Bijlage - Jaarstukken 2021 (ontwerp)

INHOUDSOPGAVE Inhoudsopgave ....................................................................................................................3 Voorwoord van het college .........................................................................................4 Leeswijzer opbouw en indeling jaarstukken ..................................................................8 Financiële positie, resultaat en bestemming ........................................................................... 11 Financiële positie ..................................................................................................... 11 Resultaatbepaling .................................................................................................... 11 Resultaatbestemming .............................................................................................. 14 Het Jaarverslag .................................................................................................................. 17 Programmaverantwoording .................................................................................................. 17 Programma 1 Bestuur en dienstverlening ................................................................... 18 Programma 2 Openbare orde veiligheid ......................................................................

27 Programma 3 Fysieke leefomgeving........................................................................... 32 Programma 4 Economie ........................................................................................... 51 Programma 5 Wmo, jeugdzorg en participatiewet ........................................................ 59 Programma 6 Onderwijs, sport en welzijn................................................................... 76 Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB en onvoorzien.......................................... 87 Paragrafen ........................................................................................................................ 96 Paragraaf 1 Lokale heffingen .................................................................................... 97 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicomanagement ............................................ 104 Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................. 114 Paragraaf 4 Financiering......................................................................................... 122 Paragraaf 5 Verbonden partijen............................................................................... 128 Paragraaf 6 Grondbeleid.........................................................................................

141 Paragraaf 7 Bedrijfsvoering .................................................................................... 147 De Jaarrekening ............................................................................................................... 154 Inhoud van de jaarrekening .................................................................................... 155 Overzicht van gerealiseerde baten en lasten en het saldo voor bestemming ................. 157 Overzicht van werkelijke mutaties in reserves per programma .................................... 158 Overzicht van gerealiseerd resultaat voor en na bestemming ...................................... 159 Overzicht van verschillen per programma met toelichting ........................................... 160 Overzicht van incidentele baten en lasten ................................................................. 176 Overzicht van bezoldiging topfunctionarissen ............................................................ 178 De balans ........................................................................................................................ 179 De balans ............................................................................................................. 180 Toelichting op de balans .........................................................................................

181 Vaste activa.......................................................................................................... 185 Vlottende activa .................................................................................................... 189 Vaste passiva ....................................................................................................... 192 Vlottende passiva .................................................................................................. 197 Niet uit de balans blijkende verplichtingen ................................................................ 202 Bijlagen .......................................................................................................................... 205 Single Information Single Audit (SISA) .................................................................... 205 Lasten en baten per taakveld .................................................................................. 212 COVID-19 ............................................................................................................ 214 Bezuinigingen ....................................................................................................... 218

Jaarstukken

3

Voorwoord van het college Geachte gemeenteraad, Hierbij bieden wij u de jaarstukken aan over het jaar 2021.

Doel van de Jaarstukken 2021 In de Begroting 2021 heeft u kaders gesteld. U gaf aan welke plannen er het afgelopen jaar gerealiseerd moesten worden en hoeveel middelen u daarvoor beschikbaar stelde. In deze jaarstukken geven wij aan wat terecht is gekomen van deze plannen. Wij gaan daarbij enerzijds in op de beleidsdoelen en activiteiten in de verschillende programma’s; dat is het jaarverslag. Anderzijds leggen wij verantwoording af over hoe de budgetten zijn besteed en hoe de gemeente er financieel voor staat; dat is de jaarrekening. De wettelijke basis voor het samenstellen van de jaarstukken wordt gevonden in artikel 197 van de Gemeentewet: het college legt aan de raad over elk begrotingsjaar verantwoording af over het door hem gevoerde bestuur, onder overlegging van de jaarrekening en het jaarverslag. De regels uit het ‘Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten’ (BBV) hebben we ook in acht genomen.

Sluitstuk van de planning & controlcyclus 2021 De Jaarstukken zijn het laatste document in de planning en controlcyclus van 2021, ook wel p&c-cyclus genoemd. Startpunt van die cyclus was de Kadernota 2021-2024, gevolgd door de Begroting 2021. Met het vaststellen van die documenten bepaalde u in hoofdlijnen wat er in 2021 moest gebeuren en hoeveel middelen daarvoor beschikbaar waren. Daarmee gaf u kaders voor ons college. In 2021 hebben wij u via een budgetrapportage in mei (Meibrief 2021) en een bestuursrapportage in december (Bestuursrapportage najaar 2021) op de hoogte gehouden van de voortgang van het bestaande beleid en de financiële stand van zaken. Daarmee had u de gelegenheid tussentijds bij te sturen. Met de Jaarstukken 2021 wordt de cyclus voor 2021 zoals gezegd afgerond. Daarmee stellen wij u in staat invulling te geven aan uw controlerende rol.

Ontwikkelingen in 2021 Het jaar 2021 zal waarschijnlijk lang herinnerd worden als het tweede jaar van de coronapandemie. Neder-Betuwe is net als de rest van de wereld ook afgelopen jaar stevig geraakt door de uitbraak van COVID-19 en de maatregelen die getroffen zijn om de gevolgen van de pandemie in te dammen. De maatschappelijke gevolgen zijn ingrijpend geweest. Ook in onze gemeente zijn inwoners ziek geworden en zijn inwoners overleden na een coronabesmetting. Daarnaast hebben de maatregelen van het Rijk ervoor gezorgd dat veel niet kon doorgaan wat voorheen gewoon was. Ondanks dat, is er in 2021 een hoop gerealiseerd. In de programmaverantwoording gaan we uitgebreid in op de voornemens, de voortgang daarvan en de ontwikkelingen die zich hebben voorgedaan. Een aantal resultaten uit 2021 willen we hier expliciet kort noemen, zonder andere resultaten tekort te doen. •

• • •

In 2021 heeft Neder-Betuwe de eerste stappen gezet voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit: een analyse van het buitengebied, een enquête onder bewoners en ondernemers en een start van de samenwerking me politie, brandweer en toezichthouders. Het ontwerp-bestemmingsplan voor de Randweg Opheusden is in 2021 in procedure gegaan. Eind 2021 heeft de raad de Transitievisie Warmte vastgesteld. Doel van dit plan is om de woningen in Neder-Betuwe uiterlijk in 2050 van het aardgasnet af te kunnen sluiten. De laatste fase van het project Casterhoven wordt gebouwd, de grondexploitatiemaatschappij is in 2021 ontbonden.

Jaarstukken

4

• • • • •

•

•

•

• •

In het Rivierenland is het Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025 opgesteld, in de zomer hebben alle gemeenteraden dit vastgesteld. Van de 51 Gelderse gemeenten hebben wij de 14e plaats bemachtigd in de ranglijst van MKBvriendelijkste gemeente 2020-2021. Het definitief ontwerp voor de Veerhaven Ochten is gereed. De klompenpaden in Dodewaard en Ochten zijn klaar, een pad in IJzendoorn is in ontwikkeling. Daarnaast is gestart met het XL-klompenpad, dat alle paden gaat verbinden. In september 2021 heeft de raad de nota Sociaal Domein 'Samen verder op de ingeslagen weg' vastgesteld, met de bedoeling de transformatie in het sociaal domein verder vorm te geven en nieuwe stappen te kunnen zetten. Het lokale Sportakkoord is onder de naam Lokaal Akkoord Neder-Betuwe Bloeit! uitgebreid met lokale doelstellingen en ambities uit het Nationaal Preventieakkoord. Dit heeft geleid tot een Breed Leefstijlakkoord, dat uiting geeft aan onze visie dat sport, bewegen, preventie en een gezonde leefstijl nauw met elkaar verbonden zijn We zijn met twee basisscholen gestart met pilots ‘jeugdhulp in de school’. De pilots hebben als doel om kinderen en gezinnen eerder en sneller te kunnen helpen met laagdrempelige hulp, waarvoor normaal gesproken een verwijzing van het Kernpunt of de huisarts voor nodig is.

Op 1 april 2021 zijn de nieuwe overeenkomsten met aanbieders voor Huishoudelijke ondersteuning van start gegaan. Hiermee hebben we een actueel normenkader, waarmee we onze inwoners passende ondersteuning in het huishouden kunnen bieden. Bij de realisatie van de multifunctionele accommodatie (MFA) in Dodewaard zijn in 2021 beide basisscholen aangesloten. In de zomer van 2021 is de vernieuwde, meer publieksvriendelijke gemeentelijke website live gegaan. Kort daarna heeft de raad een nieuwe visie op Communicatie en Participatie vastgesteld.

Financieel resultaat

Het financieel resultaat over 2021 komt uit op € 6.983.000 voordelig. Wij stellen in deze Jaarstukken voor een deel van dat financieel voordeel te bestemmen voor het alsnog uitvoeren van een aantal activiteiten die in 2021 vertraagd raakten of uitgesteld moesten worden. Het overblijvende financieel resultaat van € 6.056.597 voegen we, conform gestelde kaders in de nota reserves en voorzieningen, toe aan de algemene reserve. Hierdoor verbetert onze financiële weerstandscapaciteit. Een belangrijk onderdeel van een duurzame en gezonde financiële huishouding is onze weerstandscapaciteit: de verhouding tussen de risico’s vertaald in geld en het beschikbare financiële weerstandsvermogen. Gemiddeld genomen wordt in den lande een weerstandsratio van 1 gezien als voldoende, dat is indertijd ook als minimum opgenomen in het coalitieakkoord. U kunt in paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicomanagement lezen dat de weerstandsratio voldoet aan dit uitgangspunt. Analyse Het was in de bestuursrapportage in het najaar al enigszins voorzien: het saldo van de Jaarstukken wijkt af van wat wij toen verwachtten. Op peildatum 1 oktober 2021 verwachtten we het jaar af te sluiten met een resultaat van € 2.275.000, in realiteit is het saldo hoger dan dat. Daarom hebben wij geanalyseerd wat de oorzaken zijn van het relatief hoge jaarrekeningsaldo.

Daarbij gaf onze accountant aan dat Neder-Betuwe hierin niet uniek is: veel gemeenten hebben dit jaar te maken met relatief hoge incidentele overschotten - verbonden partijen eveneens. De overschotten hebben onder andere te maken met de coronapandemie: enerzijds hebben we van het Rijk ruimhartige financiële compensaties gekregen, anderzijds zijn opnieuw niet alle geplande werkzaamheden doorgegaan zoals geraamd. Verder zijn in het jaarrekeningresultaat enkele tussentijdse winstnemingen in grondexploitaties opgenomen, evenals meevallende opbrengsten uit bouwleges: enkele grote projecten hebben eind 2021 gezorgd voor een hogere opbrengst hiervan. Op het gebied van Jeugdzorg is een voordeel ontstaan doordat een aantal cliënten met kostbare jeugdzorg is uitgestroomd en de ontwikkeling van de Wmo-uitgaven valt mee ten opzichte van de raming die dit najaar is gemaakt.

Jaarstukken

5

Wanneer we de grootste overschotten uit deze Jaarstukken (met een bedrag van € 100.000 of meer) op een rij zetten, geeft dat het volgende beeld.

Voorzienbaarheid Dat brengt ons bij een tweede vraag die we onszelf ook hebben gesteld: in hoeverre hadden we het saldo bij de laatste bestuursrapportage beter kunnen prognosticeren? Uit de analyse blijkt dat op peildatum 1 oktober 2021 niet alle overschotten op de euro nauwkeurig te voorzien waren. Maar we zien ook dat een aantal trends en ontwikkelingen die tot de overschotten in deze jaarrekening zouden leiden, zich toen al wel aftekenden. Zo was toen al duidelijk dat er winstnemingen zouden komen, maar ook dat de coronacompensaties (te) ruim ingestoken waren. Hier leren we van: samen met de ambtelijke organisatie nemen we maatregelen om prognoses te versterken, niet alleen voor tekorten, maar ook voor overschotten. En we maken ruimte in de bestuursrapportages om - al dan niet letterlijk winstwaarschuwingen te kunnen geven wanneer precieze bedragen nog niet helder zijn.

Stoplichtmodel In dit voorwoord wijzen we u graag nog even op de leeswijzer van deze jaarstukken en in het bijzonder op het stoplichtmodel dat we hanteren. Voor het resultaat, de planning en de inzet van middelen gebruiken we stoplichtkleuren om aan te geven hoe het jaar is afgesloten. We vragen in het bijzonder uw aandacht voor twee situaties die zich op verschillende plekken voordoen. • De kleur rood wordt in deze jaarstukken twee kanten uit gebruikt voor budgetafwijkingen: voor overschrijdingen én overschotten van meer dan € 25.000. Dat heeft een financieel-technische achtergrond: wanneer er bijvoorbeeld meer inkomsten zijn gerealiseerd dan geraamd, betekent dat weliswaar een voordeel, maar feitelijk een begrotingsonrechtmatigheid, die met de vaststelling van deze jaarstukken wordt rechtgezet. • Het is mogelijk dat er op een programma veel thema's groen gekleurd zijn, terwijl er op hetzelfde programma ook budgetafwijkingen zijn. Deze afwijkingen hebben in dat geval te maken met onderwerpen die geen betrekking hebben op de thema's. In alle gevallen zijn de afwijkingen gedetailleerd toelichting onder de vraag 'Wat heeft het gekost?'. Deze keuzes zijn gemaakt omdat deze Jaarstukken qua opzet (wettelijk moeten) aansluiten bij de begroting en de tussentijdse rapportages van het afgelopen jaar.

Met ingang van het nieuwe begrotingsjaar 2023 - dat gebaseerd is op het nieuwe coalitieakkoord - richten we dit helderder en begrijpelijker in. Jaarstukken

6

Woord van dank We bedanken onze maatschappelijke partners, het bedrijfsleven, verenigingen, kerken, scholen, zorginstellingen, hulpdiensten, betrokken inwoners en vrijwilligers voor hun inzet en veerkracht in 2021. Zelfs onder lastige omstandigheden hebben zij de kracht van Neder-Betuwe zichtbaar gemaakt. Tot slot een woord van dank richting onze medewerkers en de medewerkers van onze verbonden partijen. De maatregelen om coronabesmettingen binnen het gemeentehuis te voorkomen en het werken op afstand van collega’s hebben het werk ook in 2021 niet gemakkelijk gemaakt. Deze jaarstukken laten zien dat het hen gelukt is de dienstverlening draaiende te houden in een jaar waarin weinig vanzelfsprekend was. Hun enthousiasme en flexibiliteit heeft ervoor gezorgd dat er veel is gerealiseerd.

Afsluiting

Met deze jaarstukken sluiten wij een bestuursperiode af: 2021 was het laatste volledige jaar van de coalitieperiode 2018-2022. Op deze periode kijken wij met een goed gevoel terug. Verreweg de meeste ambities zijn behaald of in de steigers gezet. De financiële situatie is goed te noemen - niet ruim, maar zeker niet slecht gezien de financiële uitdagingen waarvoor het Rijk ons stelt. We gaan graag het gesprek over deze jaarafsluiting aan met de raad in nieuwe samenstelling. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Neder-Betuwe

De secretaris, Gerrit Stam

Jaarstukken

De burgemeester, Jan Kottelenberg

7

Leeswijzer opbouw en indeling jaarstukken In de Begroting 2021 en meerjarenraming 2022-2025 legde u de beleidsvoornemens voor het jaar 2021 vast. In deze jaarstukken leggen wij hierover verantwoording af. De indeling van de jaarstukken sluit daarom aan op de begroting 2021. Na een voorwoord van het college, een overzicht van de financiële positie met daarin een uiteenzetting van de resultaatbepaling en resultaatbestemming vindt de verantwoording plaats. Conform artikel 24 van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten moeten de jaarstukken bestaan uit twee delen: het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag bestaat uit: • de programmaverantwoording; • de paragrafen. De jaarrekening bestaat uit: • het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting; • de balans en de toelichting; • de bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen; • de bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld. Het jaarverslag In de programmaverantwoording is per programma aangegeven in hoeverre het programmabeleid en de voortgang van de door u benoemde thema’s op basis van het coalitieprogramma ‘Samenwerken aan een vitale samenleving 2.0’ gerealiseerd zijn. Tevens wordt aangegeven welke activiteiten in 2021 hebben bijgedragen aan de verwezenlijking van de door u beoogde beleidsdoelen.

Programma's Net als in de begroting omvat het jaarverslag zeven programma’s: • Programma 1: Bestuur en Dienstverlening • Programma 2: Openbare orde en Veiligheid • Programma 3: Fysieke Leefomgeving • Programma 4: Economie • Programma 5: Wmo, Jeugd en Participatiewet • Programma 6: Onderwijs, Sport en Welzijn • Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB, en onvoorzien. Elk programma kent de volgende opbouw: • Missie • Actuele kaderstellende beleidsnota’s • Beantwoording van de drie ‘w-vragen’ per thema of verbonden partij:  wat wilden wij bereiken? (de doelstellingen uit het coalitieprogramma)  wat hebben wij hier voor gedaan? (op basis van het uitvoeringsprogramma een overzicht van de bereikte resultaten, de bijbehorende planning en een toelichting, de tabel indicatoren en aanvullende beleidsmatige toelichtingen)  wat heeft het gekost? (tabel met de totale lasten per programma) • Beleidsindicatoren  De beleidsindicatoren zijn voor zover bekend/beschikbaar opgenomen. Als er niets is ingevuld dan zijn deze indicatoren nog niet beschikbaar. • Investeringen • Mutaties in reserves

Jaarstukken

8

Paragrafen De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de financiële aspecten van de begroting/jaarstukken. Deze worden in elke paragraaf bezien vanuit een ander perspectief. Het gaat vooral om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote financiële gevolgen kunnen hebben en/of van belang zijn voor het realiseren van de programma’s. Deze informatie komt in de begroting/ jaarstukken veelal versnipperd voor en is daardoor minder inzichtelijk. De doelstelling van de paragrafen is dat de gemeenteraad de juiste en integrale informatie krijgt om zijn kaderstellende en controlerende rol ook op de beheersmatige aspecten waar te kunnen maken. De kwaliteit daarvan is immers van groot belang voor een continue, effectieve en efficiënte dienstverlening door de gemeente. De jaarrekening De jaarrekening geeft per programma inzicht in de opbouw van het jaarresultaat, dat via een ‘gezuiverd’ exploitatieresultaat (een resultaat exclusief de toevoegingen/onttrekkingen aan reserves) vóór bestemming leidt tot een jaarresultaat na bestemming. Ook de balans met een toelichting op de balansposten is onderdeel van de jaarrekening. Bijlagen Bij deze jaarstukken horen drie bijlagen, die onderdeel zijn van de jaarrekening: • een bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen.

Het betreft hier de Single Information Single Audit (SISA); • een bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld; • een bijlage met de effecten van COVID-19 op de realisatie in 2021. Stoplichtmodel om de voortgang aan te geven In de jaarstukken wordt al jaren een stoplichtmodel gebruikt om de realisatie van het beleid aan te geven. Per thema geven we aan of resultaat, tijd en middelen op schema liggen: Resultaat: Worden de beleidsinhoudelijke doelstellingen (naar verwachting) behaald of is het al gelukt de doelstellingen te behalen? Tijd: Verloopt het behalen van de doelstellingen qua planning op schema? Of is het volgens planning gelukt de doelstellingen te behalen? Middelen: Zijn de toegekende middelen toereikend (geweest)? Resultaat en tijd Voor de voortgang van resultaat en tijd worden vier kleuren gebruikt. Naast de reguliere stoplichtkleuren rood, oranje en groen gebruiken we ook blauw. Die laatste kleur gebruiken we wanneer geen van de andere kleuren voldoende kunnen uitleggen wat in 2021 is gerealiseerd. Dat is bijvoorbeeld het geval wanneer in het afgelopen jaar is besloten de planning of doelen bij te stellen, en de realisatie sindsdien verloopt conform dat gewijzigde besluit. Het resultaat is binnen de geplande tijd behaald, of de realisatie verloopt volgens planning. De doelstellingen zijn wel behaald, maar niet binnen de geplande tijd.

Of: de planning is wel gehaald, maar de doelstellingen zijn niet volledig behaald. Of (voor lopende initiatieven): het is nog niet zeker of het resultaat gehaald kan worden binnen de geplande tijd. We verwachten de doelstellingen niet te behalen en/of wijken sterk af van de planning. Anders, bijvoorbeeld: Er hebben zich ontwikkelingen voorgedaan waardoor de doelstellingen en/of de planning zijn bijgesteld.

Jaarstukken

9

Middelen Voor de middelen worden drie kleuren gebruikt. De doelstellingen zijn binnen het beschikbare budget behaald. Het is nog niet zeker of de doelstellingen binnen het beschikbare budget behaald kunnen worden. Het budget is overschreden of het budget is niet geheel besteed (er zijn middelen over). De financiële afwijking (over- of tekort) wordt voorzien van een toelichting. Groen = geen toelichting Wanneer de realisatie in 2021 conform planning, doelen en budget is verlopen, is geen toelichting opgenomen. Wanneer één van de drie afwijkt, wordt toegelicht wat daar aan de hand is.

Jaarstukken

10

FINANCIËLE POSITIE, RESULTAAT EN BESTEMMING Financiële positie Begroting voor wijziging De begroting 2021 voor wijziging (de primitieve begroting) sloot met een overschot van € 61.000. Begrotingswijzigingen De financiële positie is in 2021 tussentijds door begrotingswijzigingen aangepast. Sommige van deze begrotingswijzigingen hebben geen financieel effect voor het jaar 2021, maar wel een meerjarig financieel effect. Voor deze laatste wijzigingen is het effect voor 2021 derhalve ‘0’.

Overzicht verloop financiële positie over het jaar 2021 Begrotingspositie begroting 2021 voor wijziging Begrotingswijziging Onderwerp Nummer Datum 1-2021 10-12-2020 Belastingverordeningen 2021 41-2020 10-12-2020 Rapportage decemberbudgetten 2020 2-2021 11-02-2021 Planvorming MFA Dodewaard 3-2021 10-06-2021 Jaarrekening ODR 2020 4-2021 10-06-2021 Begroting ODR 2022 5-2021 10-06-2021 Jaarrekening RAR 2020 6-2021 10-06-2021 Begroting RAR 2022 7-2021 10-06-2021 Jaarrekening VRGZ 2020 8-2021 10-06-2021 Begroting VRGZ 2022 9-2021 10-06-2021 Jaarrekening Avri 2020 10-2021 10-06-2021 Begroting Avri 2022 11-2021 10-06-2021 Jaarrekening Regio Rivierenland 12-2021 10-06-2021 Begroting Regio Rivierenland 13-2021 08-07-2021 Jaarstukken Neder-Betuwe 2020 14-2021 08-07-2021 Rapportage budgetten mei 2021 15-2021 10-06-2021 Begroting GGD 2022 16-2021 23-09-2021 Hervormde School Opheusden 17-2021 23-09-2021 Visie communicatie & participatie 41-2021 09-12-2021 Bestuursrapportage najaar 2021 42-2021 09-12-2021 Grex Bonegraaf-Oost en Poort van Ochten 43-2021 09-12-2021 Gebouwenbeheerplan 2022-2025 45-2021 09-12-2021 Coa noodopvang Totaal van de begrotingswijzigingen Begrotingspositie begroting 2021 na wijziging Werkelijk resultaat 2021 Verschil begroting na wijziging en werkelijk resultaat

x € 1.000

overschot

-61

overschot overschot tekort overschot

-9 -393 1 -105 0 -4 0 -56 0 120 0 -30 0 0 227 0 -120 32 -1.925 0 0 50 -2.213 -2.275 -6.983 -4.709

overschot overschot tekort overschot

tekort overschot tekort overschot

tekort overschot overschot overschot overschot

Begroting na wijziging. Na verwerking van de financiële gevolgen van de hierboven genoemde begrotingswijzigingen sloot de begroting na wijziging met een verwacht overschot van € 2.275.000.

Resultaatbepaling Het resultaat over het jaar 2021 De begroting na wijziging sloot met een overschot van € 2.275.000 Het werkelijke resultaat over het jaar 2021 bedroeg € 6.983.000 voordelig. Hieronder volgt een overzicht van het resultaat van Baten en Lasten per programma. Jaarstukken

11

Overzicht van gerealiseerde Baten en Lasten Begr. 2021 voor wijz. Bedragen x € 1.000,-

Lasten

Baten

Saldo

Begr. 2021 na wijz. Lasten

Baten

Saldo

Rekening 2021 Lasten

Baten

Verschil

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

P1 Bestuur en Dienstverlening

2.634

-390

2.244

2.767

-389

2.377

2.903

-436

2.467

136

-47

89

P2 Openbare Orde en Veiligheid

2.258

-26

2.231

2.657

-185

2.472

2.377

-85

2.292

-281

100

-180

P3 Fysieke Leefomgeving

16.173

-9.633

6.540

17.796 -11.102

6.694

18.267 -12.452

5.816

471

-1.350

-879

P4 Economie

3.084

-2.551

533

4.480

-3.990

490

2.273

-2.075

199

-2.207

1.915

-291

P5 WMO, Jeugdzorg en Participatiewet P6 Onderwijs, Sport en Welzijn

22.668

-4.161

18.507

24.045

-4.717

19.328

22.431

-4.767

17.664

-1.613

-50

-1.663

5.757

-1.472

4.285

7.149

-2.779

4.370

6.624

-2.303

4.321

-525

475

-49

P7 Alg. Dekk. Midd, Overhead, VPB, ONV. Gerealiseerd resultaat van Baten en Lasten Mutaties reserves

7.782 -40.561 -32.779

7.391 -45.381 -37.990

-727

-910

-1.636

60.355 -58.793

-5.232

-4.744

134

-4.610

-3.125

-1.623

-5.357

-1.751

-41

-58

-99

Gerealiseerd resultaat

61.858 -61.919

-61

65.872 -72.856

-6.983

-4.785

76

-4.709

Jaarstukken

1.502

1.562

8.117 -44.471 -36.354 67.011 -67.633 3.646

-622

-5.299

-1.652

70.657 -72.932

-2.275

62.267 -67.499 3.606

12

Overzicht van de grootste afwijkingen tussen begroting na wijziging en jaarstukken Hieronder volgt een overzicht van afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de jaarstukken 2021. Het betreft hier afwijkingen groter dan € 25.000 Ook zijn er splitsingen gemaakt tussen voordelen en nadelen en tussen incidenteel en structureel.

Overzicht van de grootste afwijkingen tussen begroting na wijziging en jaarstukken: Progr.

Bedrag:

Voordeel

Incidenteel

x € 1.000

Nadeel

Structureel

143

Nadeel

Incidenteel

1 Bestuur

1

2 Burgerzaken

1

-54

Voordeel

Incidenteel

3 Openbare orde en veiligheid

2

-173

Voordeel

Incidenteel

4 Verkeer en vervoer

3

-238

Voordeel

Incidenteel

5 Cultureel erfgoed

3

100

Nadeel

Incidenteel

6 Openbaar groen en (openlucht) recreatie

3

-177

Voordeel

Incidenteel

7 Riolering

3

150

Nadeel

Incidenteel

8 Afval

3

-91

Voordeel

Incidenteel

9 Milieubeheer

3

-297

Voordeel

Incidenteel

10 Begraafplaatsen en crematoria

3

-8

Voordeel

Incidenteel

11 Ruimtelijke ordening

3

288

Nadeel

Incidenteel

12 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

3

-107

Voordeel

Incidenteel

13 Wonen en bouwen

3

-464

Voordeel

Incidenteel

14 Economische ontwikkeling

4

-48

Voordeel

Incidenteel

15 Fysieke bedrijveninfrastructuur

4

-245

Voordeel

Incidenteel

16 Wet maatschappelijke ondersteuning

5

-429

Voordeel

Incidenteel

17 Jeugd

5

-361

Voordeel

Incidenteel/Structureel

18 Participatiewet

5

-873

Voordeel

Incidenteel

19 Onderwijshuisvesting

6

38

Nadeel

Incidenteel

20 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

6

-69

Voordeel

Incidenteel

21 Sportbeleid en activering

6

-15

Voordeel

Incidenteel

22 Sportaccommodaties

6

45

Nadeel

Incidenteel

23 Culturele presentatie, -productie en -participatie

6

-49

Voordeel

Incidenteel

24 Overhead

AD

-654

Voordeel

Incidenteel

25 Algemene uitkering gemeentefonds

AD

-838

Voordeel

Incidenteel

26 Overige baten en lasten

AD

-32

Voordeel

Incidenteel

27 Vennootschapsbelasting

AD

-44

Voordeel

Incidenteel

28 Reserve verkeer en vervoer

MR

-119

Voordeel

Incidenteel

Overige kleine verschillen overige taakvelden

2

-7

Voordeel

Incidenteel

Overige kleine verschillen overige taakvelden

3

-35

Voordeel

Incidenteel

Overige kleine verschillen overige taakvelden

4

2

Nadeel

Incidenteel

Overige kleine verschillen overige taakvelden

6

1

Nadeel

Incidenteel

Overige kleine verschillen overige taakvelden

AD

-68

Voordeel

Incidenteel

Overige kleine verschillen overige taakvelden

MR

20

Nadeel

Incidenteel

-4.709

Voordeel

Incidenteel/Structureel

TOTAAL (+ = tekort - = overschot)

De verklaring van de grootste afwijkingen tussen begroting na wijziging en jaarstukken zoals hierboven in het overzicht opgenomen, worden bij de derde w-vraag (wat heeft het gekost) per programma uitvoerig toegelicht.

Jaarstukken

13

Resultaatbestemming Bij de resultaatbestemming doen wij u een voorstel om het resultaat van de jaarstukken te bestemmen. Bij de resultaatbestemming onderscheiden we het bestemmen van budgetten voor activiteiten waarvan de werkzaamheden nog niet zijn afgerond (budgetoverheveling) en het bestemmen van het overschot of de dekking van het tekort. Aan u wordt een voorstel gedaan om voor de onderstaande activiteiten waarvan de werkzaamheden in 2021 niet zijn afgerond de aangegeven budgetten voor verdere uitvoering in 2022 beschikbaar te stellen. Voor deze posten zijn de volgende criteria strikt toegepast: • De activiteit is niet uitgevoerd in 2021 door niet beïnvloedbare factoren. • De activiteit kan niet ten laste van het budget voor 2022 worden uitgevoerd. Wij stellen de volgende bestemmingen aan u voor: ICT & I+A programmagids & Informatiebeleidsplan (€ 237.000) De ICT-gerelateerde exploitaties resulteren in 2021 in een eenmalig voordeel van € 393.000. De verschillen zijn als volgt over de ICT budgetten verdeeld. Op ICT is er een voordeel van € 154.000 incidenteel, op I&A programmagids een voordeel van € 244.000 en het Informatiebeleidsplan een klein nadeel van € 5.000. De ambities voor 2021 zijn wederom te groot gebleken. Naast alle doorgeschoven en geplande projecten die opgepakt zouden worden, hebben we in 2021 ook te maken gehad met onderbezetting.

Voor onze going concern werkzaamheden hebben we dit wel tijdelijk kunnen oplossen. Wat betreft de projecten is de ICT formatie te krap en is het in 2021 niet mogelijk geweest om projecten goed op te pakken en door te pakken. Van de middelen die daarvoor begroot waren en nu in werkelijkheid niet besteed zijn stellen wij u voor € 237.000 te bestemmen voor uitvoering (opschoningsactie/inhaalactie) in het jaar 2022. Regionale inkoop Wmo en Jeugd (€ 19.000) Bij Regionale inkoop Wmo en Jeugd is sprake van een incidenteel voordeel van € 19.000. In de raadsinformatiebrief van oktober 2021 (RIB-68) bent u geïnformeerd over de regionale inkoopstrategie die in 2021 is opgesteld. In de bestuursrapportage najaar 2021 zijn de geschatte kosten opgenomen voor het jaar 2021, 2022 en 2023. Het incidentele voordeel in 2021 is ontstaan door vertraging en verschuiving in de planning. Daarom stellen wij u voor om € 19.000 te bestemmen voor uitvoering in 2022. Beschermd Wonen (€ 105.000) Bij Beschermd Wonen is sprake van een incidenteel voordeel van € 105.000.

Bij de Jaarstukken 2020 is reeds verantwoord dat de gemeente Nijmegen (als centrumgemeente), in aanloop naar de nieuwe financiële herverdeling van het landelijk budget in 2023, in 2020 haar opgebouwde reserve beschermd wonen heeft verdeeld over de gemeenten in Gelderland-Zuid en gelden, die van het rijk zijn ontvangen voor sluitende aanpak aan de deelnemende gemeenten heeft overgemaakt. Deze middelen zijn bedoeld om de komende jaren te besteden aan beschermd wonen, sluitende aanpak (wijkGGZ) dak- en thuislozenprojecten, het versterken van lokale zorg- en welzijnsprojecten, schuldhulpverlening en ons lokale project 'tussenvoorziening'. Daarnaast zal er regionaal (met een bijdrage van alle gemeenten) geïnvesteerd moeten worden in voorzieningen en extra capaciteit (projectleider(s). In 2022 zal duidelijk worden wat de nieuwe financiële herverdeling van het landelijk budget met ingang van 2023 zal zijn. Op dat moment zullen wij een meerjarenplan voor Beschermd Wonen opstellen en uw raad voorstellen om de benodigde middelen structureel in de begroting te laten opnemen. Wij houden er rekening mee dat de middelen, die wij in 2020 vanuit de gemeente Nijmegen hebben ontvangen, nodig zijn om de kosten met ingang van 2023 te dekken. Om de middelen tot die tijd beschikbaar te houden voor het doel waarvoor ze zijn ontvangen.

Wij stellen u voor om deze middelen te bestemmen voor uitvoering in 2022 en verdere jaren.

Jaarstukken

14

Bijzondere bijstand (€ 10.000) Bij Bijzondere bijstand is sprake van een incidenteel voordeel van € 244.000. Er is in 2021 in totaal € 173.632 extra rijksbijdrage (niet geoormerkt) ontvangen in verband met de coronacrisis. Het rijk verwachtte extra aanspraak op bijzondere bijstand (coronacompensatie € 6.684) en de tijdelijke regeling TONK (€ 166.948). De landelijke verdeling lijkt gebaseerd op inwoneraantallen en niet op daadwerkelijke economische omstandigheden in de regio. In de praktijk bleek het aantal aanvragen naar aanleiding van de coronamaatregelen in Neder-Betuwe zeer beperkt. Er zijn enkele schrijnende casussen gesignaleerd, maar het door het rijk toegekende bedrag is gelukkig grotendeels niet nodig geweest. Wij verwachten dat baanverlies en/of faillissementen zal leiden tot nadelige effecten op de arbeidsmarkt en zich met vertraging zullen voordoen. Daarmee verwachten wij een eventuele toename in aanvragen van de Bijzondere bijstand pas in 2022 en verder. Om deze toename in 2022 te kunnen opvangen, stellen wij u voor om € 10.000 te bestemmen voor uitvoering in 2022. Arbeidsparticipatie ( € 62.000) Bij Inburgering is sprake van een incidenteel voordeel van € 110.000.

Echter, door inhalen van achterstanden bij huisvesting statushouders en vertraging door de coronamaatregelen van diverse projecten te behoeve van de “ondertussengroep” zijn middelen, die in 2021 met dit doel ontvangen zijn, niet benut. Deze taak is per 1 januari 2022 overgeheveld naar Regio Rivierenland door middel van het aangaan van een DVO. Regio Rivierenland voert deze werkzaamheden in 2022 voor ons uit. Daarvoor is € 59.000 nodig. Tevens zal Vluchtelingenwerk in de eerste drie maanden van 2022 taken afronden en overdragen op basis van de contractafspraken 2021. Daarvoor is € 3.000 nodig. Wij stellen u voor om € 62.000 te bestemmen voor uitvoering in 2022. Coronasteun buurt- en dorpshuizen (€ 9.474) Bij de septembercirculaire 2021 hebben wij corona compensatie ontvangen voor lokale cultuur corona steun en buurt- en dorpshuizen corona steun. Voor de instandhouding van onze culturele infrastructuur wordt op dit moment een nadere regel opgesteld, waarvoor de uitgaven in 2022 zullen plaatsvinden. In de bestuursrapportage najaar 2021 hebben wij hiervoor reeds middelen laten bestemmen, die wij hebben ontvangen in de decembercirculaire 2020. Vanuit de extra middelen die wij in de septembercirculaire 2021 hebben ontvangen, willen wij aanvullend een bedrag laten bestemmen, zodat wij ook onze dorpshuizen de financiële steun kunnen geven die zij nodig hebben.

Daarom stellen wij u voor om een bedrag van € 9.474 te bestemmen voor uitvoering in 2022. Energietransitie (€ 183.066) Het betreft hier rijksmiddelen die worden ingezet om het energieverbruik te verminderen en de energietransitie te versnellen. De middelen zijn bij de decembercirculaire 2019 door het rijk beschikbaar gesteld (2019-2021). De stimuleringsprogramma’s hebben een wat langere aanloop gehad dan verwacht en het proces is nog niet afgerond. Voor de warmtevisie wordt in 2022 een uitvoeringsprogramma opgesteld. Daarna volgt de uitvoering in stappen, dit vergt de nodige begeleiding. Voor de stimuleringsregelingen zijn de termijnen verlengd. Ook hiervoor zijn in 2022 de middelen nodig voor advisering, begeleiding van processen en wordt de informatievoorziening, advisering, begeleiding en communicatie voortgezet. We stellen u voor om dit restantbudget te bestemmen voor uitvoering in 2022. Voorbereiding aanleg randweg Ochten (€ 100.000 voor 2022 en € 86.932 voor 2023) Op basis van een gebiedsvisie Ochten Oost wordt een businesscase naar een alternatieve ontsluiting opgesteld. De uitvoering ervan is niet in één jaar, maar loopt over meerdere jaren tot en met 2023. Het beschikbare onderzoeksbudget had ook over meerdere jaren verdeeld moeten worden.

Daarom stellen we u om het restantbedrag te bestemmen een deel van € 100.000 voor uitvoering in 2022 en een deel van € 86.932 voor 2023.

Jaarstukken

15

Baggerplicht watergangen (€ 74.000) Bij de jaarrekening 2020 zijn middelen toegekend voor het uitvoeren van het verplicht onderhoud van de watergangen. Het Waterschap voert het baggerwerk uit van de A-watergangen. De gemeente moet het baggerwerk gaan uitvoeren voor de B-watergangen. We hebben hiervoor een beheerplan laten maken. Voor de uitvoering van dit beheerplan zijn nog forse middelen nodig. We komen hiervoor met een plan naar de raad. We stellen u voor om de middelen die nog niet zijn besteed (€ 74.000) hiervoor te bestemmen in 2022. AVRI IBOR (€ 40.000) Bij het beheer openbare ruimten door AVRI IBOR is binnen het totale budget een onderschrijding ontstaan. De onderschrijding op het budget heeft meerdere oorzaken. incidenteel voordeel van € 58.000, waarvan € 40.000 voor afronding IBOR waardoor er een incidenteel voordeel overblijft van € 18.000. Wij stellen u voor € 40.000 te bestemmen voor aan afronding Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) ten laste van het jaarrekeningresultaat 2021. Hierdoor blijft er een incidenteel voordeel van € 18.000 in 2021 over. Storting overschot jaarstukken 2021 in de algemene reserve (€ 6.056.597) Voorgesteld wordt het resultaat na bovenstaande bestemmingen toe te voegen aan de algemene reserve. Dit betekent per saldo een bijschrijving van € 6.056.597 aan de algemene reserve.

Jaarstukken

16

HET JAARVERSLAG

PROGRAMMAVERANTWOORDING

Jaarstukken

17

Programma 1 Bestuur en dienstverlening Missie Wij hebben te maken met een veranderende samenleving die voortdurend in beweging is. Dat betekent ook dat wij de samenleving in een eerder stadium willen betrekken bij ontwikkelingen en kansen die op ons afkomen. Bestuur en organisatie staan ten dienste van de inwoners. We redeneren ‘van buiten naar binnen’. Onze bestuurders en medewerkers staan met beide benen in de maatschappij, zodat zij inwoners en maatschappelijke partners op serieuze wijze kunnen betrekken bij voor hen belangrijke vraagstukken. Wij informeren onze inwoners goed en tijdig over het gemeentelijke beleid. Wij voeren onze taken snel, adequaat, klantgericht en klantvriendelijk uit. De wensen van onze inwoners en onze wettelijke taken zijn het uitgangspunt van onze dienstverlening. Kernwaarden die belangrijk zijn voor onze dienstverlening zijn: interactiviteit, pro-activiteit, betrouwbaarheid en persoonlijk contact. Waar het voor het bereiken van onze lokale wensen en doelen nodig is om met andere overheden samen te werken, doen wij dat op een slimme manier. Wij zien de gemeenschappelijke regelingen, die taken voor ons uitvoeren, als een verlengstuk van de gemeente. Zij verdienen serieuze aandacht, sturing en waardering.

Actuele kaderstellende beleidsnota's • • • •

Visie op Communicatie & Participatie Gemeente Neder-Betuwe (2021) Participatie en Inspraakverordening gemeente Neder Betuwe (2015), (bijlage 1), (bijlage 2) Verordening burgerinitiatief Neder-Betuwe (2016) Implementatieplan Klantcontactcentrum (2014)

Thema's 1.1 Communicatie Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen? Een optimaal ingerichte website als communicatief sterk middel om zoveel mogelijk inwoners snel op weg te helpen, juist ook op het vlak van de zorg voor onze inwoners (sociaal domein) • Een modern ingerichte website, klantgericht, toegankelijk en gebruiksvriendelijk. Tijdige en proactieve communicatie met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers • Vaststellen van een nieuw communicatiebeleidsplan, waarbij de raad wordt betrokken in de kaderstelling van het beleid. • Optimaliseren van openingstijden van het Klantcontactcentrum (KCC) vanaf 2021. De begroting en jaarrekening zijn digitaal eenvoudig toegankelijk en begrijpelijk voor inwoners • Digitaal ontsluiten van de begroting en jaarrekening (LIAS) Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Publieksvriendelijkere website is in augustus 2021 live gegaan. Visie op Communicatie en Participatie is in september 2021 door Raad vastgesteld. De dienstverlening van de gemeentewinkel wordt gemonitord. Financiële stukken zijn via website en socials openbaar gemaakt.

Jaarstukken

18

Ontwikkelingen? Visie communicatie en participatie Uw Raad heeft in september 2021 de Visie op communicatie en participatie vastgesteld. In deze visie zijn vier actieprogramma’s uitgewerkt met meer dan twintig actiepunten, eenmalig en structureel. Hoofdpunten uit de visie zijn dat de gemeente luistert naar signalen uit de omgeving, de samenleving betrekt bij ontwikkelen van plannen en dat de gemeente hierbij faciliteert, inspireert en verbindt en voeling houdt met wat de informatiebehoefte is. Kortom de gemeente wil (nog steeds én meer): 1. doelgroepgericht communiceren; 2. vanzelfsprekende participatie voor betere plannen en zorgvuldige besluitvorming; 3. een communicatieve en participatieve organisatie zijn waarin medewerkers optimaal toegerust zijn om communicatie en participatie te integreren in hun werk; 4. zich positioneren bij regionale initiatieven en laten zien wat ze in huis heeft: een gemeente waarin het goed leven, wonen en werken is (profileren). Met de visie is budget beschikbaar gesteld om een online participatie-platform te ontwikkelen. Hiermee kan de gemeente inwoners en ondernemers rechtstreeks bereiken en vooral betrekken bij beleidsontwikkelingen en projecten: we kunnen hiermee onze participatie professioneler en gestructureerd vormgeven. Dit platform kan ook ingezet worden voor burgerinitiatieven.

De planning is om dit participatieplatform in de 2e helft van 2022 te lanceren. Vanaf laatste kwartaal 2021 monitoren we of we met de huidige ambities en formatie kunnen voldoen aan de vraag naar communicatie en participatie. De samenleving verandert: het vertrouwen in de (lokale) overheid staat onder druk, burgers zijn mondig en kritisch en zijn (steeds meer) gewend via eigen gekozen kanalen geïnformeerd te worden. Communicatie wordt daarmee sneller en gerichter maar ook ‘minder maakbaar’: aansluiten bij de beleving van de doelgroep wordt nóg belangrijker. De gemeente kent een sterke bevolkingsgroei, grote bedrijvigheid en heeft stevige ambities in het fysieke en sociale domein. Onderwerpen zoals de invoering van de Omgevingswet, Energietransitie, Klimaatadaptatie, Wooncrisis, Duurzaamheid, Jeugd- en Ouderenzorg en de nieuwe Wet open overheid (Woo, per 1 mei 2022): ze vragen veel communicatieve en participatieve inzet van de hele organisatie en ondersteuning van team Communicatie. Wij zien een spanningsveld ontstaan tussen de gekozen, hoge ambities en de huidige formatie van de organisatie. Openingstijden Gemeentewinkel In bijna heel 2021 hebben we door de gevolgen van de coronapandemie aangepaste openingstijden van het Klantcontactcentrum en de Gemeentewinkel gehanteerd.

We hebben geconstateerd dat dit weinig tot geen problemen (wachttijden of moeilijk bereikbaar) heeft opgeleverd voor onze inwoners, ondernemers en instellingen. In 2021 is wel besloten om de telefonische bereikbaarheid te verruimen. We hebben de telefonisch beschikbaarheid gezet op elke doordeweekse werkdag van 08.30 - 17.00 uur. Door de huidige financiële situatie en de nieuwe inzichten die de coronacrisis met zich meebrengt, houden wij de openingstijden opnieuw tegen het licht. We bekijken onder meer welke mogelijkheden er zijn om via herschikking van de openingstijden tot besparing te komen zonder afbreuk te doen aan het niveau van dienstverlening. Dit doen we o.a. door te experimenteren met de openingstijden, uiteraard gebeurt dit op een manier dat voor de inwoners en ondernemers duidelijk is wanneer het gemeentehuis wel en niet open is. Verder gebruiken wij data uit het NVVB-dashboard en organiseren wij een klanttevredenheidsonderzoek. Nu de corona maatregelen zijn vervallen kunnen we pas echt ondervinden en monitoren en aan de hand van deze resultaten moeten we bepalen wat wenselijk is.

Jaarstukken

19

1.2 Een gezonde organisatie Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen? Een gezonde en professionele organisatiecultuur • Werken aan een compacte en efficiënte organisatie. • Werken aan een gezonde bestuurs- en organisatiecultuur, waarin professioneel, open, klant- en resultaatgericht wordt samengewerkt. Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel.

Ontwikkelingen? Het bestuur heeft, na de komst van een nieuwe wethouder een jaar eerder, in 2021 geen wisselingen ondergaan. Binnen de ambtelijke organisatie zijn er een nieuwe afdelingsmanager voor de Sociale Pijler en een nieuwe adjunct-afdelingsmanager voor Bedrijfsvoering gekomen. Beide managers hebben voor continuïteit kunnen zorgen en bouwen samen met hun teams verder aan de organisatie. Het jaar 2021 was voor veel medewerkers een uitdagend jaar vanwege de coronapandemie en het verzoek van het COA om enkele honderden vluchtelingen op te vangen. Daarnaast is meer en meer duidelijk geworden dat er een hoge werkdruk wordt ervaren. Daar is aandacht voor en daar wordt in 2022 nadrukkelijk actie op ondernomen. Desondanks is er veel werk verzet en zijn medewerkers erg loyaal, wat ook zichtbaar werd in de resultaten van het in september 2021 uitgevoerd medewerkerstevredenheidsonderzoek. In paragraaf 7 Bedrijfsvoering vindt u meer informatie over de ambtelijke organisatie in 2021.

1.3 Intergemeentelijke en regionale samenwerking Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen?

Gemeente Neder-Betuwe blijft zelfstandig en is voorloper bij het ontwikkelen en benutten van kansen in de regio • Met effectiever en efficiënter samenwerken met andere gemeenten kunnen we onze gezamenlijke lokale ambities bereiken, kosten besparen, kwetsbaarheid verder verminderen en expertise benutten. Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel.

Ontwikkelingen? Regionale samenwerking is en blijft belangrijk, zeker ook omdat de regio steeds vaker de rol heeft van spin in het web tussen overheden, bedrijven, kennisinstellingen en inwoners. De interacties op regionaal niveau vragen om een goede coördinatie en sturing. De uitdagingen voor gemeenten - en dus voor Neder-Betuwe - zijn groot en overstijgen de gemeentegrenzen.

Jaarstukken

20

Ook in 2021 was regionale versterking en profilering van belang voor de economische weerbaarheid, het vestigingsklimaat en een veerkrachtige arbeidsmarkt. Onze samenwerking met andere gemeenten is daarnaast gericht op het versterken van onze daadkracht en bestuurlijke slagkracht, en op het realiseren van onze lokale doelen en ambities. We merken wel dat de bestuurlijke drukte toeneemt: het Rijk dwingt op steeds meer gebieden samenwerking af. In deze jaarstukken zijn op verschillende plaatsen voorbeelden opgenomen van samenwerkingen. Zo is in 2021 Gelderland-Zuid voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit gestart met de Aanpak veilig buitengebied, hebben de Rivierenlandgemeenten hun samenwerking voor de Wet inburgering geformaliseerd, is een nieuwe regionale inkoopstrategie Wmo en Jeugd vastgesteld en is een bestuurlijk overleg gestart voor de afstemming van stikstof- en andere ruimtelijke vraagstukken. Op diverse beleidsterreinen en taken werken we via verbonden partijen samen met andere gemeenten. Deze verbonden partijen, zoals Avri, GGD en Regio Rivierenland, zijn ieder meer gedetailleerd beschreven in de respectievelijke begrotingsprogramma's en in paragraaf 5 Verbonden Partijen.

1.4 Optimaal benutten (subsidie)gelden

Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen? Optimaal benutten van subsidiegelden van hogere overheden, bedrijven en overige instellingen • Tijdig betrekken van de gemeenteraad bij wensen. • Zo vroeg mogelijk in beeld brengen van mogelijke subsidiabele projecten. • Inzetten van partijkanalen en regionale afstemming voor lobbytrajecten. Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel.

Ontwikkelingen? Voorbereiding inzet subsidioloog Ook in 2021 maken we gebruik van subsidies voor de realisatie van onze ambities. Een voorbeeld daarvan is de inzet van gelden uit de Regio Deal Fruitdelta Rivierenland voor maatregelen om de klimaatadaptatie te versnellen, de regionale Woonmonitor en de beheerstichting voor de huisvesting van arbeidsmigranten. In het najaar van 2021 hebben we de inzet van een subsidioloog voorbereid, die de aanvragen en afhandeling verder zou kunnen structureren. Over de inzet zal in 2022 besluitvorming plaatsvinden.

1.5 Procedures en vergunningen

Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen? Alleen noodzakelijke regels en verordeningen handhaven • Deregulering. • Continue ontwikkeling van de efficiëntie van procedures. • Actualiseren van beleid. Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Ditekst voor een goede uitlijning in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een tabel.

Jaarstukken

21

Ontwikkelingen? Nieuwe regelgeving coronapandemie De COVID-19-pandemie heeft het afgelopen jaar gezorgd voor extra regelgeving die uitgevoerd en gehandhaafd moest worden. Zo voert de gemeente de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (TOZO) en Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten (TONK) uit, net als de regels die voortkwamen uit de noodverordeningen en tijdelijke wet- en regelgeving rondom maatregelen op landelijk niveau. Deregulering is in zo'n tijd lastig te realiseren, wel is geprobeerd de vereisten en procedures zo simpel mogelijk te houden. Voorbereiding op nieuwe regelgeving Omgevingswet In het najaar van 2021 hebben we geïnventariseerd welke verordening en beleidsregels technisch en inhoudelijk moeten worden aangepast aan de Omgevingswet. Toen gingen we er vanuit dat die wordt ingevoerd per 1 juli 2022. Inmiddels weten we dat de verwachtte ingangsdatum is verschoven naar 1 januari 2023. Na de zomer van 2022 worden de aangepaste verordeningen en beleidsregels ter besluitvorming aangeboden.

1.6 Stedenband Wat wilden we bereiken en wat zouden we daarvoor doen? Stedenband met een agrarische gemeente buiten Nederland • Onderzoeken van mogelijkheden voor een stedenband met een agrarische gemeenschap. Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Voor samenwerking met een agrarische gemeenschap is het logisch samen te werken met onze ondernemers in de Laanboomsector. In eerdere jaarverslagen is al aangegeven dat er nu geen commitment is vanuit TCO voor het opzetten van een stedenband. In 2021 is er daarom niet actief aan gewerkt. Mocht er in de toekomst vanuit de ondernemers alsnog commitment ontstaan voor een stedenband, dan zullen wij het onderzoek opnieuw oppakken.

Ontwikkelingen? Bij de vaststelling van de Begroting 2022 en Meerjarenraming 2023 heeft de raad besloten tot een heroverweging op de bestaande stedenband met het Poolse Pępowo. Besloten is om de stedenband over te dragen aan de samenleving en de raming voor bezoeken over en weer per 2023 te schrappen uit de gemeentebegroting. De uitwerking van deze heroverweging vindt plaats in 2022.

Overige ontwikkelingen Voorbereidingen noodopvang van vluchtelingen In oktober 2021 heeft het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers de gemeente meegedeeld dat een paar honderd vluchtelingen enkele maanden opgevangen zouden worden in twee riviercruiseschepen in de Waalhaven bij Dodewaard. Dat bleek een complex vraagstuk, gezien de veiligheidssituatie van deze locatie en de beoogde samenstelling van de groep. Via brieven en informatiebijeenkomsten zijn de inwoners van Dodewaard hierover geïnformeerd. Na wekenlang overleg met de betrokken partijen moesten COA en de gemeente echter beslissen dat - ondanks de inspanningen - het niet lukte om een veilige plek vrij te maken voor vluchtelingen.

Jaarstukken

22

Verbonden partijen Regio Rivierenland Welke beleidsdoelstellingen wilde de verbonden partij voor ons bereiken en wat zou de verbonden partij daarvoor doen? Mobiliteit Goede bereikbaarheid van, naar en in de regio is een randvoorwaarde voor de economische groei en ontwikkeling van Rivierenland. De bereikbaarheid, veiligheid en doorstroming op de snelwegen A2 en A15 en op de provinciale en lokale wegen staan onder druk. Regionaal is het van belang om samen te werken aan de bereikbaarheid en te zorgen voor samenhang van mobiliteitsvraagstukken. Dit geeft de lobby richting Rijk en provincie meer kracht. Wij dragen jaarlijks €1,- per inwoner bij aan het regionale Mobiliteitsfonds. Er wordt ingezet op robuuste, duurzame en slimme bereikbaarheid van de regio. Het Uitvoeringsplan Mobiliteit is in juni 2019 vastgesteld. Dit uitvoeringsplan is een doorlopend programma en zet in op een robuust, duurzaam en slim netwerk. Van belang is het bevorderen van het gebruik van de fiets en het optimaliseren van het openbaar vervoer. Niet alleen voor een bijdrage aan het klimaat, ook de vitaliteit van burgers en de leefbaarheid van de kernen neemt hiermee sterk toe. Het verbeteren van de bereikbaarheid wordt zoveel mogelijk op een slimme, duurzame en innovatieve manier gedaan.

Belangrijke projecten zijn samenwerking met Rijkswaterstaat en/of de provincie voor de verbetering van de doorstroming op de A2 en A15, de spoorverbinding Tiel – Arnhem en verbreding Rijnbrug. Breedband De gezamenlijke ambitie van Regio Rivierenland is om een 100% dekkend open breedbandnetwerk te realiseren. Meer hierover is opgenomen in Programma 4 Economie, bij de Uitvoeringsorganisatie Breedband Rivierenland (UBR). Economie en Logistiek Wij dragen jaarlijks € 3,- per inwoner bij voor vulling van het Regionaal Investerings Fonds (RIF). Subsidieaanvragen bij het RIF kunnen gaan over een van de drie regionale (economische) speerpunten of op een combinatie van speerpunten. Wat gaat de regio ervoor doen? Informeren, stimuleren en faciliteren van ondernemers in Neder-Betuwe bij het indienen van RIF projectaanvragen. Wij ondersteunen de Logistieke Hotspot Rivierenland (LHR) en zijn betrokken bij de verbetering van LHR naar LHR 2.0. In de gewijzigde organisatiestructuur LHR 2.0 wordt niet meer gewerkt met certificaten, maar met partnerschap van de verschillende samenwerkingspartners. De gemeenten binnen Regio Rivierenland worden dan partner van de Stichting Nieuwe LHR. Recreatie en toerisme Ondersteunen van RBT Rivierenland met een jaarlijkse bijdrage van € 1,06 per inwoner en hier jaarlijkse prestatieafspraken met het RBT over maken.

RBT Rivierenland zet 20 uur dienstverlening specifiek voor Neder-Betuwe in. Agribusiness Faciliteren van Greenport Gelderland met een jaarlijkse financiële bijdrage en zitting nemen in de Stuurgroep en Projectgroep Laanboompact. Regionale profilering, lobby en versterking Werken aan de profilering, lobby en branding van de regio Delta Fruitland in overeenstemming met het uitvoeringsprogramma van het Ambitiedocument 2016-2020 Regio Rivierenland. De regio komt met een procesvoorstel voor evaluatie van het Ambitiedocument 2016-2020 en RIF 2016-2020 en met een aanpak voor herijking van het Regionale Ambitie document (2020-2024).

Jaarstukken

23

Duurzame energie Erop richten om in 2020 10% van de regionaal verbruikte energie lokaal en duurzaam op te wekken en het gebruik van fossiele brandstoffen te verminderen. Dit conform het uitvoeringsprogramma Duurzame Energie. Resultaat/tijd Middelen

Toelichting Dit in een tabel. Dit is witte tekst voor een goede uitlijning in een ta

Ontwikkelingen? Regionaal Economisch Ambitiedocument 2021-2025 In juli 2021 heeft de raad van Neder-Betuwe het herijkte Regionaal Economisch Ambitiedocument 2022-2025 vastgesteld, nadat de raad in verschillende bijeenkomsten was betrokken bij de aanpak en inhoud hiervan. Het Ambitiedocument focust op drie regionale economische speerpunten: 1. Agribusiness, 2. Logistiek & Vestigingsklimaat bedrijven en 3. Recreatie & Toerisme. Met het ambitiedocument werken de Rivierenlandgemeenten in de komende jaren gericht samen aan een optimale balans tussen economische groei en de brede welvaart in de regio Rivierenland. Een belangrijk -financieel- instrument om de gezamenlijke ambities te realiseren, is het Regionaal Stimuleringsfonds (per 2022 de opvolger van het Regionaal Investeringsfonds, RIF) waarmee economische innovatie in de regio wordt gestimuleerd. Hieraan draagt Neder-Betuwe vanaf 2022 twee euro per inwoner bij. Dat is minder dan de drie euro per inwoner die voorheen aan het RIF werd bijgedragen. Veerverbindingen De provincie Gelderland heeft aangekondigd niet langer het Verenfonds te ondersteunen. Uit dit fonds worden tegemoetkomingen betaald in exploitatietekorten van veerponten. In 2021 is daarom overleg gestart met Regio Rivierenland en VNG Gelderland over de financiële toekomstbestendigheid van de veerverbindingen.

Intensivering samenwerking rondom ruimtelijke kwaliteit In 2021 hebben de portefeuillehouders Ruimte van de Rivierenlandgemeenten geconstateerd dat het belangrijk is meer regionaal af te stemmen rondom de aanpak van het stikstofvraagstuk. Activiteiten in de ene gemeente hebben immers effecten in andere gemeenten en onderling kan geprofiteerd worden van stikstofruimte die elders ontstaat in de regio. Ook is het belangrijk om gezamenlijk op te trekken in de Gelderse stikstofaanpak. Regio Rivierenland heeft in 2021 als proef enkele overleggen georganiseerd. De uitkomst daarvan was dat het overleg succesvol is en gebruikt kan worden om andere ruimtelijke vraagstukken te behandelen, zoals de ruimtelijke effecten van duurzame energie, spuitzonering in de fruit- en boomteelt en de gebiedsagenda. De integrale aanpak bevordert dat er oplossingen over de eigen gemeentegrenzen en tussen verschillende domeinen worden gevonden. De gemeenten overleggen daarom tot eind 2022 intensiever over deze ruimtelijke vraagstukken. Inkoopproces Wmo en Jeugd In 2021 is de nieuwe regionale inkoopstrategie met bijbehorende uitgangspunten vastgesteld. Het regionale inkoopproces Wmo en Jeugd loopt tot en met 2022, de nieuwe contracten gaan in per 1 januari 2023. Meer hierover is opgenomen onder 'overige ontwikkelingen' in programma 5 Wmo, Jeugdzorg en Participatiewet.

Inburgering In 2021 werkten de gemeenten in Rivierenland samen aan de voorbereiding en uitvoering van de nieuwe Wet inburgering. Meer hierover is opgenomen onder thema 5.2 (Maatschappelijke participatie Iedereen doet mee) in begrotingsprogramma 5.

Jaarstukken

24

Gebiedsagenda In 2021 is Regio Rivierenland op verzoek van de provincie gestart met het opstellen van een Strategische Gebiedsagenda, die de opgaven van de Pentahelix van overheden, ondernemers, inwoners, organisaties en onderwijsinstellingen aan elkaar verbindt. De Gebiedsagenda gaat over het sneller en breder realiseren van doelstellingen als brede welvaart, een duurzame economie en een goede leefomgeving. Het traject is mede vanwege de coronapandemie enigszins vertraagd, het is de bedoeling om de Gebiedsagenda in 2022 verder uit te werken en voor instemming voor te leggen aan de gemeenteraden.