Bijlage 3j - Bijlage 10 bij de toelichting - Archeologisch onderzoek
Tekst van het document
Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren Gemeente Neder-Betuwe Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek
Opdrachtgever
Projectleider
Van Westreenen
M.R.X. van Kempen MSc MA
Versie 1
Scherpenzeelseweg 11 6741 LX Projectnummer
Autorisatie
Datum
Synthegra Rapport S220029
drs. F. Stevens
03-06-2022
Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Internet: www.synthegra.nl
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
COLOFON
Opdrachtgever
: Van Westreenen te Lunteren
Project
: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren
Projectnummer
: S220029
Titel
: Tielsestraat te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, Verkennend en karterend booronderzoek
Datum
: 03-06-2022
Projectleider
: M.R.X. van Kempen MSc MA
Auteurs
: M.R.X. van Kempen MSc MA & Y. Csonka MA (Lycens Archeologie)
Autorisatie
: drs. F. Stevens
Druk
: Synthegra B.V., Leusden
Afbeeldingen
: Synthegra B.V., tenzij anders vermeld
ISSN
: 1874-9771
Synthegra B.V. is gecertificeerd voor de BRL 4000 protocollen 4001 t/m 4004 (landbodems)
Synthegra B.V. Olmenlaan 6a NL-3833 AV Leusden T: +31 (0)88 81 81 981 E: www.synthegra.nl
© Synthegra B.V., 2022 © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
2 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
INHOUD ADMINISTRATIEVE GEGEVENS
4
SAMENVATTING
5
1 1.1 1.2 1.3 1.4
INLEIDING Onderzoekskader Onderzoeksdoel en vraagstellingen Ligging en huidige situatie plangebied Toekomstige situatie plangebied
7 7 7 8 9
2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6
BUREAUONDERZOEK Methode Landschapsgenese Historische ontwikkeling Archeologische waarden in en rondom het plangebied Gespecificeerde archeologische verwachting Advies
11 11 11 15 17 21 21
3 3.1 3.2 3.3 3.4
INVENTARISEREND VELDONDERZOEK Methode Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens Archeologische indicatoren Archeologische interpretatie
22 22 23 23 23
4 4.1 4.2 4.3
CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Inleiding Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen Aanbevelingen
24 24 24 25
BRONNEN
26
Bijlagen: Bijlage 1: Overzicht van de relevante geologische en archeologische tijdvakken Bijlage 2: Boorprofielen
Afbeelding voorblad: impressie planlocatie vanaf de Tielsestraat (bron: google maps)
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
3 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Administratieve gegevens Toponiem
Tielsestraat (naast nr. 81)
Plaats
Kesteren
Gemeente
Neder-Betuwe
Provincie
Gelderland
Projectnummer
S220029
Bevoegde overheid
Gemeente Neder-Betuwe. H. Geurts
Opdrachtgever
Van Westreenen B.V.
Uitvoerende instantie
Synthegra B.V.
Datum uitvoering veldwerk
31-05-2022
Uitvoerders veldwerk
Y. Csonka (KNA Prospector MA)
Onderzoeksmelding (ARCHIS)
5262605100
Datum onderzoeksmelding
17-05-2022
Kaartblad
39F
Periode
Late IJzertijd – Nieuwe tijd
Oppervlakte
Circa 5600 m2
Perceelnummer(s)
Kadastrale Gemeente Opheusden, sectie C. perceel: 3877
Grondgebruik
Landbouw
Geologie
Formatie Echteld
Geomorfologie
Rivieroeverwal
Bodem
Kalkhoudende ooivaaggronden
Depot
Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten van Gelderland te Nijmegen.
De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende coördinaten: Noord:
x 170177
y 438572
Oost:
x 170222
y 438576
Zuid:
x 170229
y 438473
West:
x 170268
y 438465
Centrum:
x 170226
y 438515
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
4 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Samenvatting Inleiding Synthegra B.V. heeft in opdracht van Van Westreenen B.V. een archeologisch bureauonderzoek in combinatie met een verkennend en karterend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Tielsestraat te Kesteren. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen realisatie van een nieuwe bedrijfswoning met loods. Hiervoor dient een wijziging van het bestemmingsplan plaats te vinden. De wijziging betreft het perceel. De oppervlakte van het onderzochte gebied bedraagt 5400 m2 met een diepte van circa 1 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.
Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek Het plangebied ligt geomorfologisch op een rivieroeverwal en betreft bodemkundig een ooivaaggrond. Op diepere niveaus worden geen stroomgordelafzettingen meer verwacht, maar zijn komafzettingen te verwachten waar mogelijk nog vegetatiehorizonten in kunnen worden aangetroffen. In de stroomgordelafzettingen te relateren aan de Warbeijen stroomgordel, zijn op redelijke afstand (honderden meters) archeologische vondsten uit de Bronstijd aangetroffen. Op basis van de beleidskaart, die vooral is vastgesteld op basis van de stroomgordelaart, heeft het gebied een lage archeologische verwachting. Op grotere diepte (3-4 meter beneden maaiveld) worden pleistocene afzettingen verwacht. Deze zijn verder niet relevant voor het onderhavige onderzoek. Het gaat hier dan om grofzandige rivierafzettingen (Formatie van Kreftenheye)
Bodemgaafheid: Op de beleidskaart is het gebied aangegeven als mogelijk verstoord. Op basis van het bureauonderzoek en de AHN is dit niet met zeker te stellen. Er hoeft niet afgegraven te zijn, er kan eventueel grond opgebracht zijn.
Veldonderzoek Aangezien het plangebied circa 5400 m 2 groot is, zijn verspreid over het plangebied in totaal 6 boringen gezet. Vanwege het geringe oppervlak en de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) zijn de boringen zo gelijkmatig mogelijk over het plangebied verdeeld. De exacte boorlocaties zijn ingemeten met een GPS.
Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot minimaal 2,0 meter beneden maaiveld. Het opgeboorde sediment is verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 5104 en bodemkundig geïnterpreteerd.
Archeologische interpretatie veldonderzoek De lage verwachting voor archeologische resten kan bevestigd worden. Op de oeverafzettingen die naar boven toe steeds kleiiger worden en eerder aan een oeverwalachtige vlakte of komvlakte doen denken, zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. In de bouwvoor, die wordt afgedekt door een opgebracht pakket zijn sporadisch spikkels bouwpuin aangetroffen, wat echter geen aanwijzing is voor een cultuurlaag, maar voor agrarisch gebruik. © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
5 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Aanbeveling Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.
Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Neder-Betuwe). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.
Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplich bij de minister t, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld.
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
6 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
1
Inleiding
1.1
Onderzoekskader Synthegra B.V. heeft in opdracht van Van Westreenen B.V. een archeologisch bureauonderzoek1 in combinatie met een verkennend en karterend booronderzoek2 uitgevoerd op een terrein aan de Tielsestraat te Kesteren. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen realisatie van een nieuwe bedrijfswoning met loods. Hiervoor dient een wijziging van het bestemmingsplan plaats te vinden. De wijziging betreft het perceel. De oppervlakte van het onderzochte gebied bedraagt 5400 m2 met een diepte van circa 1 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.
Daarom is op basis van het vigerende bestemmingsplan, met daarin verwoord het gemeentelijk beleid, voorafgaand aan de graafwerkzaamheden archeologisch onderzoek uitgevoerd.
Op de beleidskaart van de gemeente Neder-Betuwe valt het gebied in een zone met hoge verwachting. Volgens het bestemmingsplan Buitengebied Kesteren dat is vastgesteld op 08-04-2014, valt het gebied in een zone met dubbelbestemming Waarde Archeologie 5. Binnen deze zone dient archeologisch onderzoek uitgevoerd te worden indien de plannen groter zijn dan 2000 m 2 en een verstoringsdiepte hebben die dieper gaat dan 30 centimeter beneden maaiveld3. Het onderzoek is uitgevoerd conform de vigerende Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.14, de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek5 en het Handboek Archeologie Regio Rivierenland van de Omgevingsdienst Rivierenland6.
De bevoegde overheid, gemeente Neder-Betuwe, zal de resultaten van het onderzoek toetsen en een selectiebesluit nemen aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.
1.2
Onderzoeksdoel en vraagstellingen Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden.
1
BO, protocol 4002
2
IVO, protocol 4003
3
www.ruimtelijkeplannen.nl
4
SIKB 2018.
5
SIKB 2006.
6
Stiller & van Oort 2018
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
7 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Het doel van het booronderzoek is het vervolgens toetsen van het opgestelde verwachtingsmodel door de intactheid van de bodemopbouw vast te stellen en de eventuele aanwezigheid van archeologische resten te inventariseren.
De volgende onderzoeksvragen zullen worden beantwoord: 1.
Wat is de ontstaansgeschiedenis, genese en diepteligging van de bodem en individuele bodemlagen? In hoeverre kan er sprake zijn van erosie of juist afdekking door sedimentatie binnen het plangebied?
2.
Welke (sub)recente (door de mens veroorzaakte) verstoringen hebben de bodem en tot welke diepte verstoord?
3.
Wat is de bewoningsgeschiedenis van het plangebied en omgeving? Welke neerslag heeft dit in de bodem gehad? Is er mogelijk sprake van spoor- en vondstniveaus, ophogings- of leeflagen? Wat is de stratigrafie en diepteligging in of op de bodem?
4.
Indien sprake is van een (potentieel) bouwhistorisch component: welke ondergrondse bouwhistorische waarden kunnen aanwezig zijn en op welke wijze kunnen deze zich manifesteren (denk hierbij ook aan bijvoorbeeld na sloop achter gebleven uitbraaksleuven)?
5.
Op basis van bodem-, bewoningsgeschiedenis, stratigrafie en verstoringen: wat is per periode de verwachting met betrekking tot het aantreffen van archeologische resten? Worden deze resten door de ontwikkeling bedreigd? .
6.
Welke onderzoeksmethoden zijn geschikt om eventuele te verwachten archeologische vindplaatsen en resten te inventariseren bij een karterende fase?
1.3
Ligging en huidige situatie plangebied Het plangebied beslaat een oppervlak van circa 5400 m2 en is gelegen aan de Tielsestraat te Kesteren (afbeelding 1). Het terrein wordt in het noorden begrensd door de Tielsestraat, in het westen door het perceel van huisnummer 83 en in het oosten door het perceel van huisnummer 81. Ten zuiden en zuidwesten ligt meer landbouwgrond. Het plangebied is in gebruik als landbouwgrond.
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
8 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Afbeelding 1: Het plangebied, rood omkaderd, op de Open Topografische Kaart van Nederland (Bron: www.Pdok.nl).
1.4
Toekomstige situatie plangebied De huidige inrichting zal worden gewijzigd. In het plangebied zal een bedrijfswoning en bedrijfshal worden gebouwd met verharding, begroeiing en verwante infrastructuur. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van de aanleg van bouwputten voor de bebouwing zal de bodem waarschijnlijk tot in het archeologische niveau worden verstoord, dat in dit gebied vanaf 30 cm beneden maaiveld verwacht kan worden (afbeelding 2).
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
9 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Afbeelding 2: Toekomstige situatie binnen het plangebied. (Bron: Van Westreenen B.V.)
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
10 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
2
Bureauonderzoek
2.1
Methode Tijdens het bureauonderzoek is met behulp van bestaande bronnen een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied opgesteld. Dit is gedaan door het raadplegen van voor de archeologie relevante (schriftelijke) bronnen. Voor het bureauonderzoek zijn met name gegevens over bekende archeologische vindplaatsen in en rond het plangebied verzameld. Dit is aangevuld met historisch en fysischgeografisch onderzoek, waarbij informatie over vroeger grondgebruik is verkregen door de analyse van historische kaarten en tevens gegevens over de geologie, geomorfologie en bodem zijn bestudeerd.
2.2
Landschapsgenese Voor het bepalen of, waar en uit welke periode archeologische resten kunnen worden verwacht, zijn de volgende bronnen met betrekking tot de landschapsgenese geraadpleegd: •
Stroomgordelkaart (afbeelding 3)
•
Zanddieptekaart (afbeelding 4
•
Geomorfologische Kaart 1:50.000 (Afbeelding 5)
•
Bodemkaart 1:50.000 (Afbeelding 6)
•
Digitaal hoogtemodel, Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) (Afbeelding 7)
•
Relevante achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst)
Voor de geologische beschrijving is gebruik gemaakt van de Lithostratigrafische Indeling van de Ondiepe Ondergrond.7 Zie voor een overzicht van de geologische en archeologische perioden bijlage 1.
Geo(morfo)logie en landschap Het plangebied ligt in het Utrechts- Gelders riviergebied, enkele honderden meters ten zuiden van de NederRijn. Al in het Pleistoceen (zie bijlage 1) lag het gebied in het rivierengebied en maakte het onderdeel van een systeem van vlechtende rivieren en werden er op grote schaal grofzandige tot zelfs grindige zanden afgezet. Circa 10.000 jaar geleden eindigde de laatste ijstijd en begon het Holoceen, een periode met een warmer en vochtiger klimaat. Na afloop van de ijstijd verandert het karakter van de grote rivieren. In plaats van vlechtende rivieren werden het meanderende rivieren. De rivieren gingen behalve zand ook klei aanvoeren en afzetten vanwege de lagere stroomsnelheid. In de meandergeul van een meanderende rivier worden grof zand en grind afgezet. Langs de stroomgeul worden rivieroeverwallen gevormd, bestaande uit zandige en sterke tot uiterst siltige klei. De rivieroeverwallen zijn in het rivierengebied relatief hoge plaatsen in het landschap, geschikt voor bewoning en landbouw. Achter de rivieroeverwallen vindt in een relatief rustig milieu sedimentatie plaats van zwak tot matig siltige klei; dit gebied wordt ook wel komgebied genoemd. In het komgebied heersen natte omstandigheden en er kunnen in deze gebieden veenlagen ontstaan. De rivieren verplaatsten haar loop geregeld en erodeerden ook onderliggende pakketten.
7
De Mulder et al. 2003 en via www.dinoloket.nl: Dinoloket, Standaarden, Lithostratigrafische Nomenclator van de Ondiepe Ondergrond.
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
11 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Op basis van de stroomgordelkaart8 ligt het plangebied niet op een oude stroomgordel. Ten noorden van het plangebied zijn afzettingen van de Herveld stroomgordel aanwezig die actief was tussen 4755 en 2200 BP. Ten zuiden zijn de afzettingen van de Warbeijen stroomgordel aanwezig in de ondergrond. Op de geomorfologische kaart is het plangebied gekarteerd als een rivieroeverwal. Hierbij gaat het om afzettingen van de Neder-Rijn die vanaf de Romeinse tijd actief was. Op basis van de bodemkaart ligt het plangebied op een bodem van kalkhoudende ooivaaggronden met zware zavel en lichte klei. De hoogte van het maaiveld is op ongeveer circa 6,7 m +NAP bepaald.9 Er is een hoogteverschil waarneembaar met de bebouwde percelen die over het algemeen enkele decimeters hoger liggen dan het perceel ende percelen ten (zuid)westen van het perceel. Deze liggen gemiddeld 30 centimeter lager. Hier wordt bij het bespreken van de beleidskaart van de gemeente Neder-Betuwe nader op ingegaan.
Afbeelding 3. Het plangebied geprojecteerd op de stroomgordelkaart (bron: Cohen 2009)
8
Cohen 2009
9
Hoogteligging van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) in m NAP (Normaal Amsterdams Peil)
geraadpleegd op www.ahn.nl © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
12 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Afbeelding 4. Het plangebied geprojecteerd op de zanddieptekaart (bron: Cohen 2012)
Afbeelding 5: Het plangebied, rood omkaderd, op de Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
13 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Afbeelding 6: Het plangebied, rood omkaderd, op de Bodemkaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).
Afbeelding 7: Het plangebied op het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN) (Bron: www.ahn.nl).
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
14 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
2.3
Historische ontwikkeling Voor de historische ontwikkeling is divers kaart- en beeldmateriaal (Afbeelding 8 t/m 11) en relevante achtergrondliteratuur geraadpleegd (zie literatuurlijst). 10 Op de historische kaarten is het plangebied gelegen aan de Tielsestraat die reeds vanaf het begin van de 19 e eeuw op kaarten is weergegeven. Er is echter binnen de grenzen van het plangebied door de tijd heen geen aanwijzing voor bebouwing.
Afbeelding 8 Het plangebied, locatie globaal aangegeven met rode ovaal,, op het kadastrale minuutplan uit het begin van de 19e eeuw. Kadastrale kaart 1811-1832: minuutplan Opheusden, Gelderland, sectie C, blad 02 (MIN05131C02) (Bron: RCE).
10
Kadastrale Minuutplans zijn ten behoeve van de belastingheffing vervaardigde kaarten. De opnames zijn gestart in 1811, ten tijde van Frans bestuur en gecontinueerd tot 1832 (vanaf 1815 onder Nederlands bewind. Het zijn grondbeschrijvingen van de gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen.
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
15 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Afbeelding 9: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1880 (Bron: www.topotijdreis.nl).
Afbeelding 10: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1940 (Bron: www.topotijdreis.nl). © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
16 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Afbeelding 11: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1988 (Bron: www.topotijdreis.nl).
Bekende bodemverstoring Binnen het plangebied zijn voor zover bekend geen grondroeringen veroorzaakt door saneringen van munitie, bodemverontreinigingen of ondergrondse olietanks, benzinepompinstallaties en dergelijke bekend waardoor archeologische resten mogelijk verloren zijn gegaan.11 Op de beleidskaart staat dat het gebied aangetast is door specifieke ingrepen, er is echter niet achterhaald op welke gronden dit is (zie opvolgende paragraaf)
2.4
Archeologische waarden in en rondom het plangebied In deze paragraaf wordt gekeken of binnen en rond het plangebied archeologische en/of ondergrondse bouwhistorische waarden bekend zijn. Hiervoor is het Archeologisch Informatie Systeem (ARCHIS III) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geraadpleegd en in aanvulling daarop de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Neder-Betuwe, en achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst). Voor het plangebied geldt op basis van de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Neder-Betuwe voor het plangebied een lage archeologische verwachting en is er sprake van een specifieke aantasting van de bodem (Afbeelding 10). Als de hoogtekaart wordt bekeken dan gaat het hier ogenschijnlijk om de percelen ten (zuid)westen van het onderhavige perceel (zie afbeelding 7). Deze percelen liggen gemiddeld 30 centimeter lager en hier kan voorgesteld worden dat er grond is verwijderd, maar er kan echter ook grond opgebracht zijn. Op de bebouwde percelen is daarentegen grond opgebracht ten behoeve van de bebouwing.
11
www.bodemloket.nl, http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
17 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Afbeelding 12: Het plangebied, rode kader, geprojecteerd op de Archeologische Verwachtingskaart van de gemeente NederBetuwe, (Bron: gemeente Neder-Betuwe).
2.4.1 Monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen in (de nabijheid van) het plangebied Er zijn in (de nabijheid van) het plangebied, binnen een straal van 500 m, in ARCHIS III gegevens bekend aangaande archeologische monumenten, vondstlocaties en zaakidentificaties. Er zijn geen gegevens bekend aangaande bovengrondse bouwhistorische waarden, waarnemingen of vondstmeldingen. Er zijn vooral in de tweede helft van de 20 e eeuw vondsten gedaan bij niet-systematische karteringen. Het betreft hier dan hoofdzakelijk losse vondsten uit de Vroege Middeleeuwen en cultuurlagen uit de Bronstijd die in de jaren 80 van de 20e eeuw zijn aangetoond middels booronderzoek. Er wordt aangegeven dat deze afzettingen binnen 1 meter beneden maaiveld zijn aangetroffen. Deze vondsten zijn te relateren aan de ligging van de Warbeijen stroomgordel die toentertijd actief was.
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
18 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Afbeelding 13: Overzicht van de monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen binnen een straal van 500 m van het plangebied, (Bron:Archis3).
Monument
Afstand
Waarde
Complextype/ Omschrijving
Datering
3968
250 m ZW
Terrein met sporen van bewoning van na de Bronstijd.
Bronstijd
3969
400 m ZO
Terrein van Hoge Archeologische Waarde, Toponiem: Polder Heusden Terrein van Hoge Archeologische Waarde, toponiem Westerveld; Polsestraat
Bronstijd – Romeinse Tijd
12635
400 m W
Terrein met sporen van bewoning. Vindplaats van een bewoningslaag van na de Bronstijd. Leden van de Historische Kring Kesteren hebben bij het rooien van een boomgaard waarnemingen gedaan. Op 0.5 meter beneden het maaiveld werd een oude bewoningslaag waargenomen. Er werd aardewerk verzameld uit de IJzertijd en/of Romeinse tijd. Terrein waarin bewoningssporen uit de Bronstijd zijn aangetroffen.
Terrein van archeologische Waarde, toponiem Tielsestraat
Vondstlocatie
Afstand
Materiaal
1022996
300 m N
Variatie
aan
vondsten
uit
Bronstijd
Type
Datering
metalen
Vondsten gedaan bij het graven van klei
Vroege
periode
binnen de dijk. Vondsten worden in verband
middeleeuwen
bronstijd-romeinse tijd in
gebracht met een Merovingisch grafveld.
vroeg middeleeuws graf
Overige vondsten zijn zonder determinatie verdwenen.
1030982
250 m W
Cultuurlaag
Aangetroffen tijdens booronderzoek
Bronstijd
1112059
250 m W
Cultuurlaag
Aangetroffen tijdens booronderzoek
Bronstijd
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
19 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Zaakidentificatie
Afstand
Soort onderzoek
Bevindingen
2027724100
600 m NO
+
Booronderzoek RAAP 1998
2028023100
600 m NO
+
Booronderzoek RAAP 1998
2043098100
400 m W
2174901100
Omvat plangebied 600 m + NO
Kartering ihkv dijkverbetering langs de Nederrijn. Niet relevant voor onderhavig onderzoek, RAAP-rapport 363 Kartering ihkv natuurontwikkeling langs de Nederrijn. Niet relevant voor onderhavig onderzoek. RAAP-rapport 392. Geen aanwijzingen voor cultuurlagen of archeologische indicatoren Zie voorgaande paragraaf beleid
2338424100
4000779100
250 m O
12
Bergman 2003, Tielsestraat 85
13
Klerks 2016, Tielsestraat 73
Bureauen booronderzoek12 Archeologische verwachtingskaart Booronderzoek RAAP 2011
Bureauen booronderzoek13
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
Kartering ihkv dijkversterking langs de Nederrijn. Niet relevant voor onderhavig onderzoek, RAAP-rapport 2445 Binnen het hele plangebied is het verwachte relevante archeologische niveau verstoord, er kan worden geconcludeerd dat archeologische waarden niet meer in situ worden verwacht.
Aanbeveling
Geen vervolgonderzoek Lage verwachting, specifiek aantasting.
Geen vervolgonderzoek
20 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
2.5
Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van bovenstaand bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. De essentie hiervan is weergegeven in tabel 1.
Het plangebied ligt geomorfologisch op een rivieroeverwal en betreft bodemkundig een ooivaaggrond. Op diepere niveaus worden geen stroomgordelafzettingen meer verwacht, maar zijn komafzettingen te verwachten waar mogelijk nog vegetatiehorizonten in kunnen worden aangetroffen. In de stroomgordelafzettingen te relateren aan de Warbeijen stroomgordel, zijn op redelijke afstand (honderden meters) archeologische vondsten uit de Bronstijd aangetroffen. Op basis van de beleidskaart, die vooral is vastgesteld op basis van de stroomgordelaart, heeft het gebied een lage archeologische verwachting. Op grotere diepte (3-4 meter beneden maaiveld) worden Pleistocene afzettingen verwacht. Deze zijn verder niet relevant voor het onderhavige onderzoek. Het gaat hier dan om grofzandige rivierafzettingen (Formatie van Kreftenheye)
Bodemgaafheid: Op de beleidskaart is het gebied aangegeven als mogelijk verstoord. Op basis van het bureauonderzoek en de AHN is dit niet met zeker te stellen. Er hoeft niet afgegraven te zijn, er kan eventueel grond opgebracht zijn.
Periode
Verwachting
Verwachte kenmerken vindplaats
Diepteligging sporen
laat-paleolithicum –
Laag
Bewoningssporen: tijdelijke kampementen
vanaf 300 cm -Mv
mesolithicum neolithicum -
Mobilia: vuursteen artefacten, haardkuilen Laag
Bewoningssporen: (semi permanente)
vroege
nederzettingen, sporen van
middeleeuwen
agrarisch/industrieel landgebruik, percelering:
vanaf maaiveld tot 300 cm -Mv
cultuurlaag, Mobilia: fragmenten keramiek, glas, metaal, natuursteen, bouwmaterialen late middeleeuwen
laag
vanaf maaiveld
- nieuwe tijd Tabel 1: Gespecificeerde archeologische verwachting.
2.6
Advies Om de bodemopbouw vast te stellen, de intact van het bodemprofiel en de verwachting te toetsen dient er een verkennend in combinatie met een karterend booronderzoek uitgevoerd te worden.
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
21 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
3
Inventariserend Veldonderzoek
3.1
Methode Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is aan de hand van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek14 een verkennend in combinatie met een karterend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 10 boringen per hectare uitgevoerd. Aangezien het plangebied circa 5400 m2 groot is, zijn verspreid over het plangebied (afbeelding 12) in totaal 6 boringen gezet. Vanwege het geringe oppervlak en de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) zijn de boringen zo gelijkmatig mogelijk over het plangebied verdeeld. De exacte boorlocaties zijn ingemeten met een GPS.
Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot minimaal 2,0 meter beneden maaiveld. Het opgeboorde sediment is verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 510415 en bodemkundig16 geïnterpreteerd.
Afbeelding 14: Boorpuntenkaart geprojecteerd op de meest recente luchtfoto uit 2020 (bron: www.pdok.nl).
14
SIKB 2006.
15
Nederlands Normalisatie-instituut 1989.
16
De Bakker en Schelling 1989.
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
22 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
3.2
Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens De laagopeenvolging is aan de hand van de boorprofielen bepaald17. De meeste boringen zijn tot circa 2,0 meter beneden maaiveld gezet op welke diepte lichtbruin tot lichtgrijs matig siltig matig fijn zand is aangetroffen. Dit is geïnterpreteerd als crevasse of de aanzet van de oeverafzettingen. Dit is bepaald omdat boring 2 dieper is doorgezet (tot circa 2,8 meter beneden maaiveld) en vanaf 2 meter er al dan niet matig humeuze sterk lichtgrijs tot lichtbruine zwak siltige klei is aangetroffen. Dit is geïnterpreteerd als komafzettingen. Op het zandpakket is vooral lichtbruin tot lichtbruingrijs matig siltig tot matig zandige klei met zandlagen aangetroffen met ijzervlekken. Het betreft hier oeverwalafzettingen die behoren tot de Neder-Rijn stroomgordel. Er sprake van een fining upwards, direct op het zandpakket is er sprake van sterk zandige klei met zandlagen terwijl bovenin het pakket het zwak tot matig siltige klei betreft. Op een gemiddelde diepte van 60 centimeter beneden maaiveld is hierop een matig tot sterk siltige, matig tot sterk humeuze donkerbruine klei aangetroffen met puntjes puin er in opgenomen. Het betreft hier de bouwvoor, al dan niet met een opgebracht pakket vanwege de vermenging van plastic door de bovenste 35 centimeter heen.
3.3
Archeologische indicatoren Bij de controle van het opgeboorde bodemmateriaal zijn echter geen archeologische indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats.
3.4
Archeologische interpretatie De lage verwachting voor archeologische resten kan bevestigd worden. Op de oeverafzettingen die naar boven toe steeds kleiiger worden en eerder aan een oeverwalachtige vlakte of komvlakte doen denken zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. In de bouwvoor, die wordt afgedekt door een opgebracht pakket zijn sporadisch spikkels bouwpuin aangetroffen, wat echter geen aanwijzing is voor een cultuurlaag, maar voor agrarisch gebruik.
17
bijlage 2
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
23 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
4
Conclusies en aanbevelingen
4.1
Inleiding Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het plangebied gold op basis van het bureauonderzoek een lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum en nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen van deze verwachting.
4.2
Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen •
Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact? Dieper dan 2 meter beneden maaiveld zijn komafzettingen aangetroffen, op 2 meter beneden maaiveld zijn hierop zandige oeverafzettigen aangetroffen die middels fining upwards langzaam overgana in kleiige komagzettingen.
•
Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig of worden deze verwacht? In geen van de boringen zijn indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. De kans dat binnen het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is, wordt daarom klein geacht.
Op grond van de beantwoording van de bovenstaande vraag zijn de twee onderstaande onderzoeksvragen niet meer van toepassing. •
Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische waarden?
•
Wat is de vermoedelijke aard en datering van de archeologische resten?
•
In hoeverre worden eventueel aanwezige of verwachte archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? De verwachting is dat binnen het plangebied geen archeologische resten in situ aanwezig zijn, waardoor ook geen archeologische resten worden bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied.
De lage archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het laatPaleolithicum en Mesolithicum als voor nederzettingssporen uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd kan op grond van de resultaten van het veldonderzoek behouden blijven.
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
24 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
4.3
Aanbevelingen Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.
Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Neder-Betuwe). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.
Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht bij de minister, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld.
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
25 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
Bronnen Literatuur
Bakker, H. de en J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen.
Berendsen, H.J.A., 2004: De vorming van het land. Van Gorcum, Assen.
Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland. Van Gorcum, Assen.
Bergman, W.A., A.A.G. Emaus & D.D.F. Plasmeijer 2003. Inventariserend Archeologisch Onderzoek Tielsestraat 85 te Opheusden, Synthegra-rapport 173088, Zelhem
Cohen, K.M., E. Stouthamer, W.Z. Hoek, H.J.A. Berendsen & H.F.J. Kempen, 2009: Zand in banen. Zanddieptekaarten van het Rivierengebied en het IJsseldal in de provincies Gelderland en Overijssel. Arnhem: Provincie Gelderland Cohen, K.M., E. Stouthamer, H.J. Pierik & A.H. Geurts, 2012: Rhine‐Meuse Delta Studies’ Digital Basemap for Delta Evolution and Palaeogeography, Utrecht.
Klerks, K. 2016. Archeologisch bureauonderzoek aan de Tielsestraat 73 te Opheusden in de gemeente Neder-Betuwe. Econsultancy-rapport 1679.002, Rotterdam
Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten
Nederlands Normalisatie-instituut, 1989: NEN 5104 Geotechniek - Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft.
Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (aanvulling op de KNA 3.1). SIKB, Gouda.
Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2018: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. SIKB, Gouda.
Stiller. D.R., H.J. Van Oort, , 2018, Handboek Archeologie Regio Rivierenland, Richtlijn voor Bedrijven. Omgevingsdienst Rivierenland
Internet (geraadpleegd mei 2022) http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl https://zoeken.cultureelerfgoed.nl/ www.ahn.nl www.bodemloket.nl © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
26 van 27
Project: Tielsestraat (naast nr. 81) te Kesteren. Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend en karterend booronderzoek Projectnummer: S220029 versie 1
www.dinoloket.nl http://www.gelderland.nl/kaartenencijfers http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ topotijdreis.nl gahetna.nl pdok.nl
© Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden
27 van 27
Bijlagen:
Bijlage 1:
Overzicht van relevante geologische en archeologische tijdvakken
Overzicht geologische en archeologische tijdvakken
Ouderdom in jaren
Chronostratigrafie
MIS
Holoceen
1
11.755 12.745 13.675 14.025
LaatWeichselien (LaatGlaciaal)
15.700
Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)
Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)
2
LaatPleniglaciaal 29.000
50.000
MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)
MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal
3
Formatie van Kreftenheye
Formatie van Boxtel
4
75.000
VroegWeichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000
370.000 410.000
5a 5c 5d
Eemien (warme periode)
5e
Saalien (ijstijd)
6
Holsteinien (warme periode)
Formatie van Beegden
5b
Eem Formatie Formatie van Drente Formatie van Urk
Elsterien (ijstijd) 475.000
Cromerien (warme periode) 850.000
Pre-Cromerien 2.600.000
Formatie van Sterksel
Formatie van Peelo
Cal. jaren v/n Chr. 1950
14
C jaren
Chronostratigrafie
Pollen zones
0
Vb2
1500
Subatlanticum koeler vochtiger
450 0 12
Vb1 Va
Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem
Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd
800 815
2650
IVb Subboreaal koeler droger
2000
3755
IVa
5000
4900
5300
7020
8240
III
Boreaal warmer
II
Preboreaal warmer
I
8000
9000
8800 11.755
Atlanticum warm vochtig
10.150
12.745
10.800
13.675
11.800
14.025
12.000
15.700
13.000
LaatWeichselien (LaatGlaciaal)
Late Dryas
LW III
Allerød
LW II
Vroege Dryas LW I Bølling
35.000
Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)
Bronstijd
Neolithicum
Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend
Mesolithicum
parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen
MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)
perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra
VroegWeichselien (VroegGlaciaal)
perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap
Laat-Paleolithicum
75.000
115.000 130.000
Eemien (warme periode)
Midden-Paleolithicum loofbos
Saalien (ijstijd) 300.000
Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).
Bijlage 2:
Boorprofielen
Bijlage 1
Boring:01 Referentievlak:
0
Boring:02 N.A.P.
Referentievlak:
0
akker
-35
Klei, uiterst siltig, matig humeus, zwak plastichoudend, sporen Humus, zwak puinhoudend, BRGR, Edelmanboor, scherp, kalkrijk, bouwvoor
-25
Klei, sterk siltig, zwak humeus, sporen Humus, LIBRGR, Edelmanboor, oeverwal, geleidelijk, bioturbatie, roestvlekken: veel, kalkrijk
-50
-75
-75
0
-75
-100
-125
Klei, zwak zandig, laagjes zand, LIGRBR, Guts, oever, geleidelijk, roestvlekken: veel, kalkarm
-125
-175
-175
-190
-200
-200
Klei, sterk zandig, LIGRBR, Guts, geleidelijk, zandlagen, roestvlekken: weinig
-75
-102 -115
-175
-155
-175 -185
Zand, matig fijn, zwak siltig, LIBR, Guts, beddingzand?, scherp, kalkrijk Guts, boor loopt leeg
-35
Klei, uiterst siltig, matig humeus, zwak plastichoudend, sporen Humus, zwak puinhoudend, BRGR, Edelmanboor, scherp, kalkrijk, bouwvoor
-85
-150
-155
akker
-50
-100
-150
0
-25
Klei, matig siltig, GR, Guts, humusvlekjes, oever, mangaanconcreties: weinig, roestvlekken: veel, kalkarm
-95
N.A.P.
-195
-200
-225
Klei, matig siltig, sporen Humus, LIBRGR, Edelmanboor, geleidelijk, roestvlekken: veel, ijzerconcreties: weinig Klei, zwak siltig, LIGR, Guts, kom, ijzerconcreties: weinig, roestvlekken: veel, kalkarm Klei, zwak siltig, zwak humeus, sporen hout, zwak schelphoudend, GR, Guts, vegetatieniveau, geleidelijk, roestvlekken: weinig, kalkarm Klei, sterk siltig, laagjes zand, zwak schelphoudend, LIGRBR, Guts, oever, zandiger aan basis, geleidelijk, roestvlekken: veel, kalkarm Klei, sterk zandig, LIGRBR, Guts, geleidelijk, zandlagen, roestvlekken: weinig
-225
Zand, matig fijn, zwak siltig, LIBR, Guts, beddingzand, crevasse?, scherp, kalkrijk Klei, zwak siltig, LIBRGR, Guts, geleidelijk, roestvlekken: veel
-250 -265
-275
Klei, sterk siltig, zwak humeus, sporen Humus, sporen hout, LIBRGR, Edelmanboor, oeverwal, geleidelijk, bioturbatie, roestvlekken: veel, kalkrijk
-280
Klei, zwak siltig, BLGR, Guts, kom, geleidelijk, roestvlekken: weinig Klei, zwak siltig, zwak humeus, DRGR, Guts, vegetatiehorizont, geleidelijk, roestvlekken: weinig Klei, zwak siltig, GR, Guts, kom, geleidelijk, roestvlekken: weinig
Projectcode: Projectnaam:
2022-0413-01E Tielsestraat 81, Kesteren
Projectleider:
Adriana Bakker
Schaal:
1: 30
getekend volgens NEN 5104
Bijlage 1
Boring:03 Referentievlak:
0
Boring:04 N.A.P.
Referentievlak:
0
akker
-35
Klei, uiterst siltig, matig humeus, zwak plastichoudend, sporen Humus, zwak puinhoudend, BRGR, Edelmanboor, scherp, kalkrijk, bouwvoor
-25
-50
-75
-75
-95
-100
-125
-125
-145
-150
-175
Klei, uiterst siltig, zwak humeus, sporen Humus, sporen hout, LIBRGR, Edelmanboor, oeverwal, geleidelijk, bioturbatie, roestvlekken: veel, kalkrijk Klei, zwak zandig, sporen Humus, LIBRGR, Edelmanboor, oever, geleidelijk, roestvlekken: veel Klei, zwak siltig, LIGR, Guts, kom, ijzerconcreties: weinig, roestvlekken: weinig, kalkarm Klei, zwak zandig, LIGRBR, Guts, geleidelijk, zandlagen, roestvlekken: veel Klei, sterk zandig, LIORGR, Guts, oever zeer zandig, zandlagen, roestvlekken: veel
-180
0
N.A.P.
0
akker
-35
Klei, uiterst siltig, matig humeus, zwak plastichoudend, sporen Humus, zwak puinhoudend, BRGR, Edelmanboor, scherp, kalkarm, bouwvoor
-25
-50
-55
-75
-80
-100
-105
-155 -165
-175 -190
-200
Projectcode: Projectnaam:
Klei, sterk siltig, sporen Humus, LIBRGR, Edelmanboor, oever, geleidelijk, roestvlekken: veel, mangaanconcreties: weinig Klei, matig siltig, LIGRBL, Guts, geleidelijk, mangaanconcreties: weinig, roestvlekken: weinig
-125
-150
Klei, uiterst siltig, zwak humeus, sporen Humus, sporen hout, LIGRBR, Edelmanboor, oeverwal, geleidelijk, bioturbatie, roestvlekken: veel, mangaanconcreties: weinig, kalkarm
Klei, zwak zandig, laagjes zand, LIGRBR, Guts, oever, geleidelijk, roestvlekken: veel, ijzerconcreties: weinig Klei, sterk zandig, GR, Guts, oever/bedding, geleidelijk, zandlagen Zand, matig fijn, sterk siltig, zwak schelphoudend, GROR, Guts, bedding, scherp, roestvlekken: veel
-200
Klei, zwak siltig, LIBL, Guts, kom, roestvlekken: weinig
2022-0413-01E Tielsestraat 81, Kesteren
Projectleider:
Adriana Bakker
Schaal:
1: 30
getekend volgens NEN 5104
Bijlage 1
Boring:05 Referentievlak:
0
Boring:06 N.A.P.
Referentievlak:
0
akker
-35
Klei, uiterst siltig, matig humeus, zwak plastichoudend, sporen Humus, zwak puinhoudend, BRGR, Edelmanboor, scherp, kalkarm, bouwvoor
-25
-50
-55
-75
Klei, uiterst siltig, zwak humeus, sporen Humus, sporen hout, LIGRBR, Edelmanboor, oeverwal, geleidelijk, bioturbatie, roestvlekken: veel, mangaanconcreties: weinig, kalkarm Klei, sterk siltig, sporen Humus, LIBRGR, Edelmanboor, oever, geleidelijk, roestvlekken: veel, mangaanconcreties: weinig
-100
0
N.A.P.
0
Zand, zeer fijn, uiterst siltig, matig humeus, sporen Humus, zwak puinhoudend, BRGR, Edelmanboor, scherp, kalkrijk, bouwvoor
-25 -35
-50 -65
-75 -95
-100
-107
-120
-125
Klei, matig zandig, laagjes zand, LIGRBR, Guts, oever, geleidelijk, roestvlekken: veel, ijzerconcreties: weinig
-150
-175
-190
Projectcode: Projectnaam:
-125 -140
-150
-175
-179
akker
Klei, uiterst siltig, zwak humeus, sporen Humus, sporen hout, LIGRBR, Edelmanboor, oeverwal, geleidelijk, bioturbatie, roestvlekken: veel, kalkrijk Klei, sterk siltig, sporen Humus, LIBRGR, Edelmanboor, oever, geleidelijk, roestvlekken: veel Klei, zwak siltig, zwak schelphoudend, LIGR, Guts, kom, ijzerconcreties: weinig, roestvlekken: weinig, kalkarm Klei, zwak zandig, laagjes zand, LIGRBR, Guts, oever, geleidelijk, roestvlekken: veel, ijzerconcreties: weinig Klei, sterk zandig, LIORGR, Guts, oever zeer zandig, zandlagen, roestvlekken: veel
-180
Klei, zwak siltig, LIBLGR, Guts, kom, roestvlekken: weinig
2022-0413-01E Tielsestraat 81, Kesteren
Projectleider:
Adriana Bakker
Schaal:
1: 30
getekend volgens NEN 5104
Legenda (conform NEN 5104)
grind
klei Grind, siltig
geur Klei, zwak siltig
geen geur zwakke geur
Grind, zwak zandig
matige geur
Klei, matig siltig
sterke geur Grind, matig zandig
Klei, sterk siltig
Grind, sterk zandig
Klei, uiterst siltig
uiterste geur
olie geen olie-water reactie zwakke olie-water reactie Grind, uiterst zandig
Klei, zwak zandig
matige olie-water reactie sterke olie-water reactie
Klei, matig zandig
Klei, sterk zandig
zand
uiterste olie-water reactie
p.i.d.-waarde >0
Zand, kleiïg
>1 >10
Zand, zwak siltig
>100
leem
>1000 Zand, matig siltig
Leem, zwak zandig
Zand, sterk siltig
Leem, sterk zandig
Zand, uiterst siltig
>10000
monsters
geroerd monster
overige toevoegingen
ongeroerd monster
zwak humeus volumering
veen Veen, mineraalarm
matig humeus
Veen, zwak kleiïg
sterk humeus
Veen, sterk kleiïg
zwak grindig
Veen, zwak zandig
matig grindig
Veen, sterk zandig
sterk grindig
overig bijzonder bestanddeel Gemiddeld hoogste grondwaterstand grondwaterstand Gemiddeld laagste grondwaterstand slib
water