ING-42 - Bibliotheek Rivierenland inzake Jaarverslag Neder-Betuwe 2020
Tekst van het document
2
Inhoud Inleiding ................................................................................................................................. 4 1 Plek voor ontmoeting, ontwikkeling en ontspanning ....................................................... 5 Corona ............................................................................................................................... 5 Afhaalbieb.......................................................................................................................... 6 Activiteiten gemeente Neder-Betuwe ................................................................................. 7 Medialab ............................................................................................................................ 8 Biebclub Vakantieklas .......................................................................................................11 2
Educatie ........................................................................................................................19 Leesbevordering in coronatijd ...........................................................................................19 Nationale Voorleesdagen ..................................................................................................20 Nationale Voorleeswedstrijd..............................................................................................20 BoekStart ..........................................................................................................................23 BoekStart Plus ..................................................................................................................23 Boek op Bezoek................................................................................................................23 De Bibliotheek op School ..................................................................................................24 Leesbevorderende initiatieven tijdens corona ...................................................................24 De Bibliotheek op School VO ............................................................................................25
3
Basisvaardigheden ........................................................................................................26 Neder-Betuwe ...................................................................................................................26
4 5
Taalhuizen.....................................................................................................................28 Extra Programma’s en Projecten ...................................................................................29 Proeftuin Leesoffensief (v)mbo in de regio ........................................................................29 Belastinghulp ....................................................................................................................29 Praat Mee .........................................................................................................................30 Innovatiekamer Rivierenland.............................................................................................30 Hoger bereik door inzet Mobiel Digi-Taalhuis ....................................................................31 Informatiepunt Digitale Overheid .......................................................................................31 Taalakkoord Rivierenland .................................................................................................32
6
Communicatie ...............................................................................................................33 Website en webshop (Analytics) .......................................................................................33 Social media .....................................................................................................................34 LinkedIn ............................................................................................................................37 Nieuwsbrieven ..................................................................................................................38
7
Jaarcijfers 2020 .............................................................................................................39 Leden woonachtig in Rivierenland ....................................................................................39 Leden ingeschreven in vestiging .......................................................................................40 Bezoekers.........................................................................................................................42 Uitleningen ........................................................................................................................43
8
Alle activiteiten die in 2020 toch doorgang vonden ........................................................46 Aantal activiteiten 2020 .....................................................................................................46 Aantal bezoekers activiteiten 2020....................................................................................47 Aantal vrijwilligers .............................................................................................................48
9 Balans per 31-12-2020 ..................................................................................................50 10 Staat van baten en lasten over 2020..........................................................................51
3
Inleiding Het jaar 2020 was een van de meest bijzondere jaren ooit. Binnen no time veranderden wij. Nieuwe collega’s aannemen zonder hen de hand te schudden en ze aan tafel in de ogen te hebben gekeken. Het ondenkbare werd werkelijkheid. Wat is inmiddels blijvend veranderd en wat is nu weg, maar komt weer terug? Velen doen voorspellingen, toch zal de werkelijkheid straks anders zijn dan gedacht. In tegenstelling tot culturele instellingen hadden we als bibliotheek het geluk dat we boeken konden blijven uitlenen. De manier waarop veranderde soms tweewekelijks; veel vaker dan onze klanten en onszelf lief was. Maar we konden door en we gingen door. Al tijdens de eerste lockdown bleek de behoefte aan de bibliotheek en alle diensten onveranderd groot. We pasten ons aan en toen het weer mocht leverden we boeken als afhaalpakket, in een doorstroomlocatie of bezorgden ze bij de meest kwetsbaren aan huis. Activiteiten werden digitaal of in kleiner verband op afstand georganiseerd. De scholen en educatieve instellingen ondersteunden we digitaal, met boekenpakketten of met filmpjes. De creativiteit en ontwikkeling van alle collega’s hierin was fantastisch om mee te maken. Het feit dat we de kwetsbare groepen die ons zo hard nodig hebben, juist niet hebben kunnen helpen, raakt ons diep en zorgt voor frustratie. De vraag en behoefte is groot, maar het kan nu niet.
Mensen die moeite hebben met digitale vaardigheden hielpen we telefonisch waardoor de vraag van het moment opgelost was, maar het probleem van morgen is er nog steeds. Daar waar we niet konden helpen, ontwikkelden we onze diensten door om in de startblokken te staan als we weer open gaan en we iedereen en elkaar wel weer kunnen ontmoeten. Terugblikken op zo’n jaar is ook vooruitzien. Want samengevat kijken we eigenlijk naar het jaar 2021. Een jaar met net zoveel onzekerheden als in 2020, maar wel een nieuw jaar met meer licht aan het einde van de tunnel. En deze crisis laat ook zien: uiteindelijk geven mensen vorm aan alle ontwikkelingen. Wij gaan er vanuit dat we in 2021 weer aan de slag kunnen met onze maatschappelijke opgaven. We zijn als bibliotheek nu relevanter dan ooit. En daarom wij willen verder werken aan ontwikkelingen, waarmee wij kunnen bijdragen aan een betere wereld: Aan de ontwikkeling van de geletterde samenleving, aan de ontwikkeling van digitale, media- en makersvaardigheden van mensen en aan de ontwikkeling van alle mensen die door de crisis gedwongen worden andere dingen te leren. Eigenlijk gaat het om de ontwikkeling van ons allemaal; deze crisis leert ons immers de noodzaak van een leven lang ontwikkelen. Een dankwoord aan iedereen betrokken bij de bibliotheek in 2020: Dank jullie wel voor het mij deelgenoot maken van jullie ontwikkeling.
Ik zie uit naar het vervolg! Lidy Vos Directeur-bestuurder Openbare Bibliotheek Rivierenland 10 maart 2021
4
1 Plek voor ontmoeting, ontwikkeling en ontspanning Bibliotheek Rivierenland is een open en laagdrempelige plaats voor ontmoeting, verbinding en educatie: er vinden talrijke lezingen, workshops, cursussen en bijeenkomsten plaats. Als maatschappelijk educatieve samenwerkingspartner organiseren en faciliteren we activiteiten in de vestigingen die individuele ontwikkeling en een zinvolle vrijetijdsbesteding bevorderen. De Bibliotheek is voor en van alle inwoners. Met activiteitenprogrammeurs in alle gemeenten resulteert dit in een maandelijkse programmering van activiteiten met lokale partners en inwoners. In Culemborg, Geldermalsen (West Betuwe) en Tiel werken we al enige tijd met activiteitenprogrammeurs. Voor de overige gemeenten is dit minder dan een jaar geleden ingericht, waardoor veel nog in de opstartfase zit. Corona Helaas waren wij half maart genoodzaakt de programmering van activiteiten te stoppen wegens corona, te midden van de Boekenweek. Een deel van de programmering heeft nog net doorgang kunnen krijgen, maar het merendeel niet. Deze, en andere geannuleerde activiteiten, werden in het najaar, waar mogelijk, alsnog aangeboden. De Nationale Voorleesdagen en de Nationale Voorleeswedstrijd in januari en februari hebben gelukkig nog wel plaats kunnen vinden.
Tijdens de eerste lockdown in het voorjaar was er een landelijk initiatief vanuit de Koninklijke Bibliotheek en konden wij leden en niet-leden trakteren op de Thuisbieb-app. Een app waar gratis e-books en luisterboeken voor iedereen beschikbaar werden gesteld. Hiermee konden wij een toch een beetje goed nieuws brengen in de tijd dat we gesloten waren.
Daarnaast hebben we tijdens de sluiting door corona tal van andere activiteiten kunnen opstarten zoals bijvoorbeeld de bezorgservice voor de kwetsbare ouderen (70+) een bezorgservice met verrassingstasjes. Een telefoontje met wensen en voorkeuren naar onze klantenservice en we bezorgden de gewenste boeken aan huis. En ook de Afhaalbieb en de Biebclubvakantieklas.
5
Afhaalbieb Toen we in mei voor het eerst weer boeken mochten uitlenen, kon dat in eerste instantie alleen via een afhaalservice. Daarop installeerden we de Afhaalbieb. Gedurende een paar dagen in de week konden onze leden op negen locaties in de regio via onze website, of telefonisch via de klantenservice een boekenpakket bestellen. In een gereserveerd tijdvak konden ze de pakketten, de ‘verrassingstasjes’ afhalen. Klanten hadden maanden met stapels boeken thuisgezeten die ze allang uit hadden. Die konden ze met de Afhaalbieb nu ook inleveren. In de eerste weken moesten de boeken nog wel 72 uur in quarantaine. Klanten konden hun boeken in een papieren tasje inleveren, die vervolgens voorzien van datum drie dagen werd weggezet. Zo ontstonden er hele zeeën aan boekentasjes op de biebvloer. Na enige tijd werd duidelijk dat de quarantainetijd voor teruggekomen boeken verkort kon worden en nog iets later verdween de quarantaineplicht voor boeken helemaal. In november en december, bij de tweede lockdown ging de Afhaalbieb op herhaling. In 2020 hebben we in totaal 3 periodes gehad waarop we de Afhaalbiebservice verleend hebben. In totaal maakten we 2578 verrassingstasjes voor onze klanten.
Afhaalbieblocatie
Periode
Dodewaard
• • • • • •
Totaal Rivierenland
18 mei - 1 juni 11-19 november 23-31 december 18 mei - 1 juni 11-19 november 23-31 december
6
Totaal aantal verrassingstasjes 191
2578
Activiteiten gemeente Neder-Betuwe In Coronatijd hebben een aantal activiteiten en werkzaamheden toch doorgang gekregen. Er zijn gesprekken met vrijwilligers en 70-plussers gevoerd. Die hebben we gebeld om te vragen hoe het met ze ging en of we iets voor ze konden betekenen in de periode dat we zo lang gesloten waren in het voorjaar. Voor 70-plussers hebben we 20 verrassingstasjes met boekenpakketten samengesteld die we hebben thuisbezorgd. Via filmpjes hebben we voorgelezen aan ouderen van zorgcentrum Elim. Voor kinderen van 6-12 was er een tekenwedstrijd. Daar hebben 6 kinderen aan deelgenomen. (Vier in Dodewaard, een in Opheusden en een in Kesteren). Alle deelnemers ontvingen een oorkonde en een prijs. Ook organiseerden we een Romeinse middag – in samenwerking met de werkgroep jeugd van de Historische Kring Kesteren en Omstreken, waar vijftien kinderen aan deelnamen. In Dodewaard hadden we een speurtocht door de bieb waar tien kinderen aan deelnamen. Nederland leest - Een boek, duizend gesprekken. De nationale campagne Nederland leest was in november 2020 en had als thema ‘Kleine geschiedenis, grote verhalen’. In alle vestigingen hebben we onze klanten het geschenkboek Het zwijgen van Maria Zachea aangeboden. Helaas moesten we toen weer sluiten en waren we nog niet door de voorraad heen.
Daarom hebben we tijdens de lockdown, toen we de Afhaalbieb weer konden organiseren, in alle bestelde verrassingstasjes een exemplaar van het geschenkboek meegegeven. Helaas hebben er vanwege de sluiting geen activiteiten in het kader van Nederland leest kunnen plaatsvinden in de Bibliotheek. Sinterklaas Omdat het niet duidelijk was hoe de coronapandemie zich zou ontwikkelen en wat daarom wel of niet mogelijk zou zijn, hebben we de Sinterklaasactiviteiten klein gehouden. Samen met de Sinterklaasboeken die we uitleenden, hebben we een aantal verschillende Sinterklaaskleurplaten aan kinderen uitgedeeld in alle vier de vestigingen. In Dodewaard was een kleine speurtocht voor jonge kinderen uitgezet, met als beloning een zakje met pepernoten. Hieraan deden acht kinderen mee. Kerst Rondom Kerst hebben we helaas ook een aantal activiteiten, zoals een voorleesfeestje voor de allerkleinsten, moeten annuleren. In Kesteren kon dit wel doorgaan, maar was de opkomst minimaal. Activiteitenoverzicht Neder-Betuwe
Kernfunctie Educatie en ontwikkeling
Thema laaggeletterdheid
zichtbaarheid bibliotheek
Kernfunctie
Thema
Activiteit Cursus Digisterker
#Activiteiten #Bezoekers 8 24
Inloopspreekuur Klik en Tik Leerpunt Taalmaatjes Workshop Donorregistratie Inloopspreekuur eBooks Spreekuur EHBO: Eerste Hulp Bij Online Activiteit
30
6
24 9 1
216 18 0
4
9
4
1
7
#Activiteiten #Bezoekers
Lezen en laaggeletterdheid literatuur / leesbevordering
zichtbaarheid bibliotheek
ontmoeting en debat Totaal
zichtbaarheid bibliotheek
Boekstartfeestje moppereend
2
55
KBW - speurtocht KInderboekenweek Romeinse middag Voorleesfeestje Voorleesfeestje Kerst Voorleesfeestje met Muis Workshop Snuffelen aan poëzie Workshop Snuffelen aan poëzie - kinderen Creatieve middag voor kinderen Workshop Snuffelen aan poëzie Workshop Snuffelen aan poëzie - kinderen Scrabblecafé
2 1
10 15
1 1 1
9 2 4
1
0
1
10
6
26
1
0
1
0
1
0
99
405
Medialab Door middel van een Provinciale subsidie werken we aan het innovatieve project 21eeeuwse vaardigheden in de regio 2.0. De Medialabs in Tiel en Geldermalsen vormen hierbij de basis. Een Medialab is een plek waar met name kinderen kunnen experimenteren op het gebied van programmeren en technologie. De 21eeeuwse vaardigheden worden hierbij aangesproken en ontwikkeld. De programmering wordt vanuit het project uitgebreid en uitgerold binnen heel Rivierenland. Begin 2020 is een Medialab On Tour opgezet met als doel om een eerste test te draaien voor een eventueel reizend Medialab of Pop-up Medialab in de toekomst. De insteek was om in alle regio’s langs te gaan met het Medialab.
8
Ondanks het Coronajaar kijkt het Medialab terug op een innovatief jaar waarbij een mooi aantal kinderen en andere bezoekers in staat zijn geweest om hun 21e-eeuwse vaardigheden te ontwikkelen. Danwel in real life, danwel digitaal. De activiteiten van het Medialab hebben in alle acht gemeentes van ons werkgebied plaatsgevonden, in samenwerking met verschillende collega’s en teams. Het lab is gaan reizen met Medialab on Tour, wat met veel potentie is begonnen, en wat wordt voortgezet zodra dit weer mogelijk is. Er was direct te zien dat een herhaalbezoek effectief was, een goede insteek voor in de toekomst: een structureel schema waarbij alle gemeentes door het Medialab on Tour worden bezocht.
Daarnaast is er een prettige en waardevolle interne samenwerking opgezet/aangesterkt. Met de zomerschool Biebclub Vakantieklas werden lessen van het Medialab gecombineerd met lessen rond leesbevordering en leesplezier, om zo samen kinderen met een leesachterstand een steuntje in de rug te geven. Medialabmedewerkers werkten samen met lees/mediacoaches en activiteitenprogrammeurs om in vijf gemeentes de Biebclub Vakantieklas uit te voeren. Het vervolgprogramma - Vlot en Vloeiend Lezen- heeft in elk geval op twee plaatsen kunnen doorgaan, ondanks Corona. De reacties op de Biebclub Vakantieklas zijn erg positief. De open inloop in Geldermalsen is zeer goed bezocht, met een consistente groep bezoekers van gemiddeld 15 tot 20 kinderen per keer. Er is een aantal vaste bezoekers die de begeleiders goed kennen, en die geregeld weer nieuwe vriendjes en vriendinnetjes meenemen. De kast raakt langzaam voller met kunstwerken en 3d prints die kinderen gemaakt hebben die ze cadeau geven aan de begeleiders, of die ze graag trots in de etalage willen laten staan. Tot Corona liep ook in Tiel het lab goed, maar is het bijna het gehele jaar gesloten geweest i.v.m. aangepaste openingsdagen. Op de geringe momenten dat het kon hebben we ook met net iets andere doelgroepen gewerkt; zo konden 30 leerlingen van het Lingecollege ook dit jaar weer proeven van ons aanbod tijdens de cultuurroute.
Daarnaast experimenteerden we met activiteiten zoals het Medialab voor Volwassenen, en een les 3d printen met cursisten van het DigiTaalhuis. Als de omstandigheden het toelaten is dit een pad dat we vaker willen bewandelen.
9
Naast de ‘live’ activiteiten heeft het Medialab vanaf december ook online een flinke stap gezet. Wekelijkse ‘how-to-video’s’ zorgen voor een mooi bereik op de social media kanalen. Een van de activiteiten die er uitspringt is de verloting van Medialab Maaktasjes, waarvan de filmpjes op social media veel gedeeld en geliked zijn. En waar we ook nog eens 30 winnaars mee konden blijmaken! Het uitdelen/verkopen van tasjes in combinatie met een instructiefilmpje wordt in 2021 in elk geval voortgezet met Valentijn en een klooiactiviteit. De overige online content vormt een basis van waaruit we in 2021 willen werken aan een beter digitaal aanbod van het lab. Ten slotte is er in het kader van het project 21e-eeuwse vaardigheden in de regio hard gewerkt aan het ontwikkelen van het aanbod dat in de zomer van 2021 wordt uitgerold.
10
Bezoekersaantallen activiteiten Medialab
Activiteit On Tour Open inloop Biebclub vakantieklas Voorlees- en klooipret Cultuurroute Herfstklooien Vlot en Vloeiend Lezen 3d printen digitaalhuis Medialab voor volwassenen Naschoolse activiteiten Sjors Medialab Maaktassen Totalen per gemeente
West Betuwe Tiel 362
17
10
10
24
35 30 10
11
NederCulemborg Druten Maasdriel Betuwe 4 37
10
West Maas en Waal Zaltbommel 8 25
12
8
Totalen per activiteit 74 379
10
52
6
59 30 35
27
27
6
6
4
4
4
13
7
421
115
17
4
3
1
48
13
35
19
19
2
30
62
715
Overige activiteiten van het Medialab in samenwerking met partners ROC Rivor Lingecollege Zinder
Presentatie Medialab + uitzetten opdracht voor twee klassen van ongeveer 20 leerlingen: klassen van de opleiding Pedagogisch Medewerker en Onderwijsassistent Cultuurroute, 3 groepen van 10 leerlingen Medialab zou 5 lessen geven in het kader van 3d ontwerpen en een verzamelles rond Virtual Reality in samenwerking met Christian Goddard van Digital Creative. Geannuleerd i.v.m. Corona.
Biebclub Vakantieklas Met mogelijk (verder) opgelopen taalachterstanden door de coronacrisis, hebben we ons optimaal ingezet als leesbevorderaar. In korte tijd hebben we de Biebclub Vakantieklas opgezet, een zomerschool voor kinderen van groep 3 t/m 6 die een steuntje in de rug konden gebruiken wat betreft leesplezier. In samenwerking met scholen zijn kinderen aangemeld. In totaal hebben we 50 kinderen kunnen bedienen met een aantrekkelijk programma in Culemborg, Dodewaard, Geldermalsen, Tiel en Zaltbommel. Ze gingen op reis naar Sprookjesland, Griezelkust, Avonturenland, Lachland, Sportmanië en het Dierenrijk. De lees/mediacoaches van ons programma ‘De Bibliotheek op School’ verzorgden samen met de medewerkers van het Medialab de lessen. 11
Er waren zes bijeenkomsten met ieder een eigen thema waar de (lees)activiteiten aan gekoppeld werden, volgens dezelfde tijdsindeling: Ontvangst en introductie van het thema Lezen volgens het principe voor-door-koor-lezen. Leesverwerkingsactiviteit Pauze Klooi-activiteit Afsluiting De Biebclub Vakantieklas is mede met ondersteuning van de Rabobank West Betuwe tot stand gekomen.
Biebclub Vakantieklas Op een aantal van onze locaties hebben in totaal 52 kinderen deelgenomen aan de Biebclub Vakantieklas. In Bibliotheek Dodewaard kwamen 12 kinderen tijdens de eerste twee weken van de zomervakantie een aantal dagdelen naar de Biebclub. Op een actieve en creatieve manier zijn de kinderen aan de slag gaan met taal. Voor ieder kind is er aanbod op maat geweest en voldoende persoonlijke aandacht. De lees-/mediacoaches van ons programma de Bibliotheek op School, hebben samen met medewerkers van ons Medialab de lessen verzorgd. De lees-/mediacoaches werken normaliter op scholen om op maat te werken aan leesbevordering en mediawijsheid. Het Medialab werkt aan 21e-eeuwse vaardigheden van kinderen d.m.v. programmeren, techniek en maken. De lesdagen van Biebclub Vakantieklas vonden plaats op zes dagen, van 10 tot 12 uur. Tijdens de lessen reisden de kinderen door zes verschillende landen: Sprookjesland, Griezelkust, Avonturenland, Lachland, Sportmanië en het Dierenrijk. Elke dag zijn de kinderen getrakteerd op drinken en een gezonde snack. De laatste bijeenkomst hebben ze een boekenpakket cadeau gekregen. Om de kinderen na de Biebclub Vakantieklas ook nog te enthousiasmeren, hebben we de zomerserie ‘Voorlees- en Klooipret’ georganiseerd op elke dinsdag en donderdag gedurende de zomervakantie.
Deze middagen vonden plaats in het Medialab van Tiel en Geldermalsen en inschrijvingen waren allemaal vol! Bijeenkomst 1: Lachland
12
Bijeenkomst 2: Griezelkust
Bijeenkomst 3: Sportmanië
13
14
Bijeenkomst 4: Dierenrijk
15
Bijeenkomst 5: Sprookjeseilanden
Bijeenkomst 6: Avonturenland
16
17
Programma Biebclub Vakantieklas Bijeenkomst 1: Lachland Wat zijn dingen waar jullie om moeten lachen? Met de lachmeter gaan we moppen voorlezen en er een stripverhaal van maken. En kan een robot moppen maken? Slimme robot Ozobot maakt zijn eigen moppen, maar je gaat ‘m ook zelf programmeren! Wie maakt de beste grappen? Jij of de robot? Bijeenkomst 2: Griezelkust Waar denken jullie aan bij Griezelkust? Wat zou je daar voor griezeligs kunnen vinden? We praten en lezen over monsters, spelen lettertwister en maken een monster met enge lichtgevende ogen! Bijeenkomst 3: Sportmanië Wie van jullie doet een sport? Kunnen jullie bekende sportmensen noemen? We gaan mee in het verhaal van Max en maken een eigen ballonnenauto! We sjezen door de bieb, maak jij de snelste scheurbak? Bijeenkomst 4: Dierenrijk Houden jullie van dieren? We gaan van weetjes vragen maken met informatieve dierenboeken en we brengen een kleurplaat tot leven met Quiver! Kleur een dier in op je kleurplaat, en bekijk ‘m daarna in Augmented Reality (AR). Bijeenkomst 5: Sprookjeseilanden Ken jij de gruwelijke Rijmen van Roald Dahl en Roodkapje was een toffe meid? Ga mee op reis in sprookjesverhalen, speel verstoppertje met sprookjesfiguren en maak met een 3d pen jouw sprookjesfiguur tot leven! Bijeenkomst 6: Avonturenland Ga mee op zoek naar de schatkaart via verhalen en met de robots Beebot en Dash.
Programmeer de robotjes zo dat ze de schat kunnen vinden. En als kers op de taart maken we een foto van jou met de schat op een Green Screen!
18
2 Educatie Ruim 25% van de kinderen verlaat de basisschool met een leerachterstand van twee jaar of meer. De Bibliotheek werkt vooral aan de leesmotivatie van kinderen, dit is namelijk de sleutel tot het daadwerkelijk gaan lezen. Het is een uitdaging om in deze preventieve aanpak voldoende kinderen te bereiken, maar wetenschappelijk onderzoek toont aan dat onze aanpak werkt. Met onze programma’s Jeugd en Educatie creëren we een doorgaande leeslijn, waarmee we de volgende doelen nastreven: Ouders zien het belang van taalvaardigheid bij kinderen in en zijn gemotiveerd om thuis meer (voor) te lezen. Het stimuleren van leesplezier en leescompetentie bij kinderen en jongeren door in te zetten op de intrinsieke leesmotivatie. Deskundigheidsbevordering bij professionals (leerkrachten, pedagogisch medewerkers, jeugdverpleegkundigen, etc.). Al onze activiteiten en programma’s waarmee we kinderen, ouders en instellingen hebben bereikt en die hebben plaatsgevonden in 2020, staan hieronder vermeld. Leesbevordering in coronatijd De Nationale Voorleesdagen en de Nederlandse Voorleeswedstrijd waren net achter de rug, toen we allemaal thuiszaten door het Coronavirus. Als Bibliotheek konden we niet meer terecht in alle educatieve instellingen.
Gelukkig hebben we ook op afstand veel voor de kinderen en leerkrachten kunnen betekenen, door het ondersteunen van leerkrachten, het leveren van pakketten en door via o.a. Microsoft Teams de activiteiten voort te zetten. Met alle instellingen is gedurende periodes van sluiting contact gehouden en afgestemd wat we wel konden betekenen. Dit resulteerde in:
Digitale nieuwsbrieven van de Bibliotheek met tips en links om zelf thuis actief te blijven met taal en lezen. Wekelijkse mails met tips voor leesbevordering op afstand. Het faciliteren van niet-leden om online lid te worden. Vele mailberichten met extra ondersteunende informatie voor leerkrachten en pedagogisch medewerkers om zelf aan de slag te gaan. Vele vragen per mail van leerkrachten die we beantwoord hebben. Iedere week een Book Creator filmpje voor de kinderopvanglocaties. Muziekfilmpjes die naar kinderopvanglocaties zijn gestuurd. BoekStartkoffertjes met QR-code die werden overhandigd op het consultatiebureau omdat de Bibliotheek dicht was. Met de QR-code kan een filmpje bekeken worden van de BoekStartcoach. Hierin worden ouders welkom geheten. Verder wordt verteld over het belang van praten, zingen en voorlezen aan jonge kinderen. Het systeem met de QR-code bleek een succes: als extra service hangt voortaan aan elke koffer een label met nieuwe filmpjes. Voorleespakketten met instructies, themadozen en andere leesproducten voor de kinderopvang en scholen. Boekentasjes voor kinderen van basisscholen. Voorlezen in de open lucht toen de corona-maatregelen iets versoepeld waren. Filmpjes voor Syrische gezinnen. Filmpjes met uitleg over hoe je digitaal een Bibliotheekpas kan aanvragen en hoe je kan lenen via de online Bibliotheek.
Hulpvragen van leerlingen online beantwoorden. Bedenken en aanpassen van nieuwe (digitale) werkvormen/dienstverlening voor de toekomst. Wekelijkse boekpromotie via Loom voor diverse scholen. Werken aan leesplezier met kleine groepjes kwetsbare leerlingen. 19
Werken met kinderen aan leesbevordering via Microsoft Teams. Contacten onderhouden met onze partners via online communicatiemiddelen. De Biebclub Vakantieklas. Met de pilot de Biebclub Vakantieklas hebben we vanuit het programma De Bibliotheek op School kinderen met achterstanden kunnen bereiken. Voorleesfilmpjes voor de kinderopvanginstellingen van onze lees-/mediacoaches. Via de kinderopvang is vernomen dat de kinderen met veel plezier naar de filmpjes kijken. Ze doen goed mee met de vragen die gesteld worden. Ouders vertellen dat kinderen de filmpjes thuis met plezier bekijken!
Onderstaande producten vallen onder de programma’s van de Bibliotheek. Per gemeente lichten we een paar producten eruit. Nationale Voorleesdagen De coaches hebben in deze tijd niet alleen rondgetoerd op de vestigingen, maar ze hebben ook veel voorgelezen op peutergroepen in kinderdagverblijven waar honderden peuters mee bereikt zijn. Daarbij hebben ze de ‘Inspiratiesessie Nationale Voorleesdagen 2020’ georganiseerd voor pedagogisch medewerkers met voorleestips, lessuggesties en meer. De Readshop uit Hedel was aanwezig om de gelegenheid te bieden voor de eigen instelling boeken met korting te kopen. Tijdens deze sessie waren maar liefst 80 pedagogisch medewerkers aanwezig. Tijdens de Nationale Voorleesdagen is het prentenboek van het jaar Moppereend tot leven gekomen. Op vier locaties zijn meer dan 300 peuters getrakteerd op de meespeelvoorstelling Moppereend en zijn vriendjes. Ook hebben onze BoekStartcoaches rondgetoerd met een levendige voorleesshow om verder nog voor ruim 1.600 peuters in heel Rivierenland het prentenboek van het Jaar voor te lezen. Daarnaast waren er veel leuke, gratis activiteiten voor kinderen van 0-6 jaar en hun (groot)ouders. Nationale Voorleeswedstrijd Bibliotheek Rivierenland organiseerde zeven kwartfinales van De Nationale Voorleeswedstrijd voor alle schoolkampioenen uit groep 7 en 8 van basisscholen binnen Rivierenland.
Er streden maar liefst 53 scholen mee. De winnaars mochten zich ‘Regionaal Voorleeskampioen’ noemen en gingen door naar de Halve Finale. De wedstrijd werd door de lees-/mediacoaches van de Bibliotheek gepresenteerd. Voor kinderen waren dit bekende gezichten. Enkele lees-/mediacoaches hebben ook op scholen ondersteund bij de schoolronde. Leerlingen uit het 1e jaar van het Voortgezet Onderwijs hebben gestreden in eenzelfde soort voorleeswedstrijd, genaamd Read2Me! Vier scholen deden hieraan mee.
20
Diverse initiatieven en activiteiten gericht op leesbevordering en leesplezier Resultaten 2020 Jaarverslag
Culemborg
Druten
Maasdriel
Neder Betuwe
Tiel
West Betuwe
West Maas en Waal
Zaltbommel
Het resultaat en bereik van de diversie initiatieven en activiteiten: Op scholen
571
Digitaal/ weergaven op YouTube In de vestiging
1171
234
40
60
222
635
94
28
94
34
108
106
23
76
Peuterspeelzalen/ aantal bereikte kinderen Consultatiebureau/ aantal bereikte ouders Aantal uitgereikte Boekstart koffertjes (consultatiebureau) Peuter festival Agnietenhof bereik Boekstart feestje Nederlandse voorlees dagen bezoekers Boekstartfeestje Muis in september bezoekers Boekstart feestje Muis kerst bezoekers Uitleg Boek op Bezoek. bereik aantal NT2 moeders In ouder-kamer Floriant Resultaten 2020 Jaarverslag
2985
348
143
280
1026
3161
45
52
150
150
150
150
150
48
56
48
30
150
32
56
30
71
14
82
19
93
76
24 /vanuit project gezinsaanpak
60
23
14
12
13
15
30
Niet ingekocht
6
Geen doorgang door corona
2
Geen doorgang door corona
10
15
Culemborg
Druten
Maasdriel
Neder Betuwe
21
Tiel
West Betuwe
West Maas en Waal
Zaltbommel
Inspiratie bijeenkomst Mopper-eend bezoekers Voorlees Bezoeken Kinder-opvang Nieuwe boekstart leden (1e helft 2020)1 Leesplezier thuis bereikte gezinnen Tasjes gebracht naar peuterspeelzalen Boek op Bezoek Bereikte gezinnen
10
27
10
10
26
10
18
21
10
10
20
10
83
42
1
35
34
1
380
20
Bereik boeken-pret
1341 (waarvan 1309 kinderen en 32 ouders)
1 In de tweede helft van 2020 zijn er door corona geen nieuwe leden bijgekomen.
22
Niet ingekocht
10
BoekStart
Ouders met baby’s ontvangen in de Bibliotheek een BoekStartkoffertje met een gratis lidmaatschap voor hun kind. Hiervoor worden BoekStartbonnen uitgereikt via het consultatiebureau. Van begin 2020 tot half maart zijn er 360 bonnen uitgereikt. Tijdens de sluiting door corona, zijn we overgegaan op het uitreiken van koffertjes in het consultatiebureau voorzien van een QR-code. Dit wordt door het succes van het initiatief nog steeds gedaan. De BoekStartfeestjes tijdens de Nationale Voorleesdagen waren een succes. De BoekStartcoaches hebben rondgetoerd met een levendige voorleesshow om ruim 1.600 peuters in aanwezigheid van hun ouders in heel Rivierenland het prentenboek van het jaar voor te lezen. Daarna zijn in verband met de coronamaatregelen veel voorstellingen geannuleerd. Er heeft een Boekstart uurtje vanaf september in Maasdriel en Zaltbommel plaatsgevonden.
Films te bekijken via QR codes aan de boekstartkoffertjes: West Betuwe
https://youtu.be/3iLrdIRPcI0
https://youtu.be/vO0yOiLgfKQ
https://youtu.be/5GBp9Yib6zM
Zaltbommel
https://youtu.be/KM9KoMVXjJw
BoekStart Plus
Met BoekStart op het consultatiebureau wordt advies gegeven aan ouders rondom taalontwikkeling bij de allerkleinsten. Daarbij vervult de BoekStartcoach een coachende rol naar de jeugdverpleegkundigen. In vier gemeenten konden ouders de coach op het spreekuur in de Bibliotheek terugzien en spreken. Zo is in Culemborg is tot half maart 80 keer advies gegeven. Naar aanleiding hiervan bezochten ouders het speciale Boekstart-uurtje in de Bibliotheek. De lees-/mediacoaches hebben veel werk verricht in de kinderopvang. Er is voorgelezen, er zijn passende taalprogramma’s aangeboden en er is gewerkt aan deskundigheidsbevordering bij pedagogisch medewerkers en ouders. De cursussen voor pedagogisch medewerkers konden door corona helaas geen doorgang krijgen, maar worden zoveel mogelijk doorgeschoven. De onderzoeksmonitor is op enkele locaties uitgevoerd, de analyse bevordert het maatwerk verder.
Boek op Bezoek Boek op Bezoek in Culemborg en in Tiel heeft tot half maart plaatsgevonden. Daarna is het in verband met de coronamaatregelen tijdelijk stilgelegd. Vanaf 1 juni hebben we de
vrijwilligers de gelegenheid geboden om in de bieb voor te lezen. Hier is door vijf gezinnen gebruik van gemaakt. Een paar vrijwilligers zijn doorgegaan met voorlezen, maar dan in de tuin en een enkeling heeft online voorgelezen. Verder zijn er voorbereidingen getroffen voor Boek op Bezoek in Druten i.s.m. IKC De Kubus. De Bibliotheek op School
Met de Bibliotheek op School blijven we inzetten op leesbevordering en mediawijsheid voor kinderen van 4 tot 12 jaar, met coaching voor leerkrachten. Waar mogelijk worden ouders/verzorgers betrokken. De lees-/mediacoaches werken op 93 basisscholen in heel Rivierenland. Het programma is op maat en omvat deskundigheidsbevordering, collectie en een monitor. Gedurende 2020 is gewerkt aan de innovatie van dit product, waarbij de focus meer op coaching van de leerkrachten komt te liggen en we vooral de aandacht willen besteden aan de taalzwakke kinderen. In het eerste kwartaal van 2021 starten we met de uitrol van de doorontwikkelde versie van de dienstverlening. Gedurende het hele jaar hebben scholen aangepaste online ondersteuning vanuit de Bibliotheek op School ontvangen, o.a. met een nieuwsbrief maar ook door het beantwoorden van vragen/ het geven van boekentips en het uitvoeren van de landelijke monitor of door het voeren van leesgesprekken met taalzwakke kinderen.
Complimentjes leerlingen en leerkrachten ‘Ik wou dat we iedere dag met jou konden lezen!’ (quote leerling) ‘Heb je nog meer leestips die wij op school kunnen gebruiken en door kunnen sturen naar ouders?’ ‘Wat fijn dat jullie ook met ons meedenken tijdens coronatijd, dank voor de mooie nieuwsbrieven en de boekenpakketten.’ ‘Yes daar komt de bieb!’ (quote van een leerling) “Als iemand deze gedemotiveerde leerling aan het lezen kan krijgen ben jij het wel! Met glimmende ogen en een lach op het gezicht komen de leerlingen met corona achterstanden, na een les met jou, de klas weer in. De andere leerlingen willen ook graag mee om samen met jou te lezen en te genieten van boeken.” “Wat een mooie, op maat gemaakte leestassen heb je voor de kinderen gemaakt. Dat hebben deze leerlingen echt nodig.“ Resultaat van deze tassen: de boekjes waren allemaal thuis gelezen samen met ouders of grote broer of zus. Bij de volgende les werden de boekentassen onderling geruild. ‘Wat fijn dat jullie ook digitale lessen geven.” Na vertrek van een school: “Dank je wel voor alle mooie, fijne lessen boekpromotie die je hebt gegeven, de leerlingen en wij hebben ervan genoten!” Leesbevorderende initiatieven tijdens corona In 2020 zijn diverse alternatieve initiatieven voor de jeugd opgestart. Dit ter vervanging van de normale leesbevorderingsactiviteiten.
Zo zijn er leestasjes voor leerlingen samengesteld, leespakketten op maat (zowel voor leerlingen in het primair onderwijs als het voortgezet onderwijs, dit als opvolging van leesbevorderende één op één gesprekken met leerlingen) en zijn er vele digitale leesbevorderende lessen gegeven. 24
Neder Betuwe In november zijn de groepen 5-8 begeleid met het invullen van de monitor voor leerlingen. De monitor is een jaarlijkse toetsing om het leesplan binnen de school te evalueren. De input van leerlingen is hierin van groot belang. Omdat op deze SBO school de leerkrachten hier zelf geen tijd voor hadden heeft de leescoach de monitor bij alle kinderen zelf afgenomen. Ook in Neder Betuwe is gedurende de lock down periodes door de Leescoach contact onderhouden met de scholen. De nieuwsbrief is verzonden met vele leestips en wetenswaardigheden rondom leesbevordering. De Bibliotheek op School VO Op het Pantarijn in Kesteren wordt gewerkt met de Bibliotheek op School VO (voortgezet onderwijs). De Leescoach voert op maat een taalprogramma uit in goed overleg met het team. De school heeft ook meegedaan aan leesbevorderingscampagnes De Weddenschap en Read2Me!. Er hebben in totaal 4 VO-scholen meegedaan met de voorleeswedstrijd Read2Me! voor brugklassers, een Landelijk project gefinancierd door Kunst van Lezen. Op andere VO-scholen wordt op verzoek van de school maatwerk geleverd. Zo zijn er veel hulpvragen beantwoord, onder meer van het praktijkonderwijs. Er bestaat moeite om in deze tijd de leerlingen binnen het praktijkonderwijs aan het lezen te krijgen.
De Leescoach heeft teksten gevonden die speciaal geschikt zijn voor deze doelgroep en waarmee goed digitaal gewerkt kan worden.
25
3 Basisvaardigheden Basisvaardigheden zijn keihard nodig om mee te kunnen doen in de maatschappij. Bibliotheek Rivierenland speelt met haar dienstverlening een belangrijke rol bij het bevorderen van de informatie- en digitale vaardigheden van de inwoners van regio Rivierenland. Dat is meer dan ooit nodig omdat de online informatiestroom toeneemt en de technologische ontwikkelingen steeds meer vragen van mensen. In samenwerking met de gemeenten en lokale partners creëert Bibliotheek Rivierenland producten en diensten om de basisvaardigheden van mensen te vergroten. In de eerste helft van 2020 hebben er activiteiten plaatsgevonden t/m vrijdag 13 maart 2020. Daarna zijn alle activiteiten geannuleerd vanwege het coronavirus. Tijdens deze periode hebben we tientallen klanten telefonisch geholpen met digitale vragen. We hebben de fysieke activiteiten weer vanaf juli opgestart met een zomerprogramma rondom hulp bij online in alle deelnemende gemeenten. Na de zomer hebben we onze reguliere programmering, met een aantal aanpassingen, zoveel mogelijk weer opgepakt. Helaas hadden we zowel in november als in december wederom te maken met een lock down. De medewerkers digitale vaardigheden van alle gemeenten hebben maandelijks overleg met elkaar.
Binnen deze groep werd er ook gewerkt aan de uitwerking van nieuwe producten, zoals workshops over nepnieuws, donorregistratie, digitale nalatenschap en de CoronaMelderApp. Zodra het coronavirus (meer) onder controle is, hopen we deze workshops in de hele regio in te plannen. Neder-Betuwe Activiteiten basisvaardigheden 1e helft 2020 Activiteit Wanneer en waar Digisterker Twee cursussen in Bibliotheek Kesteren. Hulp met e-books Maandelijks op de 1e donderdag van de maand, afwisselend in Bibliotheek Dodewaard en Kesteren. Klik en Tik Wekelijks op maandag in Bibliotheek Dodewaard en op donderdag in Bibliotheek Kesteren en Opheusden. Leerpunt We hebben een Leerpunt van ROC Rivor in Bibliotheek Kesteren gefaciliteerd op maandag. Activiteiten basisvaardigheden 2e helft 2020 Activiteit Wanneer en waar Eerste Hulp bij Verschillende momenten in Bibliotheek Online Dodewaard en Kesteren Klik en Tik Onderdeel van Eerste Hulp bij Online
Leerpunt
Taalmaatjes
We hebben een Leerpunt van ROC Rivor in Bibliotheek Kesteren gefaciliteerd op maandag. Wekelijks op donderdag, afwisselend in Bibliotheek Dodewaard en Opheusden
26
Aantal deelnemers 7 deelnemers 8 bezoekers
Aantal geregistreerde deelnemers dat het programma volgt: 4 9 deelnemers
Aantal deelnemers 3 bezoekers Aantal geregistreerde deelnemers dat het programma volgt: 1 9 deelnemers
18 bezoekers
Medewerker digitale vaardigheden Gianne heeft een paar klanten geholpen tijdens het Eerste Hulp bij Online spreekuur (fysiek, maar ook digitaal). Vragen die gesteld werden gingen onder andere over de luisterbieb en het lenen van e-books.
Medewerker digitale vaardigheden Gianne Havinga: “Mensen willen graag lezen en er wordt ook veel gebruik gemaakt van de online bibliotheek. Zo was er een klant die een nieuwe computer had en e-books op de e-reader las. Zodoende moest ze de software hiervoor op de nieuwe computer zetten. Hoe moest dat nu, vroeg ze? In de lock down hebben we dat telefonisch geregeld. Maar dat ging niet zonder slag of stoot. De klant zag de download, maar het duurde toch even voor ze begreep hoe ze die kon openen. En toen ik haar vroeg om naar het bureaublad te gaan was er toch ook even uitleg nodig hoe ze daar kon komen. Het lukte om met haar de software te installeren, en de klant was trots op zichzelf! Inmiddels waren we 2 uur verder, maar ze was blij dat het gelukt was en ik was zeker zo enthousiast!
Gianne heeft workshops over de Donorregistratie en de CoronaMelderApp ingepland. Helaas gingen deze niet door vanwege te weinig aanmeldingen. Ze heeft toen contact gelegd met het Leerpunt in Kesteren. Er is afgesproken dat zodra de lockdown over is, er een workshop ingepland gaat worden voor deze groep. Gianne gaat dan gelijk de cursus Digisterker op A2 niveau promoten, zodat we deze in de 1e helft van 2021 kunnen gaan organiseren. Er lopen ook lijntjes met een vrouwenvereniging en het SWAN om digitale activiteiten in 2021 te gaan organiseren. Taalmaatjes Vanaf augustus 2020 faciliteert bibliotheek in haar vestigingen in Dodewaard en Opheusden een taalproject. Taalvrijwilligers van Huis van Dodewaard kunnen op een afgesproken tijd gebruik maken van de bibliotheekruimte. Vanaf november zijn deelnemers overgegaan naar beeldbellen, i.v.m. aangescherpte coronamaatregelen.
27
4 Taalhuizen Het (Digi-)Taalhuis of Leerhuis is een herkenbare, fysieke plek waar volwassenen beter kunnen leren lezen, schrijven, rekenen en omgaan met de computer. Hier kan men relevante cursussen volgen of zo nodig worden doorverwezen naar andere instellingen. Het (Digi-)Taalhuis of Leerhuis is opgezet en wordt onderhouden door lokale partners, samen met professionals en vrijwilligers. Bibliotheek Rivierenland is zo’n lokale partner. We ondersteunen en faciliteren het (Digi-)Taalhuis of Leerhuis met collectie en de inzet van een medewerker. Gemeente Culemborg Druten Maasdriel Neder-Betuwe Tiel West Betuwe West Maas en Waal Zaltbommel
Inkoop product ‘Taalhuis’ bij de Bibliotheek in 2020 Over heel 2020 Niet ingekocht Over heel 2020 Niet ingekocht Over heel 2020 Over heel 2020 Over heel 2020 Over heel 2020
28
5 Extra Programma’s en Projecten Niet alle projecten en diensten van Bibliotheek Rivierenland worden gefinancierd door de gemeente. Om te kunnen door ontwikkelen en om nieuwe dingen uit te kunnen proberen, vraagt de Bibliotheek ook regelmatig subsidie bij landelijke, provinciale of regionale organisaties aan. Denk bijvoorbeeld aan de Hulp bij Belastingzaken, waarbij we extra middelen krijgen via de Belastingdienst zelf, middels een landelijk convenant. En bij sommige projecten draait het niet om extra middelen, maar juist om samenwerking en extra ureninzet. Ook daar zetten wij ons als Bibliotheek graag voor in! Proeftuin Leesoffensief (v)mbo in de regio Met Provinciale subsidie is er gedurende het jaar gewerkt aan het project Proeftuin Leesoffensief (v)mbo in de regio. In juni zijn de samenwerkingsovereenkomsten getekend en zijn de projecten van start gegaan. Bibliotheek Rivierenland werkt binnen de pilot samen met Mbo Helicon te Geldermalsen en Cambium College, locatie de Waard in Zaltbommel. Twee leescoaches van de Bibliotheek organiseren steeds weer nieuwe activiteiten waarmee naar verwachting leerlingen leesplezier beleven en positieve leeservaringen opdoen. Zo is op het Mbo Helicon een schrijversbezoek van Margje Woodrow georganiseerd. Speciaal voor de proeftuin is een uitzondering gemaakt, zodat dit live doorgang kon vinden.
Onderstaande mail ontving de Bibliotheek na afloop van de docent Nederlands:
Graag wil ik via deze weg nog een keer laten weten dat het bezoek van Margje zeer geslaagd was! Leuk om te delen: na het vertrek van Evelien en Margje sprak ik de klas. De studenten waren nog helemaal vol van het bezoek. Het was "beter dan verwacht" en ze vonden Margje erg leuk. We hebben nog een tijd nagepraat over de verhaallijnen van de studenten en ze boden elkaar zelfs hulp aan bij het schrijven van de verhalen. En het mooiste van alles: ze vroegen of ze mochten lezen! Dus we hebben direct de rest van het lesuur in stilte gelezen. Missie geslaagd 🙂. Verder zijn in West Betuwe meerdere leespakketjes met boeken samengesteld n.a.v. 12 gevoerde leesgesprekken met studenten op het voortgezet onderwijs. Daarnaast is er een presentatie gegeven aan het docententeam over het belang van lezen op het Mbo. Ook is er gewerkt aan een aantrekkelijke en passende collectie. Belastinghulp Voor een grote, groeiende groep burgers (2,5 miljoen laaggeletterden en 1,6 miljoen digibeten) wordt het steeds moeilijker om zelfstandig digitaal zaken met de belastingdienst te regelen. Om te voorkomen dat burgers hierdoor in de problemen komen, is tussen de Belastingdienst en de Bibliotheek een convenant gesloten voor de periode 2019 - 2022.
Doelen: Beschikbaar stellen van computer-, en printfaciliteiten Het aanbieden van gratis digi-vaardigheidscursussen Hulp bieden bij belastingzaken Om deze doelen te kunnen realiseren ontvangen we een financiële bijdrage van de Belastingdienst. Deze bijdrage wordt uitgekeerd via de Koninklijke Bibliotheek (KB). Het programma wordt uitgevoerd met diverse regionale en lokale partners. Resultaten: In 2020 boden we in 20 vestigingen gratis computer- en printfaciliteiten. In alle gemeenten kon men zich opgeven voor de cursussen Klik en Tik en Digisterker. 29
We hebben in de eerste twee weken van maart in een vijftal gemeenten Belastinghulp georganiseerd, daarna gooide het coronavirus roet in het eten. Toch hebben we in deze zeer korte periode in totaal 43 deelnemers geholpen met een hun vragen en/of aangifte. De spreekuren trokken in de eerste twee weken 33 deelnemers. Ook hebben we voor 10 deelnemers uitstel aangevraagd en/of hebben we ze telefonisch geholpen. In de 2e helft van 2020 zijn we volop bezig geweest met de voorbereidingen voor de hulp in 2021. Doel is om in alle gemeenten een brainstorm te organiseren met de lokale partijen en te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn. Hierbij kijken we ook gelijk naar een online/telefonische variant, wanneer fysiek bij elkaar komen nog steeds lastig blijkt.
Praat Mee Bij het werken op locatie (binnen de peuteropvang) als lees-/mediacoach voor het jonge kind, als Boekstartcoach op het consultatiebureau of bij de begeleiding van Boek op Bezoek (voorleesproject bij gezinnen thuis), ontmoeten we veel moeders. Een deel van deze moeders (laagtaalvaardig, met een migratieachtergrond) geeft aan dat ze het Nederlands praten missen. De kinderen gaan naar school, de man gaat naar het werk en zij zijn thuis. Uiteraard zijn er allerlei mogelijkheden om te oefenen met het Nederlands, maar we zien vaak dat deze drempel toch nog te groot is voor deze vrouwen. Zij hebben bijvoorbeeld hun inburgering wel gedaan, maar doen er later weinig mee en gaan hard achteruit in de taalvaardigheid. Om dan in een talig traject te stappen, waar gelezen en geschreven moet worden, vinden zij te spannend. Om hierop in te spelen, willen we een ondersteuningsgroep opzetten waar deze moeders hun Nederlandse spreek- en luistervaardigheid kunnen oefenen in een vertrouwde omgeving. Doelen: Na een periode van 20 weken is het doel dat deze moeders: • vrijer worden in het gebruiken van de Nederlandse taal; • beter met een leerkracht en/of dokter kunnen communiceren over hun kind(eren); • aan het begin staan van een leertraject bij bijvoorbeeld het Leerhuis Tiel, het ROC of de Bibliotheek.
Om deze doelen te kunnen realiseren, hebben we middelen ontvangen van Tel mee met Taal. Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met ROC Rivor, Mozaïek Welzijn en Gemeente Tiel. Resultaten tot zover: • Er zijn 10 moeders geworven voor het eerste traject. Zodra de lock down voorbij is, zal deze van start gaan. • Een groot deel van de lessen zijn al opgezet en voorbereid. • Er is een eenvoudige vragenlijst opgesteld om het effect van het traject te kunnen meten. Innovatiekamer Rivierenland De afgelopen jaren is de vraag naar Taalambassadeurs flink gegroeid in Rivierenland. Steeds meer organisaties zetten Taalambassadeurs in voor presentaties gericht op bewustwording en/of voor een testpanel dat kijkt naar communicatiemiddelen. Tegelijkertijd merken we dat het moeilijk is om voldoende nieuwe Taalambassadeurs te vinden. Dit is niet alleen een probleem in Rivierenland, maar speelt in heel Nederland. Daarom heeft de landelijke belangenbehartigingsorganisatie voor Taalambassadeurs, Stichting ABC, subsidie aangevraagd bij de Rijksoverheid om 14 innovatiekamers te starten. Rivierenland is één van deze innovatiekamers. Doelen
Het vinden, opleiden en inzetten van 7-10 nieuwe Taalambassadeurs. 30
Het ontwikkelen van een werkwijze rondom de inzet en ondersteuning van Taalambassadeurs. En deze werkwijze goed borgen binnen de regio Rivierenland.
Om deze doelen te kunnen realiseren ontvangen we subsidie van de Rijksoverheid. Deze subsidie wordt uitgekeerd via Stichting ABC. Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met ROC Rivor en gemeente Tiel. Resultaten: We hebben inmiddels een aantal potentiële ambassadeurs op het oog waar gesprekken mee gevoerd gaan worden zodra het weer kan. Fysiek bij elkaar komen heeft de voorkeur. Er zijn verschillende materialen ontwikkeld, zoals wervingsfilmpjes, flyers en visitekaartjes voor de Taalambassadeurs die in de projectgroep zitten. Er is een docente binnen het ROC Rivor gevonden die de training aan de Taalambassadeurs kan gaan geven, zodra we een groep bij elkaar hebben. Zij zal een train-de-trainer gaan volgen bij een andere Innovatiekamer in het land. Het is mooi dat we deze kennis straks binnen de regio kunnen borgen. We zijn al ver met het uitwerken van een werkwijze rondom de inzet en ondersteuning van de Taalambassadeurs. Het werken met Taalambassadeurs is opgenomen in het regioplan van de gemeenten voor de periode 2020-2024. Dit is belangrijk voor de borging. Er is (met het oog op corona) uitstel verleend voor dit project tot 31 december 2021. Hoger bereik door inzet Mobiel Digi-Taalhuis Vanaf het najaar 2016 is de aandacht voor het thema laaggeletterdheid binnen de gemeente West Maas en Waal flink toegenomen.
Naast een meerjarig beleidsprogramma, is de gemeente ook het Digi-Taalhuis West Maas en Waal gestart. Dit was een goed begin, maar we zagen ook dat het aanbod rondom basisvaardigheden zich centreerde in de grootste kern Beneden-Leeuwen, terwijl de gemeente West Maas en Waal nog zeven andere dorpskernen kent. Mensen die laaggeletterd zijn, hebben onder meer moeite met straatnaamborden lezen en het reizen met het openbaar vervoer. Ook hebben zij niet altijd de middelen om naar een andere dorpskern te reizen. Aangezien laaggeletterden zich vaak ook erg schamen voor hun probleem, is het belangrijk dat het aanbod zo toegankelijk mogelijk is. Dat doen we door inzet van ons mobiel Digi-Taalhuis West Maas en Waal. Doelen: Het inrichten van een mobiel Digi-Taalhuis Het organiseren van 60 activiteiten met het mobiel Digi-Taalhuis Om deze doelen te kunnen realiseren, hebben we middelen ontvangen van de Provincie Gelderland. Deze middelen worden uitgekeerd via de Samenwerkende Gelderse Bibliotheken (SGB). Het project wordt uitgevoerd in samenwerking met Gemeente West Maas en Waal, Sociom, Vluchtelingenwerk Oost-Nederland, ROC Rivor, Werkcoöperatie West Maas en Waal, en GGD Gelderland-Zuid. Resultaten:
Er is een lokale deal gesloten met autobedrijf van Oijen. Hierdoor kunnen we gebruik maken van een bus. Er zijn diverse materialen aangeschaft die we nodig hebben voor de verschillende activiteiten. Inmiddels is de bus 41 keer ingezet. Dit had 60 keer moeten zijn, maar ook hier had het corona-virus een negatieve invloed. Inmiddels hebben we uitstel voor dit project tot 31 december 2021.
Informatiepunt Digitale Overheid Maar liefst 4 miljoen mensen vinden het lastig om overheidszaken via de computer te regelen. Mensen die hier hulp bij nodig hebben, kunnen terecht bij de Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s) die bibliotheken hebben ingericht. Het IDO komt voort uit een 31
samenwerking tussen de Koninklijke Bibliotheek, de Nederlandse bibliotheken en Manifestgroep-partijen (de Belastingdienst, CAK, CBR, CIZ, CJIB, DUO, LBIO, Logius, RVR, RBW, SVB en UWV). Via een landelijk convenant zijn voor de periode 2019-2021 middelen vrij gekomen om te experimenteren met het IDO. Doelen: Het scholen van onze medewerkers om specifieke vragen te kunnen beantwoorden Het openen van twee fysieke punten in Tiel en Beneden-Leeuwen Het organiseren van 4-6 activiteiten per jaar Om deze doelen te kunnen realiseren ontvangen we een financiële bijdrage van de Manifestgroep-partijen. Deze bijdrage wordt uitgekeerd via de Koninklijke Bibliotheek (KB). Het programma wordt uitgevoerd met diverse regionale en lokale partners. Resultaten Een specifieke groep medewerkers heeft een training gehad om de vragen te kunnen beantwoorden die bij het IDO worden gesteld. De overige medewerkers zijn middels informatiebijeenkomsten ingelicht over het IDO. De fysieke punten in Tiel en Beneden-Leeuwen zijn in 2019 geopend. Tot nu toe hebben we 60 mensen geholpen. Taalakkoord Rivierenland Bibliotheek Rivierenland is een actieve partner binnen het Taalakkoord Rivierenland. Zo nemen we deel aan het WEB overleg dat een paar keer per jaar plaatsvindt met alle gemeenten en een aantal grote partners.
Ook steken we uren in een werkgroep die gezamenlijk het jaarplan 2021 hebben opgesteld en op 25 maart 2021 een bijeenkomst organiseren voor alle partners van het Taalakkoord.
32
6 Communicatie Website en webshop (Analytics) In 2020 had de website van Bibliotheek Rivierenland 483.267 paginaweergaven waarvan 336.183 unieke weergaven. Dat is een stijging van 32% ten opzichte van 2019. De gemiddelde tijd op de pagina was 92 seconden. In 2020 had de website van Bibliotheek Rivierenland 187.740 website bezoeken gehad. Ten opzichte van 2019 is dit met 21% toegenomen. Het aantal websitebezoeken is met name flink gestegen in de maanden mei en juni ten opzichte van het jaar daarvoor: Mei: stijging van 62% t.o.v. mei 2019 Juni: stijging van 52% t.o.v. juni 2019
Google Grant Bibliotheek Rivierenland heeft een Google Ad Grant, waarmee wij gratis voor een bedrag van $10.000 per maand met Google Ads kunnen adverteren. Deze advertenties zetten wij in op drie doelen: het verhogen van de naamsbekendheid van Bibliotheek Rivierenland; Leden werving en het promoten van activiteiten en aanbod. Doel 1 - Verhogen naamsbekendheid • 6% van alle websitebezoeken in 2020 kwam via Google Ads, voor zover gemeten in Google Analytics. Dat is 11.780 bezoeken. • In 2020 kregen de advertenties afgerond 265.660 impressies en 44.370 klikken. Dit aantal is ook flink gedaald met 33% in vergelijking met 2019.
33
De belangrijkste kanalen voor Bibliotheek Rivierenland waren afgelopen jaar: * Organische zoekresultaten: 38% * Directe bezoeken: 24% * Verwijzende websites: 18% * Email: 10% * Google Grants advertenties: 6% * Anders: 3% * Social Media: 1% * De meeste bezoekers via ‘Social’ kwamen op de website terecht via Facebook (94%), LinkedIn (4%) en Twitter (1%). * Onder het kanaal ‘Anders’ vallen o.a. vallen de serviceberichten Doel 2 - Leden werven Afgelopen jaar zijn er in Google Analytics 1.021 bezoeken gemeten aan de 'bedankt-pagina' na het online inschrijven. Van deze bezoekers waren er 47 oorspronkelijk afkomstig van onze Google advertenties, wat zich vertaalt naar een aandeel van bijna 5%. Doel 3 - Promoten activiteiten en aanbod • In 2020 was Google Ads/Grant verantwoordelijk voor 13% van al het verkeer naar de Online Bibliotheek pagina's. Dit komt neer op 2.570 bezoeken (totaal: 20.500 bezoeken). • In 2020 was Google Ads Grant verantwoordelijk voor 5% van het verkeer naar alle actuele nieuws pagina's. Dit komt neer op 1.510 bezoeken (totaal: 29.680 bezoeken). • In 2020 was Google Ads Grant een aandeel van 8% in het verkeer naar de MediaLab-pagina (totaal: 280 bezoeken). Social media Facebook Begin 2020 telde de Facebookpagina van Bibliotheek Rivierenland 2.082 likes, op 31 december telden we 2.490 likes. Hiervan is 86% vrouw en 14% man.
De herkomst van de fans die in het werkgebied woonachtig zijn, is als volgt: Top 10 Facebook fans per woonplaats Tiel Culemborg Zaltbommel Geldermalsen Druten Meteren Beneden-Leeuwen Beesd Dodewaard Kerkdriel Overig
Aantal 503 234 124 114 75 75 47 37 37 37 1.283
Berichten gericht op de doelgroep moeders met jonge kinderen doen het heel goed op de Facebookpagina van Bibliotheek Rivierenland. Posts waarin BoekStart-voorleesfeestjes worden aangekondigd scoren allen een bovengemiddeld hoog bereik. Zo is er op 25 mei een bericht gepost dat kersverse ouders een BoekStart-koffertje kunnen ophalen bij het consultatiebureau. Deze post is 3 keer gedeeld, is 227 geliked en had een bereik van 13.600 personen. Dit was in 2020 een post met het grootste bereik. 34
Op 23 november hebben we een betaalde advertentie geplaatst voor hulp bij donorregistratie. Deze post zorgde voor een bereik van 12.700 mensen. Countdown afhaalbieb Om de afhaalbieb te promoten hebben we op Facebook een countdown campagne bedacht. In de week voordat de Afhaalbieb open ging, plaatsen we dagelijks een Polaroid foto van een Bibliotheekmedewerker. Op de foto reikten ze een verrassingstasje uit om aan te geven dat ze klaar waren voor de afhaalbieb. We wilden de bezoeker weer vertrouwd laten raken met de Bibliotheek, terug van weggeweest, net als een Polaroid-foto. Deze posts zorgen voor een groot bereik van 1000 tot 6.600 mensen per post.
35
De afhaalbieb was een groot succes. Binnen een week konden we het duizendste tasje uitreiken. Ook hier werd een kleine campagne van gemaakt op Facebook. In totaal hebben we in 2 weken 1.855 verassingtasjes mogen vullen.
36
LinkedIn Duurzaamheidscampagne – plasticvrije Bibliotheek Bibliotheek Rivierenland is de eerste plasticvrije Bibliotheek van Nederland. Samen met Medio Europe, de leverancier van plasticvrije bibliotheekboeken, brachten we dit begin januari onder de aandacht via LinkedIn en Facebook. In een kort filmpje van 2 minuten vertelt Lidy Vos - directeur-bestuurder van Bibliotheek Rivierenland – waarom we voor deze samenwerking met Medio Europe hebben gekozen. Duurzaamheid hebben we als thema opgenomen in ons beleidsplan. Het filmpje genereerde veel views op zowel LinkedIn als op Facebook. Hiermee hopen we een voorbeeld te zijn voor andere Bibliotheken binnen Nederland. LinkedIn
37
Nieuwsbrieven Maandelijkse nieuwsbrief In 2019 heeft Bibliotheek Rivierenland tien nieuwsbrieven naar leden en andere geïnteresseerden verstuurd. In december telde Bibliotheek Rivierenland 13.205 nieuwsabonnees. Dat zijn er 2.760 meer t.o.v. januari 2020. De gemiddelde opening ratio van deze nieuwsbrieven was 35,92% Dat is een stijging van 25,4% t.o.v. 2019 Ukkie nieuwsbrief Voor pedagogisch medewerkers en andere professionals die in de voor- en vroegschoolse educatie werken maakt Bibliotheek Rivierenland de speciale Ukkie nieuwsbrief. Deze nieuwsbrief hebben wij in 2020 twee keer verstuurd. De gemiddelde opening ratio van deze nieuwsbrief voor 2020 was 38,29%. Serviceberichten In de corona periode wilden we al onze leden goed informeren over de wijzigingen binnen de bibliotheken. We hebben er in 2020 drie verstuurd. De gemiddelde opening ratio van dit bericht was 59.43%.