Brief uit college over beantwoording inspreekreacties en vervolgproces

Gemeenteraad Neder-Betuwe Burgemeester Lodderstraat 20 4043 KM OPHEUSDEN

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk behandeld door bijlage(n)

Z/19/061768/150427 afdeling fysieke pijler -

Opheusden

17 maart 2021

Onderwerp beantwoording inspreekreacties naar aanleiding van behandeling coördinatieregeling windpark Midden-Betuwe Geachte raad, Inleiding In de aanloop naar de behandeling van het raadsvoorstel over de coördinatieregeling voor het windpark Midden-Betuwe op 28 januari jl. is door 18 personen een inspreekreactie gegeven. De portefeuillehouder heeft tijdens de behandeling toegezegd met een beantwoording te komen. De vragen die specifiek betrekking hadden op de coördinatieregeling zijn middels een memo op 4 februari reeds aan uw Raad verstrekt. In deze raadsinformatiebrief wordt ingegaan op de overige thema’s die in de inspreekreacties zijn genoemd. 1. (Communicatie)proces Verzoek tot uitstel van de planvorming We staan als gemeente voor de grote opgave om uitvoering te geven aan ons klimaatbeleid, en de energietransitie in het bijzonder, om zodoende een bijdrage te leveren aan het terugdringen van klimaatverandering. Vanuit dat belang vinden wij het niet verantwoord het planproces uit te stellen. De coronamaatregelen leggen weliswaar beperkingen op aan de mogelijkheden om fysiek het plan te bespreken en van gedachten te wisselen, maar de alternatieven hiervoor, in de vorm van videovergaderen en telefonisch overleg, bieden hiervoor ons inziens voldoende mogelijkheden. Daarnaast kan ook een reactie worden gegeven door middel van brief of e-mail.

Bezorging brieven en wijze van tenaamstelling Wij betreuren het ten zeerste dat een aantal direct omwonenden aangeven een of meerdere brieven niet te hebben ontvangen. De brieven zijn verzonden per post. Wij kunnen niet uitsluiten dat een aantal brieven niet zijn bezorgd, maar algemeen wordt verzending per post beschouwd als een betrouwbare manier van communicatie. Wij hebben begrepen dat een aantal inwoners de brieven wellicht wel hebben ontvangen, maar dat zij deze mogelijk ongeopend bij het oud papier hebben gelegd. Dat is natuurlijk mogelijk, maar de brieven zijn verstuurd in enveloppen met de naam en het logo van de gemeente en daarmee denken wij dat ze duidelijk te onderscheiden zijn van reclame. De brieven zijn niet op naam verzonden in verband met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Conform deze regelgeving is het gebruik van persoonlijke gegevens slechts toegestaan als dit noodzakelijk is en er geen minder ingrijpende maatregel mogelijk is. Voor het verzenden en bezorgen van de brieven zijn de persoonsgegevens niet noodzakelijk en er is dus Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

sprake van een minder ingrijpende maatregel door de brieven te versturen aan de bewoners van een bepaald adres. Dat is de reden dat wij de brieven op adres, en niet op naam hebben verstuurd. Verzoek om enquête en oproep gebiedstafel opnieuw uit te voeren De enquête is gehouden in het kader van de totstandkoming van het participatie- en communicatieplan. Om de wensen, ideeën, bezwaren en belangen van direct-omwonenden scherp te krijgen, was het in het voorjaar van 2020 door corona niet mogelijk de gewenste fysieke bijeenkomsten te organiseren. Met een alternatieve aanpak hebben de direct-omwonenden veilig én gemakkelijk hun input voor het plan kunnen geven door middel van deze enquête. Dit heeft ertoe geleid dat 133 huishoudens aan de enquête hebben meegedaan. Daarmee is een goed beeld ontstaan welke onderwerpen belangrijk zijn voor de direct-omwonenden. Wij hebben nimmer uit de uitkomst van deze enquête afgeleid dat sprake is van draagvlak voor het windpark. Voorbereidingstijd Naar onze mening zijn de direct omwonenden niet (te) laat betrokken bij het proces. De direct omwonenden zijn in de periode maart t/m augustus 2020 drie maal benaderd middels een brief. Gedurende die periode hebben er ook meerdere berichten op de gemeentepagina’s in het huis-aanhuisblad gestaan en in de Gelderlander. Deze berichten zijn ook op diverse sociale media gedeeld.

In november 2020 heeft de eerste bijeenkomst plaatsgevonden met direct omwonenden die hadden aangegeven eventueel deel te willen nemen aan de gebiedstafel. Hiervoor had zich een groep van 35 personen opgegeven. Aangezien er een beperkt aantal plaatsen beschikbaar is voor de stakeholdergroep ‘direct-omwonenden’ aan de gebiedstafel (deze bestaat immers uit diverse stakeholders) is deze groep aangeraden een bewonersplatform op te richten. Na de tweede bijeenkomst in december 2020 is een dergelijk platform ook opgericht. Naar aanleiding van de opmerking omtrent de korte voorbereidingstijd is inmiddels aan de gebiedstafel afgesproken dat er vòòr april 2021 geen inhoudelijke onderwerpen aan de orde komen. Dit biedt het bewonersplatform de gelegenheid om leden te werven en standpunten te bepalen met deze leden. Deze activiteiten hebben allemaal plaatsgevonden voorafgaand aan de planvorming. Benaderen direct omwonenden In de Gedragscode ‘Acceptatie en Participatie Windenergie op land’ is een omwonende gedefinieerd als diegene die in zijn woon- en leefomgeving een gevolg ondervindt van de komst van het windpark. Wie als omwonenden worden aangemerkt, is maatwerk per project. Een specifieke groep is die van de direct omwonenden: zij die geluid en/of slagschaduw kunnen ervaren. Die laatste groep hebben wij willen benaderen met de drie brieven die we in 2020 hebben verstuurd.

Bij het bepalen van de omvang van de groep ‘direct omwonenden’ is het vertrekpunt het ontwikkelen van een 800 meter contour. Deze 800 meter is de consensus bij wind-op-land-ontwikkelingen als het gaat om een contour waarbuiten geluidsoverlast (meer dan 47 decibel op de gevel van de woning) en/of slagschaduw (meer dan de wettelijke toegestane norm van in totaal 5 uur en 40 minuten) niet of nauwelijks meer aan de orde is (of kan zijn). Op een aantal plaatsen hebben wij deze contour verruimd bij het aanschrijven van de direct omwonenden. Er is echter geen sprake geweest van een rigide 1000 meter contour waarbinnen alle gevoelige objecten aangewezen zouden kunnen worden als ‘direct-omwonend’. Het is maatwerk geweest. Het verspreidingsgebied van de brieven is weergegeven op bijgaande kaart.

Pagina 2 van 5

Z/19/061768/150427

Kaart zoekgebied en verspreidingsgebied brieven aan direct omwonenden (rode lijn = zoekgebied, oranje lijn = verspreidingsgebied brieven)

2. Beleid Nut en noodzaak windpark In de Klimaatnota 2018-2023 (vastgesteld door de gemeenteraad op 8 februari 2018) waren reeds doelstellingen met betrekking tot de energietransitie vastgelegd. Neder-Betuwe zet er op in om in 2050 klimaatneutraal te zijn, met als tussenstappen doelstellingen voor 2020 (16% duurzaam) en 2023 (20%). Om deze doelstellingen te bereiken zet de gemeente in op energiebesparing, zonnepanelen op dak en de ontwikkeling van zonneparken en een windpark. Inmiddels is op 11 februari de Klimaatnota 2021-2025 vastgesteld door de gemeenteraad. Hierin is aangegeven dat het jaarlijks energieverbruik 2.464 TJ bedraagt. Het doel blijft om in 2050 energieneutraal te zijn. Daarmee bedoelen we dat de volledige energiebehoefte in onze gemeente wordt geleverd door hernieuwbare energie. Voor het jaar 2025 is als tussendoel 40% hernieuwbare energie opgenomen (986 TJ). Voor het jaar 2030 is aangesloten bij het beleid van hogere overheden (onder andere het Gelders Energieakkoord) en is het tussendoel gesteld op 55% (1.355 TJ). Sinds 2018 wekken wij jaarlijks al 434 TJ aan hernieuwbare energie op. Deze bestaat uit hernieuwbare elektriciteit, hernieuwbare warmte en hernieuwbare energie voor vervoer. Er zijn inmiddels voor twee zonneparken (totaal 15,5 ha) omgevingsvergunningen verleend. Deze zullen circa 87 TJ aan hernieuwbare energie gaan leveren.

In de klimaatnota 2018-2023 is ook ingezet op windenergie. Dit vindt plaats door de ontwikkeling van een windpark tussen Dodewaard en Zetten. Het streven is erop gericht dat dit park in 2023 in productie kan. Daarmee wordt het aandeel hernieuwbare energie voor de gemeente verhoogd met circa 175 TJ. Op basis van de huidige hoeveelheid hernieuwbare energie die wordt opgewekt en de vergunde en in ontwikkeling zijnde plannen komt de verwachte hoeveelheid hernieuwbare energie op circa 696 TJ. Om het tussendoel van 2025 te kunnen halen (986 TJ) zal nog een extra inspanning noodzakelijk zijn. Keuze zoekgebied Met de vaststelling van de Klimaatnota 2018-2023 is ook het zoekgebied voor het windpark vastgelegd. Alternatieven voor windenergie Er zijn verschillende vormen van hernieuwbare energie. De vormen die het meest worden gebruikt zijn zonne-energie, windenergie, waterkracht, biomassa en aardwarmte. Van deze verschillende vormen zijn zonne-energie en windenergie nog steeds de meest kansrijke en meest gebruikte. Pagina 3 van 5

Z/19/061768/150427

Wij verwachten dat zonne- en windenergie ook de komende jaren de meest gebruikte vormen blijven in onze gemeente. Er zijn geen aanwijzingen dat de andere vormen van hernieuwbare energie binnen afzienbare tijd leiden tot een substantieel aandeel. Het op grote schaal verbranden van biomassa als warmtebron sluiten wij uit als bron voor hernieuwbare energie. We blijven de ontwikkelingen ten aanzien van waterkracht en aardwarmte op de voet volgen. 3. (Milieu)aspecten windpark Aanvullende eisen voor geluidsnormen In het akoestische onderzoek ten behoeve van het milieueffectrapport wordt het aantal geluidsgevoelige objecten dat op en rond de normgrens wordt belast inzichtelijk gemaakt. Dit gebeurd voor een aantal opstellingsalternatieven die verschillen in opstelling en afmetingen. De resultaten van de milieuonderzoeken zullen medebepalend zijn voor de uiteindelijke keuze voor het Voorkeursalternatief. Er is geen noodzaak af te wijken van de wettelijke geluidsnormen. Vrees voor overlast (geluid, slagschaduw en horizonvervuiling) Ten behoeve van de ontwikkeling van het windpark wordt een milieueffectrapport opgesteld. De wijze waarop dit milieueffectrapport wordt uitgevoerd staat beschreven in de notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD). In hoofdstuk 4 van de NRD staat beschreven aan welke wettelijke normen dient te worden voldaan voor de verschillende milieuaspecten.

In hoofdstuk 5 is toegelicht welke aspecten zullen worden onderzocht en op welke wijze deze zullen worden beoordeeld. Gezondheidseffecten van laagfrequent geluid Wij zijn bekend met de onderzoeken die zijn uitgevoerd en de gesprekken die plaatsvinden over de gezondheidseffecten van laagfrequent geluid. Er is geen overtuigend bewijs is dat de bestaande wettelijke normen voor geluid onvoldoende beschermen tegen (laagfrequent) geluid. Zo blijkt uit het recente RIVM rapport van oktober 2020 ‘Health effects related to windturbine sound: an update’, dat er geen eenduidig bewijs bestaat voor gezondheidseffecten, anders dan hinder. Ook blijkt uit de studie niet dat laagfrequent geluid van windturbines voor extra hinder zorgt in vergelijking met gewoon geluid. Er is ook een ander artikel van het RIVM: ‘Health effects related to wind turbine sound, including lowfrequency sound and infrasound’ uit 2018. Hierin wordt onder meer gesteld dat er geen bewijs is dat laagfrequent geluid en infrageluid specifieke effecten hebben en dat gezondheidseffecten eerder gerelateerd zijn aan ergernis dan aan daadwerkelijke blootstelling. Waardedaling woningen (planschade) Er kan sprake zijn van waardevermindering (planschade) indien het nieuwe bestemmingsplan nadeliger voor de omwonenden wordt ten opzichte van geldende bestemmingsplan.

Dit kan zich voordoen wanneer er sprake is van vermindering van het woon- en leefgenot of wanneer nieuwe planologische beperkingen worden gesteld aan het gebruik of de bouwmogelijkheden van de woning. Voor het bepalen van de vraag of voor individuele gevallen sprake is van planschade, en (zo ja) hoe groot de omvang van deze schade is, kent de Wet ruimtelijke ordening (Wro) een aparte procedure. Indien de eigenaar van de woning van mening is dat sprake is van waardevermindering (planschade) kan de eigenaar binnen 5 jaar na het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan bij het college van Burgemeester en Wethouders een aanvraag voor een tegemoetkoming in schade doen. 4. Overige onderwerpen Plaatsing windturbines in zee Het rijksbeleid ten aanzien van de opwekking van hernieuwbare energie is vastgelegd in het Klimaatbeleid. Het doel is om ten minste 35 TWh aan hernieuwbare energie op land te realiseren. De uitwerking van deze doelstelling wordt uitgevoerd in de regionale energiestrategieën (RES). Als gemeente dienen en willen wij onze bijdrage te leveren aan de regionale energiestrategie Rivierenland, maar ook aan ons eigen klimaatbeleid.

Verkoop parken aan buitenlandse partij Het feit dat één van de initiatiefnemers (Yard Energy) mogelijkerwijs zijn positie verkoopt aan een buitenlandse partij mag op grond van wettelijke regels niet van invloed zijn op de beoordeling van de aanvaardbaarheid van het plan. Daarbij wijzen wij erop dat wij er naar streven dat inwoners en bedrijven voor minimaal 50% eigenaar moeten kunnen worden van het windpark. Doel van dit streven

Pagina 4 van 5

Z/19/061768/150427

is het bevorderen van acceptatie en bewustwording van de noodzaak te komen tot hernieuwbare energie. Financiële participatie Wij vinden het belangrijk dat windenergieprojecten mogelijkheden bieden voor bovenwettelijke financiële vergoedingen. Als indicatie van de financiële ruimte voor deze vergoedingen wordt een richtbedrag van 0,40 tot 0,50 euro/MWh aangehouden. Dit is vastgelegd in de Gedragscode Acceptatie & Participatie Windenergie op Land (oktober 2020). De initiatiefnemers hebben zich hieraan gecommitteerd. Er zijn inmiddels verschillende vormen van financiële participatie ontwikkeld. Deze kan bestaan uit het instellen van een gebiedsfonds en/of een omwonendenregeling. Beide vormen worden betaald uit bovengenoemde vergoeding. Met een omgevingsfonds kunnen omwonenden die niet in staat zijn zelf te investeren, ook meeprofiteren. Besluitvorming over de besteding van het omgevingsfonds gebeurt door de omgeving. Een omwonendenregeling is een lokale regeling gericht op omwonenden in een bepaalde straal rondom de windturbines. Het kan gaan om het aanbieden van een bijdrage aan het verduurzamen van de woning (zoals woningisolatie), groene stroom met korting, gratis zonnepanelen of een andere (directe) financiële vergoeding. De uitwerking van deze financiële vergoedingen vindt plaats door de leden van de gebiedstafel.

Besluitvorming en proces Het proces om te komen tot een windmolenpark begint bij het vaststellen van beleidskaders. Deze geven aan waar en onder welke voorwaarden het bestemmingsplan ter plaatse gewijzigd kan worden om een dergelijke ontwikkeling mogelijk te maken. Beleidskaders, zoals de recent geactualiseerde klimaatnota, worden door de gemeenteraad vastgesteld. Hierbij is de gemeente verantwoordelijk voor de communicatie en participatie met haar inwoners (o.a. klimaatmarkt, RES ateliers en workshops met jongeren). Vervolgens kan een initiatiefnemer een plan ontwikkelen. Dat heeft alleen zin in het zoekgebied en onder de voorwaarden die zijn beschreven in de klimaatnota. Ook moet de initiatiefnemer participatie toepassen om te komen tot een gedragen plan. Bijvoorbeeld door de inzet van een gebiedstafel waarin alle relevante stakeholders (bewonersplatform, ondernemersplatform, milieubeweging, etc.) zijn vertegenwoordigd. In deze fase is de initiatiefnemer verantwoordelijk voor de communicatie en de participatie. In de laatste fase, wanneer het uiteindelijke plan is ingediend bij de gemeente, zal het ontwerp bestemmingsplan (met alle benodigde onderzoeken en rapporten) getoetst worden door het college en ter inzage worden gelegd. Uiteindelijk beslist de raad, rekening houdend met de afdoening van de ingediende zienswijzen, over het bestemmingsplan.

Daarna kunnen (in aparte besluiten) de benodigde vergunningen worden verleend door het college. Tegen de besluiten in de laatste fase kan door belanghebbenden beroep worden ingesteld. Met een coördinatiebesluit hoeven bezwaarmakers niet voor elk besluit apart bezwaar te maken, maar kunnen ze in één keer tegen alle besluiten beroep instellen bij de Raad van State.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Gerrit Stam Secretaris

Jan Kottelenberg Burgemeester

Pagina 5 van 5

Z/19/061768/150427