Bijlage 4 - Conceptbrief aan Commissariaat

Bezoekadres: Burgemeester Lodderstraat 20, Opheusden

Commissariaat voor de Media t.a.v. de heer B. Mons Postbus 1426 1200 BK HILVERSUM concept

Postadres: Postbus 20, 4043 ZG Opheusden

Telefoon: 14 0488 Telefax: (0488) 44 99 99

E-mail:

uw brief van: uw kenmerk: ons kenmerk: behandeld door: bijlage(n):

Onderwerp:

info@nederbetuwe.nl

24 november 2020

Website: www.nederbetuwe.nl

Z/20/067549/UIT/21/149342

NL83 BNGH 0285094955

BNG IBAN:

KvK: 30276311 BTW: NL810162593B01

Besluit tot advies gemeenteraad over aanvragen lokale media-instelling voor Neder-Betuwe

Opheusden, 26 maart 2021

Geachte heer Mons, Bij brief van 9 september 2019 heeft u ons verzocht om opnieuw advies uit te brengen over de aanvraag van Stichting Stadsomroep Tiel (hierna: SST) en de aanvraag van Nova Media Producties (hierna: Nova) om aangewezen te worden als publieke lokale media-instelling voor de gemeente Neder-Betuwe. U vraagt ons in deze brief in ieder geval te adviseren over de volgende criteria en/of aspecten: • Is de aanvrager een rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid? Met andere woorden: is het een stichting of vereniging? • Stelt de aanvrager zich volgens de statuten ten doel op regionaal niveau de publieke mediaopdracht uit te voeren door media-aanbod te verzorgen dat is gericht op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in de gemeente leven? • Heeft de aanvrager volgens de statuten een orgaan dat het beleid voor het media-aanbod bepaalt? • Is dit programmabeleidsbepalende orgaan (pbo) representatief samengesteld? • Heeft het college van burgemeester en wethouders voldaan aan de inspanningsverplichting om het samengaan van de twee aanvragers te bevorderen? Aangezien de aanvragen van SST en Nova betrekking hebben op meerdere gemeenten moeten de betrokken gemeenteraden gezamenlijk advies uitbrengen.

Aan een gezamenlijk advies is voldaan als: - de betrokken gemeenteraden in hun adviezen verwoorden dat zij in aanmerking hebben genomen dat het een aanwijzingsaanvraag betreft voor meerdere gemeenten; - de adviezen van de gemeenteraden betrekking hebben op een pbo met dezelfde samenstelling; - de adviezen ten aanzien van de wettelijke vereisten overeenstemmen.

*ZA8D5BB3C6C*

Voor de aanvraag van SST geldt een gezamenlijk advies van de gemeenteraden van Tiel, Buren en Neder-Betuwe. Voor Nova geldt een gezamenlijk advies van de gemeenteraden van Tiel en NederBetuwe. Verder wenst u een advies over welke aanvrager het beste in staat is om de functie van lokale publieke media-instelling voor Neder-Betuwe te vervullen. Besluit gemeenteraad Wij delen u mee dat wij in de raadsvergadering van 25 maart 2021 hebben besloten om het volgende advies uit te brengen aan uw Commissariaat: A. Te herroepen het besluit tot advies van 14 mei 2020 om SST aan te wijzen als lokale mediainstelling voor de gemeente Neder-Betuwe. B. Het Commissariaat voor de Media te adviseren geen van beide aanvragers, noch SST noch Nova, aan te wijzen als lokale media-instelling voor de gemeente Neder-Betuwe. C. Het Commissariaat voor de Media te verzoeken geen lokale media-instelling aan te wijzen voor de gemeente Neder-Betuwe. Het raadsvoorstel en raadsbesluit treft u in bijlage 1 aan. Voorgeschiedenis en motivatie motivatie besluit gemeenteraad In de raadsvergadering van 7 februari 2019 nam onze gemeenteraad het besluit om uw Commissariaat te adviseren SST aan te wijzen als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe. De andere gegadigde was Nova Media. Beide omroepen voldeden op dat moment aan de criteria waarop de gemeenteraad moet toetsen conform artikel 2.61 van de Mediawet 2008.

Beide instellingen zijn rechtspersoon naar Nederlands recht met volledige rechtsbevoegdheid; voldoen aan de doelen die zijn genoemd in de statuten; hebben een programmabeleidsbepalend orgaan dat representatief is voor gemeente Neder-Betuwe. Een hernieuwd advies was evenwel noodzakelijk omdat een nieuwe procedure nodig was. Vóórdat uw Commissariaat een besluit nam tot aanwijzing, werd door SST ook een aanvraag ingediend voor de gemeente Buren waarvoor ook Stichting Publieke Omroep Buren, Culemborg, Vijfheerenlanden en West Betuwe (SPO-BCVW) een aanvraag indiende. De aanvragende omroepen werden vervolgens door uw Commissariaat in de gelegenheid gesteld om hun aanvraag eventueel te wijzigen, (uitbreiding of beperking). Het betekende voor de drie gemeenten (Tiel, Buren en NederBetuwe) een nieuwe procedure. Samen met de gemeenten Tiel en Buren is vervolgens overleg geweest, is gesproken met vertegenwoordigers van de betreffende omroepen en leden van de pbo’s om te onderzoeken of de aanvragende omroepen voldeden aan de gestelde criteria die zijn genoemd in artikel 2.61 van de Mediawet 2008. In onze raadsvergadering van 14 mei 2020 besloten wij uw Commissariaat opnieuw - en conform het eerder genomen besluit van 7 februari 2019 - te adviseren SST aan te wijzen als lokale mediainstelling voor Neder-Betuwe.

SST en Nova voldeden ook op dat moment aan de criteria van artikel 2.61 van de Mediawet 2008. Onze argumenten u te adviseren SST aan te wijzen waren (op zowel 7 februari 2019 als op 14 mei 2020): de naamsbekendheid van SST in deze en buurgemeenten en waardoor doelgroepen waarschijnlijk sneller bereikt worden; dat SST ook in andere gemeenten uitzendt of dat wil gaan doen zodat er dan een streekomroep ontstaat en er sprake is van versterking van kwaliteit; er een samenwerking is met Omroep Gelderland; nadrukkelijk mede inzet op media in breder verband en de nieuwsverspreiding aanpast aan het medium; bij financiële ondersteuning van deze lokale omroep publieke middelen zo effectief en efficiënt mogelijk worden ingezet. Pagina 2 van 6

Omstandigheden waardoor het besluit tot advies niet ter kennis is gebracht aan uw Commissariaat Ons advies van 14 mei 2020 is wel telefonisch ter kennis gebracht aan uw Commissariaat, maar formeel niet bevestigd via een ondertekend besluit. De reden hiervan is dat op dezelfde dag (14 mei 2020) onze gemeente een aantal geluidsdragers ontving via een contactpersoon van Nova met daarop de opnames van telefoongesprekken. Daarin wordt de suggestie gewekt dat er in de digitale systemen van gemeente Neder-Betuwe zou zijn ingebroken en documenten waren ontvreemd; dit in opdracht van SST. Van de vermeende hack is aangifte gedaan door onze gemeente. Onderzoek toonde aan dat er geen sprake is geweest van een daadwerkelijke hack door of in opdracht van SST. In strafrechtelijke zin heeft SST niets verkeerds gedaan. De wijze waarop de informatie ter kennis is gebracht aan de gemeente en de gesprekken op de geluidsdragers zijn evenwel van dien aard dat het vertrouwen in de integriteit van betrokken personen van de omroepen ernstig is geschonden. Besluit gemeenteraad NederNeder-Betuwe op 25 maart 2021 A. Te herroepen het besluit tot advies van 14 mei 2020 om SST aan te wijzen als lokale mediainstelling voor de gemeente Neder-Betuwe. Gelet op de genoemde omstandigheden hebben wij in onze raadsvergadering van 25 maart 2021 besloten om ons besluit van 14 mei 2020 te herroepen. B.

Het Commissariaat voor de Media te adviseren geen van beide aanvragers, noch SST noch Nova, aan te wijzen als media-instelling voor de gemeente Neder-Betuwe. Alvorens over te gaan tot het uitbrengen van een advies op de punten uit uw brief van 9 september 2019 benadrukken wij dat wij van oordeel zijn dat zowel SST als Nova – gezien de nieuwe feiten en omstandigheden – niet als lokale media-instelling aangewezen kunnen worden. Wij lichten dit nader toe. In de Mediawet is bepaald dat lokale omroepen een Lokaal Toereikend Media-Aanbod (LTMA) dienen te verzorgen. Tegelijkertijd is diezelfde wet niet duidelijk over wat een LTMA precies inhoudt. De stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) heeft daarom in een convenant met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) nadere afspraken gemaakt over de algemene uitgangspunten van een LTMA en daarvoor kwaliteitscriteria vastgesteld. Er is vastgelegd aan welk niveau een lokale omroep minimaal moet voldoen. De algemene uitgangspunten en de kwaliteitscriteria van het LTMA van de NLPO en de VNG zijn naar ons oordeel een belangrijke factor in de zin van de Mediawet 2008 waarmee rekening moet worden gehouden bij een eventuele aanwijzing door uw Commissariaat. Onder een Lokaal Toereikend Media-Aanbod (LTMA) wordt verstaan: aanbod dat gericht is op: -

-

Pagina 3 van 6

de omgeving waarin mensen wonen, werken, sporten, naar school gaan, uitgaan, winkelen en gebruik maken van publieke voorzieningen; voor een streek met een eigen geografische, economische en sociaal-culturele identiteit of enige mate van samenhang; dit gebied kan de gemeentegrenzen overschrijden; aanbod dat voor iedereen in de streek bereikbaar en vindbaar is; aanbod dat onafhankelijk is en bijdraagt aan de lokale democratie; aanbod dat beschikbaar is op alle relevante platforms; dit betekent dat de content (audio, video, tekst en foto’s) wordt gepubliceerd op ten minste de (lineaire, digitale) radiozenders en (lineaire, digitale) televisiekanalen bij alle must carry pakketaanbieders en via eigen internetkanalen, waaronder sociale media, mobiele apparaten en Over The Top televisie (OTTTV); minimaal vijf dagen per week nieuws op alle kanalen en via alle mediatypen biedt, inclusief redactionele bereikbaarheid van 24 uur per dag en zeven dagen per week bij calamiteiten.

Naast de inhoudelijke criteria voor het aanbod zijn er ook criteria voor de bedrijfsvoering en organisatie: -

in hoeverre vervult de lokale omroep de functie van ’waakhond’ van de democratie?; het aanbod komt tot stand door een professionele bedrijfsvoering; er is sprake van een optimale kruisbestuiving tussen professionals en vrijwilligers, dan wel betaalde en onbetaalde krachten.

Wij hebben SST en Nova beoordeeld aan de hand van de uitgangspunten en criteria van het LTMA. SST in relatie tot het LTMA Zoals hiervoor is omschreven ontving gemeente Neder-Betuwe op 14 mei 2020 geluidsopnames. Hierop is te horen dat SST opdracht geeft aan een vermeende hacker om informatie te achterhalen voor een betalende opdrachtgever. Op de opnames is te horen dat SST bereid is om via de achterdeur informatie te verkrijgen uit de gemeentelijke bestanden van Neder-Betuwe dan wel via de digitale (privé) achterdeur van een medewerker van de gemeente Neder-Betuwe om zo de gemeentelijke bestanden te bereiken. Wij menen, na het beluisteren van de geluidsopnames, dat SST een grens heeft overschreden ten aanzien van een aantal aspecten van het LTMA: -

-

SST kan niet fungeren als ‘waakhond’ van de democratie wanneer zij, blijkens de geluidsopnames, goedkeuring geeft aan het via de achterkant binnenhalen van informatie voor een opdrachtgever die weer bereid is SST hiervoor te betalen. De conclusie van het Openbaar Ministerie dat er geen sprake is geweest van een daadwerkelijke hack doet ons inziens niets hieraan af. Uit de geluidsopnames blijkt dat SST wel degelijk bereid was met deze handelwijze akkoord te gaan en om zo informatie voor de opdrachtgever in te winnen; er is geen professionele bedrijfsvoering gelet op het voorgaande opsommingsstreepje; SST neemt de ‘Code voor journalistiek’ met voorgaande handelwijze niet in acht. In deze code staat: ‘De journalist verricht zijn werk in onafhankelijkheid en vermijdt (de schijn van) belangenverstrengeling.’ Van onafhankelijk handelen is ons inziens geen sprake. Op de geluidsopnames wordt blijk gegeven van vooringenomenheid en wordt op z’n minst de schijn van belangenverstrengeling gewekt vanwege de opdracht om via de achterdeur te zoeken naar informatie voor een betalende opdrachtgever.

Nova in relatie tot het LTMA Nadat de vermeende hacker een conflict kreeg met SST, is deze naar Nova gestapt met de tapes. Nova heeft zich hiermee ingelaten. In opdracht van de gemeente Neder-Betuwe is ook door een bureau onderzoek gedaan naar de vermeende hack. Onder meer is door een vertegenwoordiger van dit onderzoeksbureau gesproken met een vertegenwoordiger van Nova. Uit deze gesprekken – die met kennisgeving aan Nova zijn opgenomen en gedeeld met onze gemeente - komt naar voren dat Nova de geluidstapes heeft overgedragen aan gemeente Neder-Betuwe met de intentie om SST op een zijspoor te zetten voor aanwijzing als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe ten faveure van Nova zelf. Ook op andere momenten worden er in de gesprekken door Nova zeer ongefundeerde en subjectieve uitlatingen gedaan over personen en bedrijven. Wij hebben er geen vertrouwen in dat er sprake is van onafhankelijk handelen door Nova. Bovendien was dit niet de eerste keer dat Nova zich op glad ijs begaf. In februari 2018 heeft Nova een raadslid aangeboden om, in ruil voor zijn stem bij de besluitvorming over een aan te wijzen lokale omroep, campagnefilmpjes te maken voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dit incident is onderzocht door het Openbaar Ministerie na aangifte door de gemeente; de zaak is geseponeerd omdat Nova uiteindelijk het betreffende appje aan het raadslid heeft verwijderd/ingetrokken.

Ons inziens laat Nova ook met deze handelwijze zien waartoe zij in staat is. Pagina 4 van 6

De geluidsopnamen van telefoongesprekken die betrekking hebben op de vermeende hack door SST en de geluidsopnamen van het interview door het onderzoeksbureau met Nova zijn getranscribeerd en als bijlagen bij dit advies gevoegd. Sommige teksten, die wij zeer relevant vinden voor de beoordeling dat SST en Nova niet kunnen voldoen aan het LTMA, zijn door ons gemarkeerd. Wij verzoeken u vertrouwelijk met deze bijlagen om te gaan. De geluidstapes zijn overigens ook bij ons opvraagbaar. C. Het Commissariaat voor de Media te verzoeken geen lokale media-instelling aan te wijzen voor de gemeente Neder-Betuwe. Gelet op het bepaalde onder punt B verzoeken wij u geen media-instelling aan te wijzen voor NederBetuwe. Hiertoe bent u ook niet verplicht. De artikelen 2.61 en 2.63 van de Mediawet bevatten een ‘kan’-bepaling ten aanzien van het aanwijzen van een lokale media-instelling. Uw verzoek van 9 september 2019 Bovengenoemde omstandigheden vinden wij zodanig zwaarwegend voor het besluit om geen mediainstelling aan te wijzen, dat wij slechts kort ingaan op uw vragen uit uw brief van 9 september 2019. •

Is de aanvrager een rechtspersoon naar Nederlands recht volledige rechtsbevoegdheid? Met andere woorden: is het een stichting of vereniging? Het antwoord luidt bevestigend voor zowel SST als Nova.

•

Stelt de aanvrager zich volgens de statuten ten doel op regionaal niveau de publieke mediaopdracht uit te voren door media-aanbod te verzorgen dat is gericht op de bevrediging van maatschappelijke behoeften die in de gemeente leven? Het antwoord luidt bevestigend voor zowel SST als Nova.

•

Heeft de aanvrager volgens de statuten een orgaan dat het beleid voor het media-aanbod bepaalt? Het antwoord luidt bevestigend voor zowel SST als Nova.

•

Is dit programmabeleidsbepalende orgaan (pbo) representatief samengesteld? Het antwoord luidt bevestigend voor zowel SST als Nova.

•

Heeft het college van burgemeester en wethouders voldaan aan de inspanningsverplichting om het samengaan van de twee aanvragers te bevorderen? In de zomer van 2017, bij de beoordeling van eerdere aanvragen van SST en Nova om aangewezen te mogen worden als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe, heeft het college van burgemeester en wethouders aan partijen verzocht om een samenwerking of samenvoeging aan te gaan. Hoewel Nova een voorstel tot samenwerking met SST aanreikte, maakte SST kenbaar hiervoor niet te voelen. Anno nu, eind maart 2021, is dit niet meer aan de orde, omdat wij aan u negatief adviseren omtrent de aanwijzing van een van beide omroepen. Het moge overigens ook duidelijk zijn dat de hiervoor geschetste handelswijzen van beide partijen niet duidt op enige toenadering tot elkaar dan wel kans van slagen heeft tot een bepaalde vorm van samenwerking. •

-

Pagina 5 van 6

Aangezien de aanvragen van SST en Nova betrekking hebben op meerdere gemeenten delen wij u het volgende mee ten aanzien van de eisen die aan een gezamenlijk advies worden gesteld:

De betrokken gemeenteraden verwoorden in hun adviezen dat zij in aanmerking hebben genomen dat het een aanwijzingsaanvraag betreft voor meerdere gemeenten. Wij hebben in 2019 gezamenlijk met vertegenwoordigers van de gemeenten Tiel en Buren gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van de betrokken omroepen;

-

-

De adviezen van de gemeenteraden hebben betrekking hebben op een pbo met dezelfde samenstelling. Het antwoord hierop is bevestigend. De adviezen ten aanzien van de wettelijke vereisten stemmen overeen. Het antwoord is hierop bevestigend. Een advies over de vraag welke aanvrager het beste in staat is om de functie van lokale publieke media-instelling voor Neder-Betuwe te vervullen. Gelet op de nieuwe feiten en omstandigheden is ons standpunt dat geen van beide omroepen hiertoe in staat en geschikt is. Conclusie Gelet op het vorenstaande hebben wij besloten: -

ons advies van 14 mei 2020 aan u – ‘SST aan te wijzen als lokale media-instelling voor Neder-Betuwe’ – te herroepen; een negatief advies uit te brengen aan uw Commissariaat over een aanwijzing, zowel ten aanzien van de aanvraag van SST als de aanvraag van Nova. Het houdt in dat wij u verzoeken - met inachtneming van ons negatieve advies - geen lokale publieke media-instelling aan te wijzen voor de gemeente Neder-Betuwe.

De Mediawet bevat 'kan' - bepalingen voor uw Commissariaat ten aanzien van het aanwijzen van een lokale publieke media-instelling. Het Commissariaat dient enige terughoudendheid toe te passen bij de beantwoording van de vraag welke lokale publieke media-instelling de voorkeur dient te krijgen. Het Commissariaat toetst terughoudend, omdat het uitgangspunt is dat een gemeenteraad goed zicht heeft op welke instelling naar verwachting de functie van publieke media-instelling in een gemeente het beste kan uitoefenen. Wij menen dat geen van deze twee media-instellingen op dit moment deze functie goed kan uitoefenen. Mocht u nadere vragen hebben over ons advies, dan zijn wij uiteraard bereid dit nader toe te lichten.

Met vriendelijke groet, namens de gemeenteraad van Neder-Betuwe, de griffier, de voorzitter,

E. van der Neut,

A.J. Kottelenberg

Bijlagen: 1. Raadsvoorstel en –besluit 2. Link naar raadsvergadering 14 mei 2020 (agendapunt 13 https://neder-betuwe.notubiz.nl/vergadering/710850/Raadsvergadering%2014-05-2020 3. Link naar de beeldvormende avond van 22 januari 2021 (agendapunt B4) https://nederbetuwe.notubiz.nl/vergadering/768794/Beeldvormende%20avond%20%28%27Het%20Beeld% 27%29%2028-01-2021 4. Transcripties van de 12 tapes

Pagina 6 van 6