Bijlage 2 - Uitvoeringsplan aanpak mensenhandel 2025-2026

Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026 Gemeente Neder-Betuwe

Gemeente Neder-Betuwe | Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026

Inhoud 1.

INLEIDING ............................................................................................................................................. 3 1.1.

2.

BASIS OP ORDE ..................................................................................................................................... 3 1.2. 1.3. 1.4. 1.5. 1.6. 1.7.

3.

DOEL ......................................................................................................................................................... 3 AANDACHTFUNCTIONARIS .............................................................................................................................. 3 CENTRAAL MELDPUNT ................................................................................................................................... 4 SIGNALENROUTE EN MELDROUTE..................................................................................................................... 4 LOKALE OVERLEGSTRUCTUUR .......................................................................................................................... 4 ZORGCOÖRDINATOREN.................................................................................................................................. 4 COMMUNICATIE........................................................................................................................................... 4 AANPAK MENSENHANDEL .................................................................................................................... 5

3.1. ARBEIDSUITBUITING...................................................................................................................................... 5 3.1.1. Bedrijven die arbeidsmigranten inhuren ......................................................................................... 5 3.1.2. Malafide uitzendbureaus ................................................................................................................ 5 3.1.3. Illegale huisvesting arbeidsmigranten ............................................................................................ 6 3.2. SEKSUELE UITBUITING.................................................................................................................................... 6 3.2.1. Illegale prostitutie ........................................................................................................................... 6 3.2.2. Prostitutiebeleid .............................................................................................................................. 7 3.2.3. Verdere aanpak seksuele uitbuiting ................................................................................................ 7 3.3. CRIMINELE UITBUITING .................................................................................................................................. 8 3.4.

GEDWONGEN ORGAANDONATIE ...................................................................................................................... 8 4.

BEWUSTWORDING ............................................................................................................................... 8 4.1. INTERNE ORGANISATIE................................................................................................................................... 8 4.1.1. Trainingen ....................................................................................................................................... 8 4.1.2. Signaalkaarten ................................................................................................................................ 9 4.2. INWONERS, ONDERNEMERS EN ANDERE PROFESSIONALS ...................................................................................... 9 4.2.1. Voorlichting ..................................................................................................................................... 9 4.2.2. Campagnes ...................................................................................................................................... 9

5.

PERSONELE CONSEQUENTIES ................................................................................................................ 9

6.

FINANCIËLE CONSEQUENTIES ............................................................................................................. 10

7.

TIJDLIJN .............................................................................................................................................. 11

2

Gemeente Neder-Betuwe | Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026

1. Inleiding De aandacht voor het thema mensenhandel maakte de afgelopen jaren een ontwikkeling door. De aanpak van mensenhandel is ook in het huidige regeerakkoord als prioriteit aangemerkt. Gemeenten spelen een belangrijke rol in de aanpak van mensenhandel. Zo moet iedere gemeente beschikken over een beleid aanpak mensenhandel. In het Coalitieakkoord 2022-2026 van de gemeente Neder-Betuwe is opgenomen dat we onze inwoners en ondernemers attenderen om alert te zijn op signalen en uitingen van mensenhandel en arbeidsuitbuiting. Daarbij stimuleren wij dat zij hierover de bevoegde autoriteiten actief informeren. Wij willen mensenhandel en arbeidsuitbuiting op deze wijze actief tegengaan. Hiervoor versterken wij de samenwerking met de bedrijven. In 2025 is het ‘Beleidsplan aanpak mensenhandel’ voorbereid door het college van B&W van de gemeente Neder-Betuwe. Om uitvoering te kunnen geven aan dit beleidsplan is het voorliggende ‘Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026’ opgesteld. In dit plan staan concrete acties beschreven om mensenhandel in de gemeente Neder-Betuwe adequaat aan te kunnen pakken. Mensenhandel In Nederland wordt onder mensenhandel verstaan: het werven, vervoeren, overbrengen, opnemen of huisvesten van een persoon met gebruik van dwang (in brede zin) en met het doel die persoon uit te buiten.

Mensenhandel kent uiteenlopende verschijningsvormen: Seksuele uitbuiting Arbeidsuitbuiting Criminele uitbuiting Gedwongen orgaanverwijdering Mensenhandel is géén mensensmokkel Mensenhandel moet niet worden verward met mensensmokkel. Bij mensensmokkel is in beginsel sprake van een vrijwillige relatie (overeenkomst) tussen de smokkelaar en de persoon die het land wil verlaten. Dit neemt niet weg dat zich ook hier ernstige mensenrechtenschendingen kunnen voordoen.

1.1. Doel Om overzichtelijker te maken waar we als gemeente naartoe willen werken, zijn de doelstellingen: 1. Wij willen zoveel mogelijk slachtoffers uit hun situatie halen door het signaleren van mensenhandel en het bieden van de juiste hulp en opvang. 2. Wij willen, door in te zetten op preventie, dat minder mensen slachtoffer worden van mensenhandel. 3. We willen onze gemeente zo onaantrekkelijk mogelijk maken voor daders door deze aan te pakken en te frustreren. Waar mogelijk pakken we dit gezamenlijk aan met de gemeenten binnen de Gezagsdriehoek De Waarden, de regio Gelderland-Zuid en onze partners uit het zorg- en veiligheidsdomein.

2. Basis op orde 1.2. Aandachtfunctionaris Met de vaststelling van dit plan is ook de beleidsadviseur Openbare orde en Veiligheid aangewezen als aandachtfunctionaris mensenhandel. In het jaar 2025 richt de organisatie zich onder andere op het op orde krijgen van de interne processen. Dit houdt onder andere in het onderzoeken of een tweede aandachtfunctionaris aangewezen moet worden. Advies: De aanpak mensenhandel is bij uitstek een onderwerp op het snijvlak van zorg en veiligheid. Onderzoek de komende tijd (wanneer er dusdanig veel meldingen binnenkomen waardoor de eerste aandachtfunctionaris het boven het hoofd groeit) of er binnen het sociaal domein iemand als tweede aandachtfunctionaris moet worden aangewezen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan een collega in de functie van casusregisseur op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling (link met zorg en opvang en veilig thuis) en jeugd/onderwijs (preventie). Advies: Informeer de rest van de organisatie over de aanwezigheid van de aandachtfunctionaris(sen), leg uit wat haar/hun rol is en waarvoor collega’s bij haar/hen terecht kunnen.

3

Gemeente Neder-Betuwe | Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026

1.3. Centraal meldpunt Het melden van signalen is van groot belang voor de aanpak van mensenhandel. Zowel de interne organisatie, als inwoners, ondernemers en andere professionals moeten weten waar zij signalen van mensenhandel neer kunnen leggen. Daarom is het belangrijk om een centraal meldpunt in te stellen. Advies: Sluit voor deze meldingen aan op het centraal meldpunt dat voor ondermijning wordt opgezet, ondermijning@nederbetuwe.nl. Hier kunnen dan ook de signalen mensenhandel gemeld worden (intern). De aandachtfunctionaris(sen) moet(en) toegang hebben tot dit mailadres. Via Meld Misdaad Anoniem (MMA) kan er anoniem gemeld worden. Advies: Informeer de organisatie over de aanwezigheid van het meldpunt.

1.4. Signalenroute en meldroute In het ‘Beleidsplan aanpak mensenhandel’ is een signalenroutekaart opgenomen, die voortkomt uit het ‘Kader Aanpak mensenhandel Gelderland-Zuid’. Hierin is opgenomen waar signalen over mensenhandel gemeld kunnen worden. Het is de bedoeling dat alle signalen van mensenhandel binnen de gemeente (via een centraal meldpunt) terecht komen bij de gemeentelijke aandachtfunctionaris mensenhandel. De betreffende aandachtfunctionaris verrijkt het signaal zo mogelijk en zet het signaal door naar de juiste ketenpartner(s). Advies: Zorg dat het voor medewerkers duidelijk is waar mogelijke signalen gemeld kunnen worden. Maak hiervoor gebruik van de model-documenten (zoals de memo meldpunt en meldroute mensenhandel GelderlandZuid in het beleidsplan) die vanuit Weerbaar Gelderland-Zuid beschikbaar worden gesteld. Advies: Zet een lokale signalenroute op zodat duidelijk is waar een signaal binnenkomt en wat er vervolgens mee gebeurt en breidt deze uit met lokale afspraken en partners (zoals Veilig Thuis). Op deze manier wordt geborgd dat een melding altijd op dezelfde wijze behandelt wordt en op de juiste plek terecht komt.

1.5. Lokale overlegstructuur Niet acute meldingen brengt de aandachtfunctionaris in bij een lokaal overleg. Vanuit het lokale overleg wordt bepaald of voor het signaal: • alleen een zorgtraject noodzakelijk is (toeleiding naar zorgcoördinatoren. Deze coördinatoren stemmen zorgbehoefte af met het lokale veld.); • een aanmelding voor het triage en voorbeschouwing casusoverleg noodzakelijk en een zorg én strafrechtelijk traject noodzakelijk is (de zorgcoördinatoren nemen de zorg voor hun rekening, algehele procesregie op de casus ligt in beginsel bij het Zorg- en Veiligheidshuis); • Er sprake is van ondermijnende criminaliteit (in dat geval wordt de casus doorgeleid naar het Informatieplein van het RIEC Oost-Nederland). Advies: Sluit aan bij een duidelijke lokale overlegstructuur voor het bespreken van signalen en casuïstiek, zoals het Lokaal Signaal Overleg (LSO). Advies: Laat de aandachtfunctionaris signalen van mensenhandel bespreken aan de mensenhandel tafels van het Zorg- en Veiligheidshuis en het RIEC.

1.6. Zorgcoördinatoren De opvang van slachtoffers mensenhandel is regionaal ingekocht bij Moviera. Om door te nemen wat wanneer verwacht kan worden in geval van casuïstiek is het verstandig om contact op te nemen met de zorgcoördinatoren om duidelijke afspraken vast te leggen voor passende opvang, ondersteuning en nazorg voor slachtoffers van mensenhandel die ingeschreven staan in de gemeente Neder-Betuwe. Advies: Maak procesafspraken met de regionale zorgcoördinatoren.

1.7. Communicatie Om mensenhandel op een goede manier aan te pakken moet er gezorgd worden voor duidelijke communicatie en vindbare informatie. Het moet voor zowel medewerkers van de ambtelijke organisatie, als de inwoners en ondernemers van de gemeente duidelijk zijn wat mensenhandel is, wat de gemeente daaraan doet en waar ze signalen kunnen melden. Advies: Haak aan op actualiteiten en plaats berichten op social media. Advies: Zet het onderwerp mensenhandel op de ondermijningspagina van de gemeentesite waar bij ook een link staat naar het meldpunt ondermijning/mensenhandel. Advies: Sluit (in overleg met het team Communicatie) aan bij regionale campagnes mensenhandel.

4

Gemeente Neder-Betuwe | Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026

3. Aanpak mensenhandel 3.1. Arbeidsuitbuiting Arbeidsuitbuiting kan plaatsvinden in diverse branches, zoals horeca, land- en tuinbouw of transport. Ook in Nederland komen dwang, onderbetaling, misleiding en andere mensonterende omstandigheden op de werkvloer voor. Naast schending van mensenrechten en wetgeving, is arbeidsuitbuiting strijdig met het stelsel van sociale zekerheid. Arbeidsuitbuiting treft met name de zwakkeren op de arbeidsmarkt, zoals illegalen, minderjarigen en au pairs. Ook legale migranten zijn vaak slecht op de hoogte van hun rechten als werknemer. Dit maakt ze minder weerbaar tegen misbruik.1 In de Handleiding integrale aanpak arbeidsuitbuiting staan (juridische) mogelijkheden beschreven om arbeidsuitbuiting aan te pakken en handvatten voor de samenwerking tijdens de aanpak. ARBEIDSINSPECTIE De Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) is een belangrijke partner in de aanpak van mensenhandel. De NLA is de toezichthouder op het terrein van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Dat toezicht is gericht op de naleving van de wet- en regelgeving over arbeidsomstandigheden, de arbeidsmarkt, arbeidsverhoudingen en het sociale zekerheidsstelsel.2 In de aanpak mensenhandel richten zij zich vooral op arbeidsuitbuiting. Daarnaast hebben zij ook de mogelijkheid om noodopvang voor slachtoffers van ernstige benadeling in te zetten.

Uitzendbureaus De NLA richt zich in het kader van arbeidsuitbuiting ook op misstanden bij bemiddeling van arbeid. Vooral de positie van arbeidsmigranten die via uitzendbureaus werken is zwak. Veel bedrijven in de gemeente NederBetuwe werken met arbeidsmigranten. Bijna altijd worden deze arbeidsmigranten ingehuurd via uitzendbureaus. Bij inspecties onderzoekt de Arbeidsinspectie zowel de uitzendbureaus als de inleners. Het is daarom belangrijk dat de bedrijven die met uitzendbureaus werken, zoveel mogelijk doen om misstanden te voorkomen. De NLA heeft een checklist opgesteld die bedrijven helpt een uitzendbureau te selecteren. Advies: Leg contact met de NLA. Advies: Breng bedrijven die vaak werken met uitzendbureaus op de hoogte van de checklist, misstanden en risico’s voor de ondernemer bij het in de arm nemen van een (malafide) uitzendbureau. 3.1.1. Bedrijven die arbeidsmigranten inhuren Veel bedrijven maken gebruik van arbeidsmigranten om de werkzaamheden uit te voeren. Omdat het hierbij gaat om buitenlandse werknemers, hebben zij vaak geen eigen woning in Nederland. Bepaalde brancheorganisaties verplichten hun leden om alleen te werken met bedrijven die het SNF-keurmerk hebben van de Stichting Normering Flexwonen (SNF).3 Bedrijven met dit keurmerk moeten voldoen aan specifieke eisen voor de woning van arbeidsmigranten.

Denk aan zaken zoals oppervlakte, hygiëne, privacy, sanitair, veiligheid en kwaliteit. Advies: Neem bijvoorbeeld vanuit de rol als bedrijfscontactfunctionaris contact op met bedrijven die veel gebruik maken van arbeidsmigranten. Ga met ze in gesprek over hoe de huisvesting is geregeld. Ook al hoeft de ondernemer niet voor huisvesting te zorgen, dan nog is hij medeverantwoordelijk voor het welzijn van zijn personeel. 3.1.2. Malafide uitzendbureaus Er zijn in Nederland diverse uitzendbureaus actief die hun medewerkers uitbuiten. Het CCV heeft met behulp van een barrièremodel in kaart gebracht welke stappen een malafide uitzendbureau moet zetten om arbeidsuitbuiting te kunnen plegen. (Je moet hier wel een inlog voor hebben). Per stap zijn ook de gelegenheden in kaart gebracht die maken dat malafide uitzendbureaus actief kunnen zijn. Daarnaast laat het model zien welke partijen de activiteiten van malafide uitzendbureaus mogelijk maken. Om tot een goede aanpak te komen, zijn vervolgens per stap de signalen, de partners in de aanpak en de barrières weergegeven. Door samen barrières op te werpen, pak je de malafide uitzendbureaus het meest effectief aan.4

Arbeidsuitbuiting - Het CCV Nederlandse Arbeidsinspectie | Nederlandse Arbeidsinspectie (nlarbeidsinspectie.nl) 3 Over SNF | Stichting Normering Flexwonen 4 Aanpak arbeidsuitbuiting - Het CCV 1 2

5

Gemeente Neder-Betuwe | Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026

Advies: Neem contact op met de werkgroep vakantieparken. Op Rivierendal zijn veel arbeidsmigranten aangetroffen, dus wellicht heeft de werkgroep een beeld van malafide uitzendbureaus. Advies: Neem contact op met Stichting Barka die arbeidsmigranten ondersteunt bij psychosociale problemen. Mogelijk hebben zij een overzicht van malafide uitzendbureaus. Advies: Investeer in het in kaart brengen van uitzendbureaus die actief zijn binnen de gemeente. Advies: Geef signalen van malafide uitzendbureaus door aan de NLA. 3.1.3. Illegale huisvesting arbeidsmigranten In de gemeente Neder-Betuwe wonen en werken veel arbeidsmigranten, voor korte of lange tijd. Zij maken deel uit van onze samenleving en leveren een belangrijke bijdrage aan onze economie. Arbeidsmigranten lopen een verhoogd risico om slachtoffer te worden. Dit heeft te maken met de kwetsbare positie waarin zij zich bevinden.5 De gemeente Neder-Betuwe heeft in 2019 het ‘Beleidsplan huisvesting arbeidsmigranten 2020 t/m 2022’ opgesteld. Dit plan is geëvalueerd. Op basis van de evaluatie is besloten voor vier jaar een uitvoeringsplan op te stellen (vastgesteld). De uitvoering daarvan loopt nu. Er komt voorlopig geen nieuw beleidsplan. Advies: Maak een procesvoorstel voor de toezicht en handhaving op huisvesting arbeidsmigranten. Advies: Zet integrale controles op samen met politie, ODR en een Boa of BRP-controleur.

Tijdens de controle wordt gekeken wie er woont, of dat qua bestemmingsplan is toegestaan, of de bewoners daadwerkelijk in Nederland mogen verblijven en of er sprake is van mensenhandel. Advies: Leg de controles voor aan de NLA. Zij gaan vaak niet mee op huisbezoeken, maar mogelijk dat het voor hen toch interessante adressen zijn. Wanneer er vooraf duidelijke signalen van mensenhandel zijn, zullen zij vaak wel aansluiten.

3.2. Seksuele uitbuiting Bij het onder valse voorwendselen werven of vervoeren en onder dwang seksuele diensten moeten verrichten, spreken we van seksuele uitbuiting. Seksuele uitbuiting is strafbaar en degene die wordt uitgebuit is slachtoffer en moet hulp ontvangen. Seksuele uitbuiting kan overal plaatsvinden, maar komt het meest voor in de illegale prostitutie. 3.2.1. Illegale prostitutie Illegale prostitutie is alle prostitutie die een vergunning moet hebben, maar die niet heeft. Bijvoorbeeld: prostitutie in woningen, in massagesalons en hotels. Volgens artikel 3:3 van de Algemene Plaatselijke Verordening Neder-Betuwe 2024 (APV) is het verboden een seksbedrijf uit te oefenen zonder vergunning van het bevoegd bestuursorgaan. Er kan in de gemeente aan maximaal één seksbedrijf een vergunning worden verleend. Prostitutie is in Nederland een legaal beroep, maar je moet er dus wel een vergunning voor hebben. Illegale prostitutie onttrekt zich aan regels en toezicht. De omstandigheden waaronder sekswerkers hun werk moeten doen, laat vaak te wensen over. Er is geen controle vanuit de GGD en geen enkele vorm van beveiliging. Er is sprake van gedwongen prostitutie en uitbuiting als de sekswerker onder dwang seksuele handelingen tegen betaling moet verrichten.6 Huidige aanpak Zowel in Neder-Betuwe, als in omliggende gemeenten, wordt niet actief gezocht naar illegale prostitutie.

Signalen van prostitutie worden bij de meeste gemeenten intern besproken en vervolgens doorgezet naar de het Prostitutie Controle Team (PCT-team) van de politie. In Neder-Betuwe komen nooit meldingen van prostitutie bij de gemeente binnen. Meldingen hierover komen via de politie en worden dan besproken met de beleidsadviseurs OOV en eventuele andere partners. Op dit moment is het PCT-team bij de beleidsadviseurs van Neder-Betuwe niet in beeld. De signalen zouden ook in het Interventieteam de Waarden (IDW) of LSO kunnen worden besproken. Wellicht dat er in de toekomst een interventieteam wordt opgezet die deze controles op gaat pakken. Na het bespreken van de signalen in de overleggen zou de politie verder onderzoek kunnen doen. Zo nodig werkt de politie het signaal op naar een RIEC-casus. Uit recente cijfers blijkt echter dat er in De Waarden zeer weinig controles door het PCT-team worden uitgevoerd. Momenteel wordt er bekeken of er een regionale en gezamenlijk bestuurlijke opdracht kan komen, waarin meer de samenwerking met de gemeente wordt uitgezocht en uitgewerkt.

5

Beleidsplan aanpak mensenhandel Neder-Betuwe

6 Wat is seksuele uitbuiting? - Het CCV

6

Gemeente Neder-Betuwe | Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026

Wanneer de politie controles uitvoert, volgt er in de meeste gevallen, een bestuurlijke rapportage (BR) aan de gemeente. Het gebeurd meestal bij plaatselijke onderzoeken, waarvan de dader of het slachtoffer in de gemeente Neder-Betuwe woont. De BR kan ook naar het RIEC worden gestuurd. Op basis van een politierapportage (mutatie of BR) kan worden bezien of in een specifieke casus bestuurlijke maatregelen nodig/mogelijk zijn (naast de zorg). De overige signalen worden enkel op het gebied van zorg opgepakt. Een wijkagent kan ook contact zoeken met het PCT-team om na te gaan of er signalen zijn of om signalen op te plussen. Het opplussen of verrijken van een signaal kan ook via het Zorg- en Veiligheidshuis. Advies: Bespreek de signalen van illegale prostitutie in een LSO. Advies: Betrek zorgpartners en/of het sociaal domein bij het bespreken van de signalen over illegale prostitutie. Laat ook eventuele andere partners aansluiten, zoals politie en boa’s. Advies: Onderzoek de mogelijkheden of het IDW controles op illegale prostitutie kan oppakken. Advies: Leg contact met het PCT- en MCT-team en zorg voor meer verbinding. 3.2.2. Prostitutiebeleid Om zicht te krijgen op de prostitutiebranche en misstanden aan te pakken kan er prostitutiebeleid worden opgesteld.

Prostitutiebeleid is het geheel van regels, maatregelen en strategieën dat gemeenten hanteren om de prostitutiebranche te reguleren, misstanden aan te pakken en de veiligheid en gezondheid van sekswerkers te waarborgen. In het prostitutiebeleid kan een vergunningensysteem zijn opgenomen, waardoor er onderscheid gemaakt wordt tussen bonafide en malafide ondernemers. Ook kun je als gemeente vergunningen intrekken van ondernemers die zich schuldig maken aan strafbare feiten of zich niet houden aan de voorwaarden. Momenteel wordt er nog steeds gewerkt aan de Wet Regulering Sekswerk. Deze wet beoogt uniforme vergunningplicht voor seksbedrijven in te voeren en vereist dat alle prostituees zelfstandig over een prostitutievergunning beschikken. Het doel is om misstanden te voorkomen en alle vergunningen in een landelijk register op te nemen. Gemeenten moeten ook aandacht besteden aan hulpverlening en uitstapmogelijkheden voor sekswerkers die willen stoppen met hun werk. De gemeente Neder-Betuwe heeft op dit moment nog geen prostitutiebeleid. Dit is wel wenselijk, omdat in dit beleid beschreven kan worden hoe de gemeente illegale prostitutie en daarmee ook mensenhandel wil aanpakken. Een begin is al wel gemaakt door het opnemen van Hoofdstuk 3 Regulering prostitutie, seksbranche en aanverwante onderwerpen in de APV.

Advies: Bespreek lokaal de wens voor het opstellen van prostitutiebeleid. Advies: Analyseer de bestaande situatie en bespreek de visie voor eventueel regionaal prostitutiebeleid. Advies: Stel een prostitutiebeleid op in samenwerking met lokale partners. Samenwerking Het (uit)voeren van een effectief prostitutiebeleid staat of valt met goede samenwerking. Belangrijke redenen om samen te werken zijn: uitwisselen van informatie, het ontwikkelen van lokaal beleid met elkaar afstemmen en betrokkenheid creëren bij de uitvoering van het beleid. De verantwoordelijkheid voor het vormgeven van prostitutiebeleid ligt op lokaal niveau. Het is aan de ketenpartners om de samenwerking vorm te geven. Gemeenten hebben een regierol ten aanzien van deze samenwerking.7 Advies: Zoek de samenwerking op met partners zoals Openbaar Ministerie (OM), politie, RIEC, NLA, GGD, Belastingdienst en maatschappelijke organisaties zoals Prostitutie Informatie Centrum, SHOP of FIER!. 3.2.3. Verdere aanpak seksuele uitbuiting Naast het opstellen van prostitutiebeleid kan een gemeente zelf bepalen welke vormen van prostitutie zijn toegestaan. Door middel van het bestemmingsplan heeft een gemeente invloed op de vestigingslocatie. Het prostitutiebeleid van de gemeente vertaalt zich in het vergunningenbeleid. De gemeente is verantwoordelijk voor het toezicht op de vergunningsvoorwaarden.

Voor de handhaving hiervan beschikt de gemeente over een aantal instrumenten, zoals een last onder dwangsom, bestuursdwang en de wet BIBOB. Ten slotte heeft de gemeente een verantwoordelijkheid in de hulpverlening. Denk hierbij aan de aanwezigheid van prostitutie maatschappelijk werk en uitstapprogramma’s.8 Advies: Stel een toezicht- en handhavingskader op, zodat voor iedereen duidelijk is hoe er opgetreden moet worden bij het aantreffen van seksuele uitbuiting. 7

Samenwerken bij prostitutiebeleid - Het CCV

8 Samenwerken bij prostitutiebeleid - Het CCV

7

Gemeente Neder-Betuwe | Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026

Advies: Neem contact op met maatschappelijke partners zoals SHOP om af te stemmen wat de mogelijkheden zijn voor hulpverlening.

3.3. Criminele uitbuiting Bij criminele uitbuiting gaat het om alle vormen van uitbuiting waarbij het slachtoffer gedwongen wordt tot het plegen van een strafbaar feit. Het gaat hier bijvoorbeeld om gedwongen diefstal, gedwongen bedelarij, gedwongen drugscriminaliteit en katvangers/moneymules. Waarbij het in enkele gevallen ook nog met de paplepel wordt ingegoten. Het is heel lastig om signalen van criminele uitbuiting te herkennen. De TaskforceRIEC Brabant-Zeeland heeft verschillende factsheets over criminele uitbuiting ontwikkeld. Zo is er een factsheet voor baliemedewerkers en een factsheet voor toezichthouders. Voor de aanpak van criminele uitbuiting is het daarnaast belangrijk om samen te werken met externe partners, zoals RIEC, zorgcoördinatoren mensenhandel en Zorg- en Veiligheidshuizen. Advies: Richt de aanpak van criminele uitbuiting vooral op het herkennen en ophalen van signalen. Advies: Maak gebruik van de website van het CCV om de overdracht van criminaliteit van generatie op generatie te doorbreken. Advies: Betrek de projectleider Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) ook bij deze aanpak. Want criminele uitbuiting begint vaak al op jonge leeftijd.9

3.4. Gedwongen orgaandonatie Dit komt vrijwel niet voor in Nederland, dus wordt er ook niet actief op gecontroleerd. Wanneer er signalen zijn, wordt dit opgepakt door de politie.

4. Bewustwording 4.1. Interne organisatie Voor een effectieve aanpak van mensenhandel is bewustwording noodzakelijk. Dit geldt voor zowel de interne organisatie, als daarbuiten. Medewerkers van gemeenten, ketenpartners en professionals hebben veelvuldig contact met inwoners waarbij signalen van mensenhandel kunnen worden opgevangen. Maar ook inwoners en ondernemers binnen de gemeente kunnen signalen van mensenhandel opvangen. Bijvoorbeeld collega’s van arbeidsmigranten bij een tuindersbedrijf, een werknemer van een uitzendbureau die ziet dat arbeidsmigranten worden uitgebuit of een leerkracht op school die ziet dat het gedrag, uiterlijk en kleding van een kind onverklaarbaar verandert. De interne samenwerking op het onderwerp mensenhandel moet nader worden afgestemd. Er zal ingezet moeten worden op de (verdieping op de) interne bewustwording op het thema mensenhandel. Daarnaast kunnen relevante partners zoals SHOP en Comensha onder de aandacht worden gebracht, zodat interne collega’s weten wat deze organisaties doen en kunnen betekenen voor zowel de slachtoffers van arbeidsuitbuiting, als voor de medewerkers zelf. Dit jaar zijn en worden er regionaal lijntjes gelegd op het thema mensenhandel, zodat de integraliteit op dit thema bevordert en de ketensamenwerking gaat lopen zoals dat zou moeten.

Dit gebeurt onder andere via de mensenhandel tafels van het Zorg- en Veiligheidshuis en het RIEC. 4.1.1. Trainingen Voor professionals is het belangrijk om te weten wat mensenhandel is, op welke signalen zij moeten letten en waar zij dit kunnen melden. Zorg dat medewerkers binnen de gemeente daarom getraind worden op het herkennen van signalen van mogelijke mensenhandel om op die manier bewustwording te vergroten. Advies: Op de site van Comensha staan diverse opties voor professionals. Deze trainingen of sessies zullen (twee)jaarlijks herhaald moeten worden. Door de kracht van herhaling blijft de informatie beter hangen. Maak daarbij ook gebruik van de initiatieven die op basis van het Werkplan Weerbaar Gelderland-Zuid en de Menukaarten trainingen, opleidingen en bewustwordingssessies van Weerbaar Gelderland-Zuid worden aangeboden. Kijk wel kritisch wie welke training moet volgen. Advies: Train ook de aandachtfunctionaris(sen). Advies: Met P&O afstemmen om bij nieuwe medewerkers (baliemedewerkers en toezichthouders) een elearning mensenhandel te verwerken in het onboardingsprogramma.

9 Rapport: Criminele uitbuiting en scholen (hetckm.nl)

8

Gemeente Neder-Betuwe | Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026

4.1.2. Signaalkaarten Organisaties die zich bezighouden met slachtoffers van mensenhandel maken vaak gebruik van signaalkaarten. Handige hulpmiddelen om signalen van mensenhandel te kunnen herkennen. Er zijn allerlei verschillende signaalkaarten in omloop. Sommige met algemene signalen van mensenhandel, andere toegespitst op een bepaalde doelgroep.10 Om bewustwording en commitment te creëren bij de medewerkers binnen de gemeentelijke organisatie, is het noodzakelijk dat zij begrijpen wat mensenhandel is en welke rol een gemeente heeft in de aanpak ervan. Advies: de aandachtfunctionaris brengt jaarlijks de signaalkaarten (Comensha of CCV) onder de aandacht van de teams die met mensenhandel in aanraking kunnen komen. Op deze manier is er meer aandacht voor bewustwording en borging binnen de organisatie.

4.2. Inwoners, ondernemers en andere professionals 4.2.1. Voorlichting Inwoners, ondernemers en andere professionals zijn niet dagelijks bezig met mensenhandel, veelal weten zij niet eens wat dit betekent. Daarom is het verstandig om hen bewust te maken van signalen en waar zij die kunnen melden. Voor hen zijn er allerlei voorlichtingsmogelijkheden. Op de site van Comensha staan diverse opties voor jongeren, docenten en ouders. Advies: Zet minstens één keer per jaar een voorlichting op voor inwoners, ondernemers en andere professionals, zodat blijvend de bewustwording wordt vergroot. Daarmee blijft het onderwerp ook onder de aandacht. 4.2.2. Campagnes Voor bewustwording is het belangrijk dat het thema regelmatig herhaald wordt. Dat geldt dus ook voor de campagnes die hiervoor worden ingezet. Advies: Met het team Communicatie een jaarkalender opstellen waarin alle (veelvoorkomende) bewustwordingscampagnes staan ingedeeld. Zo weet het team Communicatie wat er van hen verwacht wordt en zijn dit soort communicatiemiddelen geborgd in de organisatie

5. Personele consequenties Deze aanpak brengt personele consequenties met zich mee. Aandachtfunctionaris De rol van aandachtfunctionaris wordt op dit moment ondergebracht bij één van de beleidsadviseurs veiligheid. De verwachting hierbij is dat voor de implementatiefase (12 maanden) 100 uur ten koste gaat van de bestaande formatie binnen OOV. Na de implementatiefase verwachten we dat dit 50 uur zal worden. Dit houdt in dat de beleidsadviseur voor 8,33 uur per maand bezig behoort te zijn met de implementatie van de aanpak mensenhandel. Deze uren gaan ten koste van de huidige werkzaamheden. De tijdsduur voor het behandelen van casussen door de aandachtfunctionaris is afhankelijk van het aantal signalen dat binnenkomt waaruit een casus wordt opgestart. Dit is op voorhand nog niet in te schatten en zal n.a.v. het verloop gedurende 6 maanden beoordeeld moeten worden. Ook het behandelen van de casussen gaat ten koste van de huidige formatie. Trainingen De medewerkers van de interne organisatie moeten jaarlijks worden getraind. Trainingen hiervoor kunnen worden afgenomen via Weerbaar Gelderland-Zuid. Daarvoor maken we gebruik van de bestaande budgetten. Bij gewenste verdiepingstrainingen doen we aanspraak op het algemene opleidingsbudget van de eigen organisatie.

Tweede aandachtfunctionaris Wanneer uit het onderzoek of het aantal meldingen blijkt dat een tweede aandachtfunctionaris noodzakelijk is, wordt geadviseerd deze te beleggen binnen het Sociaal Domein. Ook deze rol zal belegd worden binnen een bestaande functie, waardoor dit ook hier ten koste gaat van de bestaande formatie. Er kan nog geen inschatting gemaakt worden van het aantal uren, omdat nog niet duidelijk is om hoeveel casussen het gaat die de aandachtfunctionaris moet gaan behandelen of andere werkzaamheden die hij/zij moet gaan verrichten.

10 Signaalkaarten mensenhandel - CoMensha

9

Gemeente Neder-Betuwe | Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026

6. Financiële consequenties Om uitvoering te geven aan dit beleid moeten capaciteit en middelen beschikbaar worden gesteld. Wanneer de aandachtfunctionaris binnen OOV capaciteit moet leveren voor de aanpak mensenhandel, kan die capaciteit op andere beleidsvelden niet geleverd worden. Dit houdt in dat andere zaken blijven liggen of niet (of later) worden opgepakt. Wanneer de aanpak mensenhandel wel de nodige prioriteit heeft, maar er niet ingeleverd kan worden op capaciteit, dan zal er ingehuurd moeten worden. Dit brengt financiële consequenties met zich mee. Uitvoering aanpak mensenhandel Implementatiefase: 100 uur voor de duur van 12 maanden: 11.000 euro Going concern (na implementatiefase): 50 uur per jaar: 5.500 euro Trainingen De medewerkers van de interne organisatie moeten jaarlijks worden getraind. Trainingen hiervoor kunnen worden afgenomen via Weerbaar Gelderland-Zuid. Daarvoor maken we gebruik van de bestaande budgetten. Bij gewenste verdiepingstrainingen doen we aanspraak op het algemene opleidingsbudget van de eigen organisatie. Inwoners en ondernemers Opzetten voorlichtingsavond voor inwoners, ondernemers en andere professionals en bewustwordingscampagnes (bv. Comensha of MMA) komen voor rekening van het budget Integraal Veiligheidsbeleid.

10

Gemeente Neder-Betuwe | Uitvoeringsplan aanpak mensenhandel 2025

7. Tijdlijn 2025 Actie

Door wie

Aanwijzen tweede aandachtfunctionaris mensenhandel Informeren gehele organisatie over aandachtfunctionaris en meldpunt Instellen centraal meldpunt Opzetten en bekendmaken van lokale signalenroute Aansluiten bij LSO Procesafspraken maken met regionale zorgcoördinatoren Opzetten en bijhouden pagina mensenhandel op website gemeente Opstellen communicatieprogramma (social media, website, campagnes) Contact leggen met NLA Contact leggen met ondernemers i.v.m. uitzendbureaus Contact leggen met bedrijven die arbeidsmigranten inhuren In kaart brengen uitzendbureaus Opstellen procesvoorstel voor de toezicht en handhaving op huisvesting arbeidsmigranten Opzetten integrale controles arbeidsuitbuiting Onderzoek mogelijkheden prostitutiecontroles door IDW Contactleggen met PCT-team Lokale wens prostitutiebeleid bespreken Analyseer bestaande situatie en visie voor prostitutiebeleid Stel een prostitutiebeleid op

Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. teamleiders Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. communicatie Aandachtfunctionaris mensenhandel Aandachtfunctionaris mensenhandel

Opstellen toezicht- en handhavingskader prostitutie Betrek projectleider OKO bij aanpak criminele uitbuiting

Aandachtfunctionaris mensenhandel Aandachtfunctionaris mensenhandel Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. communicatie Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. communicatie Aandachtfunctionaris mensenhandel Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. bedrijfscontactfunctionaris Bedrijfscontactfunctionaris Bedrijfscontactfunctionaris Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. coördinator T&H Aandachtfunctionaris mensenhandel Aandachtfunctionaris mensenhandel Aandachtfunctionaris mensenhandel Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. sociaal domein en bgm Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. sociaal domein en bgm Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. sociaal domein en bgm Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. coördinator T&H Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. projectleider OKO

Jan

Feb

Mrt

Apr

Mei

Jun

2026 Jul

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

Jan

Feb

Mrt

Apr

Mei

Jun

Jul

Aug

Sep

Okt

Nov

Dec

Gemeente Neder-Betuwe | Uitvoeringsplan mensenhandel 2025-2026

Opzetten trainingen mensenhandel Verwerken e-learning mensenhandel in onboardingsprogramma Onder de aandacht brengen signaalkaarten Opzetten voorlichtingsavond voor inwoners, ondernemers en andere professionals Opzetten bewustwordingscampagnes in- en extern

Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. Weerbaar Gelderland-Zuid Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. P&O Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. teamleiders Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. Weerbaar Gelderland-Zuid of RIEC Aandachtfunctionaris mensenhandel i.s.m. communicatie

12