Bijlage 7 - Maatwerkrapport Hoenderik en Gymzaal Kesteren
Tekst van het document
Maatwerkadvies Hoenderik en Gymzaal Kesteren
Nedereindsestraat 27B 4041 XE Kesteren
Helix Advies B.V. Zuidelijk Halfrond 4 2801 DD Gouda
Gecertificeerd inspecteur: Certificaatnummer inspecteur:
G. Goedar EPG 2015-39
Handtekening:
Gecertificeerd adviseur: Certificaatnummer adviseur:
G. Goedar EPG 2015-39
Handtekening:
Inspectiedatum:
2023-07-21
Opleverdatum:
2023-11-24
Werkadres:
Nedereindsestraat 27B
Postcode:
4041 XE
Plaats:
Kesteren
Bouwjaar:
2009
Software:
EPA-U Stand-Alone
Ontwikkelaar:
Vabi Software BV
Inhoudsopgave Het Advies 4 Bouwkunde 5 Installaties 6 Huidige energetische kenmerken 7 Vraagstelling 8 Scenario’s overzicht 9 Scenario 1a: BENG 12 Scenario 1b: BENG 14 Scenario 2: ENG 15 Scenario 3: Nul-op-de-Meter 16 Bijlage I: Begrotingen per scenario en maatregelen 17 Bijlage II: Berekening en overzicht energieverbruik 18 Huidig energielabel 18 Berekening energieverbruik 18 Bijlage III: Overzicht energieverbruiken en opwekking 19 Bijlage IV: Vergunningen 20 Bijlage V: Subsidies en financiering 21 Bijlage VI: Isolatie-metingen 22
3
Het Advies Vanwege de stijgende kosten van nutsvoorzieningen en effecten op de exploitatiebegrotingen, heeft de gemeente Neder-Betuwe besloten om versneld onderzoek uit te voeren naar de mate waarin gemeentelijke gebouwen zowel in bouwkundige als elektrotechnische en werktuigbouwkundige zin voldoen en/of moeten worden verduurzaamd. De Hoenderik en Gymzaal Kesteren is een van deze objecten. Het gebouw is nog niet gasloos en voldoet, onder andere daardoor, nog niet aan de eisen van de gemeente. Er zijn drie scenario’s opgesteld om de doelen door te rekenen: -
BENG ENG Nul-op-de-Meter
In deze scenario’s worden de investeringskosten, terugverdientijden, energiebesparingen, CO2-besparingen en indicatieve labels gepresenteerd. Het gebouw is beoordeeld conform de NTA 8800 en heeft een indicatief label A+ met een EP2-score van 145,12 kWh/m2. Een grote bijdrage aan de hoogte van deze score is het aandeel hernieuwbare energie, namelijk 8,8%. Daarnaast heeft het gebouw een aantal eigenschappen die hier tevens invloed op hebben:
Het gebouw betreft een sportgebouw. De gemiddelde temperatuur zal rond de 18 graden uitkomen, wat een stuk lager is dan de gemiddelde temperatuur in bijvoorbeeld een kantoorgebouw. Op het dak liggen 20 pv-panelen die het gebouw voor 8,8% aan hernieuwbare energie voorzien. Het gebouw is al zeer goed geïsoleerd met diktes van 90 tot 160 mm aan isolatie. Het bevat grotendeels al LED verlichting, met name in de sporthal. Het gebouw grenst deels aan het dorpshuis van Kesteren, wat ervoor zorgt dat er minder verliesgevend oppervlakte met betrekking tot kou is.
4
Bouwkunde Het gebouw betreft een sportgebouw en bijeenkomstruimte verbonden met het dorpshuis van Kesteren. Het gebouw heeft als bouwjaar 2009. De constructie betreft dragend metselwerk met massieve betonnen vloeren. De vloer van de bijeenkomstruimte grenst aan een kruipruimte en bevat 160 mm isolatie. De Rc-waarde hierbij is 3,71. De vloer van de sporthal grenst aan grond.
Het platte dak van zowel de sporthal als de kleedkamers en bijeenkomsruimte bevat 130 mm isolatie. Dit resulteert in een Rc-waarde van 3,11. De ramen en deuren zijn bevestigd in houten kozijnen. De ramen in het gebouw zijn voorzien van dubbel glas. De deuren zijn ongeïsoleerd.
De gevels van de gymzaal zijn opgebouwd uit metselwerk en bevatten 90 mm isolatie wat resulteert in een Rc-waarde van 2,36. De geveldelen bestaande uit sandwichpanelen bevatten 120 mm isolatie. Dit resulteert in een Rc-waarde van 3,03
Constructie(s) algemeen
Type constructie
Isolatie aanwezig
Rc [m2K/W] U-waarde [W/m2K]
Gevel 90 mm isolatie (Rc = 2.36)
Gevel
Ja
2.36
Vloer 160 mm isolatie (Rc = 3.71)
Vloer
Ja
3.71
Dak plat 130 mm isolatie (Rc = 3.11)
Dak plat
Ja
3.11
Paneel in kozijn isolatie onbekend (1992-2013, Hout of kunststof)
Paneel in kozijn
Onbekend
n.v.t.
Raam Dubbel glas (Hout of kunststof, U = 2.90, g = 0.75)
Raam
U-waarde
u-2.90
Deur ongeïsoleerd (U = 3.40)
Deur
Nee
n.v.t.
Gevel SWP 120mm isolatie (Rc = 3.03)
Gevel
Ja
3.03
5
Installaties Verwarming Het gebouw wordt verwarmd middels een gasgestookte ketel. Het afgiftesysteem hierbij is radiatoren. Naast de radiatoren, zorgen de luchtbehandelingskasten ook voor verwarming van de ruimtes. Door het uitwisselen van warmte tussen de toegevoerde en afgevoerde lucht wordt de verse lucht verwarmd voordat het de ruimte ingeblazen wordt. De temperatuur van de ruimtes wordt geregeld via automatische regeling waarbij handmatig overruled kan worden. De distributieleidingen van de installatie zijn niet geïsoleerd in de verwarmde en onverwarmde ruimtes. Warm tapwater Het warme tapwater voor de douches in de kleedruimtes wordt verzorgd door een indirect verwarmd vat van 500 liter. Het vat wordt verwarmd door de gasgestookte ketel. Dit warme tapwater wordt gedurende de dag op een temperatuur van 60 graden bewaard (vanwege legionellapreventie). Middels een circulatieleiding worden de tappunten van warm tapwater voorzien. Het warme tapwater in de bijeenkomst- en schoonmaakruimte wordt voorzien door middel van close-in boilers van 10-15 liter.
Ventilatie Het gebouw is voorzien van mechanische ventilatie wat wordt voorzien middels een luchtbehandelingskast (LBK). De LBK verzorgt de toevoer van verse lucht in alle ruimtes. Door middel van een warmtebatterij wordt de lucht die wordt toegevoerd voorverwarmd. Koeling In het gebouw is geen koeling aanwezig. Verlichting De verlichting in de kleedkamers en de bijeenkomst ruimte, Hoenderik, bestaat grotendeels uit TL verlichting. De Sporthal is voorzien van LED verlichting. Daarnaast is er tevens op enkele plekken, op de sporthal na, fluorescent verlichting aanwezig. De regeling is de bijeenkomst ruimte middels vertrekschakeling. De verlichting in de sporthal en kleedkamers is middels aanwezigheidsdetectie. Zonne-energie Op het dak zijn 38 pv-panelen aanwezig. De pv-panelen betreffen kristallijn panelen. De helft is gesitueerd op het zuidwesten onder een hellingshoek van 10 graden. De andere helft is gesitueerd op het noordoosten, tevens onder een hellingshoek van 10 graden.
6
Huidige energetische kenmerken In onderstaande tabel zijn de huidige waarden wat betreft verbruik en opwekking weergegeven.
Totaal Opp. [m2]
551,79
Oppervlakte verhouding Ag/Als
2,41
Energielabel
A+
EP1 [kWh/m2]
70,35
EP2 [kWh/m2]
145,12
EP3 [%]
8,8
Totale energiebehoefte [kWh]
38.813
Totaal primair fossiel energieverbruik [kWh]
80.072
Hernieuwbare energie [kWh/m2]
7.801
Totale deelposten (niet primair) [kWh]
79.094
Ventilatie [kWh]
1.101
Verwarming [kWh]
46.321
Tapwater [kWh]
19.384
Koeling [kWh]
0
Verlichting [kWh]
10.942
Hulpenergie elektrisch [kWh]
1.345
Elektriciteitsopwekking (omvormer) [kWh]
5.335
Elektriciteitsverbruik [kWh]
24.200
Gasverbruik [m3]
0
Het grootste gedeelte van de energie wordt gebruikt voor het verwarmen van het gebouw. Daarnaast vraagt het verwarmen van het warme tapwater veel energie. Dit komt doordat het warme tapwater gedurende de dag op een temperatuur van 60 graden gehouden moet worden vanwege legionellapreventie. Ook is er een circulatieleiding voor het warme tapwater aanwezig.
7
Vraagstelling De Hoenderik en Gymzaal Kesteren, gerealiseerd en in gebruik genomen in 2009, is onderdeel van de sporthallen en gymzalen in beheer van de gemeente Neder-Betuwe. Deze locaties zijn in eerste instantie bedoeld om sport op scholen en door verenigingen mogelijk te maken. Overdag zijn de scholen de belangrijkste gebruikers van de sportaccommodaties en in de avonduren zijn dat de verschillende verenigingen.
Werkwijze Om te komen tot een onderbouwd advies is het noodzakelijk om een goede inventarisatie te doen van de huidige situatie. Er is een opname op locatie gedaan om alle energieverbruikers in kaart te brengen, de isolatie van het gebouw te beoordelen en rekenzones vast te stellen. Dit heeft geresulteerd in het huidige energieverbruik en energielabel.
Team gebouwenbeheer van de gemeente Neder-Betuwe is belast met het beheer, onderhoud en exploitatie van de gemeentelijke gebouwen. Vanwege toenemende kosten van nutsvoorzieningen en effecten op de exploitatiebegrotingen, heeft de gemeente besloten om vervroegd onderzoek uit te voeren naar de duurzaamheid en noodzakelijke verbeteringen van deze gebouwen. Hoewel dit onderzoek gepland was voor de periode 2026-2029, is het nu naar voren gehaald om kosten en duurzaamheidsoverwegingen.
Het gebouw is door een of meerdere specialisten geïnspecteerd, eventuele bouwtekeningen en bestekken zijn bestudeerd, uw gebouw wordt met een tekenprogramma in een 3d model weergegeven en alle benodigde gegevens zijn in de geattesteerde software ingevoerd. Voorts is de energetische prestatie van de huidige situatie geanalyseerd en zijn mogelijke verbetermaatregelen doorberekend. Ook worden er in dit rapport subsidies beschreven die mogelijk zijn voor uw gebouw.
Het hoofddoel van dit duurzaamheidsonderzoek is gebaseerd op het Energieprestatie Maatwerkadvies Utiliteit, voor de gemeentelijke gebouwen van Neder-Betuwe. Het onderzoek beoogt antwoorden te verschaffen op vragen zoals: - De huidige bouwkundige, elektrotechnische en werktuigbouwkundige staat van de gebouwen; - Welke duurzaamheidsmaatregelen (zowel bouwkundig als elektrotechnisch en werktuigbouwkundig) zijn nodig om aan bepaalde duurzaamheidsscenario’s te voldoen, zoals minimaal BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw), verwarmen zonder aardgas, hybride oplossingen, ENG ambities en nul-op-de-meter of energiepositieve gebouwen; - De investeringen die nodig zijn om degebouwen aan bovenstaande scenario’s te laten voldoen; - Mogelijkheden om de gebouwen in opeenvolgende fases te verduurzamen, beginnend met BENG, dan ENG en uiteindelijk mogelijk nul-op-de-meter of energiepositief.
Tijdens deze opname zijn per ruimte de volgende gegevens vastgesteld: Wat is de gebruiksfunctie per ruimte; Hoe wordt de ruimte geklimatiseerd t.b.v. de gebruiksfunctie en de regeling hiervan; Welke type(s) verlichting is in gebruik; Welk type glas en kozijnwerk is toegepast; Wat zijn de isolatiewaarden van de vloer, ge vels en dak; Steekproef maten worden genomen en verge leken met de bouwtekeningen.
8
Kostenbepaling op basis van Digipesis Alle berekende kosten in dit maatwerkadvies rapport zijn bepaald a.d.h.v. de database van het RvO door Arcadis, Digipesis. De kostprijzen zijn onder voorbehoud van wijzigingen. Wij doen ons uiterste best om de kosten zo accuraat mogelijk weer te geven, maar kunnen niet garanderen dat alle informatie op de site van Digipesis te allen tijde correct is. Aan de informatie op de website van Digipesis kunnen geen rechten worden ontleend. De kosten vermeld in dit maatwerkadvies rapport zijn uitsluitend ter informatie en kunnen onderhevig zijn aan wijzigingen zonder voorafgaande kennisgeving. We streven ernaar om nauwkeurige en actuele kostprijsinformatie te verstrekken, maar kunnen niet garanderen dat de vermelde kosten te allen tijde up-todate zijn. Alle kostprijzen zijn exclusief BTW en andere bijkomende kosten zoals subsidies, belasting aftrek etc., tenzij anders vermeld. De verstrekte kostprijsinformatie vormt geen juridisch bindend aanbod. Voor het definitieve prijsaanbod en eventuele aanvullende voorwaarden raden wij aan om contact op te nemen met een leverancier of installateur voor de betreffende dienstverlening m.b.t. tot een offerte.
Scenario’s overzicht De drie doelen zijn doorgerekend in drie verschillende scenario’s. In onderstaande tabel zijn de kosten en baten van de scenario’s tegenover elkaar uitgezet. Maatregelen
Huidig
BENG
ENG
Nul-op-deMeter
M 1: HR++ glas in bestaand kozijn
€ 5.015
€ 5.015
€ 5.015
M 2: Isolerende deuren plaatsen
€ 6.245
€ 6.245
€ 6.245
M 3: Huidige verlichting vervangen LED (5,0 W/m2, incl. detectie)
€ 9.000
€ 9.000
€ 9.000
M 4: Luchtwarmtepomp (45 kW) i.c.m. LT-convectoren RZ1
€ 39.200
€ 39.200
€ 39.200
M 5: Luchtwarmtepomp (22,5 kW) i.c.m. LT-convectoren RZ2
€ 19.600
€ 19.600
€ 19.600
M 6: Luchtwarmtepomp (22,5 kW) i.c.m. LT convectoren RZ3
€ 19.600
€ 19.600
€ 19.600
M 7: Elektrisch doorstroomtoestel incl. tapwatervoorziening
€ 2.000
€ 2.000
€ 2.000
M 8: Vervangen huidige pv-panelen oriëntatie Noord-Oost
€ 7.405
€ 7.405
€ 7.405
M 9: Vervangen huidige pv-panelen oriëntatie Zuid-West
€ 7.405
€ 7.405
€ 7.405
M 10: 10 pv-panelen toevoegen oriëntatie Noord-Oost
€ 4.175
M 11: 10 pv-panelen toevoegen oriëntatie Zuid-West
€ 4.175
M 12: 20 pv-panelen toevoegen oriëntatie Noord-Oost
€ 8.350
M 13: 20 pv-panelen toevoegen oriëntatie Zuid-West
€ 8.350
Huur kraan
€ 6.500
€ 6.500
€ 6.500
Staartkosten (20%)
€ 24.394
€ 26.064
€ 27.734
Onvoorziene kosten (11%)
€ 16.100
€ 17.202
€ 18.304
Voorbereiding, engineering en toezicht (17%)
€ 27.619
€ 29.510
€ 31.401
Totaal
€ 190.083
€ 203.096
€ 216.109
34,8
18,2
14,7
A+++
A++++
A+++++
TVT [jaar] Indicatief energielabel*
A+
CO2 Uitstoot [kg/jaar]
15.626
7.786
1.502
-4.783**
Elek. totaal netto [kWh]
18.865
20.365
1.881
-16.603**
€ 5.093
€ 10.824
€ 14.395
Energiekostenbesparing per jaar
* Het label is indicatief, wegens het gebruik van informatie zal dit bij de vaststelling van het definitieve label anders uit kunnen vallen. ** Doordat de opbrengst van de opwekking van energie hoger is dan het werkelijke verbruik, vallen de waardes negatief uit.
9
In onderstaande tabel zijn de maatregelen los tegenover elkaar uitgezet. Daarbij is gekeken naar de vergunningseisen, de toepasbaarheid van de maatregel op zowel bouwfysische kenmerken als de uitvoering van de maatregel en de invloed die deze maatregel op het comfort zal hebben. Bij de maatregelen 4 t/m 6 zijn geen terugverdientijd berekend, aangezien dit op zichzelf staand geen energie efficiënte voor het gebouw oplevert. Doordat elke maatregel een warmtepomp betreft die een aantal ruimtes voorziet van warmte, zal het enkel energie efficiënt werken indien alle maatregelen tezamen worden uitgevoerd.
Maatregelen
TVT [Jaar]
CO2 uitstoot
Effect op energielabel
Vergunning
Toepasbaarheid¹
Comfort²
M 1: HR++ glas in bestaand kozijn
48,7
15.356
A+
Nee
+
✓✓✓
M 2: Isolerende deuren plaatsen
128,3
15.543
A+
Nee
+
✓✓✓
M 3: Huidige verlichting vervangen LED (5,0 W/m2, incl. detectie)
18,8
14.863
A+
Nee
+++
✓
M 4: Luchtwarmtepomp (45 kW) i.c.m. LT-convectoren RZ1
15.444
A+
Nee
-/+
✓
M 5: Luchtwarmtepomp (22,5 kW) i.c.m. LT-convectoren RZ2
15.257
A+
Nee
-/+
✓
M 6: Luchtwarmtepomp (22,5 kW) i.c.m. LT convectoren RZ3
15.626
A+
Nee
-/+
✓
M 7: Elektrisch doorstroomtoestel incl. tapwatervoorziening
2,9
13.863
A+
Nee
+
✓✓
M 8: Vervangen huidige pv-panelen oriëntatie Noord-Oost
3,9
11.827
A++
Nee
++
✓
M 9: Vervangen huidige pv-panelen oriëntatie ZuidWest
3,3
11.112
A++
Nee
++
✓
M 10: 10 pv-panelen toevoegen oriëntatie NoordOost
2,4
12.672
A+
Nee
+
✓
M 11: 10 pv-panelen toevoegen oriëntatie Zuid-West
2,2
12.295
A+
Nee
+
✓
M 12: 20 pv-panelen toevoegen oriëntatie NoordOost
2,4
9.718
A++
Nee
+
✓
M 13: 20 pv-panelen toevoegen oriëntatie Zuid-West
2,2
8.965
A++
Nee
+
✓
1 Bij de toepasbaarheid is gelet op bouwfysische kenmerken, maar ook of de maatregel passend is in het pand en/of de maatregel eenvoudig uit te voeren is. (- tot +++). 2 Hoeveel meer comfort zult u ervaren dankzij deze maatregel? (✓ tot ✓✓✓)
10
In onderstaande grafiek zijn de scenario’s tegenover elkaar uitgezet, waarbij de verschillen in investeringen en energiebesparing goed te zien zijn. Let op dat het elektriciteitsverbruik netto is weergegeven, wat het verschil tussen verbruikte en opgewekte energie weergeeft. De negatieve waarden geven een hogere opwekking dan verbruik weer 25.000
€ 250.000
20.000 € 200.000
15.000 10.000
€ 150.000
5.000 -
€ 100.000
-5.000 -10.000
€ 50.000
-15.000 €-
Huidig
BENG €190.083
ENG €203.096
Investering
Elek. Totaal netto [kWh]
NOM €216.109
-20.000
11
Scenario 1: BENG Scenario 1 betreft het voldoen aan de eisen van BENG conform het bouwbesluit nieuwbouw: een maximale EP2-score van 90 kWh/m2 en minimaal 30% van het energieverbruik zelf opwekken). Maatregelen
BENG
M 1: HR++ glas in bestaand kozijn
€ 5.015
M 2: Isolerende deuren plaatsen
€ 6.245
M 3: Huidige verlichting vervangen LED (5,0 W/m2, incl. detectie)
€ 9.000
M 4: Luchtwarmtepomp (45 kW) i.c.m. LT-convectoren RZ1
€ 39.200
M 5: Luchtwarmtepomp (22,5 kW) i.c.m. LT-convectoren RZ2
€ 19.600
M 6: Luchtwarmtepomp (22,5 kW) i.c.m. LT convectoren RZ3
€ 19.600
M 7: Elektrisch doorstroomtoestel incl. tapwatervoorziening
€ 2.000
M 8: Vervangen huidige pv-panelen oriëntatie Noord-Oost
€ 7.405
M 9: Vervangen huidige pv-panelen oriëntatie Zuid-West
€ 7.405
Huur kraan
€ 6.500
Staartkosten
€ 24.394
Onvoorziene kosten
€ 16.100
Voorbereiding, engineering en toezicht
€ 27.619
Totaal
€ 190.083
Totale investering per m2 BVO
€ 345
TVT [jaar]
34,8
Indicatief energielabel
A+++
EP1 [kWh/m2]
66,39
EP2 [kWh/m2]
62,53
EP3 [%]
57,5 Besparing
CO2 Uitstoot [kg/jaar]
7.786
-50%
Elek. totaal netto [kWh]
20.365
+8%
Energiekostenbesparing per jaar
€ 5.093
In het scenario wordt een label A+++ behaald met een EP2-score van 62,53 kWh/m2 en een aandeel hernieuwbare energie van 57,5%. Er worden zeven maatregelen, met betrekking tot de installatietechnische en bouwkundige elementen van het pand, voorgesteld.
12
De huidige beglazing bestaat uit dubbel glas. Hierbij wordt met een U-waarde van 2,9 voor dubbel glas gerekend. HR++ glas bevat een U-waarde van 1,8. Let op, hoe lager de U waarde hoe beter de thermische weerstand is (bij Rc-waardes is dit andersom). Het voordeel van HR++ glas is niet alleen de thermische weerstand, maar ook het geluiddempende effect. HR++ glas kan in het bestaande kozijn gemonteerd worden. Het effect van vacuümglas is ook doorgerekend. Dit geeft een zeer minimaal verschil met betrekking tot de energiebehoefte. Daarnaast brengt het plaatsen van vacuümglas extra kosten met zich mee van 250 tot 300 euro/m2. Vanwege de hoge prijzen en het lage effect, zal de terugverdientijd zeer hoog zijn. Het advies is om het glas te vervangen door HR++ glas. De huidige deuren zijn niet geïsoleerd. In dit scenario is gerekend met het vervangen van de deuren door geïsoleerde deuren. Dit zorgt ervoor dat de U-waarde van de constructie van 3,40 naar 2,00 gaat.
In dit scenario is gerekend met een doorstroomtoestel voor het verwarmen van het warme tapwater. Een doorstroomtoestel verwarmt alleen wanneer er vraag is naar warm water. Gezien het lage verbruik van het warmte tapwater in het gebouw, zorgt dit ervoor dat er niet constant verwarmd hoeft te worden om de temperatuur hoog te houden. Zo wordt onnodig energieverbruik tegengegaan. Om aan de eisen van een bijna energie neutraal gebouw te voldoen, zullen de 38 pv-panelen tegen het einde van de levensduur vervangen moeten worden door nieuwe pv-panelen. De nieuwe pv-panelen zullen een hoger wattpiekvermogen bevatten, waardoor de opbrengst ook hoger zal zijn. Mogelijk zijn in de toekomst pv-panelen met een nog hoger wattpiekvermogen verkrijgbaar. De nieuwe pv-panelen zullen ongeveer 0,3 m2 groter zijn dan de huidige pv-panelen. In totaal zal er dus zo’n 12 m2 extra ruimte benodigd zijn.
De verlichting is in de huidige situatie nog niet volledig LED, met name de kleedkamers en bijeenkomstruimte bevatten nog geen LED verlichting. In dit scenario zal alle verlichting volledig LED worden met bewegingsdetectie als schakeling. De verwarming in het pand wordt momenteel verzorgd door een gasgestookte ketel. Vanwege de gasloze doelstellingen en een efficiënter energiegebruik wordt geadviseerd om een luchtwarmtepomp te installeren. Door het toepassen van een laag temperatuur warmtepomp waarbij de bron de buitenlucht zal zijn, is er geen verdere vergunning nodig voor het plaatsen van de installatie. De afgiftesystemen zullen vervangen moeten worden door laag temperatuur convectoren.
13
Scenario 2: ENG Scenario 2 betreft het voldoen aan de ENG eisen: gasloos gebouw en het gebouw wekt evenveel energie op als dat het verbruikt.
Maatregelen
ENG
M 1: HR++ glas in bestaand kozijn
€ 5.015
M 2: Isolerende deuren plaatsen
€ 6.245
M 3: Huidige verlichting vervangen LED (5,0 W/m2, incl. detectie)
€ 9.000
M 4: Luchtwarmtepomp (45 kW) i.c.m. LT-convectoren RZ1
€ 39.200
M 5: Luchtwarmtepomp (22,5 kW) i.c.m. LT-convectoren RZ2
€ 19.600
M 6: Luchtwarmtepomp (22,5 kW) i.c.m. LT convectoren RZ3
€ 19.600
M 7: Elektrisch doorstroomtoestel incl. tapwatervoorziening
€ 2.000
M 8: Vervangen huidige pv-panelen oriëntatie Noord-Oost
€ 7.405
M 9: Vervangen huidige pv-panelen oriëntatie Zuid-West
€ 7.405
M 10: 10 pv-panelen toevoegen oriëntatie Noord-Oost
€ 4.175
M 11: 10 pv-panelen toevoegen oriëntatie Zuid-West
€ 4.175
Huur kraan
€ 6.500
Staartkosten
€ 26.064
Onvoorziene kosten
€ 17.202
Voorbereiding, engineering en toezicht
€ 29.510
Totaal
€ 203.096
Totale investering per m2 BVO
€ 368
TVT [jaar]
18,2
Indicatief energielabel*
A++++
EP1 [kWh/m2]
66,39
EP2 [kWh/m2]
13,55
EP3 [%]
90,8
In het scenario wordt een label A++++ behaald met een EP2-score van 13,55 kWh/m2 en een aandeel hernieuwbare energie van 90,8%. Scenario 2 bevat dezelfde maatregelen als scenario 1 met twee extra maatregelen om tot een energieneutraal gebouw te komen. Naast het vervangen van pv panelen, zullen er in totaal 20 pv panelen toegevoegd moeten worden. Hiervan zullen er 10 met oriëntatie noordoost en 10 met oriëntatie zuidwest bijgeplaatst moeten worden. Er wordt geadviseerd nader onderzoek te doen naar de mogelijkheden om extra pv-panelen op het dak te plaatsen.
Besparing CO2 Uitstoot [kg/jaar]
1.502
-90%
Elek. totaal netto [kWh]
1.881
-90%
Energiekostenbesparing per jaar
€ 10.824
14
Scenario 3: Nul-op-de-Meter Scenario 3 betreft het voldoen aan de Nul-op-de-Meter eisen: naast de eisen van ENG, wekt het gebouw voldoende energie op om tevens de niet gebouw gebonden apparatuur te voorzien. Maatregelen
Nul-op-deMeter
M 1: HR++ glas in bestaand kozijn
€ 5.015
M 2: Isolerende deuren plaatsen
€ 6.245
M 3: Huidige verlichting vervangen LED (5,0 W/m2, incl. detectie)
€ 9.000
M 4: Luchtwarmtepomp (45 kW) i.c.m. LT-convectoren RZ1
€ 39.200
M 5: Luchtwarmtepomp (22,5 kW) i.c.m. LT-convectoren RZ2
€ 19.600
M 6: Luchtwarmtepomp (22,5 kW) i.c.m. LT convectoren RZ3
€ 19.600
M 7: Elektrisch doorstroomtoestel incl. tapwatervoorziening
€ 2.000
M 8: Vervangen huidige pv-panelen oriëntatie Noord-Oost
€ 7.405
M 9: Vervangen huidige pv-panelen oriëntatie Zuid-West
€ 7.405
M 12: 20 pv-panelen toevoegen oriëntatie Noord-Oost
€ 8.350
M 13: 20 pv-panelen toevoegen oriëntatie Zuid-West
€ 8.350
Huur kraan
€ 6.500
Staartkosten
€ 27.734
Onvoorziene kosten
€ 18.304
Voorbereiding, engineering en toezicht
€ 31.401
Totaal
€ 216.109
Totaal per m2 BVO
€ 392
TVT [jaar]
14,7
Indicatief energielabel*
A+++++
EP1 [kWh/m2]
66,39
EP2 [kWh/m2]
-35,43
EP3 [%]
124
In het scenario wordt een label A+++++ behaald met een EP2-score van -35,43 kWh/m2 en een aandeel hernieuwbare energie van 124%. Scenario 3 bevat dezelfde maatregelen als scenario 1 met twee extra maatregelen om tot een energieneutraal gebouw te komen. Naast het vervangen van pv panelen, zullen er in totaal 40 pv panelen toegevoegd moeten worden. Hiervan zullen er 20 met oriëntatie noordoost en 20 met oriëntatie zuidwest bijgeplaatst moeten worden. Er wordt geadviseerd nader onderzoek te doen naar de mogelijkheden om extra pv-panelen op het dak te plaatsen.
Besparing CO2 Uitstoot [kg/jaar]
-4.783
-131%
Elek. totaal netto [kWh]
-16.603
-188%
Energiekostenbesparing per jaar
€ 14.395
15
Bijlage I: Begrotingen per scenario en maatregelen Begroting Scenario’s Hoenderik en Gymzaal Kesteren.xlsx In dit Excel-bestand zijn per scenario de kostenberekeningen weergegeven.
Begroting Maatregelen Installaties Hoenderik en Gymzaal Kesteren.xlsx Kesteren In dit Excel-bestand zijn per installatiemaatregel uit de scenario’s de kostenberekeningen weergegeven.
Begroting Maatregelen Bouwkundig Hoenderik en Gymzaal Kesteren.xlsx Kesteren In dit Excel-bestand zijn per bouwkundige maatregel uit de scenario’s de kostenberekeningen weergegeven.
16
Bijlage II: Berekening en overzicht energieverbruik Huidig energielabel In het kader van de Europese richtlijn (EPBD) bent u verplicht om, bij verkoop of verhuur van het gebouw, een energiecertificaat te overhandigen. Dit betreft het definitieve energielabel berekend middels de Energie Prestatiescore (EP2). Hieronder treft u de huidige score van uw gebouw. Resultaat Energielabel
A+
EP2 [kWh/m2]
145,12
Berekening energieverbruik Met behulp van de softwareapplicatie Vabi, is het energiegebruik van het gebouw berekend. Hierbij is het gemiddelde klimaat van KNMI meetstation Herwijnen gebruikt, aangezien dit het meest overeenkomt met de locatie van het gebouw, en de berekende verbruiken onafhankelijk zijn van de verschillen in het weer per jaar. Het stedelijke hitte eiland is 0.5 graden Celsius. Het berekende elektriciteitsverbruik heeft betrekking op de gebouw gebonden installaties en niet op apparatuur (zoals koelkast, computers, wasmachine, droger, etc.). Een aantal installatie onderdelen die eventueel aanwezig zijn in dit gebouw kunnen alleen meegenomen worden in de berekening als het verbruik van deze onderdelen te bepalen is. Deze dienen individueel te worden ingevoerd. Mocht dit verbruik niet bekend zijn, zal de software uitgaan van gemiddelde waardes. Een aantal voorbeelden van dit soort onderdelen zijn het elektrisch verbruik van een lift of de verlichting van de algemene ruimtes. Het berekend elektriciteitsverbruik omvat wel (indien aanwezig): verwarming, tapwater, hulpenergie (voor verwarmingsinstallatie, ventilatiesysteem en zonneboiler), verlichting (standaard omstandigheden), zonnecellen (Pv), micro-WKK. Het gemiddelde stroomverbruik is de laatste jaren niet veel gedaald. Apparaten worden wel zuiniger, maar we hebben er ook meer.
In de volgende tabel wordt het gas- en elektrisch verbruik samen met de CO2-emissie getoond. Deelpost
Resultaat
Elektriciteitsverbruik [kWh]
24.200
Totaal elektriciteit (netto) [kWh]
18.865
Gasverbruik [m3]
5.153
Warmteverbruik [GJ] CO2 uitstoot [kg]
0 15.626
17
Bijlage III: Overzicht energieverbruiken en opwekking Overzicht energieverbruiken (gas en elektra) van de afgelopen 3 jaar 2020 Corona jaar
2021 Corona jaar
2022 Corona jaar
Elektriciteitsverbruik (kWh/jaar)
10.900
10.578
11.465
Aardgasverbruik (m3/jaar)
3.314
4.575
4.412
Warmtenet
-
-
-
Inkoop (kWh/jaar)
5.796
5.474
6.361
Opwek (kWh/jaar)
-
-
-
Opwek verwacht (kWh/jaar)
11.378
11.378
11.378
Teruglevering (kWh/jaar)
6.273
6.273
6.273
18
Bijlage IV: Vergunningen Voor het verbouwen of restaureren van een rijksmonument, een gemeentelijk monument of een beschermd stadszicht is in veel gevallen een omgevingsvergunning nodig. Voor het uitvoeren van een aantal aanbevolen maatregelen zijn mogelijk vergunningen benodigd.
Verbouwen van rijks- en gemeentelijke monumenten
Beschermd stadsgezicht
Een vergunning voor een rijksmonument is nodig wanneer er veranderingen aangebracht worden aan het monument. Dit geldt zowel voor de buitenkant als de binnenkant van het monument. De vergunning wordt afgegeven door de gemeente waarin het monument zich bevindt. Bij de aanvraag van de vergunning moet er een plan worden ingediend waarin duidelijk wordt gemaakt welke veranderingen er worden aangebracht en wat de gevolgen hiervan zijn voor het monument. Het niet verkrijgen van de vereiste vergunning voor werkzaamheden aan een rijksmonument kan leiden tot juridische en financiële gevolgen. Het is dus essentieel om de juiste procedures te volgen en de benodigde vergunningen te verkrijgen voordat je wijzigingen aanbrengt aan een rijksmonument.
Een vergunning voor een beschermd stadsgezicht is vereist wanneer er veranderingen aan een gebouw of perceel worden aangebracht die het karakter van het stadsgezicht kunnen aantasten. Het doel van de bescherming is om historische en culturele waarden te behouden en te versterken. De vergunning wordt afgegeven door de gemeente en kan verschillen per locatie. Het is daarom verstandig om contact op te nemen met de gemeente waar het betreffende stadsgezicht zich bevindt voor specifieke informatie over de vergunningsprocedure. Een vergunningsaanvraag is niet van toepassing op het gebouw.
Een vergunningsaanvraag is niet van toepassing op het gebouw.
19
Bijlage V: Subsidies en financiering Voor het toepassen van duurzame maatregelen voor het gebouw zijn diverse subsidies en regelingen beschikbaar. Hieronder zijn de mogelijke subsidies samengevat.
Energie-investeringsaftrek (EIA) voor ondernemers Heeft u een bedrijf dat investeert in een bedrijfsmiddel dat zorgt voor minder CO2-uitstoot? Energiezuinig is? Of wilt u investeren in duurzame energie? Maak dan gebruik van de regeling Energieinvesteringsaftrek (EIA). U kunt dan 45,5% van de investeringskosten aftrekken van de winst. Dit verlaagt uw fiscale winst. Meer informatie vindt u hier: https://www.rvo.nl/subsidies-financiering /isde/zakelijkegebruikers
Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) Bent u eigenaar van maatschappelijk vastgoed? Of houdt u zich bezig met het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed? Zoals scholen, overheidsgebouwen, zorginstellingen of rijksmonumenten? De subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) komt eigenaren van bestaand maatschappelijk vastgoed tegemoet in de kosten om te verduurzamen.
Stimulering Duurzame Klimaattransitie (SDE++)
Energieproductie
en
De Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) geeft subsidie aan bedrijven en non-profitorganisaties die grootschalig hernieuwbare energie opwekken of de CO2-uitstoot verminderen. Oriënteert u op de achtergrond en werking van deze regeling. Of ga direct door naar de aanvraagfase, de realisatiefase of de productiefase. Meer informatie vindt u hier: Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) (rvo.nl)
MIA en Vamil voor ondernemers
Bent u ondernemer en wilt u fiscaal voordelig investeren in milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen en technieken? Dat kan met de Milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (VAmil).
Inforgraphics RvO Om te achterhalen welke subsidies precies toepasbaar zijn voor uw situatie, zie onderstaande link. https://infographics.rvo.nl/sectorplaten/gebouwdeomgeving/ Subsidies stapelen is beperkt Van cumulatie van subsidies is sprake wanneer meerdere subsidies worden verstrekt voor hetzelfde project. Het kaderbesluit EZK en LNV-subsidies beperkt de mogelijkheid van stapelen van subsidies. Het te verlenen subsidiebedrag plus eventueel andere subsidies mag niet hoger zijn dan het maximale subsidiebedrag van de subsidieregeling. Voor de niet EZ-regelingen geldt veelal een soortgelijke bepaling, óf in de subsidieregeling zelf óf in een kaderregeling.
Meer informatie vindt u hier: https://w w w.r vo.nl/subsidies-financiering /mia-vamil/ ondernemers
Meer informatie vindt u hier: https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/dumava
Laatste controle op actualiteit subsidies: 4-8-2023
20
Bijlage VI: Isolatie-metingen Onderstaande tabellen geven weer welke isolatie-metingen zijn verricht en wat de uitkomst is van dit destructieve onderzoek.
Constructie 1: Dak
Positie meting: Spouw:
Nee
Isolatie:
Ja
Ja
Isolatie:
Ja
Constructie 1: Vloer
Positie meting: Spouw:
21
Constructie 1: Gevel
Positie meting: Spouw:
Nee
Isolatie:
Ja
22