ING-65 - Stichting Tegenwind Echteld-Lienden inzake Reactie op raadsvergadering Neder Betuwe 12 september 2024

Windenergie lijkt goedkoop maar de prijs is te hoog! Aan: College en gemeenteraadsleden van de gemeente Neder Betuwe Datum: 20 september 2024 Ons kenmerk: 2024-006 Betreft: Reactie op raadsvergadering Neder Betuwe 12 september 2024

Geachte raadsleden, Naar aanleiding van de raadsvergadering op 12 september jl., die wij als bestuur hebben meegekeken, deze brief. Allereerst willen we onze dank betonen dat u als raad er blijk van heeft gegeven uw burgers te horen en hun zorgen te delen, de inwoners voorop te stellen en voor ons op te komen. Als omwonenden van het geplande windpark moeten wij in onze vrije tijd en zonder budget of vergoeding zelf reageren op stapels betaalde onderzoeken en beleidstukken, beschikbaar bij de ter inzage legging al snel zo’n 3000 pagina’s te onderzoeken, speuren naar gebreken en fouten, allerhande onderzoeken en rapportages op te speuren en te vergelijken en vanuit WOO verzoek aan de provincie nog eens 9500 documenten onderweg. Als Stichting Tegenwind Echteld Lienden zetten we ons ook onbezoldigd in om de omwonenden te ondersteunen. Zo organiseren we op 08 oktober a.s. in appelcafé Gruun een inloopavond om omwonenden te ondersteunen bij het opstellen van een zienswijze. Er blijken ontzettend veel gebreken en fouten in proces en inhoud te zitten en we mogen dan ook wel concluderen dat het moeilijk te geloven is dat dit per ongeluk gebeurt. Voor omwonenden die niet al maanden van voorbereiding hierop hebben gehad, is het ondoenlijk om uit zoveel stukken en complexe materie iets zinvols te halen.

Echter hebben we gemerkt dat u echt op zoek bent naar een juridische reden om de voortgang van het traject te stoppen. Daarbij menen wij u te moeten wijzen op nut en noodzaak en verdeling van lusten en lasten. Ambitieof niet, maar als je iets wilt, doe het dan goed, en niet met verwarring van doel en middelen. Over die goede methode is het Klimaatakkoord 2019 duidelijk geweest; doe het van onder af, door gemeenten in regioverband te vragen waar en hoe zij vrijwillig mogelijkheden zien voor de duurzame opwek van elektriciteit. Ongeacht of dit met zon of wind op land is. Dat is het verzoek geworden om vrijwillig visie te ontwikkelen in een Regionale Energiestrategie RES. En er is niet voor niets een einde gesteld aan de negatieve effecten ervan: Voor 2030 is een doel gesteld van 35 TWh/jaar duurzame energie op land. En dat doel is inmiddels behaald, volgens PBL eind vorig jaar al, met zeer grote waar schijnlijkheid ( voetnoten 1 en 2 ). Vanaf dat moment stelt het Klimaatakkoord (voetnoot 3) dat afgesproken is om te stoppen met verdere uitrol van wind op land en zon op veld, en zelfs te stoppen met het eventueel ophogen van de doelstelling, indien er voldoende ruimte voor extra wind op zee wordt gevonden. Dat laatste is reeds gebeurd, waarbij reeds voor ca. 70 GW wind op zee planologisch is aangewezen, goed voor meer dan 3 maal het gehele huidige verbruik.

Daarmee zijn alle doelen ook voor 2050 afgezekerd, zelfs ook zonder toevoeging van wind op land (voetnoten 4 en 5 ). Dat kan via vele scenario’s, ook al houdt het INEK (voetnoot 6 en het NPE voetnoot 7) zonder motiva tie voor het gemak één lijn aan waarin windparken op land een weinig toenemen. Ook Minister Jetten heeft zich uitgesproken in een Kamerbrief (voetnoot 8 ) dat het doel van 35 TWh/jaar per 2030 niet opgehoogd behoeft te worden. Over de “overbiedingen” van RES 1.0 tot 55 TWh/jaar stelt het NPRES vervolgens tegen het Klimaatakkoord in, dat dit “democratische besluiten” zouden zijn, waarmee gewoon verder zou kunnen worden gegaan. Maar het Nationaal Programma NPRES is niet meer dan het servicepunt om gemeenten te helpen bij de voortgang van de RES. Desondanks

komen zij onterecht op vele gemeenten over als een pressie vanuit het nationale bestuur. Maar een RES bieding is niet bestuurlijk bindend voor gemeenten. Een aantal gemeenten hebben inmiddels wel hun informele bieding RES 1.0 inderdaad omgezet in wezenlijk en democratisch ruimtelijk beleid. Het PBL ziet echter dat de gezamenlijke dialoog van RES 1.0 in een aantal regio’s inmiddels onder druk is komen te staan, door netcongestie of veranderde visie op leefbaarheid. Een aantal andere gemeenten houdt vast aan hun bieding zonder extra windparken in hun regio of gemeente. Maar zij zien nu dat de Provincie zich ermee bemoeit. Een Provincie is wel partner in het Klimaatakkoord en daarmee in de RES, maar heeft geen enkele taakstelling meer, sinds het bereiken van 35 TWh vergunde en gesubsidieerde energieparken. Dat betekent o.m. dat een provincie in 2024 geen enkel hoger maatschappelijk belang heeft om een willekeurige gemeente te overrulen met een provinciaal projectbesluit voor een windpark. Een mening van de Provincie dat meer duurzame energie of zelfs speciaal meer windenergie nodig zou zijn, kan niet gestoeld worden op Rijksbeleid en kan ook niet een gemeentelijk beleid terzijde zetten. Dit zou ook geheel ingaan tegen de gedachte van het Klimaatakkoord en vele overheidspublicaties, om met draagvlak van onderaf de energietransitie vorm te geven.

De Omgevingswet (voetnoot 9 ) gaat uit van het subsidiariteitsbeginsel (decentraal, tenzij) dat gemeenten in principe de primaire verantwoordelijkheid dragen. Gemeenten mogen hun bevoegdheid als bevoegd gezag overdragen aan de provincie, o.m. op grond van de omvang uit de Energiewet. Maar omgekeerd vereist de Omgevingswet dat provincies bij een provinciale Interventie hun acties motiveren, waarmee de nadruk ligt op een zorgvuldige afweging van subsidiariteit en proportionaliteit. Het is duidelijk dat een RESbieding terzijde leggen daar niet toe behoort. Een provincie kan ook al vanuit de Provinciewet (voetnoot 10) geen nationale belangen behartigen, indien strijdigheid ontstaat met de manier waarop het Rijk deze behartigt. Onze Provincie, mag blij zijn dat de doelen voor zowel 2030 als 2050 geheel binnen bereik zijn gekomen. En dat kan in vele scenario’s en dus zelfs zonder toevoeging van windturbines op land. Besteed de Provincie liever beleid aan opslag om instabiliteit en de netcongestie vanuit onberekenbare elektriciteitsproductie te verhelpen ( voetnoot 11). In augustus dit jaar is al 15% van de duurzame energie stilgezet wegens negatieve prijzen (voetnoot 12), terwijl we in 2023 al 6 TWh elektriciteit netto exporteerden ( voetnoot 13), dat is ca. 2000 MW windvermogen op land.

Ik zou willen zeggen: “Beste Provincie, een tanker is misschien moeilijk in een bocht te krijgen, maar vaar niet blind door. En speel zeker niet rechtstatelijk vals tegen Gemeenteraden en Rijksbeleid in. Meer wind op land is niet nodig en kannibaliseert slechts de meer efficiënte royale wind op zee”. ( voetnoot 14). Daarnaast zijn uw landschappelijke waarden niet op waarde geschat en gewogen. De veelheid aan natura 2000 gebieden die ons omringen worden niet mee genomen in de rapportages. Gevolg hiervan is, dat de potentiële externe werking niet is onderzocht. Bewust, om geen natuurvergunning nodig te hebben. Er is geen onderbouwing voor aangetroffen vogels, alsook de wél voorkomende soorten die op de rode lijst staan, zijn niet onderzocht waar men in de MER van doet vermoeden dat het wel is onderzocht, maar niet is aangetroffen. Indien men dit stelt zonder onderbouwing, dan zal er een veldonderzoek als bewijs moeten zijn. Dit verplichte twee jaar durende veldonderzoek is niet gedaan. We zijn in bezit van een kaart van augustus 2024 waarop een veelheid aan beschermde vogels in het plangebied staan. Dit had ook onderdeel van het onderzoek moeten uitmaken. De data die de initiatiefnemer gebruikt in de MER dateert van 2011, terwijl de provincie duidelijk de eis stelt dat rapportages niet ouder mogen zijn dan vijf jaar.

Het hele verloop van het proces en de inhoud van de stukken kloppen niet. We hebben al een lange lijst met onrechtmatigheden, lichtten nu slechts een tipje van de sluier op. We hopen u hiermee een handreiking te doen als ondersteuning voor het opstellen van een zienswijze. Immers heeft de provincie geen taakstelling meer, nu de opwek van de Res 1.0 reeds is behaald.

Leest u het principe verzoek wat in 2021 is ingediend eens door en vergelijk, daarin staat duidelijk dat er wel forse haken en ogen aan het plan zitten. Pondera ( de makers van dat princie verzoek) werd na het schrijven van het principe verzoek niet meer ingezet door de initatiefnemer, dat geeft een vreemd gevoel. Waren die misschien te eerlijk? Daarin staan namelijk veel meer Natura 2000 gebieden genoemd die onderzocht dienen te worden. De provincie vreest het ergste. Dat is mede te danken aan uw inzet. Zo lees ik in een brief van 27 augustus ( voetnoot 15) van de provincie. Onder punt 4 worden de risico’s beschreven en ik citeer. “Dit project is politiek gevoelig en er kunnen zienswijzen worden verwacht van niet alleen omwonenden en belangengroepen, maar ook van de gemeente Buren en wellicht ook Neder-Betuwe. Daarnaast werken we voor het eerst met een nieuw instrument onder de Omgevingswet, het projectbesluit. Hiermee is er een juridisch risico dat er in de procedure of in de stukken omissies kunnen voorkomen die ertoe zouden kunnen leiden dat de procedure deels opnieuw moet worden gedaan. Een dergelijke vertraging zou niet alleen de haalbaarheid van het windpark maar ook het aanzien van Provincie Gelderland kunnen schaden.” Hieruit mag u opmaken dat men zich terdege bewust is van de risico’s.

Het willens en wetens ( immers door ons breed geïnformeerd) gebruiken van onjuiste rapporten en een zeer gebrekkige MER ( onderschreven door de commissie MER die desgevraagd een advies aan de provincie leverde) is schending van integriteit. Dit laatste is voor onze Stichting aanleiding om te overwegen een melding misdaad te doen en te onderzoeken of er mogelijkheden in het strafrecht liggen. Ik heb u horen uitspreken hoe u zich behandelt voelt door de provincie, dat gevoel delen we met u. Laten we samen sterk zijn in deze strijd en elkaar steunen waar mogelijk.

We zijn uiteraard bereid e.e.a. in een gesprek toe te lichten. We wensen u veel wijsheid toe. Met vriendelijke groet, Namens het bestuur Jan van de Scheur

1 Monitor RES 2023, PBL, 7 december 2023, https://www.pbl.nl/publicaties/monitor-res-2023 2 Stand Klimaatakkoord zon+wind op land medio 2024, NLVOW, https://nlvow.nl/actueel/het%E2%8 0%90staat%E2%80%90er%E2%80%90toch%E2%80%90echt%E2%80%90%2035%E2%80%90twhjaar 3 blz 182 punt C5.10 - afspraak ophoging punt d", https://www.klimaatakkoord.nl/documenten/publ icaties/2019/06/28/klimaatakkoord 4 Het kan met gemak, wind op zee en zon op dak, met update juni 2024, Windalarm en NLVOW, http s://www.hetkanmetgemak.nl/rapport 5 Nut en noodzaak extra wind op land in 2030 en 2050, CE Delft, februari 2023, https://ce.nl/publica ties/nut-en-noodzaak-extra-wind-op-land-in-2030-en-2050/ 6 Update Integraal Nationaal Plan Energie en Klimaat 2021-2030, 21-62024, https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2024/06/21/definitieve-updateintegraal-nationaal-energie-en-klimaatplan 7 Nationaal Plan energiesysteem, 1-122023, Kabinetsvisie voor het energiesysteem tot 2050, https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/ 2023/12/01/nationaal-plan-energiesysteem-definitief-vastgesteld

8 Kamerbrief 23-12-2022, https://open.overheid.nl/documenten/4c3de0f7-15e3-40ac-8862db640893c18c/file 9 artikel 2.3 Omgevingswet, zie voor proportionaliteit art 2.3 lid 2 en lid 3. 10 artikel 118 van de https://www.dirkzwager.nl/omgevingswet/wettekst/hoofdstuk-2-taken-enbevoegdheden-van-bestuursorganen/afdeling-21-algemene-bepalingen/23-algemene-criteriaverdeling-van-taken-en-bevoegdheden/ 11 Helpt meer wind op land ? 25-8-2024, https://nlvow.nl/actueel/heeft-wind-op-land-wel-nutnoodzaak 12 Nog afgezien van stilstand door netcongestie (Capaciteitsbeperkende contracten CBC), 2-92024, https://solarmagazine.nl/nieuws-zonne-energie/i38376/windmolens-en-zonnepanelen-inaugustus-vaak-uitgezet-15-procent-stroomverloren?utm_source=Solar+Magazine&utm_campaign=7859741e88-Zonneflits+672024&utm_medium=email&utm_term=0_54b49bf328-7859741e88-237936898 13 INEK blz 12, zie voorgaande voetnoot 14 Blz 22 Verkenning van toekomstige ontwikkelingen en uitdagingen voor een klimaatneutraal elektriciteits- systeem in Nederland, 2030-2050, Achtergrondrapport bij de PBLstudie Trajectverkenning Klimaatneutraal Nederland 2050 (TVKN 2050), TNO, 24-42024, https://www.pbl.nl/system/files/document/2024-04/TNO-2024-verkenning-van-toekomstigeontwikkelingen-elektriciteitssysteem-in-nederland-2030-2050.pdf 15

https://gelderland.notubiz.nl/document/14460660/3/GS+voorstel+ontwerpprojectbesluit+%28aug-24%29+-+nr+04192715

__________________________________________________________________________________ Heuningstraat 33. 4051 CA Ochten. KvK nummer: 92800416 W: tegenwind-echteld-lienden.nl E: info@tegenwind-echteld-lienden.nl T: 06-13618508 B: NL47INGB0109089448