorieën. Meer in algemene is samenwerking een categorie die ruimte kan bieden voor heroverwegingen. Enerzijds door nieuwe mogelijkheden te verkennen en anderzijds door bestaande samenwerkingen te versoberen.

Gemeente bestuur

Ten aanzien van de kosten van het gemeentebestuur, college, raad, rekenkamerfunctie en de bestuursondersteuning zijn heroverwegingen mogelijk.

Interne organisatie

Kansen ten aanzien van procesoptimalisatie en slimmer werken op het gebied van ICT, faciliteiten en inkoop maken deel uit van de mogelijke heroverwegingen. Voor heroverwegingen op het gebied van personeel en organisatie geldt in het bijzonder dat deze pas in beeld kunnen komen nadat het takenpakket van de gemeente is heroverwogen.

Daarbij kan worden gedacht aan nieuwe of intensievere samenwerking met andere gemeenten met eventueel uiteindelijk ambtelijke fusie tot gevolg. Of aan het outsourcen van bepaalde processen. Ten aanzien van bestaande samenwerkingen bestaan mogelijke heroverwegingen onder andere uit het afbouwen van de regionale samenwerking, bijvoorbeeld door selectiever te participeren. 6

3

10-2-2021

Dienstverlening & communicatie, veiligheid en vastgoed

Dienstverlening & communicatie

Op het gebied van dienstverlening en externe communicatie zijn diverse richtingen in beeld gebracht voor de heroverweging.

Veiligheid

Naast versoberingen in onze communicatie-uitingen, zijn er kansen op het gebied van betere en slimmere dienstverleningsen communicatieprocessen. Een voorbeeld hiervan is verregaande digitalisering van de gemeentewinkel.

De heroverwegingsmogelijkheden betreffen met name het stopzetten of versoberen van het gemeentelijke beleid op het gebied van buurtpreventie, handhaving en toezicht, criminaliteitsbestrijding, brandweer en rampenbestrijding en regionale veiligheid. maar ook door als gemeente een taakstelling op regionale veiligheidstrajecten te zetten.

Vastgoed

Het bezit, gebruiken exploitatie van gemeentelijke vastgoed kan op verschillende manieren worden heroverwogen. Zowel verkoop, verhuur als samenvoegen en anders gebruiken van het gemeentelijke vastgoed bieden mogelijkheden om inkomsten te verhogen en/of uitgaven te verlagen.

7

Openbare ruimte, economie, RO & milieu

Openbare ruimte

Voor de openbare ruimte gelden verschillende mogelijkheden voor heroverweging. Stoppen met projecten, versoberen van het beheer en het anders organiseren van het beheer van de openbare ruimte.

Economie

De gemeente is actief op het gebied van de lokale en regionale economische ontwikkeling. De heroverwegingen betreffen het beëindigen of versoberen van deze activiteiten.

RO & milieu

De mogelijke heroverwegingen betreffen het versoberen van de ambities en taken op het gebied van klimaat, duurzaamheid en de omgevingswet.

De mogelijkheden hebben o.a. betrekking op groen, wegen, verkeer en vervoer en landschapsontwikkeling.

8

4

10-2-2021

Sport/cultuur, sociaal domein/volksgezondheid en onderwijs

Sport & cultuur

De heroverwegingsmogelijkheden betreffen het stoppen of versoberen van projecten en subsidies op het gebied van sport, cultuur, toerisme en vrijwilligersorganisaties. Ook kan worden gedacht aan het omvormen van sportaccommodaties.

Sociaal domein & Volksgezondheid

Binnen het sociaal domein staan heroverwegingen op het gebied van procesoptimalisatie en anders werken centraal met het oog op het reduceren van de uitgaven. Dit geldt zowel voor jeugd, wmo als de uitvoeringskosten binnen het sociaal domein. Bij de heroverwegingen is het van belang de keuzes goed tegen elkaar af te wegen, omdat sommige heroverwegingen elkaar versterken of verzwakken.

Onderwijs

De heroverwegingsopties op het gebied van onderwijs zijn relatief beperkt en betreffen voornamelijk het optimaliseren en temporiseren van beleid en uitvoering op het gebied van leerlingenvervoer.

Daarnaast zijn er mogelijkheden om het beleid te versoberen. Dit geldt, naast jeugd, wmo en uitvoeringskosten, ook voor het minimabeleid en het volksgezondheidsbeleid.

9

5