ING-5 - Dhr. Kemp en dhr. Van de Scheur inzake Windpark Echteld-Lienden, aandacht voor mens, dier en omgeving

Aan:

Griffie Provincie Gelderland/ Griffie Buren / Griffie NederBetuwe

Met het verzoek deze te delen met de gedeputeerden/gemeenteraadsleden Betreft: Windpark Echteld-Lienden, aandacht voor mens, dier en omgeving

Geachte dame/heer,

Zoals bekend wordt door Vattenfall en Provincie Gelderland gewerkt aan de plannen voor de realisatie van een nieuw windpark nabij Echteld-IJzendoorn. De Provincie wil begrijpelijkerwijs de afspraken die in de REGIONALE ENERGIESTRATEGIE 1.0 (april 2021, RES) zijn vastgelegd halen. Door o.a. de ontwikkelingen in Culemborg en elders gaat dat niet vanzelf. Overigens zijn op (inter)nationaal niveau, na de totstandkoming van de RES, inmiddels vergaande beslissingen genomen als het gaat om de realisatie van opwekcapaciteit voor windenergie. Zie hiervoor Planning windenergie op zee 2030 gereed | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl De haast van de Provincie en Vattenfall lijkt om die reden dan ook niet direct nodig. De vraag rijst of de RES niet gedeeltelijk is achterhaald als het gaat om opwekken van (nog meer) elektriciteit uit windenergie. Als het gaat om continuïteit van levering verdienen andere bronnen nu misschien wel meer aandacht dan wind (en zon).

Wordt door de eenzijdige nadruk op wind- en zonne-energiewinning niet onnodig veel schaarse ruimte in het buitengebied voor vele jaren vastgelegd? Uit een recent en relevant rapport ( Energie door perspectief_ rechtvaardig, robuust en duurzaam naar 2050.pdf ) komt ook nadrukkelijk naar voren, dat voor het tijdig behalen van de energietransitie doelen, niet zozeer de opwekcapaciteit maar de benodigde infrastructuur (het complete distributienet) het grootste knelpunt zal gaan vormen (ofwel reeds vormt). Als omwonenden zijn we op enkele informatieavonden geïnformeerd over de huidige plannen van Vattenfall en provincie. De indruk bestaat dat nu wordt aangestuurd op een groot park met 8 molens die gezamenlijk een opwekcapaciteit hebben die de RES-doelstelling overschrijdt. Enkele van de molens komen dicht nabij de bebouwing en staan niet gepland in de nabijheid van de A15. Als omwonenden vragen we een zorgvuldige afweging van de volgende punten. 

Aandacht voor de gezondheid en het welbevinden van de omwonenden, op de korte en de lange termijn.



Aandacht voor de fauna in het gebied (o.a. het bedreigde broedgebied van de grutto).



Plaatsing van de molens nabij de huidige grote infrastructuur elementen A15 en Betuwelijn.

Relevant hierbij is de Nationale omgevingsvisie (NOVI). De NOVI richt zich op die ontwikkelingen waarin meerdere nationale belangen bij elkaar komen en keuzes in samenhang moeten worden gemaakt tussen die nationale belangen. De NOVI noemt duurzame energie inpassen met oog voor omgevingskwaliteit als een van de belangrijkste keuzes.

Voor windturbines op land stelt de NOVI voor de molens op land te clusteren en zo goed mogelijk in te passen in het landschap, bijvoorbeeld langs snelwegen. 

Plaatsing binnen de geluidscontouren van deze elementen heeft de voorkeur; onnodige toename van geluidshinder voorkomen.



Het Actieplan Geluid 2018 - 2022 geeft aan dat wanneer het geluidsniveau op een gevoelige locatie gemiddeld voor de dag en de nacht 63 dB Lden of hoger is, de geluidbelasting uit gezondheidskundig oogpunt een ‘onvoldoende’ krijgt. De provincie heeft dit geluidsniveau als plandrempel gesteld. Dit betekent dat het geluidsniveau op deze locaties niet nóg verder verhoogd mag worden ten gevolge van nieuwe ontwikkelingen.



De vaart die Provincie en Vattenfall willen maken lijkt te worden ingegeven door de nieuwe Omgevingswet die volgend jaar van kracht zal worden naar het zich laat aanzien.



Mogelijk spelen de nieuwe – gedeeltelijke strengere - landelijke normen voor geluidshinder die nu in ontwikkeling zijn hierbij ook een rol.



Voor geluidhinder hanteert men nu normen uitgedrukt in dB (Lden). Belangrijk hierbij is te beseffen dat geluidssterkte en geluidshinder weliswaar verbonden zijn maar niet zonder meer gelijk. Zie voor nadere toelichting bv. Geluid deel 1 - adviesnormering | NLVOW .



Het verdient aanbeveling uit te gaan van het voorzorgsprincipe als het gaat om de mogelijk nadelige (lange termijn) gevolgen voor de gezondheid van de omwonenden.

In het bijgevoegde rapport van Arcadis, Onderzoek afstandsnormen windturbines, opgesteld voor het Ministerie van EZ (april 2022), pagina 6 – 7 en 84 – 85 staan hierover behartenswaardige zaken als het gaat om afstand èn geluidshinder. 

Volgens de medici verbonden aan het platform Wind Wiki wordt in Nederland nu onvoldoende het voorzorgsprincipe gehanteerd. Er zijn inmiddels wel enige aanwijzingen voor gezondheidseffecten, zie bv. Association between exposure to wind turbines and sleep disorders: A systematic review and meta-analysis - ScienceDirect maar die lijken nog onvoldoende te worden meegewogen.

De mogelijk negatieve gezondheidseffecten van laag frequent geluid verdienen aandacht en manen tot voorzichtigheid, in navolging van het beleid in andere landen. Wind Wiki is geen tegenstander van windenergie, maar maakt zich wel zorgen over het feit dat in de richtlijnen en documenten van het RIVM de gezondheidseffecten lijken te worden onderschat. Reactie-Windwiki-op-Factsheet-RIVM-16-11-2023.pdf 

In afwachting van de besluitvorming over de nieuwe normen heeft men nabij Culemborg een windpark stilgelegd. Nieuws - Windwinning Culemborg . Het nu doorzetten van de plannen hier zou ook een vorm van rechtsongelijkheid kunnen bewerkstelligen



Gelet op alle bovenstaande aspecten lijkt het raadzaam zeker niet meer opwekcapaciteit te plaatsen dan dat de RES vereist.

Het alternatief leefomgeving dat is doorgerekend in het kader van de MER gaat uit van 4 grote molens, te plaatsen in de directe nabijheid van de A15.

Graag zouden we zien dat door de provincie en de betrokken gemeenten wordt aangedrongen op een zorgvuldige en niet overhaaste besluitvorming en een daadwerkelijke weging van alle belangen, in het bijzonder ook de mogelijke lange termijn effecten op de gezondheid van de omwonenden. Graag uw aandacht hiervoor.

Met vriendelijke groet, omwonenden:

Henk Kemp uit Ijzendoorn Jan van de Scheur uit Ijzendoorn