Bijlage 9 - Stikstofonderzoek

Onderzoek stikstofdepositie

Opheusden, Randweg

Gemeente Neder-Betuwe

Datum: 11-2-2022 Projectnummer: 200462 Versie: 2.1

INHOUD

1

Inleiding

3

1.1

Situering

3

2

Wettelijk kader en berekeningsmethodiek

4

2.1 2.2

Natura 2000-gebieden Berekeningsmethodiek

4 5

3

Onderzoeksgegevens

6

3.1 3.2 3.3

Huidige situatie Aanlegfase Toekomstige situatie, gebruiksfase

6 7 7

4

Onderzoeksresultaten

9

4.1

Gebruiksfase

9

5

Conclusie

10

5.1 5.2

Gebruiksfase Eindadvies

10 10

Bijlage 1: Aerius pdf-bestand

11

1

Inleiding In de gemeente Neder-Betuwe bestaat het voornemen een Randweg te realiseren tussen Kesteren en de zuidwestelijke zijde van Opheusden ten einde het doorgaande verkeer in Opheusden te verminderen. In het kader van de Wet Natuurbescherming is het noodzakelijk de mogelijke stikstofuitstoot door de beoogde ontwikkeling inzichtelijk te maken. Het voorliggende rapport voorziet in dit onderzoek.

1.1

Situering Het voorliggende plan voorziet de realisatie een Randweg ten zuidwesten van Opheusden. Het plangebied is langgerekt en ligt in het landelijk gebied tussen de kernen Opheusden en Kesteren. De westzijde van het plangebied bevindt zich nabij het bedrijventerrein ’t Panhuis bij Kesteren en de oostzijde ligt ten zuiden van de kern van Opheusden nabij de Dodewaardsestraat. Het westelijk deel van het plangebied loopt evenwijdig aan een bestaande spoorlijn. Het oostelijk deel van het plangebied, nabij Opheusden, buigt af naar het zuiden en loopt dan door landelijk gebied nabij de A15 en de Betuwelijn. In de huidige situatie worden de percelen voornamelijk gekenmerkt door boomkwekerijen. Figuur 1 geeft de ligging van de ontwikkellocatie ten opzichte van de nabije omgeving weer.

Figuur 1 Ligging plangebied

3

2 2.1

Wettelijk kader en berekeningsmethodiek Natura 2000-gebieden Ingevolge artikel 2.1 van de Wet natuurbescherming zijn er Natura 2000-gebieden aangewezen ter uitvoering van Vogelrichtlijn en/of Habitatrichtlijn. Dit impliceert dat eenieder voldoende zorg in acht moet nemen voor deze gebieden en dat negatieve gevolgen zo veel mogelijk beperkt dienen te worden. Voor de habitattypen en leefgebieden waarvoor instandhoudingsdoelstellingen gelden in Natura 2000-gebieden zijn kritische depositiewaarden (KDW) voor stikstofdepositie vastgesteld. Met de KDW wordt bedoeld: de grens waarboven het risico bestaat dat de kwaliteit van het habitat significant wordt aangetast als gevolg van de verzurende en/of vermestende invloed van atmosferische stikstofdepositie. Plannen zoals het in dit rapport genoemde project kunnen door stikstofemissie effect hebben op habitattypen binnen omliggende Natura 2000-gebieden en gelet op de instandhoudingsdoelstelling van een Natura 2000-gebied de kwaliteit van de natuurlijke habitats en de habitats van soort verslechteren. Gezien het gegeven dat stikstofemissie, in de vorm van stikstofoxiden (NOx) of ammoniak (NH3), kan plaatsvinden bij onder andere landbouw, gemotoriseerd verkeer, industrie en ook bij de verwarming van huizen, is het wettelijk vereist deze emissie in beeld te brengen. Het voorliggende rapport voldoet aan deze vereiste.

Figuur 2 geeft de locaties van de dichtstbijzijnde Natura 2000-gebieden weer.

Figuur 2 Situering ontwikkellocatie ten opzichte van Natura 2000-gebieden

Het betreft de volgende dichtstbijzijnde Natura 2000-gebieden met de bijbehorende afstanden tot de ontwikkellocatie: - Rijntakken circa 1 kilometer

4

-

Veluwe Binnenveld

circa 6 kilometer circa 8 kilometer

Overige Natura 2000-gebieden zijn op grotere afstand van het plangebied gelegen. De opgesomde en grafisch weergegeven Natura 2000-gebieden zijn niet per definitie gelijk aan de Natura 2000-gebieden met stikstofgevoelige habitattypen maar geven slechts een overzicht van de ligging van het plan ten opzichte van nabijgelegen Natura 2000-gebieden. In voorgaande figuur wordt de locatie van het plan inzichtelijk gemaakt en tevens worden de mogelijk aanwezige stikstofgevoelige habitattypen weergegeven, van zeer gevoelig (donker paars), gevoelig (licht paars) tot minder/niet gevoelig (licht groen). De meest actuele kaart van alle Natura 2000-gebieden is via de website van de provincie te raadplegen en niet per definitie opgenomen in het programma Aerius Calculator 20211.

2.2

Berekeningsmethodiek De berekeningen naar de stikstofdepositiebijdrage vanwege de gebruiksfase van het plan/project worden uitgevoerd met het programma Aerius Calculator 2021. Hierbij dient inzichtelijk te worden gemaakt of sprake is van een toename van de stikstofdepositie op reeds overbelaste stikstofgevoelige natuurwaarden in een Natura 2000gebied2. De gehanteerde ‘grenswaarde’ voor de stikstofdepositie bedraagt 0,00 mol/hal/j. In het kader van een stikstofonderzoek kunnen significant negatieve effecten met deze waarde worden uitgesloten, waardoor het uitvoeren van vervolgonderzoeken niet aan de orde is en het aspect stikstofdepositie geen belemmering vormt voor de realisatie van een plan of project. Een hogere waarde wordt beschouwd als overschrijding zodat er op verzoek van het bevoegd gezag een nadere beschouwing conform wettelijke kaders dient plaats te vinden. Blijkens jurisprudentie kan daarbij nader onderzoek achterwege blijven wanneer stikstofdepositie plaatsvindt op hexagonen die niet overbelast of naderend overbelast zijn3. Immers, op deze hexagonen leidt een stikstofdepositie niet tot een overschrijding of naderende overschrijding van de kritische depositiewaarde 4. Dit betekent per definitie dat stikstofdepositie daar geen probleem vormt voor de gunstige staat van instandhouding van de aanwezige habitats en dat significante gevolgen in zoverre zijn uitgesloten5.

Uit het navolgende hoofdstuk zal moeten blijken of op basis van de rekenresultaten een overschrijding op overbelaste hexagonen wordt geconstateerd.

1

Aerius Calculator 2021, release op 20 januari 2022

2

Raad van State, ECLI:NL:RVS:2021:1507

3

Raad van State, ECLI:NL:RVS:2012:BY7360

4

Raad van State, ECLI:NL:RVS:2016:497

5

Raad van State, ECLI:NL:RVS:2021:1969 5

3 3.1

Onderzoeksgegevens Huidige situatie De locatie van de Randweg Opheusden kenmerkt zich door boomkwekerijen. Boomkwekerijgewassen worden voorzien van mest waarmee er relevante stikstofemissie naar de lucht plaatsvindt. In het kader van interne saldering kan het agrarisch gebruik van de ontwikkellocatie als referentiesituatie dienen die maatgevend is 6. Onderdeel van agrarisch gebruik van deze gronden is het inzetten van mest waardoor er relevante stikstofemissies naar de lucht plaatsvinden. Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft voor het mestbeleid kaders opgesteld ten behoeve van de maximale stikstofemissie in kg per gewas per hectare per jaar 7. Bij de berekening van stikstofdepositie ten behoeve van bemesting wordt uitgegaan van een gemiddelde indeling van dierlijk mest en kunstmest conform gemiddelde cijfers van het CBS8. Op basis van recent onderzoek en literatuur geldt voor kunstmest gemiddeld 4% vervluchtiging van stikstof en voor dierlijk mest gemiddeld 15%9. Voor boomkwekerijgewassen ligt de maximale hoeveelheid stikstof tussen 30 kg/ha/j en 175 kg/ha/j. Gezien het gegeven dat er een diversiteit aan boomkwekerijgewassen op de percelen van de toekomstige randweg staan, is voor dit onderzoek uitgegaan van gemiddeld 100 kg stikstof/ha/j.

Tabel 1 geeft de kenmerken van het agrarisch gebruik en de bijbehorende stikstofemissie van kunstmest en dierlijke mest in het plangebied weer. Het toekomstige wegvak heeft betrekking op een totale oppervlakte van 9,411 hectare. Onderstaande emissies zijn in Aerius ingevoerd als landbouwgrond. Tabel 1 Overzicht van agrarische percelen en NH3-emissies Oppervlak stikstofgebruiksnorm NH3-emissie Gewas (ha) (kg N/ha/jaar) kunstmest (kg/j) Boomkwekerijgewas

9,411

100

NH3-emissie dierlijke mest (kg/j)

18,3

102,0

Bovenstaande emissies geven de volledige huidige situatie weer en zullen als gevolg van het plan verdwijnen. Daarnaast is er huidig verkeer aanwezig. De wegen welke in de toekomstige situatie een afname dan wel een toename kennen door de aanleg van de Randweg zijn meegenomen in het rekenmodel. De verkeersgegevens zijn verstrekt door de gemeente Neder-Betuwe.

6 Raad van State, 201907146/1/R2, dd. 20 januari 2021 7

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, in opdracht van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Mestbeleid 2019 – 2021, Tabel 2, dd. Januari 2021

8

Op basis van de mineralenbalans, Statline, 2017 (opendata.cbs.nl/statline)

9

Bruggen, C. van. et al. 2018. Emissies naar lucht uit de landbouw in 2016. Berekeningen met model NEMA. Wageningen. WOT Natuur en Milieu. WOT-technical report 119. 6

3.2

Aanlegfase Ten behoeve van het plan zullen bouwwerkzaamheden plaatsvinden. Met de inwerkingtreding van de Wet stikstofreductie en natuurverbetering (Wsn) en het Besluit stikstofreductie en natuurverbetering (Bsn) per 01 juli 2021 heeft de wetgever een gedeeltelijke vrijstelling mogelijk gemaakt van de natuurvergunningplicht voor het aspect stikstof voor activiteiten van de bouwsector. 10 Deze vrijstelling geldt voor bouw-, aanleg- en sloopactiviteiten waarvan de emissies tijdelijk en beperkt zijn. Daarbij inbegrepen zijn de voertuigbewegingen die onlosmakelijk verbonden zijn aan deze activiteiten. De wetgever verwacht wel van initiatiefnemer een inspanningsverplichting om bij bouw- en sloopwerkzaamheden gebruik te maken van zo schoon mogelijk materieel. In het licht van deze vrijstelling voor de bouw- en sloopwerkzaamheden is een berekening van stikstofemissie en bijbehorende stikstofdepositie niet vereist. Het is immers aannemelijk dat door het tijdelijk karakter van de emissies door bouwactiviteiten de stikstofemissie op landelijk niveau gelijk blijft en slechts een klein aandeel vormt van de totale stikstofdepositie, te weten circa 1,3 procent van de stikstofdeken.11

3.3

Toekomstige situatie, gebruiksfase Het plan voorziet in de realisatie de Randweg Opheusden. De voor stikstofdepositie relevante bronnen voor dit plan in de gebruiksfase betreffen de verkeersbewegingen ten gevolge van het plan. Deze worden in onderstaande paragraven beschreven. De nieuwbouw is op zijn vroegst in 2023 gereed. Daarom is in dit onderzoek uitgegaan van rekenjaar 2023 voor de gebruiksfase.

3.3.1

Verkeer Aan de hand van door de opdrachtgever verstrekte verkeerscijfers is de worst-case situatie berekend. Hierbij is een indeling gemaakt in verschillende wegvakken zoals weergegeven in de navolgende figuur en met de aantallen verkeersbewegingen zoals weergegeven in de navolgende tabel.

Figuur 3

Wegvakken Randweg Opheusden

10 https://www.aanpakstikstof.nl/actueel/nieuws/2021/06/18/stikstofwet-gaat-in-per-1-juli-2021 11 Besluit stikstofreductie en natuurverbetering, Nota van Toelichting, art. 5.3. Op basis van

memo van 3 augustus 2020 aan het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, «NOx reductiedoel, -pad en beleidspakket bouwsector» 7

Tabel 2

Berekening verkeersgeneratie (naar boven afgerond) Wegvak Lichtverkeer Middelzwaar verkeer Wegvak 1 5430 630 Wegvak 2 5200 610 Wegvak 3 3620 330 Wegvak 4 2760 310 Wegvak 5 2750 300 Wegvak 6 3290 200

Zwaar verkeer 220 170 120 90 90 60

In bovenstaande tabel zijn de verkeersgegevens niet meegenomen van de omliggende wegen waarop de verkeersintensiteiten zijn afgenomen of toegenomen door de aanleg van de Randweg.

8

4 4.1

Onderzoeksresultaten Gebruiksfase Figuur 4 geeft een uitsnede van de Aerius-berekening van de gebruiksfase weer.

Figuur 4 Resultaatblad Aerius gebruiksfase

Uit de uitgevoerde berekeningen voor de gebruiksfase blijkt een grootste afname van 2,61 mol stikstof/ha/j op 17.765,14 ha gekarteerd Natura 2000-gebied voor de relevante hexagonen in de toekomstige situatie ten opzichte van de referentiesituatie. Dit zijn hexagonen in Natura 2000-gebieden die in het kader van de Wet Natuurbescherming relevant zijn bevonden voor beoordeling van het onderdeel stikstofdepositie. Daarmee is sprake van een afname van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden.

9

5

Conclusie In de gemeente Neder-Betuwe bestaat het voornemen een Randweg te realiseren tussen Kesteren en de zuidwestelijke zijde van Opheusden ten einde het doorgaande verkeer in Opheusden te verminderen. In het kader van de Wet Natuurbescherming is de stikstofuitstoot door de beoogde ontwikkeling inzichtelijk gemaakt.

5.1

Gebruiksfase Uit de uitgevoerde berekeningen voor de gebruiksfase blijkt een grootste afname van 2,61 mol stikstof/ha/j op 17.765,14 ha gekarteerd Natura 2000-gebied voor de relevante hexagonen in de toekomstige situatie ten opzichte van de referentiesituatie. Dit zijn hexagonen in Natura 2000-gebieden die in het kader van de Wet Natuurbescherming relevant zijn bevonden voor beoordeling van het onderdeel stikstofdepositie. Daarmee is sprake van een afname van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden.

5.2

Eindadvies Geconcludeerd wordt dat significant negatieve effecten derhalve worden uitgesloten. Er is geen vergunning ten behoeve van de Wet natuurbescherming benodigd.

10

Bijlage 1: Aerius pdf-bestand

11

Projectberekening

Dit document geeft een overzicht van de invoer en rekenresultaten van een Projectberekening met AERIUS Calculator. De berekening is uitgevoerd binnen stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden, op rekenpunten die overlappen met habitattypen en/of leefgebieden die aangewezen zijn in het kader van de Wet natuurbescherming, gekoppeld aan een aangewezen soort, of nog onbekend maar mogelijk wel relevant, en waar tevens sprake is van een overbelaste of bijna overbelaste situatie voor stikstof.

Overzicht Samenvatting situaties Resultaten Detailgegevens per emissiebron

Meer toelichting over deze PDF kunt u vinden in een bijbehorende leeswijzer. Deze leeswijzer en overige documentatie is te raadplegen via: www.aerius.nl/handleidingen-en-leeswijzers

Projectberekening

Contactgegevens Rechtspersoon Inrichtingslocatie

Activiteit

Omschrijving Toelichting

Berekening

SAB , Randweg Opheusden Verschilberekening huidig vs gebruik 2023

AERIUS kenmerk Datum berekening Rekenconfiguratie

RrJsPQqT5Sxy 04 februari 2022, 11:41 Wnb-rekengrid

Totale emissie

Rekenjaar 2023 2023

Huidige situatie - Referentie Toekomstige situatie - Beoogd

Resultaten

Emissie NH3 0,7 ton/j 0,5 ton/j

Hoogste depositie Hexagon Huidige situatie - Referentie 6.593,45 mol/ha/j 4607830 Toekomstige situatie - Beoogd 6.593,44 mol/ha/j 4607830 Gekarteerd oppervlak met toename (ha) 0,00 ha Gekarteerd oppervlak met afname (ha) 17.765,14 ha Grootste toename van depositie 0,00 mol/ha/j Grootste afname van depositie 2,61 mol/ha/j

RrJsPQqT5Sxy (04 februari 2022)

Emissie NOx 10,6 ton/j 9,8 ton/j Gebied Veluwe Veluwe

2/7

Projectberekening

Toekomstige situatie (Beoogd), rekenjaar 2023 Emissiebronnen  Verkeersnetwerk

RrJsPQqT5Sxy (04 februari 2022)

Emissie NH3 0,5 ton/j

Emissie NOx 9,8 ton/j

3/7

Projectberekening

Huidige situatie (Referentie), rekenjaar 2023 Emissiebronnen 36 Landbouw | Landbouwgrond | Huidige situatie

 Verkeersnetwerk

RrJsPQqT5Sxy (04 februari 2022)

Emissie NH3 Emissie NOx 0,1 ton/j 0,6 ton/j

10,6 ton/j

4/7

Projectberekening

Hoogste af- en toename op (bijna) overbelaste stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden.

5 km Habitatrichtlijn Vogelrichtlijn

Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn Niet bepaald

Grootste afname van depositie Grootste toename van depositie Hoogste totale depositie De bronnen op de kaart horen bij de Beoogde situatie. RrJsPQqT5Sxy (04 februari 2022)

5/7

Projectberekening

Resultaten stikstofgevoelige Natura 2000 gebieden situatie "Toekomstige situatie" (Beoogd) incl. saldering e/o referentie Totaal Per gebied

Berekend (ha Hoogste totale Met toename Grootste gekarteerd) depositie (ha gekarteerd) toename (mol/ha/jr) (mol/ha/jr)

Met afname (ha Grootste gekarteerd) afname (mol/ha/jr)

Berekend (ha Hoogste totale Met toename Grootste gekarteerd) depositie (ha gekarteerd) toename (mol/ha/jr) (mol/ha/jr)

Met afname (ha Grootste gekarteerd) afname (mol/ha/jr)

17.765,14 6.593,38

Veluwe (57) 17.624,13 Rijntakken (38) 114,60 Kolland & Overlangbroek 15,58 (81) Binnenveld 10,83 (65)

RrJsPQqT5Sxy (04 februari 2022)

0,00

0,00

17.765,14 2,61

6.593,38 2.317,11

0,00 0,00

0,00 0,00

17.624,13 0,07 114,60 2,61

2.238,24

0,00

0,00

15,58

0,01

1.707,74

0,00

0,00

10,83

0,01

6/7

Projectberekening

Huidige situatie, Rekenjaar 2023 36 Landbouw | Landbouwgrond Naam Huidige situatie Uittreedhoogte Wijze van ventilatie Niet geforceerd Warmteinhoud Temporele Variatie Meststoffen

Type



Mestaanwending: dierlijke mest



Mestaanwending: kunstmest

0,5 m 0,000 MW

NH3

Stof

NOx NH3 NOx NH3

0,1 ton/j

Emissie

0,0 ton/j 0,1 ton/j 0,0 ton/j < 0,1 ton/j

Disclaimer Hoewel verstrekte gegevens kunnen dienen ter onderbouwing van een vergunningaanvraag, kunnen er geen rechten aan worden ontleend. De eigenaar van AERIUS aanvaardt geen aansprakelijkheid voor de inhoud van de door de gebruiker aangeboden informatie. Bovenstaande gegevens zijn enkel bruikbaar tot er een nieuwe versie van AERIUS beschikbaar is. AERIUS is een geregistreerd handelsmerk in Europa. Alle rechten die niet expliciet worden verleend, zijn voorbehouden. Rekenbasis Deze berekening is tot stand gekomen op basis van: AERIUS versie 2021.0.2_20220128_2eee9c6138 Database versie 2021_2eee9c6138 Voor meer informatie over de gebruikte methodiek en data zie: https://www.aerius.nl/

RrJsPQqT5Sxy (04 februari 2022)

7/7