ING-90 - SluisWest Advocaten inzake Brandbrief huisvesting bijzondere doelgroepen

Per e-mail: griffie@nederbetuwe.nl De gemeenteraad van Neder-Betuwe Gemeente Neder-Betuwe Postbus 20 4034 ZG OPHEUSDEN

Datum Ons kenmerk Uw kenmerk Betreft

: 22 oktober 2025 : D240198 Overleggroep AZC / Gemeente Neder-Betuwe : -: Brandbrief huisvesting bijzondere doelgroepen Bredesteeg 37 in Echteld

Geachte voorzitter, geachte leden van de raad, Op 27 maart 2025 stemde uw raad in met het voorstel van het college van burgemeester en wethouders (“het college”) om het perceel Bredesteeg 37 in Echteld ten noorden van industrieterrein Medel aan te wijzen als definitief te onderzoeken beoogde locatie voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen (zoals asielzoekers en arbeidsmigranten). Het voorstel van het college was voor een groot aantal buurtbewoners in het aangrenzende Ommerenveld en andere buurtschappen in de gemeente Buren een grote schok. Zij zijn om verschillende redenen fel tegen het plan van het college. Daarom zagen zij zich genoodzaakt de Overleggroep AZC Ommerenveld (“Overleggroep”) te vormen. Laat er geen misverstand over bestaan: de grootschalige opvang van asielzoekers en arbeidsmigranten, zoals door het college van Neder-Betuwe wordt onderzocht, stuit op zwaarwegende maatschappelijke en juridische bezwaren bij de omwonenden. Zij willen daarover en over mogelijk wel passende alternatieven, graag in gesprek met uw college, maar staan steeds voor een dichte deur. Doordat in eerste instantie helaas alleen buurtbewoners uit de gemeente Neder-Betuwe zijn ingelicht over het gemeenteraadsvoorstel, is het de Overleggroep niet gelukt om in te spreken tijdens de gemeenteraadsvergadering van 27 maart 2025.

Ook na de belofte (amendement bij raadsvoorstel Haalbaarheidsonderzoek 27 maart) van de gemeente Neder-Betuwe om de bewoners van Ommerenveld te informeren, heeft slechts een gering aantal bewoners van Ommerenveld een brief met informatie ontvangen en is het aan de bewoners gelaten om hun buren te informeren.

2/6

Bovendien stond in de originele tekst voor het amendement van de politieke partij Gemeentebelangen informeer omwonenden in een straal van minimaal 5 kilometer rond de locatie, terwijl in het aangenomen amendement een straal van minimaal 1 kilometer wordt genoemd. Dat is in het buitengebied, waar mensen relatief ver uit elkaar wonen, niet veel. Deze wijziging was een voorwaarde van de SGP om het amendement te steunen, heeft de Overleggroep bij navraag vernomen. Onder meer deze gang van zaken heeft ervoor gezorgd dat de Overleggroep is overgegaan tot het plaatsen van spandoeken en sandwichborden in het Ommerenveld, zodat voor iedereen klip en klaar is hoe groot het Ommerenseveld is. De Overleggroep heeft mij gevraagd om (alsnog) de zorgen over te brengen van de buurtbewoners over het plan van het college om te Echteld een grootschalige opvang voor asielzoekers én arbeidsmigranten te ontwikkelen. De beoogde locatie is volgens de Overleggroep onaanvaardbaar voor de buurt, onhoudbaar in de praktijk en juridisch niet uitvoerbaar. Vandaar deze brief. Hierbij merk ik op dat de Overleggroep heeft kennisgenomen van de pas op de plaats van de gemeente Neder-Betuwe betreffende het haalbaarheidsonderzoek naar de huisvesting van ‘Bijzondere doelgroepen’ (asielzoekers en arbeidsmigranten) aan de Bredesteeg in Echteld.

De Overleggroep kan zich dat zeker voorstellen gelet op de concrete bezwaren tegen de locatie, maar heeft mij gevraagd deze brief toch te sturen omdat het college tot nu de locatie nog altijd potentie toedicht. I.

Onaanvaardbare maatschappelijke gevolgen

Onevenredige aantasting van de sociale veiligheid Hoewel het precieze aantal op te vangen en onderdak te geven mensen niet duidelijk is, staat wel vast dat het om veel (honderden) mensen gaat. Zo blijkt uit de laatste ‘Kwartaalbrief Asiel en Migratie juni 2025’ van het college, dat de gemeente Neder-Betuwe vanuit de Spreidingswet de taak heeft om 145 mensen die asiel zoeken in Nederland op te vangen.1 Ook uw wethouder de heer M. Klein heeft tijdens de raadsvergaderingen op 13 en 27 maart 2025 duidelijk uitgesproken te koersen op een AZC met een omvang van minimaal 300 asielzoekers, zodat niet de gemeente, maar het Centraal Orgaan Asielopvang (COA) verantwoordelijk wordt voor de locatie. Dit is, volgens de wethouder, vooral ingegeven om financiële (‘Gemeente heeft geen geld’) en organisatorische (‘Gemeente heeft geen ambtelijke capaciteit om dit uit te voeren’) redenen.

Wat betreft het aantal te huisvesten arbeidsmigranten, blijkt uit het Raadsvoorstel van 27 maart 2025 niet om hoeveel mensen het gaat, maar gelet op de aantallen arbeidsmigranten die het college noemt – 800 mensen structureel, plus 800 tot 1000 extra werknemers gedurende het fruitplukseizoen gaat het bij de beoogde opvang- en huisvestingslocatie om heel veel mensen.2 Uw college houdt op de locatie Bredesteeg rekening met veel meer plaatsen voor arbeidsmigranten, omdat deze locatie ook gericht is op de opvang van arbeidsmigranten uit onder meer Tiel en omstreken. In de gemeente Tiel wonen circa 4.000 arbeidsmigranten van wie er velen buiten Tiel werken. Het Tielse stadsbestuur heeft meermaals kenbaar gemaakt liefst zo veel https://nederbetuwe.notubiz.nl/document/15710925/1/RIB-54+.+Kwartaalbrief+asiel+en+migratie%2C+juni+2025?connection_type=1&connection_id=9456485. 2 https://neder-betuwe.notubiz.nl/document/15171654/1/Raadsvoorstel+3558++Locatie+voor+huisvesting+van+bijzondere+doelgroepen?connection_type=1&connection_id=9171186. 1

SluisWest Advocaten B.V.

3/6

mogelijk (enkele honderden) arbeidsmigranten elders, buiten de gemeentegrenzen, gehuisvest te zien, zodat erin Tiel woningen vrijkomen voor inwoners van de stad. De komst van een grote groep mensen uit andere delen van de wereld, met (deels) een andere culturele achtergrond en die niet of nauwelijks Nederlands spreken, geeft bij buurtbewoners gevoelens van zorgen over de sociale veiligheid en de verbinding tussen de mensen in de buurt. De Overleggroep vraagt uw raad daarom om, ongeacht de objectiveerbaarheid van deze gevoelens, hiermee rekening te houden. Daarbij wijst de Overleggroep er (ook) op dat het college, zo volgt uit rechtspraak, verplicht is bij de besluitvorming over vergunningverlening met dit gevoel van (sociale) onveiligheid rekening te houden.3 Wat ernstig bijdraagt aan deze gevoelens van onveiligheid is dat de politiecapaciteit in zowel de gemeente Neder-Betuwe als de gemeente Buren niet berekend is op zo’n grote groep mensen. Het Centraal Orgaan Asielopvang (COA) of andere huisvesters zijn verantwoordelijk voor de veiligheid op de opvanglocaties, maar daarbuiten houdt het op. Bovendien: mocht er sprake zijn van incidenten in of buiten de locaties, dan legt dit een onevenredig beslag op de – nu al – te beperkte politiecapaciteit.

Zo beschikt de gemeente Buren nu slechts over vier wijkagenten op bijna 28.000 inwoners, terwijl de geldende norm is dat er per 5.000 inwoners een wijkagent moet zijn.4 In de gemeente NederBetuwe zijn er zelfs maar drie wijkagenten op ruim 25.000 inwoners.5 Dit is dus helaas niet op het gewenste niveau en hier zal eerst een oplossing voor moeten komen. Onevenredige aantasting van het woon- en leefklimaat De beoogde locatie ligt achter het industrieterrein Medel bij Tiel en grenst ook aan het buitengebied van de gemeente Buren. Het gaat om negen (9) hectare weiland met daarop één woonboerderij met een aantal stallen. Dit agrarische en toeristische gebied is nu nog rustig, maar het spreekt voor zich dat de plannen van het college veel negatieve invloed gaan hebben op de omgeving. Er zal aanzienlijk meer verkeer in het veld komen, aangezien 80% van de gehuisveste arbeidsmigranten in de gemeente Neder-Betuwe werkzaam moet zijn.6 Ook het verkeer in de avonden en nachten zal naar alle waarschijnlijkheid toenemen. Hierbij is ook van belang dat het aantal verkeersbewegingen naar verwachting onevenredig toe zal nemen, omdat de beoogde locatie zo afgelegen ligt. Zo ligt de locatie ver weg van de in Neder-Betuwe gevestigde boomkwekers, die veel arbeidsmigranten inzetten. De kenmerkende rust en veiligheid zal dan ook verdwijnen. Het woon- en leefklimaat wordt ernstig aangetast.

Dit des te meer omdat het aantal te huisvesten asielzoekers en arbeidsmigranten zo groot is dat de omliggende dorpen worden overspoeld. In het dorp Ommeren wonen maar ca. 800 mensen, de groep asielzoekers en arbeidsmigranten van 800-1000 overspoelt het dorp Ommeren en bedreigt de dorpscultuur. Hier komt nog bij dat de gemeente Buren het Ommerenseveld in de Structuurvisie Lingemeren heeft aangemerkt als landelijk agrarisch gebied geschikt voor extensieve recreatie.7 Deze

Rb. Overijssel 16 april 2024, ECLI:NL:RBOVE:2025:2340, rov. 10.12.2. Artikel 38a Politiewet 2012. 5 https://www.nederbetuwe.nl/dorpswijzer/veiligheid. 6 Zoals is afgesproken in het convenant ‘Huisvesting Internationale Werknemers regio Rivierenland’, onder andere te vinden via: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR724412#bijlage_C. 7 https://www.commissiemer.nl/projectdocumenten/015644_3931_Structuurvisie_Lingemeren.pdf, p. 46. 3 4

SluisWest Advocaten B.V.

4/6

structuurvisie is opgenomen in de Omgevingsvisie gemeente Buren8 en wordt een onderdeel van het Omgevingsplan (in wording).9 Dit is gebeurd om de ontzandingsplassen goed in het landschap in te passen. Dit betekent dat op korte afstand van de Bredesteeg enkele kleinschalige campings en andere recreatieve voorzieningen (fietsroutes) zijn of komen (plan Lingemeren K3). Dit extensieve, recreatieve gebruik van het Ommerenseveld botst met het intensieve gebruik van de locatie Bredesteeg als opvangcentrum voor grote aantallen mensen. De plannen van uw college houden dan ook volstrekt geen rekening met de visie van de gemeente Buren op de inrichting van het aangrenzende gebied. Dit is bestuurlijk gezien onwenselijk en kan zelfs aanleiding geven tot juridische procedures tussen buurgemeenten.10 Die kant wil uw raad toch niet op? Géén maatschappelijke integratie Dat de beoogde locatie zo afgelegen ligt, vindt de Overleggroep ook om andere redenen zorgwekkend. De Overleggroep vindt het onmenselijk om asielzoekers en arbeidsmigranten op te vangen dan wel van onderdak te voorzien op een locatie waar in de buurt totaal geen voorzieningen zijn. De Overleggroep hecht eraan erop te wijzen dat deze grootschalige vorm van huisvesting deze mensen totaal geen mogelijkheden biedt om maatschappelijk te integreren.

Het college beseft zich dat zelf ook, waar het opmerkt dat niet voldaan is aan de door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (“COA”) gestelde eis dat binnen dertig minuten lopen van een opvanglocatie een supermarkt moet zijn. Dit zou volgens het college en het COA ‘opgelost’ kunnen worden door op de opvanglocatie te zorgen voor voorzieningen, zoals een supermarkt. Het doel is om mensen mee te laten doen aan het leven in de gemeente Neder-Betuwe. De Overleggroep ziet dan ook veel liever kleinschalige opvang, verspreid over de verschillende dorpen in de gemeente Neder Betuwe. Dat alternatief is veel mensvriendelijker en past beter bij de maatschappelijke integratie. II.

Juridische bezwaren

Naast de zorgen van de buurtbewoners waar het college rekening mee moet houden, zijn er natuurlijk ook juridische regels en procedures die het college en uw raad moeten volgen. Bovendien zijn de hierboven geuite zorgen óók juridisch relevant. De Overleggroep ziet onoverkomelijke juridische bezwaren tegen de realisatie van de door het college beoogde opvangen huisvestingslocatie. De Overleggroep acht realisatie van de beoogde locatie aan de Bredesteeg 37 juridisch onuitvoerbaar. Dit licht ik hieronder toe. Strijdigheid met het omgevingsplan Een opvang- en huisvestingslocatie zoals het college nu voor ogen heeft, wijkt volledig af van het gebruik dat het gebied volgens het bestemmingsplan ‘Buitengebied Dodewaard en Echteld’ nu heeft. Volgens het bestemmingsplan is de bestemming agrarisch gebruik. Omdat het bestemmingsplan sinds 1 januari 2024 op grond van artikel 4.6, eerste lid, aanhef onder a, van de https://www.buren.nl/wp-content/uploads/2023/11/Omgevingsvisie-Buren.pdf. https://www.buren.nl/direct-regelen/bouwen-en-verbouwen/bouwen-en-verbouwen/omgevingsplan/. 10 Zie recent: https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/ruzie-met-de-buren. 8 9

SluisWest Advocaten B.V.

5/6

Invoeringswet Omgevingswet onderdeel uitmaakt van het tijdelijke deel van het omgevingsplan als bedoeld in artikel 22.1 van de Omgevingswet, is de geldende functie dus nog altijd agrarisch gebruik. Dit betekent dat het college – om de opvang- en huisvestingslocatie legaal te realiseren – over zal moeten gaan tot een wijziging van het omgevingsplan, of een omgevingsvergunning moet verlenen voor het afwijken van het omgevingsplan (buitenplanse omgevingsplanactiviteit). Uit de door uw raad vastgestelde notitie Participatie bij de Omgevingswet blijkt dat binnen uw raad bij grote buitenplanse ontwikkelingen een wijziging van het omgevingsplan de voorkeur heeft boven het verlenen van een omgevingsvergunning voor een buitenplanse activiteit.11 Het mag geen discussie zijn dat het hier overduidelijk gaat om een grote buitenplanse ontwikkeling en dat in dit geval een wijziging van het omgevingsplan nodig is. Volgens de Overleggroep kan uw raad niet tot een rechtmatige wijziging van het omgevingsplan besluiten: de opvang- en huisvestingslocatie heeft, zoals hierboven uiteengezet, te grote en onevenredige gevolgen voor het woon- en leefklimaat in de omgeving.

Aan de eis van een evenwichtige toedeling van functies aan locaties kan daarom met de benodigde wijziging niet worden voldaan.12 Dit betekent volgens de Overleggroep dat de beoogde locatie onmogelijk juridisch rechtmatig kan worden gerealiseerd. III.

De kans krijgen om mee te praten

In de inleiding merkte ik al op dat het de Overleggroep – helaas – niet is gelukt om in te spreken, doordat in eerste instantie alleen bewoners van de gemeente Neder-Betuwe waren ingelicht over het collegevoorstel. Dit is zeer ongelukkig, omdat de beoogde locatie dicht bij de woonplaats van de deelnemers van de Overleggroep ligt en zij dus – net zo goed als de inwoners van NederBetuwe – te maken zullen krijgen met de gevolgen. Namens de Overleggroep verzoek ik uw raad dan ook om voor de toekomst de Overleggroep ervan te verzekeren dat zij op alle belangrijke momenten en in een vroegtijdig stadium de kans krijgen om een hun mening te geven. De Overleggroep heeft, bijvoorbeeld, inmiddels gevraagd om mee te mogen denken over het haalbaarheidsonderzoek, maar heeft die kans – om voor de Overleggroep onbekende redenen – niet gekregen. Zo is onder meer onduidelijk wie/welk onafhankelijk bureau het haalbaarheidsonderzoek uitvoert. Dit helpt vanzelfsprekend niet om de bij de Overleggroep levende zorgen weg te nemen. Het is ook dit gebrek aan participatie en informatievoorziening dat voor de Overleggroep de reden is om recent een verzoek om informatie op grond van de Wet open overheid in te dienen. IV.

Verzoek aan uw raad

Uw raad beslist of mensen die asiel zoeken in Nederland en mensen uit het buitenland die in Nederland werken een plek krijgen op de locatie aan de Bredesteeg. De Overleggroep verzoekt u om niet te kiezen voor deze locatie en de grootschalige vorm die nu is voorgesteld door het Participatie bij de Omgevingswet – Gemeente Neder-Betuwe (https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR673948). 12 Zie voor het geldende toetsingskader: ABRvS 18 december 2024, ECLI:NL:RVS:2024:5222, rov. 2. 11

SluisWest Advocaten B.V.

6/6

college, omdat bij de buurtbewoners ernstige zorgen bestaan over de gevolgen hiervan voor de sociale veiligheid, het woon- en leefklimaat en de sociale verbinding binnen het buitengebied Ommerenveld en de omliggende dorpen. De Overleggroep vindt deze gevolgen zelfs zo ernstig dat uw raad niet kan besluiten tot de voor de realisatie noodzakelijke wijziging van het omgevingsplan. De asielzoekers en arbeidsmigranten moeten dicht bij de Neder-Betuwse dorpskernen en bedrijven worden opgevangen. Nogmaals: dat alternatief is veel mensvriendelijker en stimuleert maatschappelijke integratie. Met vriendelijke groet, SluisWest Advocaten B.V.

Advocaat

SluisWest Advocaten B.V.