ING-22 - Participatie inwoners langs de noordelijke Waaldijk (geanonimiseerd)

Aan: College van Burgemeester en wethouders van de gemeente West Betuwe Gemeenteraadsleden van de gemeente West Betuwe College van Burgemeester en wethouders van de gemeente Neder-Betuwe Gemeenteraadsleden van de gemeente Neder-Betuwe College van Burgemeester en wethouders van de gemeente Overbetuwe Gemeenteraadsleden van de gemeente Overbetuwe Afschrift aan: College van Burgemeester en wethouders van de gemeente Tiel Gemeenteraadsleden van de gemeente Tiel College van Gedeputeerde Staten van provincie Gelderland Leden Provinciale Staten Dagelijks Bestuur Waterschap Rivierenland Algemeen Bestuur Waterschap Rivierenland College van Burgemeester en wethouders van de gemeente Gorinchem Gemeenteraadsleden van de gemeente Gorinchem __________________________________________________________________ Datum:

7 maart 2022

Betreft:

Participatie inwoners langs de noordelijke Waaldijk inzake plannen Gastvrije Waaldijk en weginrichting dijkversterkingstrajecten Gorinchem-Waardenburg, Tiel-Waardenburg, Waalbandijk NederBetuwe en Wolferen-Sprok

Geachte bestuurders, Geactiveerd door de ontwikkelingen en de informatieavonden over Gastvrije Waaldijk binnen de gemeente West Betuwe hebben bezorgde bewoners van vier dijkversterkingsprojecten voor de noordelijke Waaldijk onderlinge afstemming gezocht en hebben zij zich verenigd om een gezamenlijk en breed gedragen signaal af te geven aan de betrokken bestuurders. De betrokken bewoners konden zich vinden in de aanvankelijke ideeën (oorspronkelijke plan 2017) voor langzaam verkeer als de hoofdgebruiker, auto te gast Natuurlijk sturen . Maar in de nu gepresenteerde plannen voor Gastvrije Waaldijk (GVWD) is daar te weinig meer van terug te vinden. Ons doel is dat er naar de inbreng van de bewoners wordt geluisterd, de lokale belangen serieus worden meegenomen en dat een transparante afweging wordt gemaakt waarmee een zo groot mogelijk draagvlak wordt bereikt. Onze bezwaren treft u hieronder aan. We roepen u op tot actie en bieden zelf onze hulp aan.

1

Er blijkt bij de bewoners over de gehele noordelijke Waaldijk een grote overeenstemming te bestaan over een aantal aandachtspunten, die relatie hebben met de weginrichting van de Gastvrije Waaldijk (GVWD). De plannen voor de weginrichting zijn vastgelegd in de bestuurlijke samenwerkingsovereenkomst en de daarbij behorende bijlagen, zoals het Masterplan Gastvrije Waaldijk 2021 en de technische uitgangspunten. Onze gemeente is (U bent) een van de ondertekenaars van deze samenwerkingsovereenkomst (mei 2021) en wij willen u graag aanspreken op de handelwijze en verdere uitvoering van deze samenwerkingsovereenkomst. De aandachtspunten, waarop wij u willen wijzen en de zaken waartegen wij bezwaar maken, zijn de onderstaande, waarbij wij per hoofdpunt enkele onderliggende aandachtspunten geven: 1. Proces, inspraak en behoorlijk bestuur a. Er is een onzorgvuldig proces gevolgd wat betreft participatie. Na de (gewaardeerde) participatie in de planfase van de verschillende dijkversterkingsprojecten zijn de plannen voor een GVWD uitgewerkt door een bestuurlijk en ambtelijk kernteam uit de betrokken gemeenten, waterschap en provincie. De eerder toegezegde burgerparticipatie was hierbij niet aan de orde. b. Uitgangspunten voor behoorlijk openbaar bestuur zijn niet gevolgd, zo niet met voeten getreden.

Zo is er niet of nauwelijks publieke inspraak toegepast, is de besluitvorming niet transparant verlopen en mist er een goede onderbouwing van diverse keuzes. c. De plannen, die voor de formele inspraak zijn voorgelegd, waren niet volledig en al helemaal niet gemotiveerd vanuit de verantwoordelijkheid van de gemeenten. Het ontbreekt aan cruciale informatie om te motiveren waarom het belang van recreatie en toerisme het enige en belangrijkste belang is voor dit plan GVWD. d. Nergens is gemotiveerd waarom de Waaldijk tussen Gorinchem en Nijmegen e. f.

g.

2.

De uitspraak, dat GVWD een uitvoeringskwestie is en niet inspraakplichtig is, gaat volledig voorbij aan de belangen van bewoners, die decennialang met de nu gemaakte keuzes wat betreft inrichting te maken krijgen. In de beginselen van behoorlijk bestuur staat voorgeschreven dat het bevoegd gezag de burger geen mogelijkheden mag ontnemen om voor zijn belang op te komen. Dit mag ook niet gebeuren door een overigens volgens de letter van de wet toegestane handelswijze. Het bevoegd gezag moet elke schijn van partijdigheid of vooringenomenheid vermijden. De voor de inwoners afgeschermde handelswijze sinds 2017 en de niet transparante inspraakprocedure ontneemt ons de mogelijkheden. Bestuurders van het waterschap en provincie erkennen inmiddels ook dat het participatieproces geen schoonheidsprijs verdient. Vaak wordt door bestuurders gerefereerd aan het feit dat de ANWB heeft meegewerkt aan het plan voor GVWD. De ANWB heeft echter aangegeven vanaf 2017 niet meer bij de plannen betrokken te zijn geweest.

Duurzaamheid a. Er is bij de plannen voor GVWD voorbijgegaan aan de benodigde bescherming van de Natura2000-gebieden, die in de uiterwaarden stroomopwaarts vanaf Waardenburg aanwezig zijn. Bij de dijkversterkingsplannen is compensatie gezocht voor de voorziene aantasting Natura2000.

2

b.

c.

d.

Bij de realisatie van de GVWD-plannen voor de nieuwe weg is geen rekening gehouden met de aantasting van de Natura2000-waarden door een toename van verkeer, licht en geluidsbelasting. (Toename recreatief/toeristisch verkeer met 5% jaarlijks, verdubbeling in 14 jaar.) Op dezelfde wijze is geen rekening gehouden met de toename van de stikstofdepositie. De huidige waarden overschrijden reeds de gestelde normen en zouden juist moeten worden teruggebracht in de komende jaren. Nieuwe plannen mogen geen toename van stikstof veroorzaken, dus geen toename van gemotoriseerd verkeer. Als dit wel gebeurt, moet er andere reductie worden gezocht bij bijvoorbeeld lokale (agrarische) bedrijven. Voor de voorziene betonnen band aan de Waalzijde van de weg is ruim 5200 m3 beton nodig, dit levert een productie van ruim 1.300 ton CO2. Dit is te compenseren door ca. 50.000 (volwassen) bomen. Nergens in de plannen wordt hier aandacht aan gegeven, terwijl er nog meer beton wordt toegepast bij de rustplaatsen en de tribunes. De eindverantwoordelijkheid ligt bij de gemeenten als wegbeheerders. Door het ontbreken van de vereiste vergunningen en het niet doorlopen van de correcte procedures van wet- en regelgeving bestaat de aannemelijke kans dat aanvullende voorzieningen door de gemeente moeten worden getroffen en dat het plan daarmee aanzienlijke vertraging gaat oplopen en kosten kunnen toenemen.

3. Verkeer en veiligheid a. De gemeente is verantwoordelijk voor de dijkweg en het verkeer. Om tot een gedegen plan te kunnen komen moeten alle relevante factoren (verkeersintensiteit, type verkeer, gebruik), omgeving en omstandigheden in beeld worden gebracht bij de start van het planproces. b. GVWD kenmerkt zich als een conceptueel plan vanuit een visie van landschapsarchitecten, dat is vertaald naar de technische uitgangspunten voor de inrichting. In het Masterplan GVWD 2021 komen de woorden (verkeers-)overlast, motoren of lawaai geheel niet voor, terwijl dit toch bij inwoners en wandelende of fietsende recreanten relevante negatieve aspecten zijn, die al jaren spelen. Ook liggen er geen verkeerstellingen of verwachtingen aan de weginrichting ten grondslag. c. GVWD moet het verhaal van de Waal vertellen en de toeristische route op de kaart zetten. Het heeft er de schijn van dat er alleen gekeken is naar het belang van recreatie en toerisme. Er wordt betoogd dat wandelaars en fietsers de hoofdgebruikers zijn, maar bij de weginrichting wordt voornamelijk gekeken naar de veiligheid van het gemotoriseerde verkeer. En dat terwijl de wandelende of fietsende inwoners en recreanten hier de grootste belanghebbenden zijn.

Belangrijke kanttekening hierbij is, dat inwoners iedere dag met de situatie op de dijk te maken hebben, bijvoorbeeld voor het doordeweekse woonwerk- of schoolverkeer. Voor wandelaars is er in het geheel geen (eigen) ruimte in de plannen. d. De uitwerking voor de weginrichting GVWD worden door verkeerskundigen beoordeeld als veilig, waarbij de CROW-richtlijnen voor de maatvoering worden gehanteerd. Vanuit diezelfde CROW-richtlijnen zijn echter ook handvatten gegeven voor Aanleidingen daarvoor zijn veiligheid én ruimtelijke kwaliteit, het benutten van omgevingskenmerken. Hier zien wij echter niets van terug. Die CROW-informatiebladen zijn ons toegezonden door de ANWB, omdat zij ook vraagtekens zetten bij de huidige GVWD-plannen.

3

e.

f.

g.

h.

i. j.

De verkeersveiligheid is gebaat bij het beperken van het onderlinge snelheidsverschil tussen verkeersdeelnemers (wandelaar/fietser versus auto). CROW geeft aan dat de rijsnelheid door fysieke ingrepen, die het wegbeeld krapper maken of visueel krapper laten lijken. Ook het minder overzichtelijk maken van de weg hoort daarbij. Dit is een andere benadering dan bij GVWD het op vaste afstanden neerleggen van drempels. Nu is een uniforme indeling van de Waaldijk voorzien. Een differentiatie per dijkvak, afhankelijk van de diverse (hierboven onder a genoemde) kenmerken, is echter essentieel om tot een goede, veilige en gedragen weginrichting te komen. Het gaat te ver om hier alle voorbeelden van grote verschillen in het huidige gebruik te noemen. Op de trajecten Ochten en tussen Heesselt en Tiel rijdt bijvoorbeeld veel zwaar transport (vrachtwagens en landbouwverkeer), terwijl dit op andere trajecten nauwelijks aan de orde is. Essentieel is dat er lokaal maatwerk voor de weginrichting kan worden gerealiseerd. De voorziene betonnen rand heeft een functie als berm voor uitwijken verkeer, maar heeft dezelfde fundering, hardheid, stroefheid en hoogte als de asfalt-rijstrook en sluit daar naadloos op aan. Toch is deze strook géén verbreding van de rijloper volgens de technische uitgangspunten van GVWD.

Naar de mening van velen (ook deskundigen) moet deze strook echter gewoon worden gezien als onderdeel van het berijdbare oppervlak. (Dit wordt overigens in dezelfde technische uitgangspunten GVWD ook gedaan voor de dijkgedeelten waar de beschikbare breedte op de dijkkruin wat minder is.) Uitgaande van bovenstaande zou de betonnen rand moeten worden gerekend tot de rijloper en kan de asfaltstrook met 0,4 m worden versmald. Dit levert een optische versmalling van de weg (=veiliger) in tegenstelling tot een fysieke verbreding van de weg met 0,4 m berijdbaar beton. In de praktijk blijken dit soort losse betonranden (ook bij voldoende fundering) door zettingen vaak te verzakken, waardoor er een sleuf tussen asfalt en beton ontstaat, met alle gevolgen voor veiligheid en beheer van dien. Verkeersveiligheid, beter te omschrijven als veilige ruimte voor het langzaam verkeer, is de hoogste prioriteit bij de weginrichting en van het grootste belang voor de beoogde hoofdgebruikers, bewoners en recreanten. Veilig Verkeer Nederland (VVN) heeft in 2021 een eerste rapport uitgebracht met aanbevelingen voor de inrichting van de weg. Geen van de aanbevelingen vinden wij terug in het huidige ontwerp. De ANWB heeft, bij hun reactie over hun eerdere betrokkenheid, aangegeven de aanbevelingen van VVN te begrijpen vanuit de intentie voor een veilig

4. Leefbaarheid en cultuurhistorische waarden a. Naast het waterveiligheidsaspect, zijn juist de vormgeving, de inrichting, het uiterlijk en het voorziene toekomstige gebruik van de dijk de meest belangrijke zaken voor de inwoners en zeker ook voor de toeristen en recreanten. b. De gedachte van een zekere herkenbaarheid van de Waaldijk, mede ingegeven voor een rustige beleving, wordt zeker onderschreven. De uniformiteit, zoals die nu wordt uitgestraald door de plannen, heeft echter

4