Bijlage bij vraag 39 - Formatiebenchmark Neder-Betuwe

GEMEENTE

NEDER-BETUWE ANALYSE OMVANG AMBTELIJKE ORGANISATIE

Eindrapport 24 mei 2022

1. Achtergrond

Waarom dit onderzoek?

2. Aanpak 4. Financiën gespiegeld 5. Personeel

Daarom heeft de gemeentesecretaris aan Rijnconsult en Cebeon opdracht gegeven tot een benchmarkonderzoek.

3. Financiën

De ambtelijke organisatie van Neder-Betuwe staat onder druk. De ambities zijn hoog en de draagkracht van de organisatie kent zijn beperkingen. Recent heeft het MT een gesprek gevoerd met het college over extra inzet die nodig is om de korte termijn ambities waar te kunnen maken en ook wat in meer structurele zin nodig is. In het licht van deze discussie heeft het college aangegeven onder meer behoefte te hebben aan een onafhankelijk oordeel over de kwantiteit van de organisatie, afgezet tegen de opgaven die er liggen.

6. Personeel gespiegeld

1. Achtergrond

Hoe is het onderzoek uitgevoerd?

2. Aanpak 3. Financiën 4. Financiën gespiegeld 5. Personeel 6. Personeel gespiegeld

Veel toegepaste methode die zicht geeft op het effect van gemeentelijke keuzes door kostenverschillen te objectiveren 1. vanuit de gemeentelijke administratie brengen we de totale exploitatie op basis van de rekening 2020 in beeld 2. we spiegelen de totale exploitatie aan de structurele inkomsten vanuit het gemeentefonds (links in figuur) 3. binnen dit kader zoomen we in op de personele lasten (rechts in figuur) 4. we benchmarken de personele lasten van Neder-Betuwe aan 3 referentiegemeenten: Buren, Tholen en Zwartewaterland. De referentiegemeenten zijn geselecteerd op basis van overeenkomstige structuurkenmerken en zijn qua opbouw van de personele lasten vergelijkbaar gemaakt.

2. Aanpak

taakgebieden gemeentefonds conform Besluit Begroten en Verantwoorden (Iv3)

1. Achtergrond

Hoe is de exploitatie van Neder-Betuwe opgebouwd?

4. Financiën gespiegeld

In 2020 ontving NederBetuwe bijna 200 euro per inwoner uit onroerende zaakbelasting

3. Financiën

In 2020 gaf NederBetuwe circa 350 euro per inwoner uit aan voorzieningen voor jeugdhulp

5. Personeel 6. Personeel gespiegeld

Een groot deel van de netto lasten in 2020 hangt samen met terreinen waarop flinke opgaven liggen: sociaal domein (jeugd en Wmo), infrastructuur en ruimte. In de netto lasten is rekening gehouden met taakgerelateerde baten, zoals specifieke uitkeringen, leges en kostenverhaal. In de meerjarenbegroting lopen de netto lasten in de ruimtelijke pijler op, terwijl de netto lasten in de sociaal pijler op termijn lijken te stabiliseren.

1. Achtergrond

Netto lasten Neder-Betuwe gespiegeld aan inkomsten gemeentefonds

2. Aanpak 6. Personeel gespiegeld

Afgezet tegen de inkomsten uit het gemeentefonds heeft Neder-Betuwe relatief: ➢ lage netto lasten op algemene ondersteuning (overhead), sport/cultuur, participatie, basisvoorzieningen, Wmo ➢ hoge netto lasten op jeugd, voormalig bestuur, ruimte/milieu (ODR, inhuur). De extra inzet op jeugdzorg en ruimte is mogelijk door beperkte uitgaven op overige taakgebieden en extra OZB. Naast aflopende inkomsten uit precario heeft Neder-Betuwe relatief weinig overige eigen middelen.

5. Personeel

Voor Ruimte geeft NederBetuwe 36 euro per inwoner meer uit dan er vanuit het gemeentefonds beschikbaar is (na aftrek taakgerelateerde baten)

4. Financiën gespiegeld

Neder-Betuwe bekostigt de per saldo extra uitgaven uit opbrengsten van de onroerende zaakbelasting die hoger zijn dan waarmee het gemeentefonds rekening houdt

3. Financiën

Voor Jeugd geeft NederBetuwe circa 130 euro per inwoner meer uit dan er vanuit het gemeentefonds beschikbaar is

3. Financiën 4. Financiën gespiegeld

In 2020 huurde NederBetuwe voor circa 60 euro per inwoner extern personeel in voor ruimtelijke taken, naast 40 euro per inwoner aan eigen personeel

2. Aanpak

Naast circa 20 euro per inwoner aan salarislasten voor eigen personeel werd in 2020 voor circa 15 euro per inwoner extern personeel ingehuurd voor jeugd

In 2020 gaf Neder-Betuwe ruim 100 euro per inwoner uit aan eigen personeel voor algemene ondersteuning en huurde op dit taakveld voor ruim 30 euro per inwoner extern personeel in

1. Achtergrond

Hoe hoog zijn de personele lasten Neder-Betuwe?

5. Personeel 6. Personeel gespiegeld

Neder-Betuwe heeft in totaal een formatie van 144 fte en een bezetting van 121 fte. Deze vacatureruimte worden deels opgevangen met inhuur. Naast algemene ondersteuning wordt vooral extern personeel ingehuurd voor ruimte en jeugdhulp. Dit brengt in totaal ongeveer 550 euro per inwoner aan personele lasten mee: circa 420 euro per inwoner salarislasten plus 130 euro per inwoner inhuur.

1. Achtergrond

Personele lasten Neder-Betuwe gespiegeld aan referentiegemeenten

2. Aanpak 5. Personeel 6. Personeel gespiegeld

Afgezet tegen de benchmark heeft Neder-Betuwe in 2020 relatief: ➢ lage personele lasten voor algemene ondersteuning (overhead) en participatie ➢ hoge personele lasten voor bevolkingszaken, Wmo, jeugd, en ruimte. Overigens valt bij jeugd op dat ook de referentiegemeente Buren (zelfde regio) vergelijkbare hoge lasten heeft. ➢ weinig uitgaven aan eigen formatie, wat wordt gecompenseerd door veel externe inhuur

4. Financiën gespiegeld

In vergelijking met de referentiegemeenten heeft Neder-Betuwe in 2020 relatief hoge lasten voor extern personeel bij met name Ruimte en daarnaast Jeugd

3. Financiën

In vergelijking met de referentiegemeenten heeft Neder-Betuwe in 2020 relatief zeer lage personele lasten bij algemene ondersteuning

1. Achtergrond

Lasten Neder-Betuwe gespiegeld aan opgaven

2. Aanpak 3. Financiën 4. Financiën gespiegeld 5. Personeel 6. Personeel gespiegeld

➢ Uit het coalitieprogramma 2018-2022 en de Kadernota 2022-2025 blijkt dat Neder-Betuwe relatief grote opgaven heeft in het ruimtelijk domein: laanboomsector, extra woningbouw, centrumvoorzieningen. Dit vraagt naast een ruime inzet van eigen personeel tevens een forse extra inzet van extern ingehuurd personeel (deels kostbare specialistische kennis). Dit verklaart de relatief hoge personele lasten op het taakgebied Ruimte. ➢ In het sociaal domein is volgens het coalitieprogramma een efficiencyslag mogelijk (transformatie). Deze transformatie lijkt in 2020 nog niet het beoogde (financiële) effect te hebben gehad gezien de relatief grote inzet op jeugd (programmatisch én personeel) in combinatie met de relatief lage uitgaven aan (preventieve) basisvoorzieningen en sport & cultuur.

Conclusies Uit de benchmark blijkt dat Neder-Betuwe relatief lage salarislasten heeft (1), maar relatief veel inhuur (5). Inhuur biedt flexibiliteit en kan voorzien in de behoefte aan specialistische kennis voor (tijdelijke) opgaven. In Neder-Betuwe wordt met inhuur echter ook een groot deel van de vacatures (4) in de vaste formatie opgevangen. Hierdoor heeft Neder-Betuwe relatief hoge personele lasten (7). Neder-Betuwe

Referentiegemeenten

salarislasten €/inwoner

421

446

2

waarvan overhead

25%

33%

3

management in % fte

5,7%

7,1%

4

vacatures in % formatie

16%

6%

5

inhuur €/inwoner

130

88

6

waarvan inhoudelijk

74%

59%

7

totaal personele lasten (1+5)

551

534

8

bijdragen aan gemeenschappelijke regeleingen €/inwoner

295

414

De taakgebieden Jeugd en Ruimte leggen een relatief groot beslag op de exploitatie van Neder-Betuwe. Deze taakgebieden vragen veel personele capaciteit. In vergelijking met de referentie-gemeenten is er weinig capaciteit beschikbaar voor ondersteuning (2) en management (3). De beperkte bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen (8) duiden er op dat Neder-Betuwe relatief weinig taken elders heeft belegd en dat dit geen verklaring vormt voor de lagere salarislasten.

Conclusies

1

Aanbevelingen De reguliere taken van Neder-Betuwe vragen om meer personele capaciteit op algemene ondersteuning en management. Op grond van de benchmark gaat het om 10 tot 14 fte extra ten opzichte van de capaciteit die in 2020 wordt ingezet. Om te bepalen of en op welke functieniveaus deze extra formatie wordt ingezet bevelen wij aan te onderzoeken of en op welke taakgebieden de beperkte bezetting van overhead en management ten koste gaat van de interne en externe dienstverlening.

De beoogde transformatie van het sociaal domein en de relatief grote opgaven in het ruimtelijk domein blijven ook in de komende jaren veel personele capaciteit vragen. Zolang een deel van de vacatureruimte in de begroting wordt benut voor de extra inzet op Ruimte en Jeugd, zal elders dekking moeten worden gevonden voor de structureel benodigde extra capaciteit op algemene ondersteuning en management. Binnen andere taakgebieden lijkt echter weinig lucht in de begroting te zitten. Wel bevelen wij aan te onderzoeken in welke mate er langdurige inhuur plaatsvindt op functie die ook vast – en daarmee goedkoper – in de formatie zouden kunnen worden opgenomen, eventueel door aanpassingen in het salarisgebouw. Het gemeentefonds biedt een vergoeding voor de reguliere taken van gemeenten. Voor aanvullende opgaven dient in beginsel andere dekking gevonden te worden. Dit vraagt om bestuurlijke keuzes, die mede afhankelijk zijn van de duur en achtergrond van de opgaven.

Aanbevelingen

De taakvelden Ruimte en Jeugd vragen in 2020 relatief veel (tijdelijke) personele capaciteit, die deels wordt ingehuurd. Zonder deze inhuur en met de genoemde uitbreiding van algemene ondersteuning en management zou de personele capaciteit van Neder-Betuwe vergelijkbaar zijn met de referentiegemeenten.