ING-41 - Bibliotheek Rivierenland inzake Jaaroverzicht 2025 Neder-Betuwe

De Bibliotheek in beeld | Jaaroverzicht 2025 | Neder-Betuwe Wij werken met onze medewerkers en vrijwilligers samen aan gelijke kansen; goede basisvaardigheden dragen hieraan bij. De manier waarop we werken is ook sterk veranderd. We werken met landelijke programma’s, maar hebben deze aangepast aan de behoeften in ons werkgebied met steeds als kader de grenzen en beperkingen die we in onze specifieke omgeving ervaren. Voor ons betekent dit dat de afgelopen jaren onze programma’s hebben door ontwikkeld. Dit betekent dat we steeds beter inzicht hebben in de impact die we maken. Onze grootste doelgroep is hierbij jeugd. Waar je wieg staat bepaalt immers nog steeds welke kansen je krijgt. Omdat de middelen niet onbeperkt zijn hebben wij onze programma’s toegespitst op die doelgroepen die onze hulp het hardst nodig hebben. Hiermee werken we aan kansengelijkheid en het versterken van vaardigheden waardoor inwoners zich beter kunnen redden in de maatschappij.

Bibliotheek Rivierenland werkt voor negen gemeenten met 20 locaties. De rol van de bibliotheek is de afgelopen jaren flink veranderd. De bibliotheek is allang niet meer een plek waar het alleen draait om lezen en lenen. Onze opdracht is aangevuld met maatschappelijke opgaven. Bibliotheek Rivierenland heeft daarmee 4 koerslijnen: 1. De robuuste lokale bibliotheek, als onze basis 2. De geletterde samenleving 3. Participatie in de informatiesamenleving 4. Een leven lang ontwikkelen

Op deze infographic vindt u onze resultaten over het jaar 2025. Wilt u meer lezen en ­uitgebreid inzoomen op wat wij in 2025 voor de gemeenschap betekend hebben, scan dan links onderin de QR-code voor een inhoudelijk verslag in de Jaarrekening 2025.

1. De robuuste lokale bibliotheek

2. Geletterde samenleving

lenen – verblijven – huiskamer – ontmoetingsplaats – werkplaats voor inwoners en community’s – vraagbaak voor iedereen die hulp nodig heeft – community gedreven dienstverlening in kernen en wijken – collecties.

2025 2024

De basis van het bibliotheekwerk

3.300 984 3.250 1.041 Jeugd

21 24

Volwassenen Organisaties

Trends en ontwikkelingen

Sinds 2021 zien we een stijgende trend in het aantal leden, vooral jeugd. In heel Rivierenland zien we ook jaarlijks het aantal bezoekers toenemen. In 2025 stabiliseert dit. In 2025 waren er naast lokale promotie, wederom landelijke reclamecampagnes voor de brede dienstverlening van de bieb en het Informatiepunt Digitale Overheid. Dit heeft merkbaar blijvend effect. Sinds 2021 steeg het aantal uitleningen sterk. In 2025 stabiliseert dit verder. Uitleningen via de Online Bibliotheek blijven zichtbaar stijgen.

Bezoekers en uitleningen in 2024 en 2025 70.000 62.782

60.000 50.000

44.949

Openingsuren 2025

58.521

44.819

40.000

39.439

35.944

30.000

Locatie Dodewaard 14 uur per week open

Locatie Kesteren 15 uur per week open

20.000 10.000 Bezoekers

Uitleningen 0-18

Uitleningen 18+

Locatie Opheusden 40 uur per week open

3. Participatie in de informatiesamenleving Digitalisering en technologie hebben een steeds grotere impact op ons leven. Wie niet in staat is om digitale middelen te gebruiken, kan niet of minder goed meedoen in de samenleving. Dit heeft effecten op de werkgelegenheid, voor het sociaal functioneren en voor het contact met de e-overheid. Hierbij staat digitale inclusie centraal: Het is van belang dat iedereen kan meedoen en kan profiteren van digitalisering. Als bibliotheek zetten we ons hiervoor in met: • Informatiepunt Digitale Overheid • Spreekuren Eerste Hulp Bij Online • Diverse cursussen Digitale Vaardigheden • Maatwerk activiteiten

Digitale inclusie: Activiteitenprogramma basisvaardigheden

18 35 211

deelnemers, 2 cursussen digitale vaardigheden

Informatiepunt Digitale Overheid

58

hulpvragen beantwoord

bezoekers spreekuren eerste hulp bij online deelnemers, 6 maatwerkactiviteiten

Impact

Lees meer over impact van ons werk op de andere zijde.

Boekstart

387

Ouders gesproken op het consultatiebureau en 421 boekcontacten met kinderen

45

Ouder-kindactiviteiten, 566 kinderen en 367 ouders bereikt

123

Leesplezier Thuis

19

nieuwe gezinnen bezocht

Uitgereikte BoekStartkoffertjes

De Bibliotheek op school

146 233 94 32 416

Individuele leesgesprekken Kinderen bereikt via 100 Boek-op-maatgesprekken Klassikale lessen in de groepen 3, 4 en 6 Trainingen deskundigheids­ bevordering, 25 leerkrachten kinderen en 1 ouder aanwezig bij 19 groepsbezoeken aan de bieb

Impact Lees meer over impact van ons werk op de andere zijde.

4. Een leven lang ontwikkelen De bibliotheek is een plek voor leren, ontmoeting en ontwikkeling zowel non-formeel als informeel. Bezoekers doen er basisvaardigheden op, groeien door deel te nemen aan activiteiten en zien hun eigen vragen en behoeften terugkomen op de agenda. Samen met de (Digi)Taalhuizen in het werkgebied programmeren we maatschappelijke thema's die er echt toe doen in de regio. Het Taalhuis Buren/Neder-Betuwe is een netwerkorganisatie. De bibliotheek is een van de partners hierin en zorgt voor de Taalpuntcollectie. De taalhuismedewerker van de bibliotheek houdt de collectie up-to-date. Daarnaast zorgt de taalhuismedewerker voor het werven van nieuwe taalvrijwilligers, en ondersteunt zij de taaldocent van het ROC en levert een bijdrage aan promotionele activiteiten van het Taalhuis.

Op deze infographic vindt u onze resultaten over het jaar 2025. Wilt u meer lezen en uitgebreid inzoomen op wat wij in 2025 voor de gemeenschap betekend hebben, scan dan deze QR-code voor een inhoudelijk verslag in de Jaarrekening 2025.

Programma Participatie en zelfredzaamheid

Programma Participatie en zelfredzaamheid

0

Locatie Ochten 5 uur per week open

De Bibliotheek op School Doormiddel van begeleidingstrajecten leesplezier met individuele leerlingen werken we aan resultaten op het gebied van leesplezier en lezen. Voor de leerlingen van 4 tot 12 jaar werken we in de groepen 3, 4 en 6 op de basisscholen aan het bevorderen van het leesplezier.

Programma’s leesbevordering in een doorgaande leeslijn van 0-18

Ledenaantallen in 2024 en 2025

Preventie laaggeletterdheid

Boekstart en Gezinsaanpak 0-6 jaar In de thuissituatie versterken we met Leesplezier Thuis de vaardigheden van ouders in de taal en leesopvoeding van hun kind. Daarnaast zijn we op regelmatige basis aanwezig op het consultatiebureau waar we ouders voorlichten over het belang van voorlezen en taal.

In de buurt en vraaggericht: bibliotheekwerk in de kernen Bibliotheek Rivierenland is er voor iedere inwoner van gemeente Neder-Betuwe. Niet alleen als plek om boeken te lenen, maar als laagdrempelige ontmoetingsplek midden in de samenleving. Want de bibliotheek bereikt het meeste als ze aansluit bij wat er leeft in de wijken en buurten, bij de mensen die haar het hardst nodig hebben. Vanuit de kerngedachte van community librarianship gaan we actief naar buiten. We zoeken de verbinding met inwoners, partners en lokale initiatieven en stemmen ons aanbod af op wat er in Neder-Betuwe speelt. Of het nu gaat om kansengelijkheid voor kinderen, digitale vaardigheden voor mensen die dreigen uit te vallen, of een toegankelijke plek waar iedereen welkom is: de bibliotheek is er voor iedereen, en richt zich extra op degenen die de meeste steun nodig hebben.

Culemborg

Buren

Neder-Betuwe West Betuwe

Tiel

Druten West Maas en Waal

Zaltbommel Maasdriel

Dodewaard, Echteld, IJzendoorn, Kesteren, Ochten en Opheusden

Impact Leesplezier thuis: eerste resultaten van de impactmeting Leescoaches bezoeken gezinnen aan huis om ouders te ondersteunen bij de taalontwikkeling van hun jonge kinderen. Om de effecten van deze begeleiding in kaart te brengen, vullen ouders aan het begin en het einde van het traject een vragenlijst in. In 2025 zijn 49 beginmetingen geregistreerd. Omdat er nog te weinig eindmetingen beschikbaar zijn, laten de onderstaande resultaten vooral de beginsituatie van de deelnemende gezinnen zien.

niet in voldoende aantallen beschikbaar voor vergelijking. De resultaten bij leerlingen laten echter al duidelijke verbeteringen zien. Leerlingen kiezen bewuster een boek Na afloop van het traject weten leerlingen beter hoe ze een passend boek kunnen vinden. Het begrip van de symbolen op boeketiketten nam met 35% toe, en het aandeel leerlingen dat weet waar de voor hen interessante boeken in de schoolbibliotheek staan steeg van 41% naar 84%.

Bewustzijn en kennis van ouders Alle deelnemende ouders onderschrijven het belang van een goede taalontwikkeling. Als motivatie noemen zij onder meer schoolsucces, zelfredzaamheid, participatie in de samenleving en toekomstperspectief. Tweederde van de ouders is bekend met de bibliotheek als ondersteunende instantie op dit gebied, en ook BoekStart en het voorleesuurtje worden regelmatig herkend.

Meer leerlingen lezen met plezier Het traject heeft ook een positief effect op de leesmotivatie. Het aandeel leerlingen dat lezen leuk vindt, steeg van 32% naar 61%. Tegelijkertijd daalde het aandeel leerlingen dat lezen niet zo leuk vindt van 24% naar 7%. Leerlingen ontdekten meer genres en ontwikkelden een breder beeld van hun eigen leesinteresses: het aandeel met een goed beeld van hun leesvoorkeuren verdubbelde bijna, van 23% naar 46,5%. Hoeveel leerlingen thuis lezen bleef overigens nagenoeg gelijk.

Taalstimulering in de praktijk Bijna 40% van de ouders is lid van de bibliotheek. Iets meer dan de helft stimuleert de taalontwikkeling actief thuis, bijvoorbeeld door voor te lezen, te benoemen wat ze doen of aan te wijzen wat ze zien. Toch beoordeelt de leescoach de thuisomgeving in bijna de helft van de gevallen als matig wat betreft taalstimulering, wat aangeeft dat er ruimte is voor verbetering.

Leerkrachten zijn zich bewust van hun rol Uit de beginmetingen van leerkrachten blijkt dat zij zich al goed bewust zijn van hun invloed op het leesplezier van leerlingen. Ze zien zichzelf vooral als rolmodel, maar hechten ook waarde aan een faciliterende en coachende rol. Of en hoe dit bewustzijn groeit gedurende het traject, wordt duidelijk wanneer de eindmetingen beschikbaar zijn.

Betrokkenheid tijdens de bezoeken De meeste ouders nemen actief deel aan de bezoeken van de leescoach. Ongeveer de helft stelt één of twee vragen per bezoek. Een kwart van de ouders is gedurende het gehele bezoek gefocust; de meerderheid is zo nu en dan afgeleid. Vooruitblik De beginmetingen laten zien dat ouders beschikken over een goede basiskennis over taalstimulering, al is hier (nog) geen rekening gehouden met mogelijke sociaal wenselijke antwoorden. De begeleiding door de leescoach richt zich op het vertalen van die kennis naar consistent gedrag in het dagelijks leven. De effecten hiervan worden inzichtelijk zodra meer eindmetingen beschikbaar zijn voor analyse.

Verhalen uit het veld | Truus Vis - Leescoach Al een tijdje kom ik bij J thuis. Ze is 7, en heeft een zus van 9 en een zusje van 3. Moeder doet altijd mee met de spelletjes, maar ook als ik voorlees. Op een dag neem ik voor het eerst een Arabisch boek mee: Coco kan het! Ik lees het niet voor, maar laat het achter voor de ouders. De volgende keer zijn de meisjes enthousiast. Mama had het boek zelf gelezen én voorgelezen. Het was heel mooi geweest. Aan moeder kon ik zien hoeveel plezier ze erin had gehad.

Deelnemers leren concrete digitale vaardigheden Bij de algemene activiteiten geeft 89% van de deelnemers aan nieuwe vaardigheden te hebben opgedaan. Bij de cursus Klik en Tik worden tussen de 3 en 10 vaardigheden aangeleerd, waaronder het herkennen van gevaarlijke e-mails (58%) en het maken van een veilig wachtwoord (59%). Bij Digisterker leert 78% inloggen met DigiD en leert 73% informatie vinden op overheidswebsites. Bij DigiVitaler leert 76% inloggen op een patiëntenportaal. Groeiend zelfvertrouwen en zelfredzaamheid Naast het aanleren van vaardigheden groeit ook het zelfvertrouwen. Bij Klik en Tik geeft 43% aan het gebruik van computer en internet nu beter te begrijpen, en 48% vindt het er leuker door geworden. Bij Digisterker geeft 65% aan nu beter te begrijpen hoe de digitale overheid werkt en voelt 57% zich veiliger om digitale overheidszaken te regelen, zoals het maken van een online afspraak bij de gemeente (55%). Veilig digitaal handelen Digitale veiligheid is een terugkerend thema in alle cursussen. Bij DigiVitaler geeft 62% aan beter te begrijpen hoe digitale zorg werkt, en 40% geeft aan digitale zorg vaker te gaan gebruiken. De resultaten bevestigen dat de cursussen niet alleen kennis overdragen, maar ook drempelangst verlagen.

Informatiepunt Digitale Overheid: een onmisbare schakel Het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) helpt mensen die vastlopen bij digitale overheidsdiensten. Bezoekers worden het hele jaar door bevraagd over hun ervaringen, en die resultaten geven een helder beeld van de waarde van het IDO. Vooral ouderen vinden de weg De meeste bezoekers zijn 65 jaar of ouder (43%), gevolgd door de groep tussen 45 en 65 jaar (29%). Dit bevestigt dat het IDO vooral mensen bereikt voor wie digitale dienstverlening minder vanzelfsprekend is. Hoge effectiviteit en tevredenheid Bijna alle bezoekers (94%) geven aan dat hun vraag volledig is beantwoord. De waardering is opvallend hoog: 81% beoordeelt het IDO als ‘heel goed’ en 18% als ‘goed’. De meest genoemde reden voor een bezoek is simpelweg niet weten hoe iets geregeld moet worden (63%). Stap naar meer zelfredzaamheid Het IDO biedt niet alleen directe hulp, maar draagt ook bij aan zelfvertrouwen op de langere termijn: 46% van de bezoekers denkt het de volgende keer zelfstandig te kunnen regelen, en 40% zegt dit misschien te kunnen. Daarmee vervult het IDO een rol die verder gaat dan het beantwoorden van losse vragen.

De Bibliotheek op school (4–12 jaar): resultaten impactmeting

Digitale inclusie: meer vaardigheden, meer zelfvertrouwen

Sinds september 2025 meten leescoaches de effecten van het begeleidingstraject leesplezier op basisscholen. Leerlingen en leerkrachten vullen aan het begin en einde van het traject een vragenlijst in. In januari 2026 zijn 144 ingevulde vragenlijsten van leerlingen geanalyseerd, evenals 73 beginmetingen van leerkrachten. Voor leerkrachten zijn de eindmetingen nog

Via cursussen en activiteiten op het gebied van digitale vaardigheden helpt de bibliotheek mensen die moeite hebben met de digitale samenleving. Na elke cursus vullen deelnemers een vragenlijst in. De resultaten laten een consistent beeld zien: deelnemers doen nieuwe vaardigheden op én worden zekerder in het gebruik ervan.

bibliotheekrivierenland.nl/neder-betuwe

Impact Maakplaats

De Maakplaats is de plek waar inwoners op een laagdrempelige manier kennismaken met nieuwe technologieën. Van 3D-printen en vinyl snijden tot graffitiworkshops en werken met de tablet. Het is een omgeving waar je mag experimenteren, zonder dat je al iets hoeft te kunnen. In 2025 hebben we onderzocht wat deze Maakplaats mensen daadwerkelijk bijbrengt en hoe we dat kunnen meten. Dat heeft geleid tot een nieuwe aanpak binnen Digitaal Burgerschap, het bredere programma waar de Maakplaats onderdeel van uitmaakt. Digitaal burgerschap gaat verder dan weten hoe een app werkt. Het betekent ook: bewust en weerbaar zijn in de digitale wereld. Denk aan het herkennen van nepnieuws, veilig omgaan met je persoonlijke gegevens online, of begrijpen hoe algoritmes werken. We willen meten of deelnemers na deelname aan onze activiteiten meer kennis en vertrouwen hebben op al deze vlakken: van digitale veiligheid en privacy tot de mogelijkheden die nieuwe technologieën bieden in het dagelijks leven. Zo werken we aan een samenleving waarin iedereen digitaal mee kan doen, niet alleen vaardig, maar ook zelfbewust en weerbaar. In 2026 zetten we hierin de volgende stappen.