Brochure ProDemos

Aan de slag met participatie Pasklare activiteiten en tools voor diverse doelgroepen

Inhoud

Op het gemeentehuis Democracity 4 Klassenbezoek@Gemeentehuis 5 Cursus Politiek Actief 6 Raad aan het stuur 7

Verkiezingen StemWijzer 8 Verkiezingsbijeenkomsten 9 Verkiezingskrant in gewone taal 9

Extra tools voor de gemeente Toolbox Participatieverklaring 10 ParticipatieWijzer 10 Griffienieuwsbrief 11

ProDemos voor de gemeente

3

In een democratie is het belangrijk dat iedereen meedoet. Iedere democratie staat of valt namelijk bij de betrokkenheid van haar burgers bij het democratische proces. Maar die betrokkenheid ontstaat niet vanzelf. Voor sommige burgers staat de politiek mijlenver van ze af. Anderen willen zich misschien wel verdiepen in de politiek maar weten simpelweg niet waar ze moeten beginnen. En op jongeren heeft de politiek doorgaans ook al geen natuurlijke aantrekkingskracht. Als gemeente kan het dan ook een uitdaging zijn om al deze groepen te betrekken bij de lokale politiek. ProDemos – Huis voor democratie en rechtstaat ondersteunt gemeenten bij deze opgave met een variatie aan activiteiten en tools voor diverse doelgroepen. Denk aan educatieve programma’s voor schoolklassen of inburgeraars op het gemeentehuis. Maar ook cursussen over hoe je politiek actief kunt worden en digitale tools zoals de StemWijzer in aanloop naar gemeenteraadsverkiezingen. Zo helpt ProDemos gemeenten bij het vinden van een passende manier om inwoners te betrekken bij de gemeente en het bestuur. Kijk voor meer informatie op prodemos.nl/gemeente

4

ProDemos

Op het gemeentehuis Het gemeentehuis is het hart van de lokale democratie. ProDemos heeft daarom voor deze plek een rijk aanbod aan activiteiten ontwikkeld waar een gemeente uit kan kiezen. Van een programma voor leerlingen die voor het eerst kennismaken met het democratische proces tot een bijeenkomst voor raadsleden die hun ambt efficiënter willen bekleden. Doorgaans geldt: een gemeente zorgt voor de locatie en faciliteiten, ProDemos verzorgt de begeleiding en inhoud.

Democracity Met het gratis educatieve programma Democracity leren leerlingen spelenderwijs hoe het lokale systeem van volksvertegenwoordiging werkt. Dit doen ze door samen een fictieve stad of dorp te bouwen op de plek waar lokale besluiten worden genomen: in de raadzaal achter de microfoons. In het midden van de zaal ligt een spelkleed waarop alleen nog maar wegen en woningen te zien zijn. Het is aan de klas om de stad of het dorp af te bouwen. Zijn bedrijven of juist groen belangrijk? Liever een groot ziekenhuis of toch een middelbare school? De spelblokken staan klaar. Tijd om samen

keuzes te maken. Het programma wordt afgesloten met een vraaggesprek met een lokale politicus.

Democracity voor nieuwe Nederlanders

Praktische informatie Geschikt voor: groep 7/8, praktijkonderwijs, so, vso Duur: 2 uur Uitvoering: gastdocent van ProDemos of eigen medewerker van gemeente

Contact Interesse? Voor meer informatie of een vrijblijvend oriënterend gesprek kun je je wenden tot Hester IJgosse via democracity@prodemos.nl. Of kijk op prodemos.nl/democracitygemeente.

‘De meningen van de kinderen telden echt. Iedereen kwam aan het woord. Het was super.’

ProDemos heeft Democracity ook geschikt gemaakt voor de doelgroep nieuwe Nederlanders, waaronder statushouders en inburgeraars. Het is belangrijk dat ook zij weten waar hun gemeente besluiten over neemt en hoe het systeem van volksvertegenwoordiging werkt. De entourage en het spel spreken deze volwassen deelnemers erg aan; we horen vaak terug dat men het eervol vond om in de raadzaal te worden ontvangen en het spel te spelen. Let op: Democracity voor nieuwe Nederlanders valt onder het overkoepelende project ‘Democratie voor iedereen’ van ProDemos. Kijk op

prodemos.nl/democratievooriedereen voor meer informatie.

– Leerkracht groep 7

ProDemos voor de gemeente

Klassenbezoek@Gemeentehuis Het gratis educatieve programma Klassenbezoek@Gemeentehuis staat in het teken van een plan voor een popfestival in de gemeente. Vo-leerlingen en mbo-studenten bezoeken het gemeentehuis en nemen plaats achter de microfoons in de raadzaal; samen vormen zij de gemeenteraad. Er moet een aantal besluiten worden genomen. Mag er alcohol gedronken worden tijdens het festival? En moet de entree gratis zijn? Om het eens te worden richt de klas verschillende politieke partijen op en gaat met elkaar

in debat. Het programma wordt afgesloten met een kort vraaggesprek met een lokale politicus.

Zes redenen om een onderwijsprogramma van ProDemos aan te bieden

Praktische informatie Geschikt voor: vmbo, havo, vwo, mbo Duur: 2 uur Uitvoering: gastdocent van ProDemos

Contact Interesse? Voor meer informatie of een oriënterend gesprek kun je je wenden tot Hester IJgosse via h.ijgosse@prodemos.nl. Of kijk op prodemos.nl/klassenbezoekgemeente.

‘Het programma is een goede combinatie van theorie en praktijk. Leerlingen leren over het politieke besluitvormingsproces door het zelf te doen.’ – Docent klas havo 4

5

• Het vraaggesprek aan het eind van de programma’s is ook een mooie kans om als raadslid, wethouder of burgemeester te horen wat er leeft onder de kiezers van morgen. • Het aanbod is gratis voor zowel de gemeente als de scholen. • Groepen maken kennis met lokale politiek op een laagdrempelige, leuke en activerende manier. • Beleven en ervaren is de meest effectieve manier om iets te leren. • ProDemos verzorgt het werkmateriaal, de inhoud en begeleiding van het programma. • De programma's bieden scholen de kans om praktische invulling te geven aan burgerschapsonderwijs.

6

ProDemos

Cursus Politiek Actief Met de cursus Politiek Actief leren volwassenen hoe de gemeente en de gemeenteraad werken én hoe ze zelf politiek actief kunnen worden. Deze cursus is ideaal voor mensen die erover nadenken om politiek actief te worden, maar niet precies weten wat de mogelijkheden zijn. Veel oud-deelnemers zijn daadwerkelijk politiek actief geworden als raadslid, als lid van een dorpsraad of als actief lid van een politieke partij.

Praktische informatie

Contact

De cursus bestaat uit 5 twee uur durende bijeenkomsten in de avond met de volgende thema’s: 1. Introductie en algemene staatsinrichting 2. De gemeente 3. De gemeenteraad 4. Debattraining 5. Gemeentefinanciën en bezoek raadsvergadering

Interesse? Voor meer informatie over de mogelijkheden en kosten kun je je wenden tot Fleur Poot via politiekactief@prodemos.nl. Of kijk op prodemos.nl/politiekactief.

“De cursus Politiek Actief helpt om burgers meer zicht te laten krijgen op hoe het gemeentebestuur georganiseerd is en werkt. Ik heb de cursus zelf ondertussen al tien keer binnen mijn gemeente aangeboden en elke keer weer verbaas ik mij erover hoe weinig kennis er is. Onbekend maakt onbemind en de winst ligt voor mij

vooral daarin. Mijn ervaring is dat eigenlijk alle cursisten na de cursus veel positiever over de gemeentepolitiek zijn geworden. Met als nevenresultaat dat burgers ook politiek actief worden in een lokale afdeling of de raad.” – Anton Stapelkamp, Burgemeester gemeente Aalten

De cur sus kan w orden gegev en doo r ProDe mos o f een ei ge medew n erker

ProDemos voor de gemeente

Raad aan het stuur In 2020 stelde de Raad van Openbaar Bestuur dat de onduidelijkheid van kaders in de gemeenteraad leidde tot problemen in het lokaal sociaal beleid. Hun advies luidde om ervaring en kennis uit te wisselen onder raadsleden. Om deze reden biedt ProDemos het programma ‘Raad aan het stuur’ aan. Hierin laten we raadsleden met elkaar in discussie gaan onder leiding van een ervaren trainer van ProDemos over de kaderstellende rol die zij vervullen. We reflecteren op de positie die de raad nu heeft en bedenken manieren om deze te versterken en beter invulling te geven.

Praktische informatie Deze workshop wordt aangeboden aan de voltallige gemeenteraad. Duur: 2 uur

Contact Voor meer informatie over de mogelijkheden en kosten kun je je wenden tot Hester IJgosse via h.ijgosse@prodemos.nl. Of kijk op prodemos.nl/raadaanhetstuur.

7

8

ProDemos

Verkiezingen In verkiezingstijd kun je als gemeente gebruik maken van verschillende materialen en activiteiten die ProDemos aanbiedt. Zowel tijdens gemeenteraadsverkiezingen als verkiezingen voor de andere bestuurslagen. Zo ondersteunt ProDemos een gemeente om haar burgers zo goed mogelijk voor te bereiden.

StemWijzer De StemWijzer is bijna niet meer weg te denken uit de verkiezingstijd. Elke verkiezing gebruiken miljoenen Nederlanders de StemWijzer om zich te informeren over de standpunten van de deelnemende partijen. Ook bij gemeenteraadsverkiezingen kiezen steeds meer gemeenten voor een gepersonaliseerde StemWijzer. Bij de verkiezingen in 2022 boden 57 gemeentes een StemWijzer aan.

Hoe wordt de StemWijzer gemaakt? Wanneer een gemeente een StemWijzer afneemt bij ProDemos, wordt

deze op maat gemaakt. De stellingen in de StemWijzer gaan daardoor over actuele en specifieke thema's die relevant zijn voor inwoners. Deelnemende partijen geven zelf bij elke stelling aan of ze het eens/oneens zijn of geen van beide en lichten ook hun antwoord toe. De aangeleverde antwoorden en toelichtingen controleert ProDemos nog eens op basis van de partijprogramma’s. Zo ben je als gemeente gegarandeerd van een kwalitatief hoogstaande en betrouwbare StemWijzer.

Contact Wil je dat jouw inwoners bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen ook gebruik kunnen maken van een StemWijzer? neem dan contact op met Anne Valkering via Stemwijzer@prodemos.nl.

Waarom kiezen voor een StemWijzer? • De StemWijzer is de bekendste stemhulp van Nederland • De StemWijzer is toegankelijk voor een groot publiek • De StemWijzer is de meest privacyvriendelijke stemhulp • De StemWijzer is transparant • De StemWijzer wordt op maat gemaakt voor de gemeente

ProDemos voor de gemeente

9

Verkiezingskrant in gewone taal Bijna 2 miljoen Nederlanders hebben moeite met lezen en schrijven. Voor deze groep kan het een uitdaging zijn om het verkiezingsproces, het stembiljet of de standpunten van partijen te begrijpen. Om te voorkomen dat ze slecht voorbereid of zelfs helemaal niet naar de stembus gaan geeft ProDemos tijdens alle verkiezingen de ‘Verkiezingskrant in gewone taal’ uit. Hierin wordt alle informatie die iemand nodig heeft om te gaan stemmen op een begrijpelijke wijze en met illustraties uitgelegd. In aanloop naar verkiezingen kan een gemeente de krant gratis in pakketten van 30 stuks bestellen. De krant is zeer geschikt om aan te bieden via bibliotheken, als huis-aan-huisblad of neer te leggen bij openbare ontmoetingsplekken. Ook is het mogelijk om losse pagina’s van de Verkiezingskrant door te plaatsen of zelf te drukken.

Contact Kijk voor meer informatie over de Verkiezingskrant in gewone taal op prodemos.nl/verkiezingskrant of stuur een mail naar ons Klantcontactcentrum via info@prodemos.nl.

De Verkiezingskrant in gewone taal heeft het Keurmerk Gewone Taal ontvangen van de Stichting Makkelijk Lezen.

Verkiezingsbijeenkomsten Verkiezingsbijeenkomsten van ProDemos zijn geen saaie lezingen, maar juist bedoeld om mensen op een leuke en interactieve manier wegwijs te maken in de politiek. Dit kan bijvoorbeeld door middel van een quiz, interactieve presentatie of spel. Een gesprek

met een (lokale) politicus kan, indien mogelijk, onderdeel van het programma zijn. Deze bijeenkomsten zijn speciaal voor mensen die nog niet heel veel weten over aankomende verkiezingen of de politiek maar hier wel geïnteresseerd in zijn.

Praktische informatie • De organisatie door ProDemos is gratis • De bijeenkomst kan op elke (zelf geregelde) plek in Nederland plaatsvinden. Eerder hielden we bijeenkomsten bij buurt- en wijkcentra, moskeestichtingen, vrouwenverenigingen, bibliotheken en bij vadercentra. • Het programma duurt maximaal 2 uur • De bijeenkomst is geschikt voor minimaal 15 en maximaal 50 aanwezigen

Contact Interesse? Voor meer informatie kun je je wenden tot Brahim Fattah via b.fattah@prodemos.nl. Of kijk op prodemos.nl/verkiezingsbijeenkomst.

Deze Verkiezingsbijeenkomsten vallen onder het overkoepelende project ‘Democratie voor iedereen’ van ProDemos. Kijk op prodemos.nl/democratievooriedereen voor meer informatie.

10 ProDemos

Extra tools voor de gemeente ParticipatieWijzer Er zijn veel verschillende manieren om participatie onder burgers te bevorderen. Om de methode te vinden die voor een gemeente het meest geschikt is heeft ProDemos de ParticipatieWijzer ontwikkeld. Met de ParticipatieWijzer ontdek je waarom je als gemeente voor bepaalde participatiemethoden zou kiezen en hoe je kunt omgaan met initiatieven van burgers. Op de website kun je aangeven hoe jouw situatie eruitziet en wat het doel is dat je wil bereiken. Je krijgt inzicht in de manier waarop elk van de participatiemethoden bijdraagt aan een aantal democratische waarden van lokaal goed bestuur, zoals toegankelijkheid, inclusiviteit en transparantie. Om de verschillende participatiemethoden te kunnen vergelijken is door middel van sterren aangegeven hoe ze

‘scoren’ op elk van deze democratische waarden. Je kunt de ParticipatieWijzer doen op ParticipatieWijzer.nl.

De ParticipatieWijzer is gemaakt in samenwerking met Democratie in Actie en is gebaseerd op verschillende wetenschappelijke onderzoeken.

Toolbox Participatieverklaring Een belangrijk onderdeel in de maatschappelijke begeleiding van inburgeraars is de participatieverklaring, waarin nieuwkomers worden gewezen op hun rechten en plichten en de fundamentele waarden van de Nederlandse samenleving. Om gemeenten te helpen inburgeraars goed voor te

bereiden heeft ProDemos in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken de toolbox Participatieverklaring ontwikkeld. Hierin vind je alles wat je nodig hebt om een workshop Participatieverklaring te organiseren. Het is ook mogelijk om de workshop te laten verzorgen door een getrainde begeleider van ProDemos.

Contact Interesse? Voor meer informatie over de mogelijkheden en kosten kun je je wenden tot Tatjana Meijvogel-Volk via t.meijvogel-volk@prodemos.nl. Of kijk op prodemos.nl/participatieverklaring.

h Blijf op de hoogte!

Wil je op de hoogte blijven van alle activiteiten en projecten van ProDemos met betrekking tot de gemeente? Meld je dan aan voor de Griffienieuwsbrief. Deze komt een paar keer per jaar uit. Meld je aan via prodemos.nl/nieuwsbrief

ProDemos legt uit wat de spelregels zijn van de democratie en rechtsstaat en laat zien wat je zelf kunt doen om invloed uit te oefenen – in de gemeente, het waterschap, de provincie, het land en Europa.

ProDemos Hofweg 1H 2511 AA Den Haag

(070) 757 02 00 info@prodemos.nl prodemos.nl

prodemos.nl/gemeente