GGD-1 - Bijlage - Inspirerend kader en meerjarenstrategie 2024-2027

Opgroeien in een prestatiemaatschappij gaat gepaard met stress hetgeen zorgt voor allerlei problemen, waaronder een 11 Corona Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2022, GGD’en, CBS en RIVM 12 Regiobeeld Rijk van Nijmegen 2023

20

stijgende zorgconsumptie, een groeiende afhankelijkheid van zorg en (daarmee samenhangend) een dalende zelfredzaamheid. Ook in onze regio ervaart grofweg de helft van de jeugd vaak prestatiedruk en (heel) vaak stress. Informatie per gemeente, dorp of wijk De GGD rapporteert over de gezondheidssituatie aan de individuele gemeenten in Gelderland-Zuid, zodat zij (gezondheids)beleid kunnen ontwikkelen en uitvoeren dat past bij hun inwoners. Speciale aandacht is er voor gezondheidsverschillen en de kwetsbaren in de samenleving met als doel juist ook bij deze mensen het gezondheidspotentieel zoveel mogelijk te benutten. Informatie en interactieve dashboards met relevante cijfers per gemeente, dorp of wijk in GelderlandZuid, afkomstig van onze grootschalige vragenlijstonderzoeken onder de diverse leeftijdsgroepen (de gezondheidsmonitors) zijn te vinden op de website van GGD Gelderland-Zuid via Gezondheid in Cijfers. De GGD biedt hiermee een groeiend aantal integrale inzichten over de publieke gezondheid in Gelderland-Zuid, om hiermee juiste informatie te kunnen leveren ten behoeve van het gemeentelijk gezondheidsbeleid. Impact van (corona)crisis De coronacrisis is gestart als een gezondheidscrisis en heeft door het langdurige karakter een grote impact gehad op de maatschappij, zowel economisch als sociaal-maatschappelijk. Bijna alle inwoners zijn minder gaan bewegen.

Bij jongeren zien we flink meer mentale gezondheidsproblemen en zorgen over de toekomst. De kansenongelijkheid in het onderwijs is toegenomen. In het algemeen zijn er grotere maatschappelijke en gezondheidsverschillen ontstaan, juist bij mensen in kwetsbare situaties.

21

Bijlage 2. Terugblik Meerjarenstrategie 2020-2023 De meerjarenstrategie 2020-2023 is in april 2020 vastgesteld door het Algemeen Bestuur van GGD Gelderland-Zuid. De meerjarenstrategie geeft de ontwikkelrichting aan van de GGD. Om de meerjarenstrategie zichtbaar te maken en onder de aandacht te houden is een online magazine ontwikkeld. Hierin is - voor gemeenten, voor onze samenwerkingspartners en ook voor onze GGD-medewerkers - zichtbaar gemaakt hoe we hebben gewerkt aan de meerjarenstrategie door middel van concrete verhalen. In dit online magazine vind je de nota, een samenvatting en uitleg over de twee leidende principes en de vier strategische thema’s. In het magazine hebben we, via verhalen van medewerkers en samenwerkingspartners, in beeld gebracht hoe we - in de praktijk - hebben gewerkt aan de (leidende principes en de strategische thema’s uit de) meerjarenstrategie 2020-2023. Het online magazine is in de jaren 2020 t/m 2023 gevuld, zodat we nu (na vier jaar) een beeld hebben van de ontwikkelingen en resultaten die we op het terrein van de strategische thema’s uit de meerjarenstrategie met elkaar hebben doorgemaakt en bereikt. Hieronder geven we een korte terugblik op de vier strategische thema’s. Voor uitgebreide informatie verwijzen we naar het online magazine.

Informatiegestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven Het programma ‘Onderzoek, informatie en advies’ (OIA) geeft vorm aan dit strategische thema, waarin verdiepende inzichten over gezondheid en veiligheid verkregen worden. We werken continu aan het optimaliseren van een veilige en schaalbare technische infrastructuur voor de opslag en verwerking van data. Informatiegestuurd werken werd heel relevant tijdens de coronapandemie. In deze periode namen wij deel aan een langlopend (panel)onderzoek en hebben we inzicht verkregen in het gedrag van inwoners. Dit heeft als input gediend voor regionale en landelijke maatregelen13. Vanzelfsprekend hebben wij in deze periode de gemeenten ook voorzien van data op het terrein van de vaccinatiegraad in hun gemeente. In 2022 is een nieuwe applicatie in gebruik genomen, waarmee we goed (digi)toegankelijke inzichten kunnen realiseren, die we openbaar kunnen publiceren. Ook zijn we bezig geweest met het ontwikkelen van dashboards voor onze GGD waarmee stuur- en beleidsinformatie van verschillende afdelingen snel inzichtelijk zijn, onder andere voor gemeenten14. We hebben alle datastromen ingericht en klaargemaakt voor de lancering van gezondheidincijfers.ggdgelderlandzuid.nl in juni 2023.

Zowel bij het opstellen van de regioplannen voor GALA/IZA als de advisering aan gemeenten over de ketenaanpakken voor GALA, hebben de dashboards en informatiegestuurd werken hun meerwaarde bewezen. Adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg Om onze kerntaak ‘Gezondheidsbevordering’ goed uit te kunnen voeren is het belangrijk om in de gemeenten, wijken en scholen aanwezig te zijn. Dit sluit ook aan op twee speerpunten die wij hadden geformuleerd voor deze periode: collectieve aanpak van GGD, onderwijs en kinderopvang in belang van een gezonde jeugd, en aandacht voor de meest kwetsbare wijken en buurten en kwetsbare groepen. In 2021 hebben we daarom de gemeenteteams ontwikkeld. Daarin werken de GGD’ers van verschillende afdelingen samen om in te kunnen spelen op specifieke behoeften en zo maatwerk te bieden15. Vanuit dit strategische thema en n.a.v. behoeften van huisartsen is een gezondheidsmakelaar in 2020 gestart met het Leefstijlspreekuur in Tiel16. De huisartsen merkten dat veel patiënten 13 https://meerjarenstrategie.ggdgelderlandzuid.nl/2020-2023/gedrag-corona 14 Jaarverslag 2021 GGD Gelderland-Zuid 15 bestuursversie jaarverslag 2021 GGD Gelderland-Zuid 16 https://meerjarenstrategie.ggdgelderlandzuid.nl/2020-2023/het-leefstijlspreekuur

22

gezondheidsklachten hadden vanwege hun leeftijd, maar zelf hadden ze geen tijd en kennis om deze patiënten te begeleiden. In het leefstijlspreekuur zijn patiënten - door een GGD-professional - heel gericht doorverwezen naar ondersteuning en leefstijlaanbod dichtbij huis. Door het grote succes waarbij 150 mensen de afgelopen twee jaar zijn doorverwezen naar het collectieve aanbod in hun wijk, wordt er nu gekeken of meer gemeenten interesse hebben in deze aanpak. Een ander project is onze GroeiGids app en website waarmee ouders toegang hebben tot up-to-date betrouwbare informatie over de ontwikkeling, gezondheid en opvoeding van hun kind. Na een half jaar maken ruim 750 ouders uit onze regio er al gebruik van. We zijn er nu voor ouders met vragen over hun kind van 0-12 jaar17. Daarnaast zijn er tal van andere projecten uitgevoerd binnen dit strategische thema, zoals het ‘Opvoeden en Loslaten’ project, Vitaal ouder worden en het programma Nu Niet Zwanger. Wij verwijzen u voor alle overige projecten naar de verschillende jaarverslagen van de GGD en het online magazine meerjarenstrategie 2020-2023. Investeren in de verbinding tussen zorg en veiligheid De twee domeinen zorg en veiligheid raken elkaar steeds meer binnen gemeenten.

Ambulantisering, ketensamenwerking (onder andere bij Veilig Thuis) en de ontwikkelingen rond personen met verward gedrag en de Wet verplichte GGZ hebben de domeinen zorg en veiligheid dichter bij elkaar gebracht. Binnen dit strategisch thema is een groot aantal resultaten te benoemen. Een paar voorbeelden: Housing First: een initiatief uit Amerika dat in de jaren negentig ontstond. Het idee erachter is dat daklozen met ernstige psychische problemen al dan niet met verslavingsproblemen, eerst een huis krijgen en daarbij intensieve begeleiding. In ‘Housing first’ werken de GGD, Leger des Heils, het RIBW, Iriszorg, woningscorporaties, politie en gemeente Nijmegen intensief met elkaar samen18. Voor de uitvoering van de maatregel Tijdelijk Huisverbod (THV) werkt Veilig Thuis samen met een Hulpofficier van Justitie (hOvJ) van de politie. Een samenwerking die essentieel is voor een veilige situatie doordat het mogelijk is om de situatie vanuit meerdere perspectieven te belichten, ondersteunt door heldere procedures en een duidelijke bijdrage op basis van expertise19. Politie, Regionaal Ambulance Vervoer (RAV), IrisZorg, ProPersona (GGZ), het GGD-meldpunt Bijzondere Zorg en het Interventieteam werken samen aan een sluitende aanpak voor personen met verward gedrag.

De afgelopen jaren zijn er goede vorderingen gemaakt, onder andere de oprichting van een crisisbeoordelingskamer voor personen met verward gedrag (waar de beoordeling plaatsvindt van patiënten) en het actieplan passend vervoer. De huidige en toekomstige ontwikkelingen liggen op het vlak van preventie, een sterke sociale basis en het organiseren van passende ondersteuning en zorg dichtbij de mensen. Gezondheidsbescherming in het sociale en fysieke domein Dit strategische thema is de afgelopen jaren met name gedomineerd door de aanpak van het coronavirus. Hierdoor hebben wij goede invulling gegeven aan ons speerpunt om ons vaccinatienetwerk te versterken. Hier hadden wij speciale aandacht voor de vaccinatie van bijzondere doelgroepen, waaronder arbeidsmigranten, dak- en thuislozen, zwerfjongeren, vrouwen in de vrouwenopvang en ongedocumenteerden. Om uitbraken binnen deze groepen te voorkomen is er een concreet plan opgesteld en samenwerking gezocht met relevante partijen20. Daarnaast hebben wij de afgelopen jaren vanuit de GGD in het kader van dit strategische thema geïnvesteerd in de opbouw van netwerken, zoals bijvoorbeeld het netwerk GAIN: het Gelders Antibiotica-resistentie en Infectie-preventie Netwerk21. Tevens werden op het terrein van gezondheidsbescherming regionale

17 https://meerjarenstrategie.ggdgelderlandzuid.nl/2020-2023/groeigids-betrouwbare-informatie-over-opgroeien-en-

opvoeden 18 https://meerjarenstrategie.ggdgelderlandzuid.nl/2020-2023/housing-first 19 https://meerjarenstrategie.ggdgelderlandzuid.nl/2020-2023/tijdelijk-huisverbod-bij-huiselijk-geweld 20 https://meerjarenstrategie.ggdgelderlandzuid.nl/2020-2023/vaccineren-bijzondere-doelgroepen-deel-1 21 https://meerjarenstrategie.ggdgelderlandzuid.nl/2020-2023/samenwerken-corona

23

netwerken opgebouwd die de samenwerking ten behoeve van het bestrijden van het coronavirus vergemakkelijkte. Bovendien is er invulling gegeven aan dit strategische thema met o.a. de ontwikkeling van lokale hitteplannen, PrEP-zorg en voorlichting voor schurft. Zie voor meer informatie het online magazine meerjarenstrategie 2020-2023. Actualisatie van de strategische thema’s Zoals hierboven te lezen is, zijn de bovengenoemde strategische thema’s nog actueel en ‘springlevend’. Mede daarom heeft er een actualisatie plaatsgevonden van de strategische thema’s. Deze actualisatie en de manier waarop we voortbouwen op de resultaten van 2020-2023 met bijbehorende actuele speerpunten voor de komende jaren vindt u in hoofdstuk 4 van dit document (Meerjarenstrategie GGD 2024-2027).

24