Document · PDF

Bijlage 4 - Archeologisch onderzoek

Raadsvergadering 15 juni 2023, gemeente Neder-BetuweBij agendapunt: Bestemmingsplan ‘IJzendoorn, Keizerstraat 5a-5c’8.660 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Keizerstraat 5-c te IJzendoorn Gemeente Neder-Betuwe Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek

Opdrachtgever

Projectleider

Van Westreenen B.V.

drs. F. Stevens

Versie 1

Scherpenzeelseweg 11 6741 LX Lunteren Projectnummer

Autorisatie

Datum

Synthegra Rapport S220024

drs. F. Stevens

13-05-2022

Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Internet: www.synthegra.nl

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

COLOFON

Opdrachtgever

: Van Westreenen B.V. te Lunteren

Project

: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn

Projectnummer

: S220024

Titel

: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Betuwe. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, Karterend booronderzoek

Datum

: 13-05-2022

Projectleider

: drs. F. Stevens

Auteurs

: M.R.X. van Kempen Msc MA & F. Stevens

Autorisatie

: drs. F. Stevens

Druk

: Synthegra B.V., Leusden

Afbeeldingen

: Synthegra B.V., tenzij anders vermeld

ISSN

: 1874-9771

Synthegra B.V. is gecertificeerd voor de BRL 4000 protocollen 4001 t/m 4004 (landbodems)

Synthegra B.V. Olmenlaan 6a NL-3833 AV Leusden T: +31 (0)88 81 81 981 E: www.synthegra.nl

2 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

INHOUD ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

SAMENVATTING

1 1.1 1.2 1.3 1.4

INLEIDING Onderzoekskader Onderzoeksdoel en vraagstellingen Ligging en huidige situatie plangebied Toekomstige situatie plangebied

7 7 8 8 9

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

BUREAUONDERZOEK Methode Landschapsgenese Historische ontwikkeling Archeologische waarden in en rondom het plangebied Gespecificeerde archeologische verwachting Advies

11 11 11 15 17 21 21

3 3.1 3.2 3.3 3.4

INVENTARISEREND VELDONDERZOEK Methode Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens Archeologische indicatoren Archeologische interpretatie

22 22 23 23 23

4 4.1 4.2 4.3

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Inleiding Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen Aanbevelingen

24 24 24 25

BRONNEN

Bijlagen: Bijlage 1: Overzicht van de relevante geologische en archeologische tijdvakken Bijlage 2: Boorprofielen

Afbeelding voorblad: het plangebied ten tijde van het veldwerk, links prominent de drie walnotenbomen en rechts de schuur, foto richting het westen genomen.

3 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Administratieve gegevens Toponiem

Keizerstraat 5-c

Plaats

IJzendoorn

Gemeente

Neder-Betuwe

Provincie

Gelderland

Projectnummer

S220024

Bevoegde overheid

Gemeente Neder-Betuwe. Deskundige namens de bevoegde overheid drs. H.J. van Oort Omgevingsdienst Rivierenland (ODR)

Opdrachtgever

Van Westreenen B.V.

Uitvoerende instantie

Synthegra B.V.

Datum uitvoering veldwerk

03-05-2022

Uitvoerders veldwerk

M. van Kempen & F. Stevens

Onderzoeksmelding (ARCHIS)

5237455100

Datum onderzoeksmelding

21-04-2022

Kaartblad

Vaak op te zoeken bij in de buurt uitgevoerd onderzoek

Periode

Late IJzertijd – Nieuwe tijd

Oppervlakte

Circa 1400 m2

Perceelnummer(s)

Kadastrale gemeente Echteld, sectie K, perceelnummer: 1559

Grondgebruik

Tuin en bebouwd

Geologie

Formatie van Echteld

Geomorfologie

3K25 rivieroeverwal

Bodem

Kalkloze/kalkhoudende ooivaaggronden (Rd90A/Rd90C)

Depot

Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot van Gelderland. te Nijmegen

De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende coördinaten: Noord:

x 164287

y 435342

Oost:

x 164317

y 435353

Zuid:

x 164308

y 435279

West:

x 164340

y 435286

Centrum:

x 164313

y 435317

4 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Samenvatting Inleiding Synthegra B.V. heeft in opdracht van Van Westreenen B.V. een archeologisch bureauonderzoek in combinatie met een karterend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Het onderzoek wordt begrensd door de Keizerstraat in het zuiden en door woonpercelen aan de west- en de oostkant. Aan de noordzijde bevindt zich een fruitboomgaard. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen realisatie van een woonhuis. De oppervlakte van de toekomstige bodemverstoring bedraagt 180 m2 met een diepte van circa 1 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan. Er is besloten het gehele perceel met een oppervlakte van 1400 m2 te onderzoeken om indien mogelijk de dubbelbestemming van het gehele perceel te kunnen verwijderen. In deze situatie bestaat de ruimte om nog meer te kunnen ontwikkelen op het perceel.

Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek Het plangebied ligt op een rivieroeverwal waarin poldervaaggronden ontstaan zijn. Dieper in de ondergrond kunnen ook nog afzettingen van de Bommel en Echteld stroomgordels aangetroffen worden. Gezien de ouderdom van de te verwachte afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf de IJzertijd tot en met de Nieuwe tijd aanwezig zijn.

Bodemgaafheid: De verwachting is dat het bodemprofiel grotendeels intact aanwezig zal zijn.

Veldonderzoek Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is aan de hand van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek een karterend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 20 boringen per hectare uitgevoerd. Hiermee is het onderzoek karterend voor nederzettingsresten uit de IJjzertijd tot en met de Nieuwe tijd. Aangezien het plangebied circa 1400 m2 groot is, zijn verspreid over het plangebied (afbeelding 14) in totaal 6 boringen gezet. Vanwege het geringe oppervlak zijn de boringen zo gelijkmatig mogelijk over het plangebied verdeeld.

Archeologische interpretatie veldonderzoek De ondergrond bestaat uit rivieroeverwalafzettingen op komafzettingen. De komafzettingen vertegenwoordigen een niveau met een lage archeologische verwachting. De oeverafzettingen behoren tot de Waal stroomgordel die ten zuiden van het plangebied nog actief is. Er zijn echter geen archeologische indicatoren of niveaus met bodemvorming waargenomen die kunnen duiden op de aanwezigheid van archeologische resten. In boringen 4 en 6 zijn beddingafzettingen aangetroffen die mogelijk behoren tot de Bommel of Echteld stroomgordel (maar ook tot de aanzet van oeverwalafzettingen van de Waal kunnen behoren).

5 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Aanbeveling Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd. Synthegra adviseert tevens om voor het gehele perceel de dubbelbestemming archeologie te verwijderen.

Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Neder-Betuwe). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht bij de minister, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld.

6 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Inleiding

1.1

Onderzoekskader Synthegra B.V. heeft in opdracht van Van Westreenen B.V. een archeologisch bureauonderzoek1 in combinatie met een karterend booronderzoek2 uitgevoerd op een terrein aan de Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Het onderzoek wordt begrensd door de Keizerstraat in het zuiden en door woonpercelen aan de west- en de oostkant. Aan de noordzijde bevindt zich een fruitboomgaard. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen realisatie van een woonhuis. De oppervlakte van de toekomstige bodemverstoring bedraagt 180 m2 met een diepte van circa 1 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan. Er is besloten het gehele perceel met een oppervlakte van 1400 m2 te onderzoeken om indien mogelijk de dubbelbestemming van het gehele perceel te kunnen verwijderen. In deze situatie bestaat de ruimte om nog meer te kunnen ontwikkelen op het perceel.

Door de voorgenomen graafwerkzaamheden, kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan. Daarom is op basis van het bestemmingsplan, met daarin verwoord het gemeentelijk beleid, in het kader van een omgevingsvergunning voorafgaand aan de graafwerkzaamheden archeologisch onderzoek uitgevoerd. Het plangebied valt onder het bestemmingsplan “parapluplan archeologie” dat is vastgesteld door de gemeente Neder-Betuwe op de datum 27-09-20183. Voor het plangebied geldt een dubbelbestemming Waarde Archeologie 2. Voor terreinen met een Waarde Archeologie 2 geldt, dat een rapport dient te worden overlegd waaruit blijkt dat de archeologische waarde van het terrein in voldoende mate is vastgesteld bij plangebieden groter dan 1000 m2 en verstoringen die dieper reiken dan 30 centimeter beneden maaiveld. De bevoegde overheid, de gemeente Neder-Betuwe, heeft een specifiek archeologisch beleid vastgesteld en beschikt over een Archeologische Verwachtings- en Beleidskaart. Het onderzoek is uitgevoerd conform de vigerende Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.14, de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek5 en het handboek van de Omgevingsdienst Rivierenland.6

De bevoegde overheid, gemeente Neder-Betuwe, zal de resultaten van het onderzoek toetsen en een selectiebesluit nemen aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

BO, protocol 4002

IVO, protocol 4003

www.ruimtelijkeplannen.nl

SIKB 2018.

SIKB 2006.

Stiller & van Oort 2018

7 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

1.2

Onderzoeksdoel en vraagstellingen Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden.

Het doel van het karterend booronderzoek is het vervolgens toetsen van het opgestelde verwachtingsmodel door de intactheid van de bodemopbouw vast te stellen en de eventuele aanwezigheid van archeologische resten te inventariseren.

De volgende onderzoeksvragen zullen worden beantwoord: 1.

Wat is de ontstaansgeschiedenis, genese en diepteligging van de bodem en individuele bodemlagen? In hoeverre kan er sprake zijn van erosie of juist afdekking door sedimentatie binnen het plangebied?

Welke (sub)recente (door de mens veroorzaakte) verstoringen hebben de bodem en tot welke diepte verstoord?

Indien sprake is van een (potentieel) bouwhistorisch component: welke ondergrondse bouwhistorische waarden kunnen aanwezig zijn en op welke wijze kunnen deze zich manifesteren (denk hierbij ook aan bijvoorbeeld na sloop achter gebleven uitbraaksleuven)?

In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied?

1.3

Ligging en huidige situatie plangebied Het plangebied beslaat een oppervlak van circa 1400 m2 en is gelegen aan de Keizerstraat 5-c te IJzendoorn (afbeelding 1). Het plangebied is in gebruik als grasland is bebouwd met een schuur en voorzien van 3 walnotenbomen.

8 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Afbeelding 1: Het plangebied, rood omkaderd, op de Open Topografische Kaart van Nederland (Bron: www.Pdok.nl).

1.4

Toekomstige situatie plangebied De huidige inrichting zal worden gewijzigd. De aanwezige schuur en de drie walnootbomen zullen worden verwijderd waarna er een nieuwbouw woning voor in de plaats komt (afbeelding 2).

9 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Afbeelding 2: Toekomstige situatie binnen het plangebied. (Bron: opdrachtgever)

10 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Bureauonderzoek

2.1

Methode Tijdens het bureauonderzoek is met behulp van bestaande bronnen een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied opgesteld. Dit is gedaan door het raadplegen van voor de archeologie relevante (schriftelijke) bronnen. Voor het bureauonderzoek zijn met name gegevens over bekende archeologische vindplaatsen in en rond het plangebied verzameld. Dit is aangevuld met historisch en fysischgeografisch onderzoek, waarbij informatie over vroeger grondgebruik is verkregen door de analyse van historische kaarten en tevens gegevens over de geologie, geomorfologie en bodem zijn bestudeerd.

2.2

Landschapsgenese Voor het bepalen of, waar en uit welke periode archeologische resten kunnen worden verwacht, zijn de volgende bronnen met betrekking tot de landschapsgenese geraadpleegd: •

Geomorfologische Kaart 1:50.000 (Afbeelding 3)

•

Bodemkaart 1:50.000 (Afbeelding 4)

•

Digitaal hoogtemodel, Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) (Afbeelding 5)

•

Relevante achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst)

Voor de geologische beschrijving is gebruik gemaakt van de Lithostratigrafische Indeling van de Ondiepe Ondergrond.7 Zie voor een overzicht van de geologische en archeologische perioden bijlage 1.

Het bevindt zich in het stroomgebied van de Rijn. In de ondergrond bevinden zich oude rivierafzettingen van de Formatie van Kreftenheye. Deze afzettingen zijn gevormd tijdens het Weichselien (circa 115.000-11.755 jaar geleden). De rivieren hadden in deze ijstijd een vlechtend patroon, dat werd gekenmerkt door meerdere geulen en een onregelmatige afvoer. In deze periode heeft de Rijn in een groot gebied een dik pakket zand en grind afgezet.8 Het pleistocene zand ligt ter plaatse van het plangebied op een diepte van 4 tot 6 meter beneden maaiveld (zie afbeelding 3) De pleistocene rivierafzettingen zijn tijdens het Holoceen (11.755 jaar tot heden) bedekt met jonge rivierafzettingen en/of zijn geërodeerd door deze rivierafzettingen. Het klimaat werd tijdens het Holoceen warmer en ook vochtiger. Hierdoor is de Rijn gaan meanderen en heeft daarbij zand en klei afgezet. De rivierafzettingen van meanderende rivieren kunnen worden onderverdeeld in stroomgordelafzettingen, bestaande uit beddingafzettingen en oeverafzettingen (zand en zandige klei) en komafzettingen (zwak siltige klei, plaatselijk met veenlagen). Deze holocene rivierafzettingen worden tot de Formatie van Echteld gerekend. Verschillende Rijntakken hebben zich tijdens deze periode diverse keren in loop verlegd.

Hierdoor bevinden zich meerdere oude stroomgordels in (de ondergrond van) het rivierengebied (zie afbeelding 4) Het plangebied ligt op de rand van een komgebied en een tweetal stroomgordels. Het betreft hier de Bommel stroomgordel die vrijwel gedurende de gehele IJzertijd actief was (2936 BP-2310 BP) en de Echteld stroomgordel die van circa halverwege de IJzertijd tot aan het begin van de Romeinse tijd actief was (2770 BP-

De Mulder et al. 2003 en via www.dinoloket.nl: Dinoloket, Standaarden, Lithostratigrafische Nomenclator van de Ondiepe

Berendsen 2004

Ondergrond.

11 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

1901 BP). Ten zuiden stroomt momenteel nogal prominent de Waal stroomgordel die aan het einde van de IJzertijd actief is geworden en effectief nog steeds actief is. In het zuidelijke deel van het plangebied zouden de beddingafzettingen van de in het plangebied aanwezige stroomgordels tussen de 1 en de 3 meter beneden maaiveld liggen. De rivieroeverwalafzettingen die op de geomorfologische kaart worden vermeld, zijn vrijwel zeker afkomstig vanuit de nabijgelegen Waal (afbeelding 6). Bodemkundig gezien valt het gebied in te delen in kalkloze of kalkhoudende poldervaaggronden. Deze bodems kenmerken zich door een vrijwel afwezige Bhorizont, er is sprake van rijping, maar waarschijnlijk niet van ontkalking, ook kunnen schelpenresten aanwezig zijn. De hoogte van het maaiveld ligt op circa 6 m +NAP.9

Afbeelding 3. Zanddieptekaart (bron: Cohen et al. 2009)

Hoogteligging van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) in m NAP (Normaal Amsterdams Peil)

geraadpleegd op www.ahn.nl © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

12 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Afbeelding 4. Stroomgordelkaart (bron: Cohen et al. 2012)

Afbeelding 5: Het plangebied, rood omkaderd, op de Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl). © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

13 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Afbeelding 6: Het plangebied, rood omkaderd, op de Bodemkaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).

Afbeelding 7: Het plangebied op het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN) (Bron: www.ahn.nl).

14 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

2.3

Historische ontwikkeling Voor de historische ontwikkeling is divers kaart- en beeldmateriaal (Afbeelding 6 t/m 10) en relevante achtergrondliteratuur geraadpleegd (zie literatuurlijst). 10

Tot 1988 is er geen bewoning zichtbaar vanaf de kadastrale minuut. Op de kadastrale minuut is weergegeven dat het perceel eigendom is van Pelgrom de Kat, landbouwer en het ook als zodanig gebruikt11.

Afbeelding 8: Het plangebied, rood omkaderd, op het kadastrale minuutplan uit het begin van de 19e eeuw. Kadastrale kaart 1811-1832: minuutplan IJzendoorn, Gelderland, sectie B, blad 01 (MIN05177B01) (Bron: RCE).

Kadastrale Minuutplans zijn ten behoeve van de belastingheffing vervaardigde kaarten. De opnames zijn gestart in 1811, ten tijde van Frans bestuur en gecontinueerd tot 1832 (vanaf 1815 onder Nederlands bewind. Het zijn grondbeschrijvingen van de gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen.

www.hisgis.nl

15 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Afbeelding 9: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1880 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Afbeelding 10: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1902 (Bron: www.topotijdreis.nl). © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

16 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Afbeelding 11: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1988 Bron: www.topotijdreis.nl).

Bekende bodemverstoring Binnen het plangebied zijn voor zover bekend geen grondroeringen veroorzaakt door saneringen van munitie, bodemverontreinigingen of ondergrondse olietanks, benzinepompinstallaties en dergelijke bekend waardoor archeologische resten mogelijk verloren zijn gegaan.12

2.4

Archeologische waarden in en rondom het plangebied In deze paragraaf wordt gekeken of binnen en rond het plangebied archeologische en/of ondergrondse bouwhistorische waarden bekend zijn. Hiervoor is het Archeologisch Informatie Systeem (ARCHIS III) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geraadpleegd en in aanvulling daarop de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Neder-Betuwe en Achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst).

Voor het plangebied geldt op basis van de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Neder-Betuwe voor het plangebied een hoge archeologische waarde (Afbeelding 12).

www.bodemloket.nl, http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/

17 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Afbeelding 12: Het plangebied, rode kader, geprojecteerd op de Archeologische Verwachtingskaart van de gemeente NederBetuwe, (Bron: gemeente Neder-Betuwe).

2.4.1 Monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen in (de nabijheid van) het plangebied Er zijn in (de nabijheid van) het plangebied, binnen een straal van 500 m, in ARCHIS III gegevens bekend aangaande archeologische monumenten, vondstlocaties en zaakidentificaties (afbeelding 13). Er zijn geen gegevens bekend aangaande bovengrondse bouwhistorische waarden, waarnemingen of vondstmeldingen.

18 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Afbeelding 13: Overzicht van de monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen binnen een straal van 500 m van het plangebied, (Bron:Archis3).

Monument

Afstand

Waarde

12643

750

Terrein

van

Archeologische Waarde

12644

750 W

Terrein van Archeologische Waarde

12645

750 m NNO

Terrein van Archeologische Waarde

Complextype/ Omschrijving

Datering

Terrein met sporen van bewoning uit de Late Middeleeuwen. Betreft oude woongrond, vastgesteld bij de bodemkartering van 1946. Hierbij is laatmiddeleeuws aardewerk gevonden. Net buiten het terrein zijn bij een kartering in 1984 ook fragmenten Romeins en vroegmiddeleeuws aardewerk aangetroffen. Situatie is na 1869 nauwelijks veranderd. Wel is bebouwing zichtbaar oostelijk van de vindplaats, tegen de dijk. Terrein met sporen van bewoning uit de Romeinse tijd/Vroege Middeleeuwen. Het terrein ligt op een stroomrug en betreft oude woongrond, vastgesteld bij de bodemkartering van 1946. Op het terrein is aardewerk gevonden uit de Romeinse tijd en de Vroege Middeleeuwen. In 1869 in gebruik als akker. Aan de westzijde van het gebied heeft versterkt huis 't Spijker' gestaan. Kartering; 1946; stiboka Kartering; 1984; ROB Kartering; 1988; ROB. CAA: 39GN-34+105+157+169 Meldingskaart 1987: 28 Terrein met sporen van een uitgestrekt nederzettingsterrein uit de Late IJzertijd/Romeinse tijd/Late Middeleeuwen. Betreft oude woongrond, vastgesteld bij de bodemkartering van 1946. Op het terrein zijn vondsten gedaan uit de Late IJzertijd en/of Romeinse tijd, de Vroege en de Late Middeleeuwen. Door amateurs zijn hier veel metaalvondsten gedaan, waaronder uit de Laat Romeinse tijd en de Vroege Middeleeuwen. Op luchtfoto's zijn duidelijk twee 'vlekken' waar te nemen; twee afzonderlijke woerdgronden.

Late Middeleeuwen

Romeinse tijd – Vroege Middeleeuwen

Romeinse tijd – Late Middeleeuwen

19 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Vondstlocatie

Afstand

Materiaal

Type

Datering

1022728

600 m ZW

Gevarieerd

1022947

700 m NNO

gevarieerd

Midden Romeinse tijd A, Late Romeinse tijd A en Vroege Middeleeuwen Late Ijzertijd – Midden Romeinse tijd

1043253

700 m NNO

Keramiek

1 zilveren denarius van Vespasianus (6979), 1 koperen follis van Constanz 1 (337350 n. Chr.) en 1 Frankische put, Bronzen halsring met spiraalvormige sluiting en dierlijk bot, daarnaast aardewerk, tufsteen en andere bouwmaterialen Fundering en bakstenen

1046228

750 m ZW

Keramiek

32 stuks gevarieerd aardewerk

Late Middeleeuwen

1046257

150 m W

Keramiek

24 stuks gevarieerd aardewerk

Late

Late Middeleeuwen

Middeleeuwen

–

Nieuwe tijd 1046259

600 m ZW

Keramiek

8 stuks aardewerk, waaronder grijsbakkend,

Late Middeleeuwen

1046264

150 m Z

Keramiek

40 stuks gevarieerd aardewerk

Late Middeleeuwen

1046267

600 m N

Keramiek

2 stuks handgevormd aardewerk

Late

Pingsdorf en Paffrath

IJzertijd

–

Romeinse tijd 1056205

500 m NO

Keramiek

stuks

aardewerk

waarvan

Romeinse tijd

Koperen munt (Valentianus), koperen as

Romeinse tijd

ongedetermineerd, 2 stuks vaatwerk 1060568

700 m NNO

Metaal

(Nero)

bronzen

draag

fibula

(met

bandvormige beugel 2e eeuw) 1098255

700 m O

Gevarieerd

Honderden artefacten

1105335

750 m ZW

Keramiek

Onbekende

hoeveelheid

Late Middeleeuwen aardewerk

Late Middeleeuwen

waaronder steengoed

Zaakidentificatie

Afstand

Soort

2174901100 2179105100

Omvat plangebied 300 m ZW

Verwachtingskaa rt Bureauen booronderzoek13

2237214100 2453030100

700 m O 800 m ZO

Booronderzoek14 Bureauen booronderzoek15

4904237100

600 m Z

Bureauen booronderzoek16

Bevindingen

Aanbeveling

Zie § 2.4

n.v.t.

Afzettingen van de Echteld stroomgordel aangetroffen. Geen aanwijzingen voor archeologische resten. Rapport niet beschikbaar Op basis van het uitgevoerde verkennend onderzoek kan worden gesteld dat het plangebied grotendeels ongeroerd is. Hoewel dit als zeer gunstig beschouwd kan worden is er anderzijds geen aanwijzing aangetroffen voor een archeologisch niveau. Dit kan wel verwacht worden op basis van de specifieke verwachting uit het bureauonderzoek. Sedentaire vindplaatsen kunnen veelal teruggevonden worden in het boorprofiel als een ‘vuile’ laag. Een dergelijke laag is niet aangetroffen. Er zijn geen oudere resten aangetroffen buiten resten die samenhangen met een rentenierswoning zoals weergegeven op historische kaarten.

Geen vervolgonderzoek

onderzoek

Jacobs 2008

Flokstra 2009

Van der Feest & Hagens 2014

Jansen 2021

n.v.t. Geen vervolgonderzoek

Proefsleuvenonderzoek op de locatie van de rentenierswoning.

20 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Zaakidentificatie

Afstand

5117161100

500 m Z

Soort

Bevindingen

Aanbeveling

Archeologisch vooronderzoek in het kader van de Dijkversterking te Neder Betuwe, gemeente Neder Betuwe (uit 2021). Vestigia Rapport niet beschikbaar

n.v.t.

onderzoek Bureauen booronderzoek

Samengevat kan deze informatie bezien worden als een vondstrijk gebied dat vanaf de Romeinse tijd intensief is gebruikt. De aanwezigheid van de oeverafwalafzettingen die vanaf deze periode zijn afgezet door de Waal liggen hier ten grondslag aan.

2.5

Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van bovenstaand bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. De essentie hiervan is weergegeven in tabel 1.

Het plangebied ligt op een rivieroeverwal waarin poldervaaggronden ontstaan zijn. Dieper in de ondergrond kunnen ook nog afzettingen van de Bommel en Echteld stroomgordels aangetroffen worden. Gezien de ouderdom van de te verwachte afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf de IJzertijd tot en met de nieuwe tijd aanwezig zijn.

Bodemgaafheid: De verwachting is dat het bodemprofiel grotendeels intact aanwezig zal zijn.

Periode

Verwachting

Verwachte kenmerken vindplaats

Diepteligging sporen

laat-paleolithicum –

laag

Bewoningssporen: tijdelijke kampementen

Niet van toepassing

mesolithicum neolithicum –

Mobilia: vuursteen artefacten, haardkuilen Laag

bronstijd

Bewoningssporen: (semi permanente)

Niet van toepassing

nederzettingen, sporen van agrarisch/industrieel landgebruik, percelering: cultuurlaag, Mobilia: fragmenten keramiek, glas, metaal, natuursteen, bouwmaterialen

Ijzertijd-nieuwe tijd

Hoog

vanaf maaiveld tot maximaal 300 cm -Mv

Tabel 1: Gespecificeerde archeologische verwachting.

2.6

Advies Er dient een verkennend in combinatie met een karterend booronderzoek uitgevoerd te worden om de gespecificeerde verwachting te toetsen conform het handboek van de Omgevingsdienst Rivierenland. 17

Stiller & van Oort 2018

21 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Inventariserend Veldonderzoek

3.1

Methode Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is aan de hand van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek18 een karterend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 20 boringen per hectare uitgevoerd. Hiermee is het onderzoek karterend voor nederzettingsresten uit de IJzertijd tot en met de Nieuwe tijd. Aangezien het plangebied circa 1400 m2 groot is, zijn verspreid over het plangebied (afbeelding 14) in totaal 6 boringen gezet. Vanwege het geringe oppervlak zijn de boringen zo gelijkmatig mogelijk over het plangebied verdeeld. De exacte boorlocaties zijn ingemeten met een GPS.

Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot maximaal 4 meter beneden maaiveld. Het opgeboorde sediment is verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 510419 en bodemkundig20 geïnterpreteerd.

Afbeelding 14: Boorpuntenkaart geprojecteerd op de meest recente luchtfoto uit 2020 (bron: www.pdok.nl).

SIKB 2006.

Nederlands Normalisatie-instituut 1989.

De Bakker en Schelling 1989.

22 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

3.2

Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens De laagopeenvolging is aan de hand van de boorprofielen bepaald; voor een gedetailleerde beschrijving zie de bijlage21. In boringen 1 en 2 is tot een diepte van maximaal 4 meter beneden maaiveld een kalkloze, sterk siltige klei met matig veel humus en weinig tot veel rietresten aangetroffen, het is licht bruingrijs van kleur. Dit pakket is geïnterpreteerd als komafzettingen behorend tot de Formatie van Echteld. In boringen 3 en 5 is een kalkrijk sterk siltige klei aangetroffen tot maximaal 3 meter beneden maaiveld met schelpfragmenten. Hier betreft het oeverafzettingen. In boring 4 en 6 is tot maximaal 3 meter beneden maaiveld een pakket lichtgrijs, matig grof, matig siltig zand met een enkele kleilaag aangetroffen, het kan hier om beddingafzettingen gaan van een stroomgordel (eventueel de Bommel of Echteld). In boringen 1 en 2 is een dun pakket lichtgrijs, sterk siltig, matig grof zand aangetroffen op een diepte van circa 2,2 meter beneden maaiveld. Het kan hier gaan om afzettingen van de hierboven genoemde stroomgordels, maar het is aannemelijker dat het hier om de eerste aanzet van de oeverwalafzettingen van de Waal gaat. Op 2 meter beneden maaiveld is een geleidelijke overgang naar sterk zandige klei aangetroffen dat naar boven toe langzaam overgaat in uiterst siltige klei.

In boringen 3 tot en met 6 is deze sequentie vanaf deze diepte ook aangetroffen. In boringen 3 en 6 is er in de bovenste meter ook nog een (fijn) grindige fractie in de uiterst siltige klei aangetroffen, vrij typisch voor oeverafzettingen van de Waal in de regio. De bovenste 30 centimeter betreft de moderne bouwvoor.

3.3

Archeologische indicatoren Bij de controle van het opgeboorde bodemmateriaal zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Tevens zijn er geen aanwijzingen gevonden voor afzettingen die een “vuile” laag bevatten.

3.4

Archeologische interpretatie De ondergrond bestaat uit rivieroeverwalafzettingen op komafzettingen. De komafzettingen vertegenwoordigen een niveau met een lage archeologische verwachting. De oeverafzettingen behoren tot de Waal stroomgordel die ten zuiden van het plangebied nog actief is. Er zijn echter geen archeologische indicatoren of niveaus met bodemvorming waargenomen die kunnen duiden op de aanwezigheid van archeologische resten. In boringen 4 en 6 zijn beddingafzettingen aangetroffen die mogelijk behoren tot de Bommel of Echteld stroomgordel (maar ook tot de aanzet van oeverwalafzettingen van de Waal kunnen behoren).

bijlage 2

23 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Conclusies en aanbevelingen

4.1

Inleiding Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het plangebied gold op basis van het bureauonderzoek een hoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum en nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen. Voor de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd gold een lage verwachting. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen van deze verwachting.

4.2

Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen 1.

Wat is de ontstaansgeschiedenis, genese en diepteligging van de bodem en individuele bodemlagen? In hoeverre kan er sprake zijn van erosie of juist afdekking door sedimentatie binnen het plangebied? in boringen 1 en 2, tot maximaal 4 meter beneden maaiveld, zijn komafzettingen aangetroffen behorend tot de Formatie van Echteld. In boringen 3 en 5 zijn oeverafzettingen aangetroffen tot 3 meter beneden maaiveld, in boringen 4 en 6 zijn mogelijk de beddingafzettingen van ofwel de Bommel of de Echteld stroomgordels aangetroffen. Deze worden erosief afgedekt op een gemiddelde diepte van 2,2 meter beneden maaiveld (3,8 m +NAP) door oeverafzettingen van de Waal. Deze kenmerken zich door een sterk tot uiterst siltige klei met een grindfractie.

Welke (sub)recente (door de mens veroorzaakte) verstoringen hebben de bodem en tot welke diepte verstoord? Er is nauwelijks sprake van verstoring, enkel van een bouwvoor die tot slechts 30 centimeter diepte reikt. Binnen het plangebied is wel een schuur aanwezig, maar deze simpele constructie zal een ondiepe fundering hebben.

Wat is de bewoningsgeschiedenis van het plangebied en omgeving? Welke neerslag heeft dit in de bodem gehad? Is er mogelijk sprake van spoor- en vondstniveaus, ophogings- of leef-lagen? Wat is de stratigrafie en diepteligging in of op de bodem? Er zijn archeologische resten bekend uit de omgeving (tot circa 1 kilometer) vooral vanaf de Romeinse tijd. Er zijn veel rijke vondsten aangetroffen van metalen objecten tot luxe aardewerk uit meerdere perioden.

Op basis van bodem-, bewoningsgeschiedenis, stratigrafie en verstoringen: wat is per periode de verwachting met betrekking tot het aantreffen van archeologische resten? Worden deze resten door de ontwikkeling bedreigd? Voor alle perioden is een lage verwachting voor het aantreffen van archeologische resten op basis van het onderhavige onderzoek.

24 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

In hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? Er worden geen archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkelingen.

De hoge archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor nederzettingssporen uit de IJzertijd tot en met de Nieuwe tijd kan op grond van de resultaten van het veldonderzoek naar laag worden bijgesteld.

4.3

Aanbevelingen Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd. Synthegra adviseert tevens om voor het gehele perceel de dubbelbestemming archeologie te verwijderen.

25 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

Bronnen Literatuur

Bakker, H. de en J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen.

Berendsen, H.J.A., 2004: De vorming van het land. Van Gorcum, Assen.

Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland. Van Gorcum, Assen.

Cohen, K.M., E. Stouthamer, W.Z. Hoek, H.J.A. Berendsen & H.F.J. Kempen, 2009: Zand in banen. Zanddieptekaarten van het Rivierengebied en het IJsseldal in de provincies Gelderland en Overijssel. Arnhem: Provincie Gelderland Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik & A.H. Geurts, 2012: Rhine‐Meuse Delta Studies’ Digital Basemap for Delta Evolution and Palaeogeography, Utrecht.

Feest, N. van der & D, Hagens 2014: Archeologisch bureau en verkennend veld onderzoek d.m.v. boringen Waardweg (ong.) te IJzendoorn. Aeres Milieu-rapport AM 14234, Roermond

Flokstra, L.M. 2008: Plangebied IJzendoorn-West, gemeente Neder-Betuwe, RAAP-notitie 3153, Weesp

Jacobs, E. 2008: Locatie Keizerstraat 2 te IJzendoorn, gemeente Neder-Betuwe. Een inventariserend veldonderzoek.STAR-rapport 163, Jacobs & Burnier

Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten

Nederlands Normalisatie-instituut, 1989: NEN 5104 Geotechniek - Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (aanvulling op de KNA 3.1). SIKB, Gouda.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2018: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. SIKB, Gouda.

Stiller. D.R., H.J. Van Oort, , 2018, Handboek Archeologie Regio Rivierenland, Richtlijn voor Bedrijven. Omgevingsdienst Rivierenland

Internet (geraadpleegd mei 2022) http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl https://zoeken.cultureelerfgoed.nl/ © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

26 van 27

Project: Keizerstraat 5-c te IJzendoorn. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek Projectnummer: S220024 versie 1

www.ahn.nl www.bodemloket.nl www.dinoloket.nl http://www.gelderland.nl/kaartenencijfers http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ topotijdreis.nl gahetna.nl pdok.nl

27 van 27

Bijlagen:

Bijlage 1:

Overzicht van relevante geologische en archeologische tijdvakken

Overzicht geologische en archeologische tijdvakken

Ouderdom in jaren

Chronostratigrafie

MIS

Holoceen

11.755 12.745 13.675 14.025

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

15.700

Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)

Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)

LaatPleniglaciaal 29.000

50.000

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal

Formatie van Kreftenheye

Formatie van Boxtel

75.000

VroegWeichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000

370.000 410.000

5a 5c 5d

Eemien (warme periode)

Saalien (ijstijd)

Holsteinien (warme periode)

Formatie van Beegden

Eem Formatie Formatie van Drente Formatie van Urk

Elsterien (ijstijd) 475.000

Cromerien (warme periode) 850.000

Pre-Cromerien 2.600.000

Formatie van Sterksel

Formatie van Peelo

Cal. jaren v/n Chr. 1950

C jaren

Chronostratigrafie

Pollen zones

Vb2

1500

Subatlanticum koeler vochtiger

450 0 12

Vb1 Va

Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem

Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd

800 815

2650

IVb Subboreaal koeler droger

2000

3755

IVa

5000

4900

5300

7020

8240

III

Boreaal warmer

Preboreaal warmer

8000

9000

8800 11.755

Atlanticum warm vochtig

10.150

12.745

10.800

13.675

11.800

14.025

12.000

15.700

13.000

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

Late Dryas

LW III

Allerød

LW II

Vroege Dryas LW I Bølling

35.000

Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)

Bronstijd

Neolithicum

Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend

Mesolithicum

parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra

VroegWeichselien (VroegGlaciaal)

perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap

Laat-Paleolithicum

75.000

115.000 130.000

Eemien (warme periode)

Midden-Paleolithicum loofbos

Saalien (ijstijd) 300.000

Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).

Bijlage 2:

Boorprofielen

S220024 Keizerstraat 5-c te IJzendoorn

Boring: S220024_1 Kop algemeen: Projectcode: S220024, Boornummer: 1, Beschrijver(s): MK/FS, Datum: 04-05-2022, Doel boring: archeologie - kartering, Einddiepte boring in cm: 400 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 435340.007, Y-coördinaat in meters: 164296.989, Precisie coördinaat: 1000 m, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 5.912, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Neder-Betuwe, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 5.91 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 20, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: sterk humeus Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 20 / 5.71 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 20, Ondergrens laag in cm: 80, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: uiterst siltig, Kalkgehalte: kalkrijk Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde ijzer/aluminium (humuspodzolen) 80 / 5.11 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 80, Ondergrens laag in cm: 110, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-groen Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: uiterst siltig, Kalkgehalte: kalkrijk Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken 110 / 4.81 Laag algemeen:

Bovengrens laag in cm: 110, Ondergrens laag in cm: 130, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk zandig 130 / 4.61 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 130, Ondergrens laag in cm: 160, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Sublagen1: zandlagen-enkele-dun, Lithogenese: oeverafzettingen Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 160 / 4.31 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 160, Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Kalkgehalte: kalkrijk 200 / 3.91 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 200, Ondergrens laag in cm: 230, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig 230 / 3.61 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 230, Ondergrens laag in cm: 260, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Mediaanklasse: zeer grof 260 / 3.31 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 260, Ondergrens laag in cm: 285, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Sublagen2: zandlagen-enkele-dun 285 / 3.06 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 285, Ondergrens laag in cm: 375, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur:

donker-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Plantenresten: riet-spoor (<1%), Kalkgehalte: kalkloos 375 / 2.16 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 375, Ondergrens laag in cm: 400, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Plantenresten: hout en riet-spoor (<1%), Kalkgehalte: kalkloos Einde boring 400 / 1.91

1 bron: S220024.geojson - 13-05-2022 08:25:44

S220024 Keizerstraat 5-c te IJzendoorn

Boring: S220024_2 Kop algemeen: Projectcode: S220024, Boornummer: 2, Beschrijver(s): ?, Datum: 04-05-2022, Doel boring: archeologie - kartering, Einddiepte boring in cm: 270 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 435319.342, Y-coördinaat in meters: 164304.276, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 5.915, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Neder-Betuwe, Opdrachtgever: ?, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 5.92 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 35, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 35 / 5.57 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 35, Ondergrens laag in cm: 60, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Kalkgehalte: kalkrijk Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde ijzer/aluminium (humuspodzolen) 60 / 5.32 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Ondergrens laag in cm: 80, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Kalkgehalte: kalkrijk Bodem: Bodemhorizont: C-horizont, Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken 80 / 5.12 Laag

algemeen: Bovengrens laag in cm: 80, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk zandig, Kalkgehalte: kalkrijk Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken 120 / 4.71 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 120, Ondergrens laag in cm: 150, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-fragment-weinig (1-10%), Kalkgehalte: kalkrijk Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken 150 / 4.42 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 150, Ondergrens laag in cm: 180, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 180 / 4.12 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 180, Ondergrens laag in cm: 210, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Sublagen2: zandlagen-veel-dun 210 / 3.81 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 210, Ondergrens laag in cm: 230, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Mediaanklasse: zeer grof 230 / 3.62 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 230, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 270, Boortype en diameter: guts-3

cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Plantenresten: riet-spoor (<1%) Einde boring 270 / 3.21

2 bron: S220024.geojson - 13-05-2022 08:25:44

S220024 Keizerstraat 5-c te IJzendoorn

Boring: S220024_3 Kop algemeen: Projectcode: S220024, Boornummer: 3, Beschrijver(s): MK/FS, Datum: 04-05-2022, Doel boring: archeologie - kartering, Einddiepte boring in cm: 300 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 435293.692, Y-coördinaat in meters: 164311.822, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 5.925, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Neder-Betuwe, Opdrachtgever: ?, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 5.92 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 25, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: donker-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: matig humeus Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 25 / 5.67 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 25, Ondergrens laag in cm: 35, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde ijzer/aluminium (humuspodzolen) Archeologie: Puin onbepaald: enkel fragment 35 / 5.58 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 35, Ondergrens laag in cm: 60, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig,

Bijmengsel grind: zwak grindig Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde ijzer/aluminium (humuspodzolen) 60 / 5.33 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Ondergrens laag in cm: 80, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Consistentie: stevig, Kalkgehalte: kalkrijk 80 / 5.12 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 80, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Consistentie: stevig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-fragment-weinig (1-10%), Kalkgehalte: kalkrijk Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken 120 / 4.72 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 120, Ondergrens laag in cm: 160, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Sublagen1: zandlagen-veel-dik, Consistentie: stevig, Kalkgehalte: kalkrijk Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken 160 / 4.33 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 160, Ondergrens laag in cm: 300, Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Consistentie: stevig Einde boring 300 / 2.92

3 bron: S220024.geojson - 13-05-2022 08:25:44

S220024 Keizerstraat 5-c te IJzendoorn

Boring: S220024_4 Kop algemeen: Projectcode: S220024, Boornummer: 4, Beschrijver(s): MK/FS, Datum: 04-05-2022, Doel boring: archeologie - kartering, Einddiepte boring in cm: 240 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 435336.101, Y-coördinaat in meters: 164313.619, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 5.898, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Neder-Betuwe, Opdrachtgever: ?, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 5.90 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 30, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig 30 / 5.60 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Ondergrens laag in cm: 60, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde ijzer/aluminium (humuspodzolen) 60 / 5.30 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Ondergrens laag in cm: 150, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-gruis-spoor (<1%), Kalkgehalte: kalkrijk Bodem: Bodemhorizont: C-horizont 150 / 4.40 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 150,

Ondergrens laag in cm: 180, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-gruis-weinig (1-10%) Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 180 / 4.10 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 180, Ondergrens laag in cm: 240, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Mediaanklasse: zeer grof, Sublagen1: kleilagen-enkele-dun Einde boring 240 / 3.50

Boring: S220024_5 Kop algemeen: Projectcode: S220024, Boornummer: 5, Beschrijver(s): MK/FS, Datum: 04-05-2022, Doel boring: archeologie - kartering, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 435305.216, Y-coördinaat in meters: 164328.061, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 7.382, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Neder-Betuwe, Opdrachtgever: ?, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 7.38 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 30, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 30 / 7.08 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Ondergrens laag in cm: 65, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde ijzer/aluminium (humuspodzolen) 65 / 6.73 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 65, Ondergrens laag in cm: 140, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken 140 / 5.98 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 140, Ondergrens laag in

cm: 175, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-gruis-spoor (<1%) Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 175 / 5.63 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 175, Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-gruis-spoor (<1%) Einde boring 200 / 5.38

4 bron: S220024.geojson - 13-05-2022 08:25:44

S220024 Keizerstraat 5-c te IJzendoorn

Boring: S220024_6 Kop algemeen: Projectcode: S220024, Boornummer: 6, Beschrijver(s): MK/FS, Datum: 04-05-2022, Doel boring: archeologie - kartering, Einddiepte boring in cm: 300 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 435289.953, Y-coördinaat in meters: 164330.768, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 5.95, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Neder-Betuwe, Opdrachtgever: ?, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 5.95 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 30, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 30 / 5.65 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Ondergrens laag in cm: 60, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel grind: zwak grindig Bodem: Bodemhorizont: B-horizont met ingespoelde ijzer/aluminium (humuspodzolen) 60 / 5.35 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 60, Ondergrens laag in cm: 120, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: uiterst siltig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-gruis-spoor (<1%) Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en

Mn-vlekken 120 / 4.75 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 120, Ondergrens laag in cm: 190, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: licht-bruin-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: uiterst siltig, Schelpresten: schelp (onbepaald)-gruis-spoor (<1%) Bodem: Ijzer/mangaan: enkele Fe-vlekken 190 / 4.05 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 190, Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: uiterst siltig Bodem: Oxidatie-reductie: volledig gereduceerd 200 / 3.95 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 200, Ondergrens laag in cm: 300, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: sterk siltig, Mediaanklasse: zeer grof Einde boring 300 / 2.95

5 bron: S220024.geojson - 13-05-2022 08:25:44

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12762107/1