Bijlage 6 - Maatwerkrapport Snellenburg en Biezenwei

Maatwerkadvies Snellenburg en Biezenwei Vuurdoornstraat 2 4043 NS Opheusden

Helix Advies B.V. Zuidelijk Halfrond 4 2801 DD Gouda

Gecertificeerd inspecteur: Certificaatnummer inspecteur:

G. Goedar EPG 2015-39

Handtekening:

Gecertificeerd adviseur: Certificaatnummer adviseur:

G. Goedar EPG 2015-39

Handtekening:

Inspectiedatum:

2023-07-21

Opleverdatum:

2023-11-24

Werkadres:

Vuurdoornstraat 2

Postcode:

4043 NS

Plaats:

Opheusden

Bouwjaar:

1980

Software:

EPA-U Stand-Alone

Ontwikkelaar:

Vabi Software BV

Inhoudsopgave Het Advies 4 Bouwkunde 5 Installaties 6 Huidige energetische kenmerken 7 Vraagstelling 8 Scenario’s overzicht 9 Scenario 1a: BENG 12 Scenario 1b: BENG 14 Scenario 2: ENG 15 Scenario 3: Nul-op-de-Meter 16 Bijlage I: Begrotingen per scenario en maatregelen 17 Bijlage II: Berekening en overzicht energieverbruik 18 Huidig energielabel 18 Berekening energieverbruik 18 Bijlage III: Overzicht energieverbruiken en opwekking 19 Bijlage IV: Vergunningen 20 Bijlage V: Subsidies en financiering 21 Bijlage VI: Isolatie-metingen 22

3

Het Advies Vanwege de stijgende kosten van nutsvoorzieningen en effecten op de exploitatiebegrotingen, heeft de gemeente Neder-Betuwe besloten om versneld onderzoek uit te voeren naar de mate waarin gemeentelijke gebouwen zowel in bouwkundige als elektrotechnische en werktuigbouwkundige zin voldoen en/of moeten worden verduurzaamd. De Snelleburg en Biezenwei is een van deze objecten. Het gebouw is nog niet gasloos en voldoet, onder andere daardoor, nog niet aan de eisen van de gemeente. Er zijn drie scenario’s opgesteld om de doelen door te rekenen: -

BENG ENG Nul-op-de-Meter

In deze scenario’s worden de investeringskosten, terugverdientijden, energiebesparingen, CO2-besparingen en indicatieve labels gepresenteerd. Het gebouw is beoordeeld conform de NTA 8800 en heeft een indicatief label C met een EP2-score van 206,3 kWh/m2. Een grote bijdrage aan de hoogte van deze score is het aandeel hernieuwbare energie, namelijk 19,7%. Daarnaast heeft het gebouw een aantal eigenschappen die hier tevens invloed op hebben: -

Het gebouw betreft deels een sportgebouw. De gemiddelde temperatuur zal in dit deel rond de 18 graden uitkomen, wat een stuk lager is dan de gemiddelde temperatuur in bijvoorbeeld een kantoorgebouw. Op het dak liggen 290 pv-panelen die het gebouw voor 19,7% aan hernieuwbare energie voorzien. Daarnaast liggen op het dak 24 pvt-panelen die de kleedkamers deels voorzien van warmwater. Het bevat grotendeels al LED verlichting. Er zijn gasgestookte ketels aanwezig die het gebouw voorzien van ruimteverwarming en warm tapwater.

4

Bouwkunde Het gebouw betreft een sportgebouw en bijeenkomstruimte verbonden. Het gebouw heeft als bouwjaar 1980 en een aanbouw uit 2009. Daarnaast is de sporthal in 2018 voorzien van een nieuwe gebouwschil, waarbij de wanden en dakplaten zijn geïsoleerd. De constructie betreft dragend metselwerk met massieve betonnen vloeren. De vloer van de bijeenkomstruimte en het kantoor grenst aan een kruipruimte en bevat geen isolatie. De Rc-waarde hierbij is 0,22. De vloer van de sporthal grenst deels aan een kruipruimte en deels aan grond. Het gedeelte aan de kruipruimte is tevens een ongeïsoleerde vloer. De vloer grenzend aan grond, heeft een onbekende isolatiedikte. Deze vloer is in 2009 aangebracht, waardoor er is gerekend met de isolatiewaarden uit het bouwbesluit van het bouwjaar. Dit resulteert in een Rc-waarde van 2,50. De gevels van de bijeenkomstruimte en het kantoor zijn opgebouwd uit metselwerk en bevatten 40 mm of 80 mm isolatie wat Constructie(s) algemeen

resulteert in een Rc-waarde van 1,25 of 2,14. De sporthal bevat tevens sandwichpanelen. De geveldelen bestaande uit sandwichpanelen bevatten 100 mm isolatie. Dit resulteert in een Rc-waarde van 2,58. Het platte dak van de bijeenkomstruimte en het kantoor zijn geïsoleerd in 2018. Hierbij is 100 mm isolatie aangebracht. Dit resulteert in een Rc-waarde van 2,44. De sporthal bevat een plat dak met FALK 1100TR3+ isolatie. Dit resulteert in een Rc-waarde van 6,37. De ramen en deuren zijn bevestigd in houten kozijnen. De ramen in het gebouw zijn voorzien van zowel enkel als dubbel, HR, HR+ en HR++ glas. De deuren zijn ongeïsoleerd. De kantoren bevatten dubbel glas. Het gedeelte van de kantine en bijeenkomstruimte bevatten alle type beglazing. De kleedkamers bevatten dubbel glas. De sporthal bevat veel ongeïsoleerde deuren en dubbel glas.

Type constructie

Isolatie aanwezig

Rc [m2K/W] U-waarde [W/m2K]

Raam Dubbel glas (Hout of kunststof, U = 2.90, g = 0.75)

Raam

U-waarde

U-2.90

Dak plat 100 mm isolatie (Rc = 2.44) 2018

Dak plat

Ja

2.44

Raam HR++ glas (Hout of kunststof, U = 1.80, g = 0.60)

Raam

U-waarde

U-1.80

Deur ongeïsoleerd (U = 3.40)

Deur

Nee

n.v.t.

Vloer ongeïsoleerd (zonder spouw, Rc = 0.22) 1979

Vloer

Nee

0.22

Gevel 80 mm isolatie (Rc = 2.14) 1997

Gevel

Ja

2.14

Gevel 40 mm isolatie (Rc = 1.25) 1979

Gevel

Ja

1.25

Raam Enkel glas (Hout of kunststof, U = 5.10, g = 0.85)

Raam

U-waarde

U-5.10

Raam HR glas (dubbel glas met coating, Hout of kunststof, U = 2.30, g = 0.60)

Raam

U-waarde

U-2.30

Raam HR+ glas (Hout of kunststof, U = 2.00, g = 0.60)

Raam

U-waarde

U-2.00

Paneel in kozijn isolatie onbekend (2018-2020, Hout of kunststof)

Paneel in kozijn

Onbekend

Onbekend

Vloer isolatie onbekend (1992-2013, Rc = 2.50) 1997

Vloer

Onbekend

2.50

Gevel SWP 100 mm isolatie (Rc = 2.58) 2018

Gevel

Ja

2.58

Dak plat FALK 1100TR3+ (Rc=6.37)

Dak plat

Ja

6.37

5

Installaties Verwarming Het gebouw wordt verwarmd middels gasgestookte ketels. Het afgiftesysteem hierbij is radiatoren. Naast de radiatoren, zorgt de luchtbehandelingskast ook voor verwarming van de sporthal. Door het uitwisselen van warmte tussen de toegevoerde en afgevoerde lucht wordt de verse lucht verwarmd voordat het de ruimte ingeblazen wordt. De temperatuur van de ruimtes wordt geregeld via automatische regeling waarbij handmatig overruled kan worden. De distributieleidingen van de installatie zijn in onverwarmde ruimtes niet geïsoleerd. Warm tapwater Het warme tapwater voor de douches in de kleedruimtes wordt verzorgd door een indirect verwarmd vat van 400 liter. Het vat wordt verwarmd door de gasgestookte ketels. Dit warme tapwater wordt gedurende de dag op een temperatuur van 60 graden bewaard (vanwege legionellapreventie). Ook is er een zonneboilersysteem aanwezig die tevens het voorraadvat van 400 liter voorziet van warmte. Middels een circulatieleiding worden de tappunten (douches, warm waterkranen) van warm tapwater voorzien. Het warme tapwater in de overige ruimtes wordt voorzien door middel van de gasgestookte ketels.

Ventilatie De sporthal wordt mechanisch geventileerd door middel van een luchtbehandelingskast (LBK). De LBK verzorgt de toevoer van verse lucht in alle ruimtes. Door middel van warmteterugwinning wordt de lucht die wordt toegevoerd voorverwarmd door de lucht die wordt afgevoerd. De overige ruimtes zijn voorzien van enkel mechanische afzuiging. Koeling De kantoorruimtes zijn voorzien van koeling middels compressiekoeling, een airconditioner. Dit betreft een multisplit unit met afgifte vanuit plafondunits. Verlichting De verlichting in de kleedkamers bestaat deels uit TL buizen en deels uit LED verlichting. De sporthal, bijeenkomstruimte en kantoorruimte zijn voorzien van LED verlichting. De kleedkamers bevatten grotendeels aanwezigheidsdetectie. De overige ruimtes zijn middels vertrekschakeling te bedienen. Zonne-energie Op het dak zijn 290 pv-panelen aanwezig. De pv-panelen hebben een wattpiekvermogen van 189 Wp/m2. De pv-panelen zijn gesitueerd op het zuiden onder een hellingshoek van 15 graden. Naast de pv-panelen zijn er ook pvt-panelen aanwezig die zowel elektriciteit opwekken als ook het zonneboilersysteem van door de zon opgewarmd water voorzien. Dit betreft 24 panelen gekoppeld aan het 400 liter voorraadvat wat de douches voorziet van warm water.

6

Huidige energetische kenmerken In onderstaande tabel zijn de huidige waarden wat betreft verbruik en opwekking weergegeven.

Totaal Opp. [m2]

2.491,98

Oppervlakte verhouding Ag/Als

2,38

Energielabel

C

EP1 [kWh/m2]

55,88

EP2 [kWh/m2]

206,30

EP3 [%]

19,7

Totale energiebehoefte [kWh]

138.679

Totaal primair fossiel energieverbruik [kWh]

512.016

Hernieuwbare energie [kWh/m2]

125.691

Totale deelposten (niet primair) [kWh]

574.411

Ventilatie [kWh]

61.289

Verwarming [kWh]

309.325

Tapwater [kWh]

165.405

Koeling [kWh]

772

Verlichting [kWh]

30.253

Hulpenergie elektrisch [kWh]

7.368

Elektriciteitsopwekking (omvormer) [kWh]

73.966

Elektriciteitsverbruik [kWh]

104.135

Gasverbruik [m3]

39.980

Het grootste gedeelte van de energie wordt gebruikt voor het verwarmen van het gebouw. Daarnaast bevat het warme tapwater een groot aandeel vanwege de circulatieleiding die aanwezig is om de douches constant van warm water te kunnen voorzien.

7

Vraagstelling Snellenburg en Biezenwei, gerealiseerd en in gebruik genomen in 1980, is onderdeel van de sporthallen en gymzalen in beheer van de gemeente Neder-Betuwe. Deze locaties zijn in eerste instantie bedoeld om sport op scholen en door verenigingen mogelijk te maken. Overdag zijn de scholen de belangrijkste gebruikers van de sportaccommodaties en in de avonduren zijn dat de verschillende verenigingen.

Werkwijze Om te komen tot een onderbouwd advies is het noodzakelijk om een goede inventarisatie te doen van de huidige situatie. Er is een opname op locatie gedaan om alle energieverbruikers in kaart te brengen, de isolatie van het gebouw te beoordelen en rekenzones vast te stellen. Dit heeft geresulteerd in het huidige energieverbruik en energielabel.

Team gebouwenbeheer van de gemeente Neder-Betuwe is belast met het beheer, onderhoud en exploitatie van de gemeentelijke gebouwen. Vanwege toenemende kosten van nutsvoorzieningen en effecten op de exploitatiebegrotingen, heeft de gemeente besloten om vervroegd onderzoek uit te voeren naar de duurzaamheid en noodzakelijke verbeteringen van deze gebouwen. Hoewel dit onderzoek gepland was voor de periode 2026-2029, is het nu naar voren gehaald om kosten en duurzaamheidsoverwegingen.

Het gebouw is door een of meerdere specialisten geïnspecteerd, eventuele bouwtekeningen en bestekken zijn bestudeerd, uw gebouw wordt met een tekenprogramma in een 3d model weergegeven en alle benodigde gegevens zijn in de geattesteerde software ingevoerd. Voorts is de energetische prestatie van de huidige situatie geanalyseerd en zijn mogelijke verbetermaatregelen doorberekend. Ook worden er in dit rapport subsidies beschreven die mogelijk zijn voor uw gebouw.

Het hoofddoel van dit duurzaamheidsonderzoek is gebaseerd op het Energieprestatie Maatwerkadvies Utiliteit, voor de gemeentelijke gebouwen van Neder-Betuwe. Het onderzoek beoogt antwoorden te verschaffen op vragen zoals: - De huidige bouwkundige, elektrotechnische en werktuigbouwkundige staat van de gebouwen; - Welke duurzaamheidsmaatregelen (zowel bouwkundig als elektrotechnisch en werktuigbouwkundig) zijn nodig om aan bepaalde duurzaamheidsscenario’s te voldoen, zoals minimaal BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw), verwarmen zonder aardgas, hybride oplossingen, ENG ambities en nul-op-de-meter of energiepositieve gebouwen; - De investeringen die nodig zijn om degebouwen aan bovenstaande scenario’s te laten voldoen; - Mogelijkheden om de gebouwen in opeenvolgende fases te verduurzamen, beginnend met BENG, dan ENG en uiteindelijk mogelijk nul-op-de-meter of energiepositief.

Tijdens deze opname zijn per ruimte de volgende gegevens vastgesteld: Wat is de gebruiksfunctie per ruimte; Hoe wordt de ruimte geklimatiseerd t.b.v. de gebruiksfunctie en de regeling hiervan; Welke type(s) verlichting is in gebruik; Welk type glas en kozijnwerk is toegepast; Wat zijn de isolatiewaarden van de vloer, ge vels en dak; Steekproef maten worden genomen en verge leken met de bouwtekeningen.

8

Kostenbepaling op basis van Digipesis Alle berekende kosten in dit maatwerkadvies rapport zijn bepaald a.d.h.v. de database van het RvO door Arcadis, Digipesis. De kostprijzen zijn onder voorbehoud van wijzigingen. Wij doen ons uiterste best om de kosten zo accuraat mogelijk weer te geven, maar kunnen niet garanderen dat alle informatie op de site van Digipesis te allen tijde correct is. Aan de informatie op de website van Digipesis kunnen geen rechten worden ontleend. De kosten vermeld in dit maatwerkadvies rapport zijn uitsluitend ter informatie en kunnen onderhevig zijn aan wijzigingen zonder voorafgaande kennisgeving. We streven ernaar om nauwkeurige en actuele kostprijsinformatie te verstrekken, maar kunnen niet garanderen dat de vermelde kosten te allen tijde up-todate zijn. Alle kostprijzen zijn exclusief BTW en andere bijkomende kosten zoals subsidies, belasting aftrek etc., tenzij anders vermeld. De verstrekte kostprijsinformatie vormt geen juridisch bindend aanbod. Voor het definitieve prijsaanbod en eventuele aanvullende voorwaarden raden wij aan om contact op te nemen met een leverancier of installateur voor de betreffende dienstverlening m.b.t. tot een offerte.

Scenario’s overzicht De drie doelen zijn doorgerekend in drie verschillende scenario’s. In onderstaande tabel zijn de kosten en baten tegenover elkaar uitgezet. Maatregelen

Huidig

BENG

M 1: Gevelisolatie buitenzijde bij matig geïsoleerde gevel

€ 56.703

M 2: Vloerisolatie onderzijde bij ongeïsoleerde steenachtige vloer

€ 71.402

M 3: HR++ glas in bestaand kozijn

€ 7.574

M 4: Isolerende deuren plaatsen

€ 15.102

M 5a: Gebalanceerde ventilatie met HR-WTW voor kantoorruimtes

€ 4.020

M 5b: Gebalanceerde ventilatie met HR-WTW voor bijeenkomtruimtes

€ 4.020

M 6a: Warmtepomp Lucht/water (Hoog temperatuur) voor sportfuncties met aansluiting op LBK (doucheruimtes)

€ 19.500

M 6b: Warmtepomp Lucht/water (Hoog temperatuur) voor sportfuncties met aansluiting op LBK en Nivolairs sporthal

€ 78.900

M 7: Tapwater elektrische boiler rekenzone 1

€ 1.100

M 8: 50 pv-panelen Vervangen

€ 16.150

M 9: 100 pv-panelen toevoegen

€ 33.000

ENG

NOM

Niet haalbaar

Niet haalbaar

M 10: 150 pv-panelen toevoegen M 11: LED verlichting (5.1 W/m2) incl. detectie

€ 81.800

M 12a: Luchtgekoeld VRF 3-pijpssysteem (19kW) verwarming voor kantoor en bijeenkomstruitmes

€ 32.310

M 12b: Luchtgekoeld VRF 3-pijpssysteem (19kW) koeling voor kantoor en bijeenkomstruitmes

€ 32.310

Huur kraan, hoogwerker en bouwplaatsvoorzieningen

€ 16.690

Staartkosten (20%)

€ 94.116

Onvoorziene kosten (11%)

€ 62.117

Voorbereiding, engineering en toezicht (17%)

€ 106.558

Totaal

€ 733.372

TVT [jaar]

26,3

Indicatief energielabel*

C

A+++

CO2 Uitstoot [kg/jaar]

81.922

29.522

Elek. totaal netto [kWh]

30.726

86.830

Energiekostenbesparing per jaar € 26.608 * Het label is indicatief, wegens het gebruik van informatie zal dit bij de vaststelling van het definitieve label anders uit kunnen vallen.

9

In onderstaande tabel zijn de maatregelen los tegenover elkaar uitgezet. Daarbij is gekeken naar de vergunningseisen, de toepasbaarheid van de maatregel op zowel bouwfysische kenmerken als de uitvoering van de maatregel en de invloed die deze maatregel op het comfort zal hebben. Bij de maatregelen 10 en 12 zijn geen terugverdientijd berekend. Maatregel 10 gaat slechts om een zeer kleine hoeveelheid LED verlichting wat vervangen zal worden. Maatregel 12 is gekoppeld aan maatregel 11 i.v.m. een dubbelzijdig systeem, zowel voor verwarmen als koelen. De terugverdientijd is dus weergegeven bij maatregel 11. Maatregelen

TVT [Jaar]

CO2 uitstoot

Effect op energielabel

Vergunning

Toepasbaarheid¹

Comfort²

M 1: Gevelisolatie buitenzijde bij matig geïsoleerde gevel

97,4

80.863

C

Nee

-/+

✓✓✓

M 2: Vloerisolatie onderzijde bij ongeïsoleerde steenachtige vloer

99,3

80.593

C

Nee

-/+

✓✓✓

M 3: HR++ glas in bestaand kozijn

33,2

81.367

C

Nee

++

✓✓✓

M 4: Isolerende deuren plaatsen

103,7

81.668

C

Nee

++

✓✓✓

M 5a: Gebalanceerde ventilatie met HR-WTW voor kantoorruimtes

7,4

80.778

B

Nee

-/+

✓✓

M 5b: Gebalanceerde ventilatie met HR-WTW voor bijeenkomtruimtes

-

-

-

Nee

-/+

✓✓

M 6a: Warmtepomp Lucht/water (Hoog temperatuur) voor sportfuncties met aansluiting op LBK (doucheruimtes)

380,4

77.492

B

Nee

+

✓✓

M 6b: Warmtepomp Lucht/water (Hoog temperatuur) voor sportfuncties met aansluiting op LBK en Nivolairs sporthal

-

-

-

Nee

+

✓✓

M 7: Tapwater elektrische boiler rekenzone 1

0,1

61.012

A

Nee

++

✓

M 8: 50 pv-panelen Vervangen

10,4

77.721

B

Nee

++

✓

M 9: 100 pv-panelen toevoegen

7,8

70.593

B

Nee

+

✓

M 10: 150 pv-panelen toevoegen

7,8

64.929

A

Nee

-/+

✓

82.081

C

Nee

+++

✓

M 11: LED verlichting (5.1 W/m2) incl. detectie M 12a: Luchtgekoeld VRF 3-pijpssysteem (19kW) verwarming voor kantoor en bijeenkomstruitmes

6,5

74.070

A

Nee

++

✓✓

M 12b: Luchtgekoeld VRF 3-pijpssysteem (19kW) koeling voor kantoor en bijeenkomstruitmes

-

-

-

Nee

++

✓✓

1 Bij de toepasbaarheid is gelet op bouwfysische kenmerken, maar ook of de maatregel passend is in het pand en/of de maatregel eenvoudig uit te voeren is. (- tot +++). 2 Hoeveel meer comfort zult u ervaren dankzij deze maatregel? (✓ tot ✓✓✓)

10

In onderstaande grafiek zijn de scenario’s tegenover elkaar uitgezet, waarbij de verschillen in investeringen en energiebesparing goed te zien zijn. Let op dat het elektriciteitsverbruik netto is weergegeven, wat het verschil tussen verbruikte en opgewekte energie weergeeft. De negatieve waarden geven een hogere opwekking dan verbruik weer 100.000

€ 800.000

90.000

€ 700.000

80.000

€ 600.000

70.000

€ 500.000

60.000

€ 400.000

50.000 40.000

€ 300.000

30.000

€ 200.000

20.000

€ 100.000 €-

10.000

Huidig

BENG €733.372

ENG

Investering

Elek. Totaal netto [kWh]

NOM

-

11

Scenario 1: BENG Maatregelen

BENG

M 1: Gevelisolatie buitenzijde bij matig geïsoleerde gevel

€ 56.703

M 2: Vloerisolatie onderzijde bij ongeïsoleerde steenachtige vloer

€ 71.402

M 3: HR++ glas in bestaand kozijn

€ 7.574

M 4: Isolerende deuren plaatsen

€ 15.102

M 5a: Gebalanceerde ventilatie met HR-WTW voor kantoorruimtes

€ 4.020

M 5b: Gebalanceerde ventilatie met HR-WTW voor bijeenkomtruimtes

€ 4.020

M 6a: Warmtepomp Lucht/water (Hoog temperatuur) voor sportfuncties met aansluiting op LBK (doucheruimtes)

€ 19.500

M 6b: Warmtepomp Lucht/water (Hoog temperatuur) voor sportfuncties met aansluiting op LBK en Nivolairs sporthal

€ 78.900

M 7: Tapwater elektrische boiler rekenzone 1

€ 1.100

M 8: 50 pv-panelen Vervangen

€ 16.150

M 9: 100 pv-panelen toevoegen

€ 33.000

M 11: LED verlichting (5.1 W/m2) incl. detectie

€ 81.800

M 12a: Luchtgekoeld VRF 3-pijpssysteem (19kW) verwarming voor kantoor en bijeenkomstruitmes

€ 32.310

M 12b: Luchtgekoeld VRF 3-pijpssysteem (19kW) koeling voor kantoor en bijeenkomstruitmes

€ 32.310

Huur kraan, hoogwerker en bouwplaatsvoorzieningen

€ 16.690

Staartkosten (20%)

€ 94.116

Onvoorziene kosten (11%)

€ 62.117

Voorbereiding, engineering en toezicht (17%)

€ 106.558

Totaal

€ 733.372

Scenario 1 betreft het voldoen aan de eisen van BENG conform het bouwbesluit nieuwbouw: een maximale EP2-score van 90 kWh/m2 en minimaal 30% van het energieverbruik zelf opwekken). In het scenario wordt een label A+++ behaald met een EP2-score van 64,08 kWh/m2 en een aandeel hernieuwbare energie van 66,5%. Er worden zeven maatregelen, met betrekking tot de installatietechnische en bouwkundige elementen van het pand, voorgesteld.

Totale investering per m2 BVO

€ 296

TVT [jaar]

26,3

Indicatief energielabel

A+++

EP1 [kWh/m2]

47,46

EP2 [kWh/m2]

64,08

EP3 [%]

66,5

CO2 Uitstoot [kg/jaar]

29.522

-64%

Elek. totaal netto [kWh]

86.830

+182%

Energiekostenbesparing per jaar

€ 26.608

Besparing

12

De gevels van de Snellenburg bevat 40 mm isolatie. In dit scenario wordt geadviseerd om de gevels na te isoleren aan de buitenzijde. De isolatie zal bevestigd worden op het bestaande buitenblad. Er is in de berekening rekening gehouden met de bijkomende kosten voor afwerking e.d. De vloeren grenzend aan kruipruimte bevatten in de huidige staat geen isolatie. In het scenario is gerekend met het aanbrengen van vloerisolatie met een dikte van 140 mm. Dit zal resulteren in een Rc-waarde van 3,8 ten opzichte van een Rc-waarde van 0,22 in de huidige staat. De beglazing bestaat grotendeels nog uit enkel, dubbel en HR glas. Hierbij wordt met een U-waarde van 5,1 voor enkel glas, 2,9 voor dubbel glas en 2,3 voor HR glas gerekend. HR++ glas bevat een U-waarde van 1,8. Let op, hoe lager de U waarde hoe beter de thermische weerstand is (bij Rc-waardes is dit andersom). Het voordeel van HR++ glas is niet alleen de thermische weerstand, maar ook het geluiddempende effect. HR++ glas kan in het bestaande kozijn gemonteerd worden. Het effect van vacuümglas is ook doorgerekend. Dit geeft een zeer minimaal verschil met betrekking tot de energiebehoefte. Daarnaast brengt het plaatsen van vacuümglas extra kosten met zich mee van 250 tot 300 euro/m2. Vanwege de hoge prijzen en het lage effect, zal de terugverdientijd zeer hoog zijn. Het advies is om het glas te vervangen door HR++ glas.

De huidige deuren zijn niet geïsoleerd. In dit scenario is gerekend met het vervangen van de deuren door geïsoleerde deuren. Dit zorgt ervoor dat de U-waarde van de constructie van 3,40 naar 2,00 gaat. De sporthal en kleedkamers zijn voorzien van balansventilatie met warmteterugwinning. Geadviseerd wordt om gebalanceerde ventilatie met HR-WTW in de overige ruimtes, bijeenkomsten kantoorruimtes, aan te brengen. Door het toepassen van warmteterugwinning zal het verwarmingssysteem minder energie verbruiken om warm te stoken. De af te voeren lucht zal warmte uitwisselen met de toe te voeren lucht, waardoor de ingeblaasde lucht van hogere temperatuur zal zijn. De verwarming in het pand wordt momenteel verzorgd door gasgestookte ketels in combinatie met luchtverwarming via de

luchtbehandelingskasten (in de sporthal). Vanwege de gasloze doelstellingen en een efficiënter energiegebruik wordt geadviseerd om twee systemen in het pand aan te brengen. In de bijeenkomsten kantoorruimte zal een VRF systeem geïnstalleerd worden. Hiermee kunnen de ruimtes onafhankelijk zowel verwarmd als gekoeld worden. Naast het VRF systeem in de bijeenkomst- en kantoorruimtes wordt geadviseerd om een hoog temperatuur warmtepomp lucht/water te installeren. Het systeem kan aangesloten worden op de huidige luchtbehandelingskasten waarbij de warme lucht in de sporthal afgegeven kan worden middels Nivolairs, een verwarmingssysteem in combinatie met een ventilator om de warme lucht naar beneden te brengen. Dit verwarmingssysteem is voor hoge ruimtes ontwikkeld, waardoor de gehele sporthal van warmte kan worden voorzien. Door het toepassen van een hoog temperatuur warmtepomp waarbij de bron de buitenlucht zal zijn, is er geen verdere vergunning nodig voor het plaatsen van de installatie. In dit scenario is gerekend met een elektrische boiler voor het verwarmen van het warme tapwater in de kantoorruimte. Deze ruimte maakt zeer weinig gebruik van warm water, waardoor een close-in boiler voldoende is. Door de lage hoeveelheid water die verwarmd moet worden, zal er energie efficiënter omgegaan worden met het verwarmen.

Om aan de eisen van een bijna energie neutraal gebouw te voldoen, zullen de pv-panelen tegen het einde van de levensduur vervangen moeten worden door nieuwe pv-panelen. Dit betreft 50 pv-panelen. De nieuwe pv-panelen zullen een hoger wattpiekvermogen bevatten, waardoor de opbrengst ook hoger zal zijn. Mogelijk zal in de toekomst het wattpiekvermogen nog verhogen. Tevens zullen er pv-panelen toegevoegd moeten worden. Dit betreft 100 pv-panelen. Deze kunnen worden geplaatst op de lager gelegen daken. De verlichting is in de huidige situatie nog niet volledig LED. De kleedkamers bevatten nog TL verlichting. In het scenario is gerekend met het toepassen van volledige LED verlichting inclusief aanwezigheidsdetectie.

13

Scenario 2: ENG Scenario 2 betreft het voldoen aan de ENG eisen: gasloos gebouw en het gebouw wekt evenveel energie op als dat het verbruikt.

Voor de Snellenburg en de Biezenwei is het niet haalbaar om tot een energieneutraal gebouw te komen. Om het gebouw gasloos te maken, zijn in de berekening warmtepompen toegepast waarbij het elektraverbruik flink zal stijgen. Het maximaal realistisch aandeel hernieuwbare energie is onvoldoende om het gehele verbruik van de gebouwgebonden installaties te voorzien. Om hieraan te kunnen voldoen, zullen er minimaal 370 pv-panelen bijgeplaats moeten worden, in combinatie met het vervangen van de huidige pv-panelen.

14

Scenario 3: Nul-op-de-Meter Scenario 3 betreft het voldoen aan de Nul-op-de-Meter eisen: naast de eisen van ENG, wekt het gebouw voldoende energie op om tevens de niet gebouw gebonden apparatuur te voorzien. Voor de Snellenburg en de Biezenwei is het tevens niet haalbaar om tot een nul-op-de-meter gebouw te komen. Naast de onvoldoende energie opwekking voor de gebouwgebonden installaties, zal er tevens onvoldoende zijn voor de niet gebouw gebonden apparatuur. Om hieraan te kunnen voldoen zullen er, naast de 370 extra pv-panelen zoals beschreven in scenario 2, extra pv-panelen toegevoegd moeten worden.

15

Bijlage I: Begrotingen per scenario en maatregelen Begroting Scenario’s Snellenburg en Biezenwei.xlsx In dit Excel-bestand zijn per scenario de kostenberekeningen weergegeven.

Begroting Maatregelen Installaties Snellenburg en Biezenwei.xlsx Biezenwei In dit Excel-bestand zijn per installatiemaatregel uit de scenario’s de kostenberekeningen weergegeven.

Begroting Maatregelen Bouwkundig Snellenburg en Biezenwei.xlsx Biezenwei In dit Excel-bestand zijn per bouwkundige maatregel uit de scenario’s de kostenberekeningen weergegeven.

16

Bijlage II: Berekening en overzicht energieverbruik Huidig energielabel In het kader van de Europese richtlijn (EPBD) bent u verplicht om, bij verkoop of verhuur van het gebouw, een energiecertificaat te overhandigen. Dit betreft het definitieve energielabel berekend middels de Energie Prestatiescore (EP2). Hieronder treft u de huidige score van uw gebouw. Resultaat Energielabel

C

EP2 [kWh/m2]

206,30

Berekening energieverbruik Met behulp van de softwareapplicatie Vabi, is het energiegebruik van het gebouw berekend. Hierbij is het gemiddelde klimaat van KNMI meetstation Herwijnen gebruikt, aangezien dit het meest overeenkomt met de locatie van het gebouw, en de berekende verbruiken onafhankelijk zijn van de verschillen in het weer per jaar. Het stedelijke hitte eiland is 0.5 graden Celsius. Het berekende elektriciteitsverbruik heeft betrekking op de gebouw gebonden installaties en niet op apparatuur (zoals koelkast, computers, wasmachine, droger, etc.). Een aantal installatie onderdelen die eventueel aanwezig zijn in dit gebouw kunnen alleen meegenomen worden in de berekening als het verbruik van deze onderdelen te bepalen is. Deze dienen individueel te worden ingevoerd. Mocht dit verbruik niet bekend zijn, zal de software uitgaan van gemiddelde waardes. Een aantal voorbeelden van dit soort onderdelen zijn het elektrisch verbruik van een lift of de verlichting van de algemene ruimtes. Het berekend elektriciteitsverbruik omvat wel (indien aanwezig): verwarming, tapwater, hulpenergie (voor verwarmingsinstallatie, ventilatiesysteem en zonneboiler), verlichting (standaard omstandigheden), zonnecellen (Pv), micro-WKK. Het gemiddelde stroomverbruik is de laatste jaren niet veel gedaald. Apparaten worden wel zuiniger, maar we hebben er ook meer.

In de volgende tabel wordt het gas- en elektrisch verbruik samen met de CO2-emissie getoond. Deelpost

Resultaat

Elektriciteitsverbruik [kWh]

104.135

Totaal elektriciteit (netto) [kWh]

30.726

Gasverbruik [m3]

39.980

Warmteverbruik [GJ] CO2 uitstoot [kg]

0 81.922

17

Bijlage III: Overzicht energieverbruiken en opwekking Overzicht energieverbruiken (gas en elektra) van de afgelopen 3 jaar 2020 Corona jaar

2021 Corona jaar

2022 Corona jaar

Elektriciteitsverbruik (kWh/jaar)

35.252

67.794

50.169

Aardgasverbruik (m3/jaar)

14.910

22.406

19.220

Warmtenet

-

-

-

Inkoop (kWh/jaar)

29.633

33.144

33.260

Opwek (kWh/jaar)

-

-

-

Opwek verwacht (kWh/jaar)

83.250

83.250

83.250

Teruglevering (kWh/jaar)

77.631

48.600

66.341

18

Bijlage IV: Vergunningen Voor het verbouwen of restaureren van een rijksmonument, een gemeentelijk monument of een beschermd stadszicht is in veel gevallen een omgevingsvergunning nodig. Voor het uitvoeren van een aantal aanbevolen maatregelen zijn mogelijk vergunningen benodigd.

Verbouwen van rijks- en gemeentelijke monumenten

Beschermd stadsgezicht

Een vergunning voor een rijksmonument is nodig wanneer er veranderingen aangebracht worden aan het monument. Dit geldt zowel voor de buitenkant als de binnenkant van het monument. De vergunning wordt afgegeven door de gemeente waarin het monument zich bevindt. Bij de aanvraag van de vergunning moet er een plan worden ingediend waarin duidelijk wordt gemaakt welke veranderingen er worden aangebracht en wat de gevolgen hiervan zijn voor het monument. Het niet verkrijgen van de vereiste vergunning voor werkzaamheden aan een rijksmonument kan leiden tot juridische en financiële gevolgen. Het is dus essentieel om de juiste procedures te volgen en de benodigde vergunningen te verkrijgen voordat je wijzigingen aanbrengt aan een rijksmonument.

Een vergunning voor een beschermd stadsgezicht is vereist wanneer er veranderingen aan een gebouw of perceel worden aangebracht die het karakter van het stadsgezicht kunnen aantasten. Het doel van de bescherming is om historische en culturele waarden te behouden en te versterken. De vergunning wordt afgegeven door de gemeente en kan verschillen per locatie. Het is daarom verstandig om contact op te nemen met de gemeente waar het betreffende stadsgezicht zich bevindt voor specifieke informatie over de vergunningsprocedure. Een vergunningsaanvraag is niet van toepassing op het gebouw.

Een vergunningsaanvraag is niet van toepassing op het gebouw.

19

Bijlage V: Subsidies en financiering Voor het toepassen van duurzame maatregelen voor het gebouw zijn diverse subsidies en regelingen beschikbaar. Hieronder zijn de mogelijke subsidies samengevat.

Energie-investeringsaftrek (EIA) voor ondernemers Heeft u een bedrijf dat investeert in een bedrijfsmiddel dat zorgt voor minder CO2-uitstoot? Energiezuinig is? Of wilt u investeren in duurzame energie? Maak dan gebruik van de regeling Energieinvesteringsaftrek (EIA). U kunt dan 45,5% van de investeringskosten aftrekken van de winst. Dit verlaagt uw fiscale winst. Meer informatie vindt u hier: https://www.rvo.nl/subsidies-financiering /isde/zakelijkegebruikers

Subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA)

Bent u eigenaar van maatschappelijk vastgoed? Of houdt u zich bezig met het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed? Zoals scholen, overheidsgebouwen, zorginstellingen of rijksmonumenten? De subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed (DUMAVA) komt eigenaren van bestaand maatschappelijk vastgoed tegemoet in de kosten om te verduurzamen.

Stimulering Duurzame Klimaattransitie (SDE++)

Energieproductie

en

De Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) geeft subsidie aan bedrijven en non-profitorganisaties die grootschalig hernieuwbare energie opwekken of de CO2-uitstoot verminderen. Oriënteert u op de achtergrond en werking van deze regeling. Of ga direct door naar de aanvraagfase, de realisatiefase of de productiefase. Meer informatie vindt u hier: Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) (rvo.nl)

MIA en Vamil voor ondernemers

Bent u ondernemer en wilt u fiscaal voordelig investeren in milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen en technieken? Dat kan met de Milieu-investeringsaftrek (MIA) en de Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (VAmil).

Inforgraphics RvO Om te achterhalen welke subsidies precies toepasbaar zijn voor uw situatie, zie onderstaande link. https://infographics.rvo.nl/sectorplaten/gebouwdeomgeving/ Subsidies stapelen is beperkt Van cumulatie van subsidies is sprake wanneer meerdere subsidies worden verstrekt voor hetzelfde project. Het kaderbesluit EZK en LNV-subsidies beperkt de mogelijkheid van stapelen van subsidies. Het te verlenen subsidiebedrag plus eventueel andere subsidies mag niet hoger zijn dan het maximale subsidiebedrag van de subsidieregeling. Voor de niet EZ-regelingen geldt veelal een soortgelijke bepaling, óf in de subsidieregeling zelf óf in een kaderregeling.

Meer informatie vindt u hier: https://w w w.r vo.nl/subsidies-financiering /mia-vamil/ ondernemers

Meer informatie vindt u hier: https://www.rvo.nl/subsidies-financiering/dumava

Laatste controle op actualiteit subsidies: 4-8-2023

20

Bijlage VI: Isolatie-metingen Onderstaande tabellen geven weer welke isolatie-metingen zijn verricht en wat de uitkomst is van dit destructieve onderzoek.

Constructie 1: Dak

Positie meting: Spouw:

Nee

Isolatie:

Ja

Ja

Isolatie:

Ja

Constructie 1: Vloer

Positie meting: Spouw:

21

Constructie 1: Gevel

Positie meting: Spouw:

Nee

Isolatie:

Ja

22