Document · PDF

Bijlage - Ontwerpbegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Raadsvergadering 13 november 2025, gemeente Neder-BetuweBij agendapunt: Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-202948.420 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 6

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave ............................................................................................................................... 2 Voorwoord van het college ............................................................................................................... 3 Leeswijzer ..................................................................................................................................... 5 Programmaplan .............................................................................................................................. 8 Programma 1 Bestuur en dienstverlening ............................................................................... 9 Programma 2 Openbare orde en veiligheid ............................................................................ 21 Programma 3 Fysieke leefomgeving ..................................................................................... 29 Programma 4 Economie...................................................................................................... 50 Programma 5 Wmo, jeugdzorg en participatiewet .................................................................. 60 Programma 6 Onderwijs, sport en welzijn .............................................................................

74 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB, onvoorzien ....................................................... 85 Paragrafen ................................................................................................................................. 101 Paragraaf 1 Lokale heffingen ............................................................................................. 102 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en Risicomanagement...................................................... 107 Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................... 117 Paragraaf 4 Financiering ................................................................................................... 130 Paragraaf 5 Verbonden partijen ......................................................................................... 135 Paragraaf 6 Grondbeleid ................................................................................................... 144 Paragraaf 7 Bedrijfsvoering ............................................................................................... 146 Paragraaf 8 Duurzaamheid................................................................................................ 151 Paragraaf 9 Wet Open Overheid ........................................................................................

154 Financiële begroting .................................................................................................................... 155 A: Het overzicht baten en lasten en de toelichting ............................................................... 156 B: Uiteenzetting financiële positie en de toelichting .............................................................. 163 C: Het overzicht van lasten en baten per taakveld ............................................................... 172 Bijlagen ..................................................................................................................................... 173 Bezuinigingen en heroverwegingen .................................................................................... 174 Begrippenlijst .................................................................................................................. 175

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

VOORWOORD VAN HET COLLEGE Aan de raad van de gemeente Neder-Betuwe, Hierbij bieden wij u de Begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 aan. In deze begroting staan onze beleidsvoornemens, met de financiële vertaling daarvan voor het jaar 2026 en een financiële doorkijk naar de jaren 2027 tot en met 2029. De nu voorliggende begroting is een geactualiseerde en gedetailleerde uitwerking van de Kadernota 20262029. Het nieuwe beleid waartoe u bij de kadernota heeft besloten is hierin verwerkt. Zoals aangegeven in de kadernota gaan we in 2026 door met de uitvoering van het coalitieakkoord en andere vastgestelde plannen. Maar gelet op de financieel onzekere situatie vanaf 2026 zijn wij terughoudend met het uittrekken van structurele middelen voor nieuwe ambities. In lijn met de kadernota treft u in deze begroting dan ook geen omvangrijke voorstellen voor nieuw beleid aan. De inhoud en kwaliteit van deze begroting is naar onze mening een goed vertrekpunt voor zowel de huidige als nieuw te vormen gemeenteraad, na de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen, en stelt u in staat om verdere keuzes te maken en bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van onze gemeente en dienstverlening aan onze inwoners.

Dat niet alles kan en mogelijk is blijkt ook uit de recentelijke informatie zoals die bij de presentatie van de rijksbegroting kenbaar is gemaakt; ook onze gemeente wordt daarbij niet gespaard en zal moeten anticiperen op minder middelen van het rijk en toenemende regeldruk. De open-eind regelingen zorgen daarbij voor toenemende onzekerheid voor onze financiële positie en hebben invloed op de keuzemogelijkheden waar u als raad mee wordt geconfronteerd. Daarmee wordt deze begroting als vertrekpunt des te meer van belang.

Wat is het financieel effect van deze begroting?

Het financiële perspectief dat in deze begroting is opgenomen voor 2026 tot en met 2029, is opgebouwd uit drie onderdelen: 1. Het geraamd resultaat van het bestaande beleid: de financiële doorvertaling van besluiten die de raad heeft genomen tot en met de raadsvergadering van 3 juli 2025; 2. Het nieuwe beleid conform kadernota: de financiële doorvertaling van besluiten die de raad heeft genomen door het vaststellen van de Kadernota 2026-2029; 3. Het nieuwe beleid na kadernota: de financiële gevolgen van ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan na de vaststelling van de Kadernota 2026-2029. (Onder andere financiële effecten van besluitvorming uit de gemeenteraad van september). Deze drie onderdelen tellen op tot het resultaat van deze begroting:

Hoofdlijnen financiële positie gemeente Neder-Betuwe begroting

begroting

Meerjarenraming

Bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

Geraamd resultaat bestaand beleid

3.819

5.784

5.992

5.480

4.594

-4.710

-5.706

-4.997

-5.200

1.075

286

482

-606

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen en ambities

3.819

Een gedetailleerde toelichting op deze drie onderdelen is opgenomen in deel B van de Financiële begroting. In deze financiële positie is overigens de septembercirculaire van het Gemeentefonds nog niet verwerkt. Dat is gebruikelijk, deze verschijnt meestal op een te laat moment om die te kunnen verwerken in het meerjarig perspectief. We analyseren de effecten van deze circulaire en gaan ervan uit u voor de begrotingsbehandeling hierover een raadinformatiebrief ter informatie aan te kunnen bieden.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Structureel sluitende begroting en meerjarenraming In artikel 189 van de Gemeentewet staat dat u er als raad op toeziet dat de begroting sluitend is: reëel en structureel in evenwicht. Met dit laatste wordt bedoeld dat de structurele lasten ten minste worden gedekt door structurele baten. Hoewel het saldo van de voorliggende begroting in de jaarschijf 2026 een tekort laat zien, voldoen we met de voorliggende begroting aan genoemde vereiste. Namelijk, als wij onze financiële positie corrigeren voor incidentele lasten en incidentele baten naar structurele begrotingssaldi, zoals het BBV voorschrijft, is het begrotingsjaar 2026 structureel in evenwicht met een structureel overschot van € 91.000. De jaarschijven vanaf 2026 zijn structureel sluitend met uitzondering van de jaarschijf 2028. Hieronder is de financiële positie van de gemeente Neder-Betuwe gecorrigeerd met incidentele lasten en baten weergegeven.

Financiële Positie gecorrigeerd met incidentele lasten en baten Bedragen x 1000

begroting

Meerjarenraming

2026

2027

2028

2029

Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid Incidentele lasten en baten Incidentele lasten Incidentele baten

1.075

286

482

-606

2.342 -1.176

792 -451

521 -521

Totaal incidentele lasten en baten

1.166

341

-91

-54

447

Geraamd structurele begrotingspositie (Financiële positie gecorrigeerd met incidentele lasten en baten)

-606

Ombuigingen en Heroverwegingen In de kadernota zijn met behulp van de eerder geproduceerde ombuigingscatalogus een aantal ombuigingen gekwantificeerd die zijn opgenomen in de voorliggende begroting. Daar waar dit vraagt om herformulering van beleid zullen relevante nota's aan uw raad worden voorgelegd. Daar waar dit om uitvoering van onze organisatie vraagt zijn deze inmiddels geïnitieerd. Over de realisatie van de ombuigingen zullen we u met een aparte bijlage in de bestuursrapportages en in de jaarstukken op de hoogte worden gehouden.

Tot slot U staat aan de vooravond van het vaststellen van de begroting. Een begroting die nog steeds blijk geeft van onze ambities en mooie plannen voor de gemeente Neder-Betuwe. De complexe vragen die op ons afkomen en de ontwikkelingen vragen veel van onze inzet en verantwoordelijkheid, zowel van het college als van uw raad. Keuzes maken in tijden van schaarste is zeker niet eenvoudig. Maar wij gaan ervan uit dat we op basis van de voorbereidingen die we hebben getroffen straks het goede gesprek met elkaar kunnen voeren. Daarbij spreken we als college graag ons vertrouwen uit in de voortzetting van de goede en constructieve samenwerking met uw raad. Wij zien uit naar de raadsbehandeling van deze begroting. Uw raad mag zich in het werk gesteund weten door het besef dat velen u wijsheid toewensen en met ons bidden om kracht en Gods zegen voor u.

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Neder-Betuwe, De secretaris,

De burgemeester,

Nicolien de Geus

Jan Kottelenberg

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

LEESWIJZER De begroting is voor de gemeenteraad een belangrijk instrument om zijn kaderstellende rol in te vullen. In de begroting geeft de raad aan wat hij het komend jaar wil doen om bepaalde doelen te bereiken en wat dat mag kosten. Daarmee vormt de begroting een duidelijk kader waarbinnen het gemeentebestuur en de organisatie het komend jaar moeten werken. Deze begroting is voor iedereen. Het gaat immers om het gemeentelijk huishoudboekje dat ieder moet kunnen volgen. Deze leeswijzer geeft aan hoe de begroting is opgebouwd, wat waar te vinden is en welke relaties er liggen met andere documenten uit de planning en control cyclus.

De planning en control cyclus

De planning en control cyclus bevat ieder jaar een aantal documenten die elkaar opvolgen. • • • •

De kadernota vormt een uitwerking van de bestuurlijke agenda. Deze is koersbepalend met financiële en inhoudelijke kaders voor de daaropvolgende begrotingsjaren. In de begroting worden de voornemens van de kadernota concreet gemaakt. De begroting is een wettelijk voorgeschreven product, waarmee de gemeenteraad het college toestemming geeft om uitgaven voor bepaalde doelen te doen. Na het vaststellen van de begroting geven bestuursrapportages een tussentijds overzicht van de stand van zaken van de financiën en de uitvoering van het beleid. De jaarstukken bieden tot slot verantwoording over het gevoerde beleid en het financiële beheer.

Schematisch ziet dit er als volgt uit.

De begroting en meerjarenraming De raad geeft het college in de begroting financiële en inhoudelijke kaders mee voor het beleid en de uitvoering daarvan. Het uitgangspunt voor deze kaderstellende rol in deze begroting is het Coalitieakkoord Zorgzaam - Duurzaam - Koersvast voor de periode 2022-2026. In de begroting geeft de raad aan welke doelen hij wil bereiken en welke maatschappelijke effecten hij beoogt. Om deze maatschappelijke effecten tastbaar te maken, worden er doelstellingen aan gekoppeld. Tot slot benoemt de begroting wat de gemeente gaat doen om deze doelen te halen en hoeveel dat mag kosten. Het overzicht geeft de relatie aan tussen (maatschappelijke) doelstellingen van de gemeente en de financiële vertaling daarvan. Uitgangspunt in het schema zijn de maatschappelijke doelen, die we als gemeente willen bereiken. Deze staan beschreven in het Coalitieakkoord Zorgzaam - Duurzaam - Koersvast.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

In de begroting als huishoudboekje van de gemeenteraad staan de baten en lasten voor het komende jaar. Naast het huishoudboekje kent de gemeente ook ‘spaarpotjes’ in de vorm van reserves. Deze kunnen vanuit de begroting gevuld worden, bijvoorbeeld bij overschotten of door bewust ergens voor te sparen. Alle uitgaven die de gemeente doet – via de begroting of via investeringen – dragen bij aan het realiseren van de doelstellingen en het behalen van maatschappelijke effecten. De begroting en de meerjarenraming zijn opgezet volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincie en gemeenten (BBV). Naast deze bron zijn ook de kaders en criteria zoals genoemd in de Gemeentewet, de Algemene wet bestuursrecht en het Provinciaal Beleidskader Financieel Toezicht belangrijk. De opbouw en indeling van deze begroting zijn uitgangspunt voor de andere documenten in de planning en control cyclus, zoals de bestuursrapportages in 2026 en de jaarstukken over 2026.

Indeling en opbouw begroting

De indeling en opbouw van de begroting is zoals genoemd gebaseerd op het Besluit begroting en verantwoording provincie en gemeenten (BBV). De indeling van de begroting start met een voorwoord en een leeswijzer. Verder bestaat de begroting uit drie delen: 1. het programmaplan (programma’s) inclusief de algemene dekkingsmiddelen overhead, vennootschapsbelasting (vpb) en onvoorzien, 2. de paragrafen en 3. de financiële begroting. De eerste twee delen (programmaplan en paragrafen) worden in het BBV ook wel de beleidsbegroting genoemd. 1. Programmaplan (programma’s) Het eerste deel uit de begroting is het programmaplan. Hierin staan zes programma’s, waarin alle gemeentelijke activiteiten en aandachtspunten op een bepaald beleidsterrein zijn verwoord. De indeling van de begroting in programma’s is bedoeld om de kaderstellende en controlerende rol van de raad te ondersteunen. Om de indeling van de begroting zo goed mogelijk bij te laten dragen aan een integrale en samenhangende uitvoering van het coalitieakkoord is er gekozen voor zes programma’s. De programma indeling is net als voorgaande jaren als volgt: Programma 1. Bestuur en dienstverlening Programma 2. Openbare orde en veiligheid Programma 3. Fysieke leefomgeving Programma 4. Economie Programma 5. Wmo, Jeugd en Participatiewet Programma 6. Onderwijs, Sport en Welzijn Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Opbouw van de programma’s: In de missie staat de overkoepelende programmadoelstelling. Een missie maakt meteen duidelijk waar het programma over gaat. De kaderstellende beleidsnota’s zijn alle beleidsstukken, die bij dit programma horen en die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Deze nota’s zijn openbaar en op www.nederbetuwe.nl beschikbaar. (In de begrotingswebsite is het mogelijk om op het betreffende beleidsstuk te klikken, dat dan opent als een PDF). Een programma bevat een of meerdere ambities. Per ambitie staat beschreven: Wat willen we bereiken? en Wat gaan we daarvoor doen? Daarnaast zijn per ambitie de actuele ontwikkelingen weergegeven. Onder Wat willen we bereiken? Staan de bestuurlijke doelstellingen. Deze zijn gebaseerd op het coalitieakkoord en al eerder vastgestelde beleidsnota’s en kunnen gelden voor meerdere jaren. Onder Wat gaan we ervoor doen? Staan de prestaties die nodig zijn om deze doelstellingen te halen. In de bestuursrapportages en het jaarverslag legt het college hierover verantwoording af. Per programma is vervolgens aangegeven of er verbonden partijen zijn die een bijdrage leveren aan de doelstellingen van dat programma. Ook voor die verbonden partijen zijn actuele ontwikkelingen opgenomen. Per programma wordt ook de vraag Wat mag het kosten? Beantwoord. Op programmaniveau geeft de raad immers toestemming voor de budgetten.

Daarnaast zijn de verplichte beleidsindicatoren per programma opgenomen. Waar deze niet ingevuld zijn is op dit moment nog geen informatie beschikbaar. Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien. De opbouw van dit "programma" wijkt iets af van die van de beleidsprogramma’s, maar telt financieel wel mee voor de begroting. In dit "programma" staat welke algemene dekkingsmiddelen er zijn en wat het verloop daarvan is voor de komende vier jaar. Algemene dekkingsmiddelen hebben geen vooraf bepaald bestedingsdoel. 2. Paragrafen Naast de programma’s zijn acht paragrafen opgenomen. Deze gaan over onderwerpen, die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie. Ze bevatten een dwarsdoorsnede van de programma's vanuit bepaalde thema’s waaraan politieke of financiële risico's zijn verbonden. De paragrafen gaan in op de bedrijfsvoering in brede zin.

In de paragrafen staat de ‘hoe vraag’ centraal: • Hoe gaan we om met heffingen en leges? (Paragraaf 1) • Hoe worden risico’s beheerst en welke effecten hebben deze op het weerstandsvermogen? (Paragraaf 2) • Hoe onderhouden we onze bezittingen en de openbare ruimte? (Paragraaf 3) • Hoe lopen de geldstromen en is onze vermogenspositie? (Paragraaf 4) • Met wie vormen wij verbonden partijen en hoe zijn de afspraken geregeld? (Paragraaf 5) • Hoe is ons grondbeleid vormgegeven? (Paragraaf 6) • Hoe is de bedrijfsvoering geregeld en wat kost dat? (Paragraaf 7) • Hoe realiseren we onze klimaat- en duurzaamheidsopgave de komende jaren? (Paragraaf 8) • Hoe gaan we om met de Wet Open Overheid (paragraaf 9) 3. Financiële begroting De financiële begroting bestaat uit het overzicht van baten en lasten, een uiteenzetting van de financiële positie en het overzicht van de baten en lasten per taakveld. Het overzicht van baten en lasten geeft de werkelijke baten en lasten van het vorig jaar, het lopende jaar en de komende begrotingsjaren weer. Eigenlijk is het een samenvatting van het deel Wat mag het kosten? Dat per programma is opgenomen. De beschrijving van de financiële positie bevat een verwachte balans en geeft inzicht in het verloop van de reserves en voorzieningen en het EMU-saldo.

Het EMU-saldo is het financieringssaldo van een overheid die lid is van de EMU (Economische en Monetaire Unie). Als bijlage is er een overzicht van heroverwegingen en ombuigingen waartoe u besloten heeft bij de kadernota 2026-2029.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

PROGRAMMAPLAN

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Programma 1 Bestuur en dienstverlening Missie

Bestuur en organisatie werken voor een samenleving die voortdurend in beweging is. We staan voor uitdagingen die we alleen succesvol kunnen aanpakken als inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ons hierbij steunen. We hebben oog voor de groeiende afstand, tussen inwoners en overheid, die in Nederland te zien is. Zorgvuldige communicatie, participatie en een goede dienstverlening zijn daarom belangrijk. Dit verbindt de gemeente met de samenleving en zorgt voor openheid, vertrouwen en een goede onderlinge relatie. Door de omgeving te betrekken zorgen we voor betere plannen en beleid. De opgaven waarvoor wij staan houden niet op bij onze gemeentegrenzen. Daarom werken wij nauw samen met onze buurgemeenten in gemeenschappelijke regelingen. Als dat nodig is, werken we ook samen met gemeenten en organisaties op regionaal en provinciaal niveau. Neder-Betuwe heeft een stevige positie in de regio.

Actuele kaderstellende beleidsnota's • • • • • • •

Visie op Communicatie & Participatie Gemeente Neder-Betuwe (2021) Verordening burgerinitiatief Neder-Betuwe (2016) Implementatieplan Klantcontactcentrum (2014) Participatiebeleid (2025) Participatieverordening (2025) Visie op Dienstverlening (2025) Toekomstvisie Neder-Betuwe 2050 (2025)

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Ambities 1.1 De gemeente is communicatief en participatief Wat willen we bereiken?

1.1.1 De gemeentelijke dienstverlening is optimaal en goed toegankelijk

1.1.2 De gemeente informeert haar burgers tijdig, actief en toereikend over activiteiten, beleid, rechten en plichten

1.1.3 De gemeente werkt samen met burgers, bedrijven en partners voor begrip en draagvlak

Wat gaan we daarvoor doen?

1.1.1.1 We zorgen voor een zo goed mogelijke bereikbaarheid van het Klantcontactcentrum en de Gemeentewinkel. Bij afwijkende openingstijden is informatie hierover goed te vinden. 1.1.1.3 Waar dat nuttig en passend is, bieden we meer diensten digitaal aan. 1.1.2.1 We volgen ook via sociale media wat er leeft onder burgers en hebben de omgeving goed in beeld. 1.1.2.2 We communiceren helder en begrijpelijk en zoveel mogelijk op taalniveau B1. 1.1.2.3 We leveren maatwerk per doelgroep door keuzes te maken in on- en offline kanalen, taal en toon. 1.1.2.4 We bouwen aan relaties met intermediairs bij specifieke doelgroepen (sleutelfiguren). 1.1.2.5 We werken cross-mediaal bij algemene boodschappen en crisiscommunicatie, dit voor een zo groot mogelijk bereik. 1.1.2.6 We zorgen voor een vindbare en toegankelijke, up-to-date website met het Waarmerk Drempelvrij. 1.1.2.7 We werken toe naar een nog meer open en actief openbaar makende overheid door een gefaseerde invoering van de Wet open overheid (Woo), de Wet elektronische publicaties (Wep) en Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wembv). 1.1.3.1 We betrekken belanghebbenden of vragen hen mee te denken bij gemeentelijke initiatieven. 1.1.3.2 We stellen duidelijke kaders en zijn helder over doel en impact van participatie.

1.1.3.3 We delen actief informatie over gemeentelijke initiatieven en zijn open over de resultaten van participatietrajecten. 1.1.3.5 We ondersteunen overheidsparticipatie (inwonersinitiatieven en uitdaagrecht) twee jaar via een pilot.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Wanneer speelt het?

continu

2026-2027

Activiteiten 2026 Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2026. 1.1.1 De gemeentelijke dienstverlening is optimaal en goed toegankelijk 1.1.1.1 We zorgen voor een zo goed mogelijke bereikbaarheid van het Klantcontactcentrum en de Gemeentewinkel. Voor het beantwoorden van binnenkomende klantvragen gaan wij gebruik maken van een kennisbank. In 2026 gaan we verder met het inrichten en up-to-date houden van de vastgelegde informatie. 1.1.1.3 Waar dat nuttig en passend is, bieden we meer diensten digitaal aan. We werken aan het steeds verder uitbreiden van de mogelijkheden om producten en diensten digitaal aan te kunnen vragen of meldingen digitaal te kunnen doen. Daarbij richten we ons ook op het digitaliseren van de achterliggende processen. Dit vraagt meer dan alleen het aanbieden van een digitaal formulier op de website. Waar tot vorig jaar vooral de aandacht lag op de voorkant, zijn we de komende jaren bezig om ook de achterliggende processen te digitaliseren. Daarbij houden we ook externe ontwikkelingen in de gaten waar we van kunnen leren en zo mogelijk aan kunnen sluiten. Ook bij vervangingsprojecten van ICT-systemen is de digitale dienstverlening een belangrijke randvoorwaarde.

1.1.2 De gemeente informeert haar burgers tijdig, actief en toereikend over activiteiten, beleid, rechten en plichten In 2021 heeft uw raad de Visie op Communicatie en Participatie vastgesteld. De gemeente wil (nog steeds én meer): • Doelgroepgericht communiceren; • Vanzelfsprekende participatie aan de hand van heldere uitgangspunten, voor betere plannen en zorgvuldige besluitvorming; • Een communicatieve en participatieve organisatie zijn waarin medewerkers optimaal toegerust zijn om communicatie en participatie te integreren in hun werk; • Zich positioneren én inzicht bieden in wat ze doet: een gemeente waarin het goed leven, wonen en werken is (profileren) en waar gewerkt wordt voor én met inwoners. Het basispakket aan communicatiewerkzaamheden is voor een groot gedeelte operationeel. Dit stelt ons voor de taak om te werken aan professionalisering en doorontwikkeling. Vanuit de vier actieprogramma’s gaan we ook in 2026 weer verder met doorontwikkeling op de volgende punten: 1.1.2.1 We volgen ook via sociale media wat er leeft onder burgers en hebben de omgeving goed in beeld. We hebben inmiddels een monitoring van sociale media opgezet en evalueren dit periodiek. Daarnaast blijven we monitoren welke thema's er leven in de samenleving, zowel in Neder-Betuwe als ook daarbuiten. 1.1.2.2 We communiceren helder en begrijpelijk en zoveel mogelijk op B1-taalniveau.

Onze teksten schrijven we eveneens op taalniveau B1: helder en begrijpelijk. We streven ernaar alle communicatie-uitingen op dit niveau te brengen. We werken daar ook verder aan in 2026. 1.1.2.3 We leveren maatwerk per doelgroep door keuzes te maken in on- en offlinekanalen, taal en toon. We werken met een contentstrategie om te bepalen welk kanaal geschikt is voor welke doelgroep. We zijn gestart met een eerste verkenning van persona's oftewel 'ijk-personen': een zeer gedetailleerde omschrijving van een gebruiker van een product of dienst. Het helpt ons om onze communicatie beter op de doelgroep af te stemmen. De huidige contentstrategie wordt in 2026 verder ontwikkeld en uitgevoerd. 1.1.2.4 We bouwen aan relaties met intermediairs bij specifieke doelgroepen (sleutelfiguren). We blijven hier onverminderd mee doorgaan. We luisteren daarbij naar de reacties van bijvoorbeeld taalambassadeurs met ervaring op het gebied van laaggeletterdheid. Bij projecten betrekken we belangrijke stakeholders vroegtijdig en persoonlijk. 1.1.2.5 We werken cross-mediaal bij algemene boodschappen en crisiscommunicatie voor een zo groot mogelijk bereik. Wij maken in 2026 ook weer gebruik van de huidige beschikbare communicatiekanalen, zowel digitaal als analoog.

Een niet-complete opsomming: website Neder-Betuwe, sociale media (inclusief filmpjes), de gemeentepagina's in het huis-aan-huisblad, het Neder-Betuwe Magazine, brochures en folders. In 2026 communiceren we bovendien via het participatieplatform over projecten waar participatie aan de orde is. Tegelijkertijd kijken we in 2026 kritisch naar het aantal digitale websites en applicaties vanuit waar we communiceren met inwoners. Informatie moet goed vindbaar zijn. De gemeentelijke website en het participatieplatform zijn de centrale websites voor digitale informatie. Andere websites beoordelen we kritisch. 1.1.2.6 We zorgen voor een vindbare en toegankelijke, up-to-date website met het Waarmerk Drempelvrij. Ook in 2026 houden we onze website up-to-date en breiden deze uit waar nodig. Voor de website van de Kernpunten is het certificaat 'Waarmerk drempelvrij.nl' behaald. Het betekent dat de website voor iedereen goed toegankelijk is, ook voor mensen met een beperking. In 2026 werken we hier verder aan om ook het keurmerk voor onze gemeentelijke website te behalen.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

1.1.2.7 We werken toe naar een overheid die nog meer open is en actief informatie openbaar maakt. Dit doen we door een gefaseerde invoering van de Wet open overheid (Woo), de Wet elektronische publicaties (Wep) en Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wembv). De landelijke overheid legt de laatste jaren steeds meer de nadruk op transparantie en digitale toegankelijkheid van overheidsorganisaties: burgers en bedrijven hebben recht te weten welke informatie over hen beschikbaar is en wordt verwerkt. Zij moeten op een eenvoudige manier toegang hebben tot overheidsdiensten. Voor de Woo en de Wep is in 2024/2025 een portaal in gebruik genomen voor de bijbehorende publicaties. In 2026 zetten we verdere stappen om meer informatie actief openbaar te maken in het kader van de Woo en digitaliseren we steeds meer processen van producten en diensten waarvoor digitaal een aanvraag of melding kan worden gedaan. 1.1.3 De gemeente werkt samen met burgers, bedrijven en partners voor begrip en draagvlak Om participatie daadwerkelijk vanzelfsprekend te maken binnen én buiten de organisatie is een gedragsverandering noodzakelijk. Deze gedragsverandering borgen we door in 2026 het vastgestelde participatieleid als uitgangspunt te hanteren. In 2026 werken we volgens een vaste werkwijze als het gaat om inwonersparticipatie.

Daarnaast richten we een werkgroep op waarin collega's uit verschillende teams plaatsnemen. Zij fungeren als ambassadeurs voor participatie binnen de teams. Verder werken we aan handvatten voor de organisatie zoals een participatie-toolbox. Enerzijds maakt dat de stap naar participatie laagdrempeliger, anderzijds zorgt het voor een uniforme werkwijze. Ook het digitale participatieplatform helpt hierbij. Om collega's te trainen op een vanzelfsprekende inzet van participatie, moeten we ook gaan inzetten op het vergroten van vaardigheden. Vaardigheid in participatie ontstaat door kennis, inzicht en ondersteunend instrumentarium. De kennis en expertise ligt bij team communicatie, de participatieadviseur in het bijzonder. Zij adviseren en ondersteunen bij het toepassen van participatie. Ook via deze weg wordt het overdragen van kennis en inzicht en participatie vanzelfsprekender. We zetten verder in op de volgende punten: 1.1.3.1 We betrekken belanghebbenden of vragen hen mee te denken bij gemeentelijke initiatieven. In het participatiebeleid van 2025 staat dat participatie vanzelfsprekend is. Dat betekent dat we inwoners en belanghebbenden vroegtijdig betrekken bij onze plannen. Dat doen we via de werkwijze inwonersparticipatie waarvoor de basis in het beleid staat. In 2026 gaan we deze werkwijze meer gedetailleerd uitwerken en vervolgens ook hanteren.

Ook is participatie in 2026 een vast onderdeel van college- en raadsvoorstellen. Zodoende maken we steeds de afweging voor mogelijke participatie en zien we dat niet over het hoofd. 1.1.3.2 We stellen duidelijke kaders en zijn helder over doel en impact van participatie. In het nieuwe beleid is duidelijkheid over het doel en de impact van participatie een speerpunt. Ook in de werkwijze is dit verwerkt. Dat betekent dat we in 2026 altijd aan de voorkant het doel en de invloed van inwoners mededelen. Op die manier proberen we de verwachtingen aan de voorkant te managen. 1.1.3.3 We delen actief informatie over gemeentelijke initiatieven en zijn open over de resultaten van participatietrajecten. Alle projecten waar participatie aan de orde is, publiceren we in 2026 op het digitale participatieplatform. Op dit (goedbezochte) platform blijven inwoners op de hoogte van de ontwikkelingen én kunnen zij meedenken. We werken verder aan de bekendheid van dit platform in 2026. Daarnaast gebruiken we de gemeentepagina in de huis-aan-huiskrant om inwoners op de hoogte te stellen van de projecten en plannen. Ook sociale media gebruiken we hiervoor. Voor de terugkoppeling van de resultaten van participatie gebruiken we het participatieplatform eveneens. Via dat kanaal stellen we inwoners die hebben geparticipeerd automatisch op de hoogte van de resultaten en uitkomsten van participatie.

Daarnaast blijven we de gebruikelijke communicatiekanalen, zoals sociale media, gemeentepagina's en website hiervoor inzetten. 1.1.3.5 We ondersteunen overheidsparticipatie (inwonersinitiatieven en uitdaagrecht) twee jaar via een pilot. Alle gemeenten zijn verplicht om overheidsparticipatie mogelijk te maken. Dat gaat om inwonersinitiatieven en het uitdaagrecht. In de kadernota 2026-2029 is een budget van 25.000 euro vrijgemaakt voor de jaren 2026 en 2027 om kleinschalige inwonersinitiatieven te ondersteunen en uitdagingen mogelijk te maken. De kosten die de uitvoering van een uitdaging met zich meebrengen, bekostigen we uit het bestaande budget voor die activiteit. Zo staat dat ook opgenomen in de Wet versterking participatie op decentraal niveau en in ons beleid. We treden met het uitdaagrecht niet actief naar buiten om de risico's zo klein mogelijk te houden. In 2026 richten we een interne werkgroep op die inwonersinitiatieven en uitdagingen gaan begeleiden. Na deze tweejarige pilot evalueren we het gebruik van de ondersteuning voor inwonersinitiatieven en het uitdaagrecht.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Ontwikkelingen voor 2026 Visie op dienstverlening In 2024 zijn we gestart met het opstellen van een visie op dienstverlening om daarmee te blijven bouwen aan een duurzame en toekomstbestendige dienstverlening aan burgers, bedrijven en organisaties. In 2025 is de visie op dienstverlening door de raad vastgesteld. In 2026 gaan we aan de slag met het opstellen van een uitvoeringsagenda en beginnen we met het uitvoeren hiervan. Inrichten van een online participatieplatform Om sneller en eenduidiger onze burgers en ondernemers te betrekken bij plannen, beleid of projecten, hebben we een online participatieplatform ingericht. In 2025 zijn we gestart met het gebruikmaken van dit platform. De eerste resultaten zijn veelbelovend. Met het participatieplatform investeren we in een instrument dat ons veel winst in tijd en effectiviteit zal opleveren. Online raadplegingen kunnen we via dit platform snel en makkelijk organiseren en dat op een herkenbare manier; zowel binnen als buiten onze organisatie. In 2026 gebruiken we het platform voor alle projecten waar participatie aan de orde is. We stemmen de methode af op het desbetreffende project. Soms gebruiken we het platform om inwoners uit te nodigen voor fysieke bijeenkomsten, soms om meningen of ideeën op te halen.

Wet versterking participatie op decentraal niveau In 2024 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel Versterking participatie op decentraal niveau. Het betekent uitbreiding van de Gemeentewet met de reikwijdte van de inspraakverordening. Via deze inspraakverordening betrekken we inwoners ook bij de uitvoering en evaluatie van beleid en niet, zoals tot nu toe, alleen bij de voorbereiding daarvan. Hiermee wil de overheid de burgerparticipatie versterken. Met dit voorstel is er ook een uitdaagrecht. Ook het uitdaagrecht, als specifieke vorm van participatie, is wettelijk verankerd. Met het uitdaagrecht kunnen inwoners de gemeente uitdagen om de uitvoering van een taak over te nemen, zoals het beheer of onderhoud van een park of buurthuis. In 2025 hebben we vastgelegd welke stappen we gaan nemen om deze wet goed te implementeren. In 2026 en 2027 gaan we met een pilot inwonersinitiatieven en het uitdaagrecht uitproberen. Voor kleinschalige inwonersinitiatieven maken we een budget vrij om initiatieven financieel te ondersteunen. Dat budget bedraagt 25.000 euro. Ieder initiatief kan aanspraak maken op maximaal 5.000 euro. Grotere initiatieven vallen buiten deze pilot en gaan via het college of de raad. Met het uitdaagrecht treden we gedurende de pilot nog niet actief naar buiten; wel hebben we de randvoorwaarden voor een uitdaging opgeschreven in het beleid.

Zo kunnen we met een beperkt aantal uitdagingen beginnen gedurende de pilotfase. Na de pilot evalueren we hoeveel uitdagingen en inwonersinitiatieven er daadwerkelijk zijn binnengekomen en hoe we daar in de toekomst mee omgaan.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

1.2 De gemeente is toekomstbestendig, zelfstandig en daadkrachtig Wat willen we bereiken?

1.2.1 Een goede samenwerking met buurgemeenten, de regio en verbonden partijen

Wat gaan we daarvoor doen? 1.2.1.1 We blijven actief bij het ontwikkelen en benutten van kansen in de regio. 1.2.1.2 Waar nodig overleggen we met buurgemeenten en regionale organisaties om beleidsmaatregelen onderling af te stemmen, gezamenlijke standpunten in te kunnen nemen en/of belangenbehartiging van de regio mogelijk te maken. 1.2.1.3 We laten taken uitvoeren door gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden wanneer dit de dienstverlening ten goede komt, de kwetsbaarheid vermindert en/of de kwaliteit en efficiëntie van de uitvoering vergroot.

1.2.2 Een verantwoorde in- en uitvoering van beleid, wetgeving en regelingen

1.2.2.1 We bekijken op vaste tijden of de bestaande procedures nog bijdragen aan een goede, rechtvaardige, efficiënte en rechtmatige uitvoering. 1.2.2.2 Nieuwe wet- en regelgeving voeren we in op een manier die past bij de schaal en de samenleving van NederBetuwe.

1.2.3 Onze verantwoordelijkheid nemen in crisissituaties

1.2.3.1 Als het Rijk een beroep op ons doet in tijden van crises (stikstof-, energie-, vluchtelingen- of andere crisis), zijn we bereid onze bijdrage te leveren. 1.2.3.2 De gemeente ondersteunt mensen in nood en stimuleert en faciliteert waar nodig particuliere initiatieven om vluchtelingen op te vangen.

1.2.4 Een effectieve ondersteuning van de gemeenteraad

1.2.4.2 We onderzoeken wat er nodig is om de raadzaal een toekomstbestendige vergaderplek van de raad te laten zijn, met een uitstraling die bij onze raad en gemeente past.

Wanneer speelt het? continu

continu

afgerond

Activiteiten 2026

Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2026. 1.2.1 Een goede samenwerking met buurgemeenten, de regio en verbonden partijen 1.2.1.1 We blijven actief bij het ontwikkelen en benutten van kansen in de regio. Dit doen we onder andere door uitvoering te geven aan de RegioDeal FruitDelta Rivierenland. Er is een uitgebreid programma ontwikkeld, samen met andere gemeenten, om samen te werken op het gebied van toekomstbestendig wonen, ondernemen en leven. Vanaf 2026 gebeurt de uitvoering van projecten onder dit programma en met behulp van financiering vanuit het Rijk. Anders dan bij de RegioDeal 3e tranche, gaat het nu met name om projecten die regionaal in plaats van gemeentelijk zijn georganiseerd. Deze aanpak zal uiteraard in alle gemeenten baten opleveren. Op het thema 'Toekomstbestendig leven' onderzoeken we de mogelijkheid om gebruik te maken van het nog op te richten Vitaliteitsfonds, waarmee we projecten rondom leefbare kernen stimuleren.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

1.2.1.2 Waar nodig overleggen we met buurgemeenten en regionale organisaties om beleidsmaatregelen onderling af te stemmen, gezamenlijke standpunten in te kunnen nemen en/of belangenbehartiging van de regio mogelijk te maken. Neder-Betuwe heeft, zoals elke gemeente, te maken met grote en complexe maatschappelijke opgaven, zoals het realiseren van de woningbouwopgave, het opvangen van vluchtelingen, het behouden van de leefbaarheid van de verschillende kernen, klimaatadaptatie, netcongestie en energietransitie. Deze opgaven komen steeds meer samen. Dit vraagt om afstemming op regionaal niveau. Zonder regionale samenwerking kan Neder-Betuwe veel van deze opgaven niet afzonderlijk realiseren. Met name op dossiers als ruimte is er steeds meer samenwerking in de regio. Op het gebied van ruimte was er sinds 2021 al een portefeuillehoudersoverleg (PFO) vanuit Regio Rivierenland. Dit was een pilot die incidenteel werd bekostigd. Vanaf 2026 is dit als vaste taak toegevoegd aan het takenpakket van Regio Rivierenland en gaan we dit structureel financieren. 1.2.1.3 We laten taken uitvoeren door gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden wanneer dit de dienstverlening ten goede komt, de kwetsbaarheid vermindert en/of de kwaliteit en efficiëntie van de uitvoering vergroot.

Slim samenwerken vergt duidelijke kaders en strategische keuzes over wannéér samen te werken, met wie en met welk doel. Daarom ontwikkelen we een samenwerkingsstrategie. Denk hierbij aan een afwegingskader voor wanneer met wie samen te werken. Een selectie van de belangrijkste doelen uit de Toekomstvisie waarvoor samenwerking cruciaal is. En belangrijk: interne afspraken over wie wanneer wat communiceert naar samenwerkingspartners zodat we efficiënt en effectief zijn in onze (regionale) samenwerking. Neder-Betuwe is een zeer politiek-stabiele gemeente, met ervaren portefeuillehouders. Zo kan Neder-Betuwe een belangrijke bijdrage leveren aan de regionale samenwerking in Rivierenland. De gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden, zoals Avri, GGD en Regio Rivierenland, zijn elk meer gedetailleerd beschreven in de respectievelijke begrotingsprogramma's en in paragraaf 5 Verbonden Partijen. 1.2.2 Een verantwoorde in- en uitvoering van beleid, wetgeving en regelingen 1.2.2.1 We bekijken op vaste tijden of de bestaande procedures nog bijdragen aan een goede, rechtvaardige, efficiënte en rechtmatige uitvoering. In 2025 hebben wij de uitkomsten van het onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de ambtelijke organisatie ontvangen. In 2026 gaan we verder met de implementatie van besluiten die naar aanleiding daarvan zijn genomen.

Hierdoor gaan we als gemeente meer integraal samenwerken aan de maatschappelijke opgaven. Daardoor zijn we in staat beleid beter op elkaar te laten aansluiten en in te voeren. In het kader van de verbijzonderde interne controles voeren we regelmatig onderzoeken uit naar de rechtmatigheid van onze uitvoering. 1.2.2.2 Nieuwe wet- en regelgeving voeren we in op een manier die past bij de schaal en de samenleving van Neder-Betuwe. In 2026 gaan we verder met het vergroten van onze bestuurskracht. Hiervoor implementeren we enerzijds de aanbevelingen vanuit het onderzoek naar de toekomstbestendigheid van de ambtelijke organisatie en anderzijds gaan we aan de slag met de uitvoering van de Toekomstvisie Neder-Betuwe 2050. Dit stelt ons uiteindelijk in staat om wet- en regelgeving passend bij Neder-Betuwe uit te voeren. Dit pakken we gestructureerd aan met een uitvoeringsagenda. 1.2.3 Onze verantwoordelijkheid nemen in crisissituaties 1.2.3.1 Als het Rijk een beroep op ons doet in tijden van crises (stikstof-, energie-, vluchtelingen- of andere crisis), dan zijn we bereid onze bijdrage te leveren. De Spreidingswet verplicht gemeenten om opvangplekken voor asielzoekers beschikbaar te stellen. We zetten ons in om onze wettelijke bijdrage te leveren (zie verder 5.1.4). Bij de stikfstofcrisis moeten er vooral maatregelen van het Rijk komen.

Veel is nog onduidelijk en daarom kunnen we op dit moment niet aangeven wat de gevolgen zijn voor ontwikkelingen in de gemeente. We blijven de ontwikkelingen volgen. 1.2.3.2 De gemeente ondersteunt mensen in nood en stimuleert en faciliteert waar nodig particuliere initiatieven om vluchtelingen op te vangen. In onze gemeentelijke opvanglocaties in IJzendoorn, Kesteren en Echteld vangen wij Oekraïense ontheemden op. Ook zijn er nog steeds particulieren die onderdak bieden aan Oekraïense ontheemden. Omdat de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (waar Oekraïense ontheemden onder vallen) verlengd is tot en met 4 maart 2027, continueren we deze vormen van opvang in 2026. 1.2.4 Een effectieve ondersteuning van de gemeenteraad 1.2.4.2 We onderzoeken wat er nodig is om de raadzaal een toekomstbestendige vergaderplek van de raad te laten zijn, met een uitstraling die bij onze raad en gemeente past. We verkennen de mogelijkheden voor een toekomstbestendige inrichting van de raadzaal. In 2024 zijn de technische voorzieningen op het vereiste niveau gebracht. In 2025 zijn er nog enkele aanvullende maatregelen, met name op het gebied van meubilair, gerealiseerd om de uitbreiding van de raadzaal gestalte te geven. Hiermee is deze doelstelling afgerond. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Ontwikkelingen voor 2026 Op het gebied van samenwerking in de regio zijn er een aantal ontwikkelingen. In 2025 zijn voorbereidingen getroffen om het beheer van de openbare ruimte terug te halen van Avri; vanaf 2026 gebeurt dit in eigen beheer. Anderzijds zijn in 2025 voorbereidingen getroffen om de uitvoering van de Participatiewet vanaf 2026 bij de gemeenschappelijke regeling Werkzaak Rivierenland te beleggen en gaan we Schuldhulpverlening vanaf 2026 in eigen beheer uitvoeren in plaats van dit door de gemeente Buren te laten doen. Regionale samenwerking op inkoop verder inregelen Het Algemeen Bestuur van Regio Rivierenland heeft op 11 december 2024 besloten om het Inkoopbureau bij Regio Rivierenland per 1 mei 2025 geleidelijk af te bouwen. De kring van gemeentesecretarissen gaf vervolgens opdracht een werkgroep te vormen en samen te verkennen of het mogelijk is inkoopondersteuning te organiseren voor de acht gemeenten van Rivierenland en een aantal verbonden partijen. Dit heeft geleid tot het besluit om in 2025 een gezamenlijke aanbesteding te organiseren voor een flexibele schil van inkoopadviseurs. In 2026 krijgt de regionale samenwerking op de Inkoopfunctie verder vorm; regionale aanbesteding is dan ook noodzakelijk.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Verbonden partijen Regio Rivierenland Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma?

In Regio Rivierenland werken acht gemeenten in de Betuwe samen: Bommelerwaard, Culemborgerwaard, Tielerwaard en het westen van het Land van Maas en Waal. De gemeenten die in de gemeenschappelijke regeling (GR) meedoen zijn Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Regio Rivierenland is opgericht om gemeenschappelijke belangen van gemeenten op verschillende gebieden te behartigen, onder andere op het gebied van verkeer & vervoer, economische zaken, ruimtelijke ordening, volkshuisvesting en onderwijs. Daarnaast voert Regio Rivierenland via dienstverleningsovereenkomsten voor de gemeenten taken uit die door samenwerking effectiever, efficiënter en/of minder kwetsbaar zijn. Voorbeelden daarvan zijn leerplichttaken, sociale recherche, leerlingenvervoer, Wmo-vervoer, inkoopondersteuning (voor de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet) en inburgering. Regio Rivierenland is het overheidsonderdeel van FruitDelta Rivierenland, een overkoepelende samenwerking tussen overheid, ondernemers, onderwijs/onderzoek, organisaties en ondernemende inwoners. FruitDelta Rivierenland heeft als doel de economische speerpunten Agribusiness, Economie & Logistiek en Recreatie & Toerisme aan te moedigen en te versterken.

Een actieve samenwerking in Regio Rivierenland vormt hiermee een belangrijke voorwaarde voor Neder-Betuwe om zelfstandig en daadkrachtig te kunnen blijven opereren.

Ontwikkelingen voor 2026? De samenwerking in Regio Rivierenland strekt zich uit over een breed aantal onderwerpen: van economie (onder andere recreatie, toerisme en arbeidsmigranten) tot mobiliteit (onder andere Rijnbrug en het Verenfonds), energie (Regionale Energiestrategie) en zorg (onder andere Wmo en Jeugd). De samenwerking vindt u dus op verschillende plaatsen in onze begroting terug. Twee belangrijke ontwikkelingen voor het komende jaar laten we hieronder zien. Kansenagenda De kansenagenda is een soort Toekomstvisie voor Regio Rivierenland. Dit gaat ons helpen om meer een gezamenlijke focus te hebben als gemeenten in de regio. In 2026 werken we aan een ontwikkelingsperspectief dat inspireert. De uitwerking ervan gebeurt in de vorm van strategische lijnen naar de toekomst en een regionale investeringsagenda. Hierbij is de draagkracht van water, bodem en natuurlijk systeem als vertrekpunt genomen voor de visievorming. Tegelijkertijd kijkt men integraal naar de grote regionale opgaven. Ook is een heldere positionering van de regio een belangrijke inzet: als onderdeel van een netwerk van stedelijke metropolen om ons heen, maar ook met economische profilering die aansluit op nationale vraagstukken. Dit traject van visievorming en agendazetting zal zorgvuldig georganiseerd worden, samen met ondernemers en maatschappelijke partners.

Eind 2026 ontvangen de raden de kansenagenda ter vaststelling. Regionaal Economisch Ambitiedocument In 2021 is het Regionaal Economisch Ambitiedocument (REA) Regio Rivierenland voor de periode 2022-2025 opgesteld. In 2025 is het REA en zijn de benoemde opgaven, programma's en projecten en het Regionaal Stimuleringsfonds geëvalueerd. In 2026, na de gemeenteraadsverkiezingen, zal een nieuw economisch ambitiedocument aangeboden worden aan de raden. Het economisch ambitiedocument is een van de bouwstenen voor de integrale regionale Kansenagenda en regionale Investeringsagenda FruitDelta Rivierenland. Regio Deal 6de tranche Eind 2025 is het convenant over de Regio Deal 6de tranche met het Rijk gesloten en zijn de eerste subsidieaanvragen bij de Regio binnengekomen. Dit betekent dat vanaf begin 2026 de eerste regionale projecten van start gaan. Deze projecten dragen bij aan het toekomstbestendig wonen, ondernemen en leven in Regio Rivierenland. Voorbeelden van projecten die onder andere in Neder-Betuwe gaan plaatsvinden zijn: Het realiseren van lokale energiegemeenschappen met inwoners én bedrijfsleven evenals een expertpool warmte. Onderzoek naar de toekomstbestendigheid en duurzame verankering van kennisclusters (zoals laanboomteelt, fruitteelt en paddenstoelenteelt) en het nemen van concrete acties gericht op onder meer verduurzaming van de teelten.

Deelname van MKB-bedrijven aan innovatie- of digitaliseringsprojecten. Het creëren van werk- en leerplekken in de Regio. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Implementatie van de uitkomsten van de takendiscussie In 2024 en 2025 zijn in het kader van de takendiscussie de volgende resultaten bereikt: 1. Helderheid over de taken in de programma’s 1 (Regionale Samenwerking) en 2 (Contractgestuurde dienstverlening). 2. Een beslisboom/afwegingskader om af te wegen een opgave met regionale samenwerking op te pakken of te beleggen bij de GR Regio Rivierenland. 3. Helderheid over de berekeningssystematiek voor op- en afschalen van bedrijfsvoering in programma 3 om de programma's 1 en 2 te faciliteren. De uitkomsten van de takendiscussie implementeren we verder in 2026.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Wat mag het kosten? Programma: 1 Bestuur en dienstverlening Rekening Bedragen x € 1.000,-

2024

Begroting

Meerjarenraming

2025

2027

2026

2028

2029

Bestaand beleid Lasten

3.520

3.544

3.410

3.403

3.382

3.376

Baten

-908

-775

-700

Geraamd resultaat bestaand beleid

2.613

2.768

2.710

2.703

2.681

2.676

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten

186

161

Baten

-34

Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen

152

127

2.862

2.855

2.808

2.803

Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen

2.613

2.768

Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen In deze begroting vragen we onder programma 1 Bestuur en dienstverlening voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen structureel € 186.000 aan lasten in 2026, aflopend naar € 161.000 in 2029. Daarnaast is sprake van structureel € 34.000 toename aan baten. Een specificatie van de lasten en baten voor nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen vindt u hieronder op niveau van taakveld. Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen (structureel nadeel € 102.988) Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 103.000 nadelig. Voor een overzicht van het totale effect over alle programma’s verwijzen wij naar het onderdeel uiteenzetting van de financiële begroting en dan specifiek de toelichting op het onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen van de financiële begroting. Taakveld 0.1 Bestuur (structureel nadeel € 49.000 in 2026 aflopend naar € 24.000 in 2028) De gemeente is communicatief en participatief (nadeel € 25.000 in 2026 en 2027) In 2025 is er gewerkt aan nieuw participatiebeleid en de participatieverordening. Inwonersparticipatie is al opgenomen in het beleid. Overheidsparticipatie is een nieuw onderdeel.

Overheidsparticipatie betekent dat de gemeente ondersteunt bij initiatieven vanuit de samenleving. Het uitdaagrecht is daar een wettelijk verplicht onderdeel van. Ook andere inwonersinitiatieven vallen onder de term overheidsparticipatie. Gemeente Neder-Betuwe start een pilot van twee jaar. Gedurende deze twee jaar ondersteunen we initiatieven en uitdagingen. Daarna evalueren we de pilot. Voor de pilot wordt zowel voor 2026 als 2027 een budget gevraagd van € 25.000. Gemeentelijke bijdrage PFO (structureel nadeel € 20.000) In het najaar van 2021 is het portefeuillehouders overleg (PFO) Ruimte gestart, eerst als pilot en vervolgens structureel gemaakt bij besluit van 14 juli 2022. Sindsdien is de regionale samenwerking op Ruimte telkens incidenteel geregeld. De uitkomst van de takendiscussie binnen Regio Rivierenland bevestigt dat regionale samenwerking op ruimtelijk gebied essentieel is. De raad heeft het hiervoor benodigde afwegingskader ook vastgesteld en kennisgenomen van de uitkomst van de takendiscussie, zonder hierop een zienswijze in te dienen. Daarom stelt het college de raad voor om de benodigde ondersteuning van de regionale samenwerking op ruimtelijk gebied structureel op te nemen in de begroting van Regio Rivierenland. De ruimtelijke opgaven in Rivierenland zijn urgent en complex.

Met de woningbouwopgave, energietransitie, klimaatadaptatie, mobiliteit, stikstofproblematiek en economische ontwikkeling maken we keuzes die onze regio voor decennia bepalen. Deze opgaven zijn te groot en te verweven voor gemeenten om individueel op te pakken. Ruimtelijke keuzes van één gemeente hebben direct impact op buurgemeenten. De schaars beschikbare ruimte vraagt om zorgvuldige, integrale afweging. Ook is de personele capaciteit bij individuele gemeenten te beperkt voor deze complexe opgaven. De komende jaren moeten we interbestuurlijk, volgend op het Regioarrangement FruitDelta Rivierenland, werken aan gebiedsprogrammering. Dit vraagt om een regionale gecoördineerde aanpak, zoals de afgelopen jaren ook waardevol en noodzakelijk is gebleken. Een structureel budget van € 20.000 is benodigd voor de ondersteuning van de regionale samenwerking. Overige kleine bijstellingen (structureel nadeel € 4.000) Betreft overige kleine bijstellingen binnen dit taakveld. Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Investeringen Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen investeringen.

Mutaties in reserves

Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen mutaties in reserves.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Programma 2 Openbare orde en veiligheid Missie

In Neder-Betuwe is het fijn wonen en leven. Veiligheid is een belangrijke voorwaarde om in vrijheid te kunnen leven. Het gaat hierbij zowel om de harde cijfers als het gevoel van veiligheid. We versterken onze veiligheid door in te zetten op het tegengaan van ondermijning, het versterken van onze politiecapaciteit, het voorkomen en bestrijden van mensenhandel en het tegengaan van uitbuiting van arbeidsmigranten. Deze missie komt overeen met de vastgestelde visie in de Integrale Beleidsnota Sociaal Domein. De ambities en ontwikkelingen binnen dit programma komen deels terug in de nota of de bijbehorende uitvoeringsplannen.

Actuele kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Kadernota Integraal Veiligheidsbeleid 2023-2026 (2023) Integraal Veiligheidsplan De Waarden 2023-2026 Jaarplan Veiligheid 2024-2025 (2024) Ontwerp Meerjarenbeleidplan 2024-2027 Politie Oost-Nederland (2024) Regionaal Beleidsplan Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2024-2027 (2024) Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2024 (2024) Regionaal Crisisplan Veiligheidsregio Gelderland-Zuid 2024-2027 (2024) Generiek Rampbestrijdingsplan VRGZ (2020) Dekkingsplan Brandweer Gelderland-Zuid 2024-2027 Preventie- en Handhavingsplan middelgebruik Neder-Betuwe 2025-2028 (2025) Algemene Plaatselijke Verordening Neder-Betuwe 2025; Plan van aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) Integrale Beleidsnota Sociaal Domein "Samen verder op de ingeslagen weg" 2025 - 2028 (2024) Beleidsregel Bestuurlijke handhaving artikel 13b Opiumwet Beleidsregel openbare inrichtingen (horeca) en alcoholverstrekking Neder-Betuwe 2022 Beleidsregels Wet Bibob Gemeente Neder-Betuwe 2021 Evenementenbeleidsregels gemeente Neder-Betuwe 2016 Handhavingsbeleid van de gemeente Neder-Betuwe inzake het niet-recreatief gebruiken van gronden en opstallen met een recreatieve functie Verordening Winkeltijden Beleidsregels Wet aanpak woonoverlast gemeente Neder-Betuwe

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

Ambities 2.1 Neder-Betuwe is een veilige gemeente om te wonen en te leven Wat willen we bereiken?

2.1.1. Het gevoel van veiligheid wordt (samen met onze inwoners) versterkt

2.1.2 Het middelengebruik (alcohol, roken, drugs) onder onze (jonge) inwoners neemt af

2.1.3 Ondermijnende criminaliteit, uitbuiting en mensenhandel wordt voorkomen

Wat gaan we daarvoor doen? 2.1.1.1 We werken integraal samen bij de uitvoering van de Kadernota Veiligheid 2023-2026. 2.1.1.2 We ondersteunen initiatieven gericht op buurtpreventie. 2.1.1.3 We volgen en vertalen het landelijke beleid ten aanzien van vuurwerk. Vooralsnog ontwikkelen we geen eigen beleid voor een vuurwerkverbod. 2.1.1.4 We zetten ons in voor het behoud van de zondagsrust, onder andere ten aanzien van de openingstijden van winkels, het houden van evenementen en (infrastructurele) werkzaamheden. 2.1.2.2 We willen onze jeugd beschermen tegen middelengebruik door preventie en handhaving. 2.1.2.3 We zetten in op betere naleving van leeftijdsgrenzen en openingstijden bij alcoholverstrekkers.

Wanneer speelt het? 2023-2026 2023-2026

2023-2026

2025-2028

Dit beleidsdoel draagt ook bij aan de realisatie van ambitie 5.2: Inwoners van Neder-Betuwe leven gezond en zijn vitaal 2.1.3.1 We pakken productielocaties van verdovende middelen aan en bevorderen het bewustzijn van inwoners en ondernemers op signalen van (drugs)criminaliteit. 2.1.3.2 We verhogen de (digitale) weerbaarheid van onze samenleving. 2.1.3.3 We werken samen met bedrijven om mensenhandel en arbeidsuitbuiting actief tegen te gaan. 2.1.3.4 Preventie en voorlichting van gemeentelijke organisatie op het gebied van ondermijning via opleidingen en informatiebijeenkomsten. 2.1.3.5 Preventie en voorlichting naar inwoners, ondernemers en overige specifieke doelgroepen op het gebied van ondermijning.

Begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029

2023-2026

2025-2026

2019-2026

Activiteiten 2026

Voor het bereiken van bovenstaande ambities gaan we het volgende doen in 2026. 2.1.1. Het gevoel van veiligheid versterken (samen met onze inwoners). 2.1.1.1 We werken integraal samen bij de uitvoering van de Kadernota Veiligheid 2023-2026. We voeren het jaarplan 2026 uit. Dit plan wordt eind 2025 opgesteld en in besluitvorming gebracht. We lichten hier drie punten uit: • Op het gebied van ondermijning voeren we de laatste stappen uit het plan van aanpak bewustwording uit. Het gaat dan vooral om het verzorgen van functiegerichte trainingen. We gaan verder met de uitvoering van het plan van aanpak mensenhandel. Samen met Interventieteam De Waarden zetten we in op het uitvoeren van themagerichte en casusgerichte integrale bestuurlijke controles. • We geven uitvoering aan het plan van aanpak jeugdoverlast. Zie ook 5.2.3.4. De jeugdboa speelt hierin een belangrijke rol. De jeugdboa zetten we in ieder geval tot en met 2027 in. • In 2026 werken we de lokale aanpak van zorgfraude verder uit. In 2025 is op regionaal niveau het initiatief genomen om de aanpak van zorgfraude in gezamenlijkheid op te pakken. Op sommige onderdelen is een lokale vertaalslag nodig. 2.1.1.2 We ondersteunen initiatieven gericht op buurtpreventie Via de politie is er contact met bestaande buurt- en appgroepen. In 2025 is uitgevraagd of er behoefte is aan ondersteuning. Dit bleek niet het geval.

Uitzondering hierop is de Appgroep NederBetuwe. Hiermee is wel contact vanuit de politie en gemeente. Bij indienen van andere nieuwe initiatieven denken we actief mee als hier behoefte aan is. 2.1.1.3 We volgen en vertalen het landelijke beleid ten aanzien van vuurwerk. Vooralsnog ontwikkelen we geen eigen beleid voor een vuurwerkverbod. Tijdens de jaarwisseling van 2026-2027 geldt een nationaal vuurwerkverbod, waarbij vuurwerk uit de minst risicovolle categorie (F1-vuurwerk) uitgezonderd is. Op regionaal niveau zoeken we de samenwerking om te komen tot gelijkluidende afspraken tussen het bevoegd gezag en de haalbare politie- en boa-inzet, gericht op een veilige jaarwisseling. 2.1.1.4 We zetten ons in voor het behoud van de zondagsrust, onder andere ten aanzien van de openingstijden van winkels, het houden van evenementen en (infrastructurele) werkzaamheden. Dit hanteren we ook in 2026 zoveel als mogelijk als uitgangspunt. 2.1.2 Het middelengebruik (alcohol, roken, drugs) onder onze (jonge) inwoners neemt af. 2.1.2.2 We willen onze jeugd beschermen tegen middelengebruik door preventie en handhaving We voeren het preventie- en handhavingsplan 2025-2028 uit, waarbij we naast alcohol- ook op ander middelengebruik ingaan.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16048980/1