Bijlage 2d - Memo over plan van aanpak groeifond gemeente Neder-Betuwe

Plan van aanpak Groeifonds gemeente Neder-Betuwe Ten behoeve van de commissie Precario Versie: 22 augustus 2022 Dit voorstel gaat over een leefbaarheidsfonds of groeifonds Het gemeentebestuur heeft, via een aangenomen motie, de wens uitgesproken dat de extra opbrengsten uit de precario ten goede moet komen aan alle inwoners. Daarbij zijn twee richtingen aangegeven: een korting op de gemeentelijke heffingen en het instellen van een leefbaarheidsfonds. In het coalitieakkoord is daar een 3e richting bij gekomen. In het akkoord staat dat een deel van de precariomiddelen - minimaal 3 miljoen – wordt gereserveerd voor maatregelen om de energielasten van inwoners te verlagen. Deze notitie gaat alleen over het onderdeel leefbaarheidsfonds of groeifonds. ‘Geld geven’ mag niet zomaar Gemeenten zijn aan wetten gebonden. Daar mogen we niet vanaf wijken. Een van die wetten is de Algemene wet bestuursrecht (Awb). Als we geld willen (weg)geven en daar staat geen (commerciële) dienst of een product tegenover dan heet dat een subsidie. “Onder subsidie wordt verstaan: de aanspraak op financiële middelen, door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager, anders dan als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten.” (art 4:21 Awb)

Het maakt niet uit of we het een ‘bijdrage’ noemen of een andere term. Zodra het voldoet aan de definitie van het begrip ‘subsidie’ uit de Awb, zijn wij gebonden aan de spelregels die hiervoor gelden. Sinds de jaren 90 van de vorige eeuw bevat de Algemene wet bestuursrecht een heel hoofdstuk van regels waar overheden aan moeten voldoen willen ze geld geven. Die regels zijn door het Rijk gemaakt, omdat er in het verleden gefraudeerd is met subsidies. Ze werden oneigenlijk gebruikt. Daarom is er nu in Titel 4.2 van de Awb een heel hoofdstuk opgenomen. Een subsidie wordt bij ‘beschikking’ verleend en vastgesteld. Er staat bezwaar en beroep tegen het besluit open. En er moet (meestal, er zijn een paar uitzonderingen) een wettelijke grondslag zijn om te subsidiëren. De definitie van een subsidie betekent ook dat als het géén financieel middel is, maar bijvoorbeeld in natura, het géén subsidie is. Maak in het fonds meerdere programmalijnen U wil het geld van de precario-inkomsten teruggeven aan onze inwoners. Het fonds hoeft dus niet één doel na te streven. Centraal in de motie is dat het ten goede moet komen aan alle inwoners. Deze algemene vraag/opdracht maakt het tegelijk ingewikkeld. Juist omdat de vraag zo open is, is het zoeken naar hoe je deze vraag invult? Er is geen concreet probleem wat we moeten oplossen. De doelen kunnen heel divers zijn.

De samenleving staat momenteel voor grote uitdagingen. Wij zijn een kleine gemeente en de grote problemen kunnen we niet oplossen. Maar we kunnen wel zichtbaar maken dat we er zijn voor onze inwoners. Ons voorstel is om het zoveel mogelijk ‘klein’ en uitvoerbaar te houden. Voor het uitwerken van programmalijnen zou je kunnen denken aan: 1. Vitale samenleving De programmapijler Vitale samenleving sluit aan op de maatschappelijke resultaten die we geformuleerd hebben in de nota Sociaal Domein. In de bijbehorende uitvoeringsplannen is per leefgebied uitgewerkt welke resultaten we willen behalen om tot een (meer) vitale samenleving te komen. Denk hierbij aan initiatieven vanuit onze samenleving om elkaar te ontmoeten, ondersteunen en meer te bewegen. Maar ook wij als gemeente kunnen ervoor kiezen bepaalde projecten een eenmalige impuls te geven om te starten of een intensivering aan te kunnen brengen.

1

2. Vitaal ondernemerschap Deze programmapijler gaat om financiering van een diversiteit aan initiatieven/projecten/activiteiten vanuit de samenleving die ten goede komen aan de versterking van de economische ontwikkeling. Projecten hebben een begin- en een einddatum. Zowel vanuit inwoners en ondernemers, van individuele aanvragers, en/of van collectieve samenwerkingsverbanden. Het kan ook gaan om ideeën die zich zouden kunnen lenen van een tijdelijke kickstart-impuls. 3. Vitale leefomgeving Vanuit deze programmapijler stimuleren we maatregelen die bijdragen aan een veilige, gezonde, sociale en toekomstbestendige leefomgeving in het openbaar gebied en particuliere terreinen. Dit kan gaan over het stimuleren van klimaat adaptieve maatregelen, zoals meer vergroenen, minder tegels, meer opvang van water, geveltuintjes, etc. die aansluiten bij onze doelstellingen van de lokale adaptatiestrategie. Ook kan het gaan om eenmalige maatregelen ter bevordering van initiatieven op het gebied van veiligheid en leefbaarheid, zoals ontmoetingsplaatsen, sport/speelvoorzieningen, kwaliteitsimpuls openbare ruimte, ect.

Hoe verhoudt het fonds zich tot bestaande regelingen? De gemeente Neder-Betuwe verleent jaarlijks al diverse subsidies om de leefbaarheid te versterken. Niet alleen met subsidies op het gebied van sport, welzijn, zorg en cultuur, maar ook bijvoorbeeld met duurzaamheidsleningen en de innovatiesubsidies. Belangrijk verschil met het groeifonds is dat het groeifonds een eenmalig karakter heeft. U heeft in de commissie Precario van 4 oktober 2021 bijvoorbeeld de vraag gesteld of bestaande subsidies uit de begroting gehaald kunnen worden en ondergebracht kunnen worden in dit groeifonds? Het antwoord op deze vraag is overwegend negatief. Overzetten naar het groeifonds kan alleen als de bestaande subsidieregeling ook een eenmalig karakter heeft. Er zijn maar weinig incidentele subsidies. De bestaande subsidieregelingen van de gemeente zijn ook een voorliggende voorziening. Uitwerken van de programmalijnen Dit voorstel is een aanpak op hoofdlijnen. Deze richting hebben we nodig om tijd vrij te mogen maken om concrete voorstellen uit te werken. Als u zich hierin kunt vinden, gaan we de programmalijnen uitwerken.

PvA

Uitwerken Programmalijnen

Raadsvoorstel Groeifonds

Bespreken PvA commissie Precario 29 augustus 2022

Bespreken bestedingsdoelen commissie Precario (november)

Raadsbesluit koppelen budgetten aan bestedingsdoelen

Uitvoeren programmalijnen.

2

Kanttekeningen bij de uitwerking a. Aansluiten bij bestaand beleid om ook capaciteit te hebben voor de uitvoering Om de toekenning en afhandeling efficiënt te kunnen uitvoeren is het van belang dat een initiatief past bij de programmalijnen en daarmee ambtelijk ook geadresseerd kan worden. b. Externe initiatieven Indien het idee vanuit onze samenleving wordt aangedragen, moet ook daar de capaciteit zijn om het idee uit te voeren.

Uitvoeringskosten zijn een aandachtspunt Bij het uitwerken van de verschillende programmalijnen zullen wij ook aangeven of initiatieven in natura aangeboden kunnen worden of via een eenmalige subsidie(regeling). Het doel is om een beleid voor het groeifonds te maken waarbij de raad akkoord geeft voor de programmalijnen en het college bevoegd is tot uitvoering en via reguliere planning- en controlcyclus verantwoording aflegt aan de raad. Het beoordelen van aanvragen / initiatieven zal ambtelijke capaciteit kosten. Wij stellen voor om deze ook vanuit het groeifonds/precariogelden te financieren en zullen bij een vervolgstap met een inschatting van deze kosten komen. ____________________________________________________________ Concrete vragen aan de commissie om tot een volgende stap te komen:     

Kunt u zich vinden in het standpunt dat het groeifonds alleen voor eenmalige subsidies is bedoeld? Kunt u zich vinden in het verder gaan ontwikkelen van de programmalijnen en welke aandachtspunten wilt u nog meegeven? Welke naam zullen wij geven aan het fonds? Kunt u zich vinden in de gedachten om als raad kaders voor het groeifonds vast te stellen en de uitvoering / toetsing etc. bij het college? Welk budget en welke periode worden van toepassing voor de verschillende programmalijnen van het fonds?

3

Bijage 1 Uit: Coalitieakkoord 2022-2026:

Precariogelden Onder de naam precariobelasting of precariorechten konden Nederlandse gemeenten belasting heffen op kabels en leidingen in de gemeentegrond. Wij willen voortvarend aan de slag met het voornemen – dat er al langer ligt – om de opbrengsten van de heffing ten goede te laten komen aan de samenleving. We gaan concreet voor de volgende bestedingsdoelen. • 

 

We reserveren een substantieel deel van de precariomiddelen – minimaal drie miljoen euro – voor maatregelen om de energielasten van inwoners te verlagen. Daarbij denken we aan maatregelen die inwoners praktisch helpen bij het verduurzamen van hun (huur)woning: isolatie, warmtepompen, zonnepanelen, enzovoort. Met het resterende deel van de precariogelden vormen we onder andere een groei- en/of leefbaarheidsfonds, zoals de raad beoogd heeft in de motie die in december 2021 is aangenomen. Het onderzoek hoe we de gelden via de heffingen teruggeven aan de inwoners ronden we af conform de aangenomen motie.

We vragen het college om bij de begroting 2023-2026 – op basis van het onderzoek dat naar aanleiding van de aangenomen motie is gestart – te komen met een concreet voorstel en een doorrekening daarvan.

4