Bijlage - Accountantsverslag 2020

Accountantsverslag Gemeente Neder-Betuwe Boekjaar 2020

1

Aan de Gemeenteraad van de Gemeente Neder-Betuwe Burg. Lodderstraat 20 4043 KM OPHEUSDEN Breda, 22 juni 2021 Geachte leden van de Gemeenteraad, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat is opgesteld in het kader van de opdracht om de jaarrekening 2020 van de gemeente Neder-Betuwe te controleren. Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden uit hoofde van de jaarrekeningcontrole 2020 naar voren zijn gekomen. Het accountantsverslag is uitsluitend opgesteld voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht. Wij hebben op 22 juni 2021 een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening 2020.

Vanwege de Corona maatregelen hebben wij afgelopen jaar de controles en werkzaamheden volledig digitaal uitgevoerd. Hierdoor gingen afstemmingen over bevindingen en het proces anders dan gebruikelijk. Wij danken de medewerkers voor de samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van ons accountantsverslag. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en lichten de inhoud van deze rapportage graag nader aan u toe. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V. w.g. drs. R. Opendorp RA Partner

2

Inhoudsopgave

1.

Bestuurlijke samenvatting

4

2.

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

8

3.

Financiële positie

20

4.

Bevindingen interne beheersing

23

5.

Overige onderwerpen

26

Bijlagen

30

3

Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringwaarden

Toelichting

De cijfers over 2020 sluiten met een resultaat van € 1.783.000 voordelig. De begroting sloot met een klein tekort. Met name door voordelen op taakvelden participatiewet en overhead ten opzichte van de begroting verklaren dit verschil. Voor een uitgebreide toelichting op de financiële kengetallen verwijzen wij naar hoofdstuk 3

5

1. Bestuurlijke samenvatting Wij hebben op 22 juni 2021 een goedkeurende controleverklaring afgegeven bij de jaarrekening 2020.

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2020.

Covid-19: onze bevindingen aangaande bijzondere aspecten met betrekking tot COVID-19 welke de jaarrekening 2020 kunnen beïnvloeden zijn in onze rapportage meegenomen. Er komen hier geen bijzonderheden dan wel bevindingen uit.

Uit onze controle resteert één ongecorrigeerde fout van € 190.000 die valt binnen de gestelde toleranties. Dit betreft de voorziening Verkeer en Vervoer, zie verderop in onze rapportage voor nadere toelichting.

6

1. Bestuurlijke samenvatting Wij hebben ten aanzien van de financiële rechtmatigheidscontrole geen bevindingen die wij, op basis van de rapporteringstolerantie, aan u zouden moeten rapporteren.

De begrotingsoverschrijdingen passen binnen het bestaande beleid en zijn goed toegelicht.

Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden binnen het sociaal domein met betrekking tot de kosten Jeugdwet en WMO is sprake van een onzekerheid van € 117.000 wegens ontoereikende onderbouwingen in het kader van prestatielevering bij één zorgaanbieder. Dit valt ruim binnen de gestelde marges.

Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2020 geconstateerd.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 wel in overeenstemming is met de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Neder-Betuwe voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

7

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen); - De jaarrekening; - Bijlagen. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 18 oktober 2020 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Tijdens de uitvoering van de controleplanning hebben zich, behalve dat de controle van de Tozo en mogelijke COVID-19 aspecten aanvullend is geweest, geen wijzigingen van materieel belang in de reikwijdte voorgedaan. Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is afgerond € 645.000. Het rapporteringsbedrag, de maatstaf die geldt voor het rapporteren van fouten en onzekerheden, is door de raad bepaald op € 75.000. Grondslag Goedkeuringstolerantie fouten

Bedrag

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 645.000

Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 1.935.000

Rapporteringstolerantie

5% van de goedkeuringstolerantie

€ 75.000

Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:  schattingen en toelichtingen in de jaarrekening;  nauwkeurigheid van de voorzieningen;  waardering van de grondexploitaties;  rechtmatigheid van de Europese aanbestedingen;  Tozo;  COVID-19 aspecten;  WNT-bijlage;  onrechtmatige en/of onnauwkeurige betalingen inkopen en uitkeringen. Verslaggevingsrichtlijnen Wij hebben de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen, de consistente toepassing daarvan alsmede de duidelijkheid en volledigheid van de jaarverslaggeving beoordeeld. Uw gemeente heeft gedurende 2020 geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van belangrijke verslaggevingsgrondslagen. Wij concluderen dat de gehanteerde waarderingsgrondslagen aanvaardbaar zijn en dat de toepassing daarvan, samen met de in de jaarrekening opgenomen toelichtingen, een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente. Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd.

Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de jaarrekening als geheel.

9

Covid-19 Impact Covid-19 voor de gemeente De belangrijkste effecten van de Coronacrisis voor de gemeente zijn nader toegelicht in het jaarverslag en in de jaarrekening. De belangrijkste impact voor de gemeente en voor onze controle is hieronder benoemd: • Uitvoeren Tozo regeling; • Aanvullende bijdragen die zijn verstrekt in relatie tot COVID-19; • Subsidie-verantwoording (prestatielevering); • Onderbouwing prestatielevering zorgaanbieders; • Risico-analyse mogelijke COVID-19 impact op balansposities (o.a. in het kader van mogelijke oninbaarheid); • Toelichting met betrekking tot corona in jaarverslag en jaarrekening (aparte bijlage); • Toelichting gebeurtenissen na balansdatum (bijlage jaarrekening). Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers Het kabinet heeft meerdere maatregelen getroffen om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (hierna: Tozo) is één van die maatregelen om specifiek zelfstandige ondernemers, waaronder ZZP’ers, financieel te ondersteunen. De uitvoering van de Tozo is decentraal door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij de gemeente neergelegd. Op basis van de Tozo kunnen zelfstandigen een beroep doen op twee soorten voorzieningen: een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en een lening voor bedrijfskapitaal.

Uw gemeente heeft in 2020 € 1,15 miljoen ontvangen in het kader van de Tozo. Uiteindelijk is een bedrag van € 1,1 miljoen verstrekt aan zelfstandigen. De Tozo is uitbesteed (als onderdeel van de participatiewet) aan gemeente Buren. De Tozo is onder grote tijdsdruk door het Rijk opengesteld en door uw gemeente, in overleg met gemeente Buren, met grote inspanning in uitvoering gebracht.

Voor Tozo 1, 2, 3 (en in 2021 ook voor 4) mag vanuit de wetgeving ten behoeve van de beoordeling van de aanvraag in zeer belangrijke mate door de gemeente worden gesteund op de eigen verklaringen van de zelfstandig ondernemer. De verstrekkingen voor levensonderhoud zijn gebaseerd op de PW en de bedrijfskaptaalverstrekkingen zijn gebaseerd op de BBZ. De bepalingen van de PW zijn daardoor in belangrijke mate van toepassing op de Tozo-regeling. De nadere instructies vanuit het Rijk aangaande de interne controle en de verantwoording zijn pas begin april 2021 definitief geworden, belangrijk onderdeel van de eisen aan de interne controle is het hebben van beleid aangaande Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O-beleid). Om te waarborgen dat er geen misbruik wordt gemaakt van de faciliteiten is, overeenkomstig aan de gestelde eisen, dit specifieke M&O-beleid geformuleerd voor de Tozo. Wij hebben de opzet, bestaan en werking van dit beleid gecontroleerd. Met dit beleid, dat onder meer bestaat uit een controleplan wordt, naast controles op het aanvraagproces, achteraf vastgesteld dat er geen misbruik is gemaakt. Het belangrijkste onderdeel van dit controleplan is welke signalen van het Inlichtingenbureau worden onderzocht, in welke diepgang deze signalen worden onderzocht en binnen welke periode deze signalen worden onderzocht.

Waar geconstateerd wordt dat de aanvrager geen of een lager recht op vergoeding had volgen terugvorderingen. De wetgever staat toe dat de door u geplande controles op signalen van misbruik of oneigenlijk gebruik gedurende 2021 worden opgepakt en de consequenties hiervan in de administratie van 2021 worden verwerkt. U bent nog niet klaar met het uitzoeken en verwerken van alle signalen voortkomend uit Tozo 1, 2 en 3. De Tozo-regeling stelt dat dit ook niet hoeft. Eventuele terugvorderingen na de genoemde datum zullen worden verwerkt in boekjaar 2021. Bij de controle van de jaarrekening 2021 wordt door ons vastgesteld dat daadwerkelijk het plan is opgevolgd.

Met name bij Tozo 1 is er gezien de grote tijdsdruk sprake geweest van beperktere controle-eisen op de aanvraag, dan dat dit geldt voor andere regelingen binnen de bestaande wetten, waaronder de Participatiewet (hierna: PW).

10

Covid-19 Uit de controle aangaande “specifieke” COVID-19 items komen de volgende bevindingen voort: −

−

−

−

−

In een aparte “COVID-19” bijlage heeft de gemeente uitgebreid de (mogelijke) COVID-19 effecten helder uiteengezet en waar dit kon de financiële impact hiervan vertaald. Wij herkennen de genoemde zaken vanuit onze jaarrekeningcontrole 2020. Waar nodig zijn nog herstelbesluiten genomen. De aard van de crisis bracht snelle besluitvorming met zich mee en door uw gemeente is op wekelijkse basis geacteerd op de uitdagingen die vanuit COVID19 naar voren zijn gekomen. Aangezien de rechtmatigheid van financiële transacties een belangrijk aspect van de jaarstukken en de daarin opgenomen bijlagen is zijn de financieel relevante stukken in de bijlage bij de jaarrekening opgenomen en toegelicht. De gemeente is ook actief geweest bij afspraken gemaakt op regionaal niveau. Het crisisteam heeft samen met het management een continuïteitsplan opgesteld, waarin ook de borging van de kritieke processen is meegenomen. Uit onze controle 2020 blijken op dit vlak geen bijzonderheden. Wij hebben meer diepgaand onze controle uitgevoerd op de waardering dan wel inbaarheid van posities zoals vaste activa, vorderingen, gemaakte voorzieningen, rechtmatigheid subsidieverantwoordingen, etc.

Uit onze jaarrekeningcontrole 2020 zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen anders dan de zaken die de gemeente zelf al had opgemerkt en overeenkomstig heeft verwerkt (bijvoorbeeld voorziening dubieuze debiteuren en prestatielevering bij zorgaanbieders). Ten aanzien van de subsidies heeft het college een besluit genomen om geen sancties op te leggen indien niet alle verplichtingen zijn nagekomen. In lijn met dit besluit zijn de subsidietoezeggingen volledig als last in 2020 verwerkt. Uit onze detailcontrole (steekproef) op de Tozo zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen. Wij hebben deze aanvullende controle ter plaatse bij gemeente Buren uitgevoerd.

11

Waardering van de grondexploitaties Algemeen De waardering van de grondexploitaties is een significant risico in onze controleaanpak, vanwege de mate van schattingsonzekerheid. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.

De belangrijkste uitkomsten hiervan kunnen als volgt worden samengevat:

Ten opzichte van 31 december 2020 is de boekwaarde van de post grondexploitatie toegenomen met € 0,5 miljoen, voornamelijk door investeringen bij Bonegraaf West en in het ABC Terrein. De toename van de boekwaarde per 31 december 2020 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)

2020

2019

Boekwaarde per 1 januari

2.418

945

Investeringen

1.054

1.937

Inkomsten

-556

-419

Tussentijdse winstneming

0

0

Mutatie verliesvoorziening

-4

-45

2.912

2.418

Boekwaarde per 31 december

Gehanteerde parameters De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente Neder-Betuwe gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. De belangrijkste uitkomsten hiervan kunnen als volgt worden samengevat.

Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging is 2,0% (2019: 2,5%) en ligt aan de bovenkant van de landelijke prijsindexcijfers. Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter evenwichtig. De te maken kosten van de lopende projecten zijn beperkt waardoor de rente slechts een beperkt effect heeft. Gezien de prijsontwikkelingen in de markt is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te monitoren. Opbrengstenstijging Het college rekent met een opbrengstenstijgingen van 1% (2019: 1%) voor woningbouw en 0% voor bedrijventerreinen (2019: 0%). Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter voorzichtig. Gezien de ontwikkelingen in de markt achten wij het van belang dit goed te blijven volgen. Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 2,0% (2019: 2,0%). Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV.

12

Waardering van de grondexploitaties Disconteringsvoet De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is door de commissie BBV voor alle gemeenten gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone (2%). Programmering De programmering van de grondexploitaties wordt actief gemonitord door de gemeente Neder-Betuwe. De ingerekende programmering ligt in lijn met vorig jaar en is onder andere gebaseerd op externe onderzoeken. Wij achten de huidige ingerekende programmering evenwichtig. Verkoopprijzen Gedurende 2020 hebben verkopen plaatsgevonden waarbij de ingerekende prijs voor de grondexploitatie gerealiseerd is. BIE initiatieven Ten aanzien van de BIE initiatieven is sprake van een erg lange doorlooptijd. Hier ligt voor uw gemeente een risico van hoge mate van voorfinancieren van de kosten. De nog te vorderen kosten uit exploitatie overeenkomsten bedragen circa € 1,3 miljoen per jaareinde (2019: € 1,5 miljoen) en zijn afgenomen ten opzichte van 2019.

13

Sociaal domein Algemeen De gemeente Neder-Betuwe voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Gemeente Buren

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Werkdeel (WSW)

Werkzaak Rivierenland

Mandatering

Vaste bijdrage op basis van de begroting

Jeugdwet

Zelfstandig

N.v.t.

Werkelijke lasten

WMO

Zelfstandig

N.v.t.

Werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Onderdeel

Uitkeringen (Participatiewet)

PGB’s Een belangrijke onzekerheid, evenals voorgaande jaren, zit op de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB). De SVB heeft over 2020 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de PGB’s. Vanuit de SVB is een brief ontvangen met daarin een inschatting van de fout in de PGB lasten van de gemeente Neder-Betuwe. Dit betreft een inschatting op basis van de totale onderzochte populatie, die verder niet is onderbouwd door onderliggende waarnemingen. Daarnaast geeft de verklaring, zoals tussen de gemeenten en de SVB afgesproken geen zekerheid aangaande de prestatielevering. De gemeente Neder-Betuwe heeft om die reden zelfstandig onderzocht of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Deze controle is verricht door middel van een steekproef op de declaraties. De organisatie heeft contact opgenomen met een aantal cliënten om na te vragen of de cliënt tevreden was over de prestatie. Uit dit onderzoek komen geen bijzonderheden naar voren.

Uitkeringen (Participatiewet) De uitvoering van de Participatiewet (inclusief Tozo vanaf 2020) wordt door de gemeente Buren verricht. Wij hebben hierbij vastgesteld dat de verstrekte beschikkingen rechtmatig plaatsvinden en de verantwoorde lasten aansluiten met de door de gemeente verrichte betalingen. Sociaal domein -prestatielevering Tijdens de controle hebben wij geconstateerd dat niet voor alle items vastgesteld kan worden of de prestatie geleverd is. Hierdoor ontstaat een onzekerheid van € 117.000 bij de Jeugd en WMO. Dit heeft met name betrekking op de kleine aanbieders waarvan geen zekerheid via een controleverklaring en/of aanvullende steekproef wordt verkregen. In één situatie is geconstateerd dat er een productieverantwoording is afgegeven door een onbevoegd persoon. Wij adviseren u dit actief te blijven monitoren. Deze onzekerheid weegt mee in ons oordeel, maar leidt (op zichzelf) niet tot een ander oordeel. 14

Overige bevindingen Onderstaand zijn de overige controlebevindingen opgenomen. Dit hoofdstuk dient tezamen met het gehele verslag gelezen te worden, omdat in andere hoofdstukken ook wordt ingegaan op specifieke controlebevindingen. Onze controlebevindingen aangaande de waardering van de grondexploitaties, het sociaal domein en in het kader van het rechtmatigheidsaspect zijn separaat opgenomen onder de betreffende sheets. Egalisatievoorzieningen Voorgaand jaar hebben wij met de ambtelijke organisatie gesproken over de benodigde onderbouwingen bij de gevormde egalisatievoorzieningen (voornamelijk groot onderhoud) en de verplichtingen voor de vorming hiervan vanuit de verslaggevingsregels. Ook is destijds een (ongecorrigeerd) controleverschil gerapporteerd van € 165.000 welke overigens binnen de toleranties viel. Nadrukkelijk is hier gesproken over het onderscheid tussen bestemmingsreserve en voorziening. Vanuit een nadere evaluatie en voortschrijdend inzicht, alsmede herijking van onder andere onderhoudsplannen heeft de gemeente in 2020 gemeend bij de volgende voorzieningen aanpassingen door te voeren. Voorziening gemeentelijke Essen Wij hebben voorgaand jaar geconstateerd en gerapporteerd dat een gedeelte van de voorziening gemeentelijke Essen niet duidelijk was onderbouwd in de vorm van een beheerplan.

Onder de verslaggevingsregels dient een voorziening voor onderhoud gevormd te worden op basis van een actueel beheerplan en op basis van egalisatie over meerdere jaren. De gemeente heeft de voorziening in 2020 geëvalueerd op basis van onderliggende plannen. De vorming van een groot gedeelte van de voorziening voldeed niet aan de verslaggevingsregels en is daarom in 2020 vrijgevallen (€ 236.000). Wij zijn het eens met deze zienswijze.

Voorziening verkeer en vervoer In de jaarrekening 2019 is voorgaand jaar een voorziening gevormd ter dekking van uitvoering van het verkeersveiligheidsplan, het Neder-Betuws Verkeers- en Vervoersplan, voor een bedrag van 784.000 euro. De gemeente heeft in 2020 geconstateerd dat de verwerking hiervan niet correct is geweest. In 2020 is in overleg met de Raad besloten om € 714.000 vrij te laten vallen in 2020 ten gunste van de algemene reserve. Hierdoor heeft de correctie geen effect op het resultaat. Hiermee is foutherstel toegepast zoals voorgeschreven in de verslaggevingsvoorschriften. Bij de controle van de jaarrekening is gebleken dat er naast deze € 714.000 nog sprake is een restfout van afgerond € 190.000 (over 2019 en 2020) welke in 2021 gecorrigeerd zal worden. Deze posten voldoen namelijk niet aan de verslaggevingsvereisten en definities om een voorziening te kunnen vormen. Met als doel de gelden te reserveren voor de te treffen verkeersmaatregelen had de gemeente een bestemmingsreserve kunnen vormen. Voorziening onderhoud gebouwen Ten aanzien van de voorziening onderhoud gebouwen constateren wij dat de uitvoering van het onderhoud achterblijft bij wat de beheerplannen vermelden. Wij adviseren de gemeente in 2021 een herbezinning op vastgoed uit te voeren en hierop volgend de effecten voor de beheerplannen en voorziening onderhoud te bezien.

Detailcontrole beschikkingen (toekenning) Jeugd Voor een viertal items vastgesteld dat de ondertekening van de beschikking niet conform de afgesproken procedure is. Beschikkingen zijn niet ondertekend door de juridisch kwaliteit medewerker, maar door een consulent. Wij hebben hier wel vast kunnen stellen dat de juridisch kwaliteit medewerker het dossier nader heeft gecontroleerd. Er geen sprake van een financiële rechtmatigheidsfout.

15

Rechtmatigheid Europese aanbestedingsrichtlijnen In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2020 is een controle uitgevoerd op de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Uit onze controle op de rechtmatigheid van de inkopen hebben wij geen contracten geconstateerd die onterecht niet Europees zijn aanbesteed. Onze bevindingen geven geen aanleiding tot nadere acties. Wel willen wij u wijzen op de aanbesteding die in 2021 in gang gezet moet worden omtrent het merendeel van uw ICT diensten. De gemeente heeft al acties uitgezet om deze aanbesteding in 2021 uit te zetten en af te ronden. Begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikel 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex. artikel 212 van de Gemeentewet.

In de kadernota is opgenomen dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. In de jaarrekening (“overzicht van verschillen per programma met toelichting”) is door het College een analyse van de overschrijdingen opgenomen. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht en passen binnen het bestaande beleid of worden gecompenseerd door hogere baten binnen het programma. Wij constateren de volgende overschrijding boven de rapporteringstolerantie van € 75.000 op lastenniveau ten opzichte van de gewijzigde begroting. Lastenoverschrijding programma Programma 5 WMO, Jeugd en Participatiewet (€ 601.000)

Begrotingsafwijking

Betreft een overschrijding van de lasten van open-eind regelingen die niet in ons oordeel meewegen.

Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen, heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2020 van de Commissie BBV.

16

Rechtmatigheid Kredieten Wij zijn nagegaan of de investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de gemeenteraad geautoriseerde kredieten. Wij constateren dat er geen overschrijdingen op investeringsniveau aanwezig zijn ten opzichte van de gevoteerde kredieten. Niet financiële beheershandelingen Handelingen en beslissingen van niet-financiële aard vallen buiten de scope van de rechtmatigheidscontrole door de accountant. De accountant toetst deze handelingen en beslissingen niet inhoudelijk door gegevensgericht onderzoek. Volstaan wordt in dit kader met het beoordelen van het interne systeem van risicoafwegingen. Binnen dit systeem moeten voorwaarden zijn geschapen om risico’s goed te kunnen beoordelen en in de tijd te kunnen volgen. Wij hebben ons een beeld gevormd over de wijze van totstandkoming van de inventarisatie van de risico’s en de getrouwe weergave van de hieruit mogelijk voortvloeiende financiële gevolgen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van het jaarverslag. Misbruik en oneigenlijk gebruik In de externe en interne regelgeving zijn diverse bepalingen opgenomen die erop zijn gericht om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Uw gemeente heeft de toets op het misbruik en oneigenlijk gebruik neergelegd in interne controleplannen.

De uitkomst van deze toets heeft niet geleid tot bevindingen die invloed hebben op de rechtmatigheid van baten en lasten en balansmutaties.

17

Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2020 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

Hieronder zijn onze conclusies inzake het jaarverslag opgenomen: Element jaarverslag

Vereisten BBV Verenigbaar

Onze waarneming Uw jaarverslag bevat de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag

Overeenstemming

overeenstemmen met de resultaten van de uitgevoerde controlewerkzaamheden

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate

Informatiewaarde

analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.

Incidentele baten en lasten

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de daartoe gestelde eisen. Uw gemeente heeft ervoor gekozen om een afzonderlijke

Covid-19

bijlage op te nemen waarin de impact als gevolg van Covid-19 is beschreven. Hiermee geeft u een goed inzicht in deze bijzondere gebeurtenissen.

18

SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2020. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: − € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is; − 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is; − € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

WNT verantwoording Sinds enkele jaren geldt de Wet normering topinkomens (WNT). Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de (waarnemend) griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2020 geen wijzigingen voorgedaan welke niet zijn toegelicht. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De WNTtoezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

19

Financiële positie

De financiële positie van uw gemeente Analyse van het resultaat Het gerealiseerde resultaat over het jaar 2020 bedraagt € 1.783.000 voordelig ten opzichte van een begroot resultaat na wijziging van € 29.000 voordelig in 2020. Van dit saldo heeft € 1,1 miljoen betrekking op incidentele baten en lasten welke in de jaarrekening worden toegelicht. Dit is inclusief de Tozo regeling. Daarnaast is het resultaat “positief” beïnvloed door Covid-19 voor € 300.000 (exclusief Tozo). Hieronder hebben wij op totaalniveau de verschillen tussen de gewijzigde begroting en realisatie weergegeven, welke uitvoerig in de jaarrekening wordt toegelicht.

Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Onder paragraaf 2 zijn de kengetallen opgenomen:

• De belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting zijn uitgebreid toegelicht in de jaarrekening en bevinden zich in de programma’s WMO, Jeugdzorg en Participatiewet (programma 5) en bij Onderwijs, Sport en Welzijn (programma 6).

• •

•

De kengetallen schuldpositie en solvabiliteitsratio worden als “normaal” beschouwd in vergelijking tot landelijke cijfers. Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er weinig structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. Dit past binnen het beleid van Gemeente Neder-Betuwe om “strak” te begroten. Belastingcapaciteit: de lastendruk in Neder-Betuwe ten opzichte van het landelijk gemiddelde bedraagt 115%.

21

Financiële positie In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de geïdentificeerde risico's op basis van een gewogen gemiddelde van financiële impact en kans via risicomanagement wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico's. Hierbij wordt verondersteld dat alle risico's zich nooit tegelijk voordoen. Wij kunnen ons vinden in dit uitgangspunt. Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserve. Het weerstandsratio kwalificeert als “ruim voldoende”. De grootste door uw gemeente geïdentificeerde risico zijn met name: − Risico’s als gevolg van de Coronacrisis; − Risico’s grondexploitaties; − Risico’s verbonden partijen; − Risico’s uitvoering 3 decentralisaties; − Risico op fluctuaties binnen de algemene uitkering gemeentefonds; − Risico’s bij personeel & organisatie (bedrijfsvoering).

2019

2018

Weerstandscapaciteit

EUR 9.821

EUR 11.000

EUR 16.100

Risico’s

EUR 5.235

EUR 5.900

EUR 9.314

1,88

1,86

1,73

Weerstandsratio

Betekenis

>= 2.0

Uitstekend

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

1.0 < 1.4

Voldoende

0.8 < 1.0

Matig

0.6 < 0.8

Onvoldoende

< 0.6

Ruim onvoldoende

Financiering In 2020 heeft de gemeente geen nieuwe langlopende leningen afgesloten. Uw totale leningenportefeuille neemt af van € 23,6 miljoen naar € 20,3 miljoen.

2020

(x 1.000)

Weerstandsratio

Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Neder-Betuwe zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf Financiering.

22

Bevindingen interne beheersing

Bevindingen interne beheersing Algemeen Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2020 hebben wij op 17 november 2020 een managementletter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening. Automatisering IT wordt een steeds belangrijker onderdeel van de bedrijfsvoering en daarmee ook van de jaarrekeningcontrole. Uit onze IT audit komt naar voren dat ook op het gebied van automatisering nog verbeteringen mogelijk zijn (zie hiertoe onze managementletter 2020). Wij adviseren het College hieraan prioriteit te geven. Enerzijds in verband met de risico's die er mee samenhangen. Anderzijds om de IT omgeving de bedrijfsvoering zo goed mogelijk te laten faciliteren.

Onze controle was niet primair gericht op het doen van een uitspraak omtrent de continuïteit en betrouwbaarheid van (delen van) de geautomatiseerde gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen opdracht van het management ontvangen. De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.

Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het College gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij, in het kader van NV COS 240/250, de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving. Tevens beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en nietnaleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude. Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben.

Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.

Fraude en naleving wet- en regelgeving Het College is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit. Het College dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het toezicht op het College in de uitvoering van deze taken. 24

Bevindingen interne beheersing Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Neder-Betuwe beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen voor de juiste mindset van de medewerkers. Zichtbare monitoring op de werking en naleving van dit beleid, is een aandachtspunt voor uw organisatie.

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: • Detailcontrole op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat alle inkopen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. • Door middel van uitgevoerde werkzaamheden vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. • Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.

25

Overige onderwerpen

Overige onderwerpen Zorgplicht voor een gezonde en veilige werkplek Nu het thuiswerken zo lang aanhoudt, wordt aandacht voor de verantwoordelijkheid en zorgplicht van de werkgever in relatie tot de werkplek steeds belangrijker. De Arbowet bepaalt namelijk dat werkgevers moeten zorgen voor een gezonde en veilige werkplek voor de werknemers. Dit geldt uiteraard voor de normale werkplek, maar nu er veel en structureel wordt thuisgewerkt, geldt dit ook voor de thuiswerkplek. Denk hierbij aan goed gebruik van een computer, juiste verlichting en een passende inrichting van tafel en stoel. Omdat elke thuiswerksituatie anders is, kunnen de eisen per werknemer enorm verschillen. De ene werknemer heeft een voetenbankje nodig om in de juiste houding te zitten, de andere een verstevigde bureaustoel. Twee belangrijk onderdelen van het voldoen aan de zorgplicht is dan ook maatwerk én voldoende voorlichting geven over wat een gezonde en veilige werkplek is. De ene werknemer ondervindt namelijk meer problemen bij het inrichten van een goede thuiswerkplek dan de ander. Nalatigheid zorgplicht kan tot boetes leiden Als u als werkgever niet of onvoldoende aan deze zorgplicht voldoet, kunt u een boete krijgen.

De inspectie SZW controleert werkgevers naar aanleiding van klachten (die medewerkers via de website van de inspectie kunnen indienen) of al dan niet aan de eisen voor een thuiswerkplek wordt voldaan. Wie niet aan de eisen voldoet, moet rekening houden met boetes van € 430 tot € 13.500. De Inspectie SZW is zelfs bevoegd om thuiswerkplekken te controleren, ook als de werknemer geen toestemming geeft om zijn woning te betreden.

Ook aandacht voor werkplek op werkvloer Ook voor werknemers die niet thuis kunnen werken, geldt dat u maatregelen en voorzieningen moet treffen om te zorgen dat werkplekken veilig toegankelijk moeten zijn en veilig moeten kunnen worden verlaten. In het Arbobesluit zijn voor de duur van de pandemie tijdelijke aanvullende eisen opgenomen in verband met het coronavirus. Tot deze tijdelijke maatregelen en voorzieningen behoren in ieder geval: − Werkgever dient voldoende hygiënische voorzieningen te treffen; − Werkgever dient voorlichting aan werknemers te geven over bestrijding van het coronavirus op de werkplek; − Werknemers dienen de maatregelen na te leven en gebruik te maken van de beschikbare voorzieningen; − Werkgever dient adequaat toezicht te houden op naleving van voorgaande maatregelen. Boete en werk stilleggen De Inspectie SZW heeft de bevoegdheid heeft om bij herhaalde overtreding van bovenstaande maatregelen en voorzieningen het werk stil te leggen. Dat kunnen zij doen zonder voorafgaande waarschuwing. Daarnaast lopen werkgevers het risico dat de Inspectie SZW hen bij overtreding een bestuurlijke boete oplegt € 4.500. Tref dus voldoende maatregelen op de werkvloer om uw werknemers zo veel mogelijk te beschermen tegen besmetting van het coronavirus.

27

Overige onderwerpen Cybercrime Cybercrime is een toenemende bedreiging voor veel bedrijven. In 2020 is de cybercriminaliteit verder toegenomen en het einde van die trend is helaas nog niet in zicht. Reden genoeg om u nogmaals te wijzen op de risico’s van cybercrime. Er worden meer phishing mails verstuurd, sociale media wordt vaker ingezet om bijvoorbeeld malware te verspreiden en steeds meer bedrijven krijgen direct of indirect via hun leveranciers te maken met ransomware (gijzelsoftware) of phishing aanvallen. Thuiswerken Sinds maart 2020 werken veel mensen niet meer op kantoor en loggen vanuit huis in op het netwerk van het bedrijf waar ze werken. Via allerlei slinkse methoden proberen cybercriminelen de inloggegevens van medewerkers te stelen om zichzelf toegang tot het bedrijfsnetwerk te verschaffen. Bij menig medewerker blijkt de (privé) laptop of pc waarmee wordt ingelogd kwetsbaar voor diverse vormen van malware. Soms gaat dat via malware die toetsaanslagen bijhoudt tot vormen waarbij de complete computer wordt overgenomen, bijvoorbeeld het Remote Desktop Protocol. Wanneer criminelen toegang tot het bedrijfsnetwerk hebben kan de schade variëren van diefstal van bedrijfsgegevens tot fraude en het ontoegankelijk maken van gegevens en systemen. Tips: − Zorg voor tweetrapsauthenticatie (2FA of MFA) bij toegang tot het netwerk.

− Borg dat medewerkers antivirus software installeren en up-to-date houden. − Beveilig het dataverkeer tussen thuiswerkers en het bedrijfsnetwerk via VPN.

Phishing Cybercriminelen spelen al jaren handig in op de actualiteiten om mensen te verleiden op een linkje te klikken of een bijlage te openen. Aan het begin van de pandemie speelde men in op de behoefte aan informatie over maatregelen, besmettingsgevaar en producten als mondkapjes en bacteriële zeep. Naarmate er meer mensen werden besmet en stierven, ging men over op slinkse boodschappen zoals een besmetting bij buurtbewoners of collega’s. Nu een vaccin in aantocht is, verwachten we phishing mails en smsjes die inspelen op de behoefte aan een snelle levering met berichten als “wilt u niet wachten op het rijksvaccinatieprogramma?” Het doel blijft ongewijzigd, men probeert malware op uw computer of smartphone te installeren of uw persoonlijke gegevens of geld te ontfutselen. Voor phishing aanvallen wordt overigens niet alleen e-mail ingezet, maar bijvoorbeeld ook SMS, WhatsApp en WeChat maar ook via social media. Deze kanalen blijken effectief voor cybercriminelen omdat de ontvangers vaak snel reageren en op linkjes klikken. Door een beroep te doen op uw emotie, kunnen criminelen heel overtuigend zijn waardoor u klikt. Kenmerken van veel phishing mails zijn urgentie (u moet snel reageren) en angst (we gaan uw pas of account blokkeren).

Een tip is dat u zorgt voor bewustwording in uw organisatie en awareness creëert bij uw medewerkers dat ze niet klikken op links en bijlagen uit onbetrouwbare emails.

28

Overige onderwerpen Ransomware Dit jaar is het aantal bedrijven dat slachtoffer is geworden van ransomware fors gestegen. Cybercriminelen slagen er steeds vaker in om dit type malware bij bedrijven naar binnen te smokkelen via phishing mails of door gebruik te maken van kwetsbaarheden of configuratiefouten in IT systemen, bij medewerkers of bij een van uw leveranciers. Door niet direct toe te slaan, maar eerst de back-up te besmetten komen bedrijven voor het blok te staan en wordt steeds vaker het geëiste losgeld betaald. Door kartelvorming bij cybercriminelen en services als ‘Ransomware as a Service’ wordt het gevaar helaas steeds groter. Tevens zien we dat criminelen vertrouwelijke gegevens verkopen op illegale marktplaatsen. Er is ook een trend waarbij bedrijven niet direct door cybercriminelen worden geraakt, maar via hun leveranciers. Door toenemende digitalisering en integratie van supply chains verwachten wij de komende jaren een verdere stijging te zien. Om die reden is het verstandig om hier met uw leveranciers aandacht aan te besteden.

Rechtmatigheidsverantwoording Uw gemeente dient naar onze mening aandacht te gaan schenken naar de nadere inrichting rondom de rechtmatigheidsverantwoording. Met ingang van het boekjaar 2021 moet het College een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Daartoe is een voorstel tot wijziging van de gemeentewet in voorbereiding. Met doorvoering van deze wetswijziging ligt de verantwoordelijkheid en bijbehorende bewijslast om een oordeel te vormen over het (financiële) rechtmatig handelen van de organisatie bij het College. De accountant dient vervolgens de getrouwheid van deze verantwoording te toetsen. In onze managementletter hebben wij een uitgebreide uiteenzetting opgenomen over welke stappen er gezet dienen te worden om klaar te zijn omtrent deze rechtmatigheidsverantwoording. In onze managementletter hebben wij ons beeld geschetst waar de organisatie staat met betrekking tot de “3 lines of defense”.

Tips − Houd uw software (Operating System, Antivirus en Firewall) up-to-date; − Voer periodiek een virusscan uit, bij voorkeur via realtime scanners; − Verwijder software die u niet meer gebruikt; − Splits uw netwerk in aparte delen om te voorkomen dat het hele netwerk wordt geraakt; − Maak regelmatig een back-up en bewaar die apart van uw systeem en internet. Zorg er ook voor dat de back-up wordt getest zodat je zeker weet dat die gebruikt kan worden; − Zorg ervoor dat u een cyber response plan heeft. Tot slot Absolute veiligheid bestaat niet. Goede voorbereiding en besluitvorming op het gebied van cybersecurity vormen echter onderdeel van de verantwoordelijkheid van het management. Wij adviseren u om dit thema met regelmaat en hoog op de bestuursagenda te zetten.

29

Bijlagen

Bijlage A – SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2020 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2021 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout of onzekerheid

Nummer

Specifieke uitkering

B1

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

C1

Regeling specifieke uitkering reductie Energiegebruik

D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2020-2022 (OAB)

G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeente deel 2

G3

G3 Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeentedeel 2020

H4

Specifieke uitkering sport

H8

Regeling sportakkoord

Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

31

Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg - Tozo) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2020 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2021 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout of onzekerheid

Nummer

Specifieke uitkering

G4

Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

G4

Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

G4

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet

G4

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing artikel 21, lid 3 Besluit 17 april)

G4

Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

G4

Tozo 2_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

G4

Tozo 2, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet

G4

Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

G4

Tozo 3_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet, maar wel identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet

G4

Tozo 3, exclusief identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet

G4

Omvang vorderingen levensonderhoud (jaar T) Tozo 1 (i.v.m. verstrekte voorschotten op Tozo-aanvragen levensonderhoud welke zijn ingediend vóór 22 april 2020)

Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

32

Bijlage B – Ongecorrigeerde controleverschillen Er is geen sprake van ongecorrigeerde controleverschillen. De geconstateerde onzekerheden zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 3% van de totale lasten.

Fouten Aard van de controleverschillen (x € 1.000)

Getrouwheid

Rechtmatigheid

Onterecht gevormde voorziening verkeer en vervoer (2020)

60

60

Totaal ongecorrigeerde controleverschillen

60

60

Effect niet gecorrigeerde controleverschillen voorgaande jaarrekening (voorziening verkeer en vervoer 2019)

130

130

Totaal

190

190

Onzekerheden Aard van de controleverschillen (x € 1.000)

Getrouwheid

Rechtmatigheid

Prestatielevering jeugd / WMO (kleine zorgaanbieders)

117

117

Totaal onzekerheden

117

117

33

Bijlage C – Gecorrigeerde controleverschillen De hieronder opgenomen tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde controleverschillen boven de door ons gehanteerde rapporteringstolerantie van € 75.000. Er is enkel sprake geweest van aanpassingen van enkele toelichtingen in de jaarrekening 2020. Er is geen sprake van geconstateerde en daarna gecorrigeerde controleverschillen. Aard van de controleverschillen (x € 1.000) Niet van toepassing

€0

34

Bijlage D – Controleaanpak Controleaanpak en uitvoering Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts. Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2020 onderkend:  schattingen en toelichtingen in de jaarrekening;  nauwkeurigheid van de voorzieningen;  waardering van de grondexploitaties;  rechtmatigheid van de Europese aanbestedingen;  Tozo;  COVID-19 aspecten;  WNT-bijlage;  onrechtmatige en/of onnauwkeurige betalingen inkopen en uitkeringen.

Inschakeling van externe deskundigen Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de werkzaamheden van externe deskundigen. Verbonden partijen Ten aanzien van de verbonden partijen van gemeente Neder-Betuwe hebben wij vastgesteld dat:  de (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen;  geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude;  geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Significante schattingsposten De belangrijkste schattingsposten binnen de jaarrekening van gemeente Neder-Betuwe betreffen:  waardering van uw grondexploitatie;  nauwkeurigheid van de voorzieningen. Het College van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant van de gemeenteraad beoordelen wij deze door het College gemaakte schattingen. Op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden concluderen wij dat de gemaakte schattingen door het College aanvaardbaar zijn.

35

Bijlage E – Onafhankelijkheid Bevestiging van het management Wij hebben het College van burgemeester en wethouders ter confirmatie een schriftelijke bevestiging gevraagd en ontvangen aangaande haar verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij zijn onafhankelijk van gemeente Neder-Betuwe Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om zijn onafhankelijkheid en die van zijn medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer:  voorschriften en procedures omtrent de onafhankelijkheid. Deze voorschriften voor professioneel gedrag op het gebied van kwaliteit en onafhankelijkheid zijn opgenomen in de Gedragscode van Baker Tilly. Deze Gedragscode geldt voor iedere medewerker van Baker Tilly en wordt steeds geactualiseerd;  jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners en medewerkers van Baker Tilly en ondersteunende stafdiensten;  cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder een beoordeling, of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten;  intern en extern kwaliteitsonderzoek;  reviews door externe toetsers die niet bij de opdracht betrokken zijn, ter waarborging van een deugdelijke grondslag/deskundig oordeel;  roulatie van externe accountants op de opdracht.

Op grond van dit verslag zijn wij van mening dat wij in relatie tot uw organisatie, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming in het afgelopen jaar niet is aangetast.

36

Contactgegevens drs. R. Opendorp RA Partner r.opendorp@bakertilly.nl drs. M.P. Wagenaars RA Senior Manager m.wagenaars@bakertilly.nl

Kantoorgegevens: Baker Tilly (Netherlands) N.V. Bijster 39 4817 HZ Breda Postbus 3814 4800 DV Breda T: 076 – 525 00 00

37