Bijlage - memo commissie precario

Memo Van:

Aan: Onderwerp: Datum:

College van Burgemeester en wethouders van Neder-Betuwe Presidium gemeenteraad Neder-Betuwe Precariobelasting en ten goede laten komen van de ontvangen precariobelasting aan alle inwoners 8 oktober 2019

Inleiding De gemeente Neder-Betuwe past het heffen van precariobelasting toe. Dit mag nog tot en met het jaar 2021. Daarna is het niet meer toegestaan. De ontvangen precariobelasting wordt één op één toegevoegd aan de bestemmingsreserve precariobelasting. Per 1 januari 2019 is er € 7.059.000 ontvangen en gestort in de bestemmingsreserve precariobelasting. In de jaren 2017 en 2018 is er voor € 437.000 onttrokken uit de bestemmings- reserve precariobelasting ter dekking van de in de begrotingen 2017 en 2018 opgenomen incidentele uitgaven. Per 1 januari 2019 is er in de bestemmingsreserve precariobelasting € 6.660.000 aanwezig om vrij te besteden. Door de nog op te leggen aanslagen 2019, 2020 en 2021 zal dit bedrag groeien naar afgerond € 11.100.000. Hierbij is het belangrijk om te beseffen dat deze ontvangen precariobelasting alleen ingezet kan worden voor het “dekken van lasten” en niet ingezet kan worden voor het financieren van onderwerpen. Dit heeft ermee te maken dat de ontvangen precariobelasting eigenlijk virtueel geld is. Dit betekent dat er geen spaarpot bij de gemeente aanwezig waarin de ontvangen precariobelasting zijn opgenomen. De ontvangen precariobelasting is onderdeel van ons eigen vermogen en kan pas verzilverd worden als de gemeente al haar activa verkoopt, al haar schulden aflost en het verschil, zijnde eigen vermogen, komt dan op onze bankrekening binnen.

Dan is de precariobelasting cash geld geworden en zou het ter financiering ingezet kunnen worden. De gemeenteraad heeft, door middel van een motie, besloten dat de ontvangen precariobelasting ten goede moet komen aan alle inwoners. Op 20 juni 2019 is er een bijeenkomst geweest met raadsleden waarbij gesproken is over de wijze waarop de precariobelasting ten goede kan komen aan alle inwoners en in welke vorm dit zou kunnen. Afgesproken is dat er naar aanleiding van de gedane voorstellen tijdens de avond een document zou komen waarin deze voorstellen worden opgenomen en verder uitgewerkt worden of de gedane voorstellen ook daadwerkelijk uitvoerbaar zijn, zodat de gemeenteraad een keuze kan maken. Voorafgaand aan de uitwerking van deze voorstellen willen wij nog meegeven dat er momenteel al volop vorm wordt gegeven aan het ten goede laten komen van geld aan inwoners door onder andere de verlaging van de OZB belasting en het verlagen van de eigen bijdrage ten aanzien van de Wmo. Nadeel van beide voorbeelden is het feit dat maar een deel van de inwoners de positieve effecten ondervind, maar het zou wel een onderdeel van het totaalplaatje kunnen zijn. Als laatste willen wij meegeven dat de inzet van de ontvangsten van de precariobelasting een goede mogelijkheid is om eenmalig te investeren in iets waar onze inwoners een structureel (multiplier) effect van ondervinden.

Voorstellen: De voorstellen die gedaan zijn om de ontvangen precariobelasting terug te geven aan de burger waren: 1. Ten goede laten komen aan alle inwoners in de vorm van verlaging belastingaanslagen (x bedrag € gedurende x jaar per persoon of per huishouden). 2. Investeren en inzetten ter dekking van een aantal majeure projecten. 3. Instellen van een leefbaarheidsfonds t.b.v. alle kernen (op basis van het LIF). 4. Bouw van een of meerdere windmolens op voorwaarden dat de opbrengst van de opgewekt stroom weer ten goede komt aan de inwoners. 5. Ondersteuning zwemles. 6. Een combinatie van bovenstaande 5 voorstellen. Hieronder wordt per voorstel een weergave van de voor –en nadelen en een korte voorzet hoe de uitwerking van de voorstellen eruit kan zien. 1. Ten goede laten komen aan alle inwoners in de vorm van verlaging belastingaanslagen (x bedrag € gedurende x jaar per persoon of per huishouden)

1

Dit voorstel betekent dat over een aantal jaren een bedrag per persoon of per huishouden teruggegeven wordt via de op te leggen belastingaanslag. Bijvoorbeeld 3 jaar achter elkaar € 90 per persoon of 3 jaar achter elkaar € 270 per huishouden. Voor –nadelen voorstel Voordeel is dat alle inwoners profiteren en dat de teruggaaf zichtbaar is op de aanslag. De precariobelasting die wij als gemeente innen wordt één op één doorberekend. (Liander heeft landelijk de lasten van de precario elektra bij al haar aansluitingen doorberekend. Dus in heel Nederland hebben indirect alle huishoudens die energie afnemen de rekening al betaald). In die zin is het wel de meest eerlijke keuze om de teruggaaf van de precariobelasting dan ook aan deze huishoudens, de gebruikers, terug te geven. De gebruiker = de bewoner als in eigenaar en de bewoner als in de huurder = het huishouden dat daadwerkelijk een huis bewoont, dus “de huishoudens”. Nadeel is dat over enkele jaren de teruggaaf stopt. Intussen kan door inflatie en indexatie het tarief zijn gestegen en na wegvallen van het voordeel krijgen de huishoudens direct te maken met een sprong in de lasten, zoals dit ook bij de AVRI is gebeurd. Nadeel zijn de extra kosten die de BSR gaat maken.

Uitwerking voorstel Het terug geven van de precariobelasting aan “huishoudens” is niet eenvoudig door ons zelf uit te voeren en brengt forse administratieve lasten en kosten met zich mee. Wij heffen als gemeente geen belasting van huurders, behalve als ze een hond hebben. Er is van geen enkele huurder een bankrekeningnummer aanwezig en geen vordering om iets mee te verrekenen. Administratief zou dat een enorme klus worden om het geld zo bij de mensen te krijgen. Ter verduidelijking: Wij hebben 8919 woningen in ons bestand. Bij 5550 woningen is de eigenaar gelijk aan de gebruiker. Eigenaar is bewoner. Hier hebben wij bankgegevens van want zij worden aangeslagen voor ozb en riool. Van 3369 woningen hebben wij echter geen bankgegevens. Voor dat aantal moeten we aan de banknummers zien te komen (krant, mailingen) die handmatig in Innen ingeklopt moeten worden. Dat is echt veel werk wat nog heel lang na suddert. Of anders instanties (BSR) ons die gegevens mogen verstrekken weet ik ook niet zeker (AVG). De belastingsoort (teruggaaf) zal via maatwerk door onze automatiseerder aan de woningen in heffen gekoppeld moeten worden. Een eenvoudigere manier is de teruggaaf te laten verlopen via de afvalstoffenheffing (Avri). Bijvoorbeeld om de teruggaaf precariobelasting te verrekenen met het vastrecht van de afvalstoffenheffing.

(Een x aantal jaar een nul tarief wordt geheven en dat mensen alleen voor het inwerpen en ledigen betalen). De BSR heeft alle benodigde gegevens omdat zij deze aanslagen al opleggen aan de gebruikers en huurders in Neder-Betuwe en hoeven tevoren geen administratieve inhaalslag te maken. Om duidelijk te maken dat het geld wel van de gemeente komt zouden we huis aan huis een brief kunnen verspreiden. Aangezien dit extra werk is voor de BSR, dient hierbij wel rekening te worden gehouden met extra kosten. 2. Investeren en inzetten ter dekking van een aantal majeure projecten, In dit voorstel gaat het om het investeren van een majeur project per dorp. Dit kan om verschillende soorten projecten gaan als bijvoorbeeld de uitvoeren van winkelconcentratieplannen of het aanleggen van een rondweg. Voor –en nadelen: Dit voorstel heeft een aantal nadelen: Teruggeven van precariobelasting heeft een incidenteel karakter en de kapitaallasten die voorvloeien uit de investeringen die gedaan worden bij majeure projecten per dorp hebben een structureel karakter (b.v. de jaarlijkse lasten incl. rente bij de aanleg van een rondweg). Structurele lasten dekken met eenmalig geld is ook conform BBV regelgeving niet mogelijk. Ook is er sprake van strijdigheid met de kaders die u heeft gesteld bij het instellen van allerlei bestemmingsreserves ter dekking van kapitaallasten voor de komende jaren.

Er ontstaat immers een risico in de toekomst omdat in de toekomst de reserve leeg is maar de gerealiseerde voorziening blijft wel kosten met zich mee brengen. Het geld is over x jaar weg, op een weg of herinrichting maken we geen rendement. Een weg of winkelconcentratie kunnen we niet verkopen, vraagt onderhoud en beheer voor de lange termijn. Bij dit voorstel ziet en voelt de burger niet direct de teruggaf van precariobelasting. En komt het niet ten goede aan alle inwoners, maar alleen aan de inwoners die baat hebben bij het specifieke project waarin is geïnvesteerd.

2

-

Gezien de opmerking in de inleiding over het feit dat de precariobelasting virtueel geld betreft betekent het dat we voor dit voorstel geld moeten lenen en de precario hiervoor als dekking gebruiken. Voor het geleende geld betalen we dan wel rente, wat dus ook geld kost.

Uitwerking voorstel: Hier wordt gedacht aan het investering in een majeur project per dorp. Er zal bepaald moeten worden wat onder een dorp wordt verstaan en wat de hoogte van het investeringsbedrag bedrag per dorp bedraagt en om welk majeur project per dorp het gaat. Dit kan gaan om majeure projecten als de rondwegen, maar ook kan gekozen worden voor het “het voortvarend uitvoeren van de winkelconcentratieplannen (Ochten, Kesteren, Opheusden en Dodewaard).” Overwogen kan worden om in het verlengde van de (financiële bijdrage van de gemeente bij de) herinrichting van de openbare ruimte in het centrum Kesteren, de centrumontwikkeling Ochten in combinatie met een robuuste herinrichting van het Van Drielplein en de reservering van middelen ten behoeve van een sociaal-maatschappelijke voorziening in Dodewaard een deel van de precariobelasting in te zetten voor de toekomstige centrumontwikkeling Opheusden en de herontwikkeling en –inrichting van de openbare ruimte rondom de vernieuwbouw van het dorpshuis IJzendoorn. Als voorbeeld kunnen we de dorpen als volgt indelen en het investeringsbedrag per dorp bepalen: Plaatsnaam Dodew aard Echteld Kesteren Opheusden Ochten IJzendoorn TOTAAL

Aantal 2019 4.441 1.037 6.078 6.303 5.005 1.170 24.034

Investeringsbedrag 1.219.547 284.772 1.669.085 1.730.873 1.374.428 321.295 6.600.000

3. Instellen van een leefbaarheidsfonds t.b.v. alle kernen (op basis van het LIF), Dit voorstel gaat over het instellen van een leefbaarheidsfonds. Voor –en nadelen voorstel: De nadelen van het voorstel zijn als volgt: -

Komt niet ten goede aan alle inwoners, maar alleen aan inwoners die baat hebben bij de projecten waar geld aan - wordt gegeven. Gezien de opmerking in de inleiding over het feit dat de precariobelasting virtueel geld betreft betekent het dat we voor dit voorstel geld moeten lenen en de precario hiervoor als dekking gebruiken. Voor het geleende geld betalen we dan wel rente, wat dus ook geld kost. Administratieve last is groot (denk aan opstellen subsidieregeling, instellen selectiecommissie, toetsing aan criteria).

Uitwerking voorstel: Bij het instellen van een leefbaarheidsfonds moet vooraf duidelijk zijn wat onder een leefbaarheidsfonds wordt verstaan. Er zijn diverse voorbeelden van leefbaarheidsfondsen die ten doel hebben om de leefbaarheid in een wijk of dorp te bevorderen door het beschikbaar stellen van geld voor bankjes of activiteiten in een straat of wijk. Tegelijkertijd is in het coalitieakkoord leefbaarheid gekoppeld aan de aanwezigheid van voorzieningen (verbeteren voorzieningenniveau van de kernen) en wordt gesproken over “het voortvarend uitvoeren van de winkelconcentratieplannen (Ochten, Kesteren, Opheusden en Dodewaard).” Naast het bepalen van wat er onder een leefbaarheidsfonds wordt verstaan moet ook nagedacht worden over de processen rond een leefbaarheidsfonds en dient er rekening te worden gehouden met een forse administratieve last (denk aan opstellen subsidieregeling, instellen selectiecommissie, toetsing aan criteria). 4. Bouw van een of meerdere windmolens op voorwaarden dat de opbrengst van de opgewekt stroom weer ten goede komt van de burgers, Voor –en nadelen: Duurzame investering.

3

-

Alle inwoners profiteren doordat we groene stroom leveren en profiteren indirect door rendement wat terugvloeit in gemeentekas. Gezien de opmerking in de inleiding over het feit dat de precariobelasting virtueel geld betreft betekent het dat we voor dit voorstel geld moeten lenen en de precario hiervoor als dekking gebruiken. Voor het geleende geld betalen we dan wel rente, wat dus ook geld kost.

Uitwerking voorstel: De uitwerking van het voorstel kan er als volgt uit zien: De gemeente koopt in een project windmolens in eigendom. We lenen daarvoor een bedrag, ter dekking geldt het bedrag aan precariorechten. Over 20 jaar is de lening afgelost, terwijl de technische levensduur 30 jaar is. Het rendement is afhankelijk van investering, SDE bijdrage (subsidie voor produceren hernieuwbare energie) en vermogen. Het rendement vloeit terug in de gemeentekas. Daar profiteren inwoners (in)direct van. Tussentijds verkopen van het project is een optie. Dit kan na aflossing van de lening, maar ook kan ook eerder en genereert bij verkoop een bedrag. Wanneer de windmolens langjarig in eigendom worden gehouden dan biedt dat kansen voor een revolverend fund. Er moet nog wel juridisch worden onderzocht in hoe het kopen van windmolens zich verhoudt tot onze publieke taak en welke mogelijkheden we hier wel en niet in hebben. 5. Ondersteuning zwemles. Dit voorstel gaat in op het ten goede laten komen van de ontvangsten van de precariobelasting aan ondersteuning zwemles. Voor –en nadelen voorstel: Wij hebben geen signalen dat vanuit ( een tekort aan) zwemvaardigheid bij onze inwoners, of vanuit ondersteuning van kinderen er op dit moment een behoefte bestaat voor het geven van algemene financiële ondersteuning ten behoeve van zwemlessen.

Dit voorstel komt niet ten goede aan alle inwoners, maar alleen aan de kinderen die zwemles volgen. Gezien de opmerking in de inleiding over het feit dat de precariobelasting virtueel geld betreft betekent het dat we voor dit voorstel geld moeten lenen en de precario hiervoor als dekking gebruiken. Voor het geleende geld betalen we dan wel rente, wat dus ook geld kost. Uitwerking voorstel: Op dit moment ondersteunt de gemeente Neder-Betuwe zwemlessen alleen in het kader van het zogenaamde Kindpakket. Zwemlessen worden afgenomen in diverse zwembaden in de regio. Te noemen valt Rhenen, Tiel en Zetten. Aan geen van deze zwembaden geeft de gemeente een (financiële) ondersteuning. Andere zwemlessen worden niet als zodanig financieel ondersteund. Bij een nadere uitwerking moet worden nagedacht op welke manier de ondersteuning plaats kan vinden. 6. Een combinatie van de eerste vijf voorstellen Hierboven zijn vijf eerder genoemde voorstellen kort uitgewerkt. Uiteraard is in een verdere uitwerking ook een combinatie van genoemde voorstellen mogelijk. Vervolg Het college hoort graag van het presidium naar welke voorstellen de voorkeur uitgaat. Deze voorstellen worden dan verder uitgewerkt en ter besluitvorming aan uw raad voorgelegd.

4