Document · PDF

Bijlage 2 - Plan Verduurzamen gemeentelijke gebouwen

Raadsvergadering 8 februari 2024, gemeente Neder-BetuweBij agendapunt: Verduurzamen gemeentelijk vastgoed5.362 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Plan Verduurzamen gemeentelijke gebouwen Gemeente Neder-Betuwe

Versie: 2.0 Datum: 12-12-2023

Onderwerp van rapport Versneld verduurzamen vastgoedportefeuille

Opdrachtgever Bestuurlijk: College van burgemeester en wethouders Gedelegeerd opdrachtgever: Marien Klein i.s.m. Stefan van Someren

Opdrachtnemer Afdelingsmanagers: René van Mil / Annelie Springer Gedelegeerd opdrachtnemer: Jaap Groeneweg Projectleider: David van der Vlist

Inhoudsopgave Inleiding ................................................................................................................................................... 4 Begrippenlijst ........................................................................................................................................... 5 Advies Gemeentehuis in Opheusden ...................................................................................................... 7 Advies gemeentewerf in Kesteren ........................................................................................................... 8 Advies gemeentewerf in Opheusden ...................................................................................................... 9 Advies sporthal De Leede in Kesteren .................................................................................................. 10 Advies sporthal De Biezenwei ............................................................................................................... 11 en welzijnsgebouw De Snellenburg in Opheusden ............................................................................... 11 Advies sporthal De Linie in Ochten .......................................................................................................

12 Advies gymzaal Kesteren en De Hoenderik in Kesteren ...................................................................... 13 Advies gymzaal Echteld ........................................................................................................................ 14 Advies De Notenbalk in Opheusden ..................................................................................................... 15 Advies Het Trefpunt (Filadelfiakerk en Speel-o-theek) in Kesteren ...................................................... 16

Inleiding Met de stijgende kosten van nutsvoorzieningen en effecten op de exploitatiebegrotingen, is in de bestuursopdracht “Versneld verduurzamen vastgoedportefeuille” uit 2022 besloten om in 2023 onderzoek uit te voeren naar de mate waarin gemeentelijke gebouwen zowel in bouwkundige, elektrotechnische en werktuigbouwkundige zin voldoen en/of moeten worden verduurzaamd. Dit onderzoek stond gepland voor de volgende beheercyclus 2026 -2029 maar is vanuit kosten- en duurzaamheidsoverwegingen naar voren gehaald. Het onderzoek is uitgevoerd voor gemeentelijke gebouwen waarbij sprake is van aanzienlijk gebruik en dito verbruik op de nutsvoorzieningen. Bij de exploitatie van de gebouwen moet voldaan worden aan de geldende wet- en regelgeving op het gebied van energieprestatie, gezondheid, milieu en duurzaamheid. De gebouwen zijn onderzocht op energieprestatie. Daarbij is onderzoek gedaan naar mogelijkheden om de gebouwen te laten voldoen aan BENG, ENG en NoM-eisen. Verder is rekening gehouden met de vereiste luchtkwaliteit en ventilatie in de gebouwen conform het Bouwbesluit. Ook is rekening gehouden met de RoHS-richtlijn wat betreft verlichting als ook met de EML voor maatregelen met een korte terugverdientijd. De voorgestelde maatregelen zijn tevens getoetst aan het Coalitieakkoord 2022-2026, op gebied van duurzaamheid en energiezuinigheid.

Prioritering en planning Functionaliteit en intensiteit van het gebruik van de gebouwen is van invloed op de prioritering voor verduurzaming. Ook het huidige gas- en elektraverbruik met bijbehorende kosten spelen een rol. Daarnaast kunnen er aanleidingen zijn zoals problemen op het gebied van klimaatbeheersing of luchtkwaliteit. Doelstelling is om de verduurzaming zoveel mogelijk als integraal project per gebouw aan te pakken. Vanuit efficiencyoverwegingen is daarom gekeken naar reeds geplande onderhoudsmomenten, zodat werkzaamheden gelijktijdig uitgevoerd kunnen worden. Een voorbeeld is het combineren van isoleren en glasvervanging met de uitvoering van schilderwerk, wanneer er al steigers staan. Hierbij is zoveel mogelijk rekening gehouden met momenten dat de huidige installaties vrijwel aan het einde van hun levensduur zijn, zodat bij vervanging gekozen kan worden voor duurzamere, energiezuinigere installaties.

Begrippenlijst In deze begrippenlijst worden gebruikte afkortingen uitgelegd en wordt verwezen naar geldende weten regelgeving vanuit de landelijke of Europese overheid. Energieprestatie, EPBD III en IV: de energieprestatie van gebouwen moet verbeteren zodat er minder energie wordt verbruikt. De Europese Commissie stelde daarom een richtlijn op waarmee zij binnen de EU een verbeterde energieprestatie voor gebouwen wil stimuleren. Dit is de EPBD III die van kracht is sinds 10 maart 2020. Vanaf 2025 zal naar verwachting de EPBD IV ingaan, waarin de Energieprestatie-eisen voor gebouwen nog verder worden aangescherpt. De EU werkt door middel van de EPBD richtlijnen toe naar een energieneutrale gebouwde omgeving in 2050. BENG: Bijna Energie Neutraal Gebouw. Dit is een gebouw met een energieverbruik van maximaal 90 kWh/m2 en waarbij minimaal 30% van het energieverbruik zelf wordt opgewekt. ENG: Energie Neutraal Gebouw. Dit is een gasloos gebouw, waarbij evenveel energie wordt opgewekt als dat verbruikt wordt door de gebouwgebonden installaties. NoM: Nul-op-de-Meter Gebouw. Dit is een gasloos gebouw, waarbij evenveel energie wordt opgewekt als dat verbruikt wordt door zowel de gebouwgebonden installaties als alle in het gebouw gebruikte apparatuur. Energiepositief: Energiepositief Gebouw.

Dit is een gasloos gebouw, waarbij meer energie wordt opgewekt dan dat verbruikt wordt door zowel de gebouwgebonden installaties als alle in het gebouw gebruikte apparatuur. RoHS: de RoHS-richtlijn 2011/65/EU verplicht bedrijven veilige en energiezuinige armaturen te installeren, die geen gevaarlijke stoffen zoals kwik en lood bevatten. Dit heeft tot gevolg dat in de loop van 2023 geen fluorescentielampen (zoals TL) meer op de markt gebracht mogen worden, waardoor de huidige verlichting in de gebouwen vervangen moet gaan worden door LED-lampen en/of LEDarmaturen. Aanpak luidt als volgt: - korte termijn: huidige armaturen moeten waar mogelijk worden omgebouwd naar LED, omdat er geen vervangende fluorescentielampen meer verkrijgbaar zullen zijn; - lange termijn: omgebouwde armaturen moeten aan het einde van hun technische levensduur worden vervangen door nieuwe LED-armaturen. EML: in de “Erkende Maatregelenlijsten energiebesparing” staan energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder. De EML bestaat uit de volgende 3 onderdelen: gebouwen, faciliteiten en processen. Met de EML kan aan de energiebesparingsplicht worden voldaan. Zorgplicht: de gemeente heeft als gebouweigenaar te maken met de Algemene Zorgplicht en is verantwoordelijk voor een veilige en gezonde leefomgeving.

Daarnaast heeft de gemeente te maken met specifieke zorgplicht zoals beschreven in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Ventilatie, luchtverversing, recirculeren: het RIVM adviseert om gebouwen goed te ventileren en hierbij minimaal te voldoen aan de eisen volgens het Bouwbesluit. Dit om vervuilde lucht (bijvoorbeeld vochtige lucht, hoge CO2-concentratie, aanwezigheid van fijnstof en ziektekiemen) af te voeren en verse lucht binnen te halen. Naar aanleiding van de coronapandemie wordt geadviseerd het recirculeren (hergebruiken) van uitgeademde lucht zoveel mogelijk te beperken en te streven naar het aanvoeren van verse lucht. Bij het verduurzamen van gebouwen is ventileren dan ook een belangrijk aandachtspunt. Netcongestie: de capaciteitsproblemen van het elektriciteitsnet die op dit moment spelen kunnen een belemmering vormen voor het realiseren van hogere duurzame ambities. Dit komt voor bij het opwekken van elektriciteit door middel van extra zonnepanelen, gecombineerd met terugleveren aan het elektriciteitsnet. Daarnaast kan het toepassen van elektrische installaties met een hoog vermogen in plaats van de huidige gasgestookte installaties vragen om een zwaardere aansluiting.

Renovatiestandaard: de renovatiestandaard is een vrijwillige richtlijn voor de energieprestatie van utiliteitsgebouwen. Om de klimaatdoelen te halen moeten gebouwen duurzamer worden. Na 2030 wordt er een verplichte eindnorm bepaald waaraan de energieprestaties van alle gebouwen moeten voldoen in 2050. Bij verbouwingen die uitgevoerd worden vóór 2030, willen gebouweigenaren al voldoen aan de eindnorm. De renovatiestandaard is bedoeld om een houvast te geven voordat de eindnorm wordt verplicht. Een gebouw dat aan de renovatiestandaard voldoet is energiezuinig genoeg tot 2050. Deze richtlijn is nog niet verplicht en is alleen van toepassing op utiliteitsbouw, niet op woningen. Gebouwen met gebruiksfunctie Bijeenkomst of Kantoor moeten volgens de renovatiestandaard in 2050 voldoen aan indicatief label A+++. Gebouwen met gebruiksfunctie Sport moeten in 2050 voldoen aan indicatief label A++. Dit staat in de praktijk gelijk aan de eisen die gelden voor BENG: Bijna Energie Neutraal Gebouw. Gebouwen die voldoen aan ENG of NoM zijn nog energiezuiniger omdat ze meer energie zelf opwekken.

Advies gemeentehuis in Opheusden Voor het gemeentehuis in Opheusden wordt geadviseerd om te verduurzamen in 2028. Het gebouw heeft op dit moment al energielabel A. Het is een groot gebouw, dat intensief wordt gebruikt met een aanzienlijk energieverbruik. Om het netto energieverbruik omlaag te brengen en niet meer te verwarmen op aardgas, is een aanpassing op onderdelen van het gebouw en de installaties nodig. Vervangingsmomenten voor installaties (einde levensduur) en het onderhoudsmoment voor groot schilderwerk kunnen daarom benut worden als een natuurlijk moment voor verduurzaming. Veel van deze werkzaamheden staan in het huidige MJOP gepland in de jaren tussen 2028 en 2032. Voor het gemeentehuis wordt geadviseerd te kiezen voor het BENG scenario, wat vraagt om een investering van € 654.263 (excl. BTW). Daarbij is nog geen rekening gehouden met verminderingen uit het huidige MJOP (zie toelichting en overzicht hieronder). Het BENG scenario draagt bij aan: -

verbetering van het comfort en verminderen van warmteverlies in de oudere gebouwdelen; overstappen van aardgas gestookte verwarmingsinstallatie op elektrische installatie; hogere energiezuinigheid en kostenbesparingen op de nutsvoorzieningen; snelle terugverdientijd op duurzame maatregelen.

Belangrijk aandachtspunt is de plaatsing van extra zonnepanelen, wat nodig is om meer elektriciteit zelf op te wekken en te voldoen aan de BENG-eisen. Dit is ook de reden dat er nog niet gekozen wordt voor het ENG of NoM scenario. Op het dak van het gebouw is geen ruimte voor het bijplaatsen van zonnepanelen. Eventueel kan dit wel op het terrein gerealiseerd worden, bijvoorbeeld in de vorm van een overkapping van parkeerplaatsen of vrijstaande masten met zonnepanelen. Een tweede aandachtspunt is een goede samenwerking met de netbeheerder bij een verzwaring van de elektra aansluiting en het hoofd te bieden aan netcongestie. Met betrekking tot netcongestie gaat het om de verkenning van mogelijkheden op het gebied van elektriciteitsopslag of in het uiterste geval het tijdelijk uitschakelen van zonnepanelen om pieken op het stroomnet te voorkomen. Eventueel is dit ook te combineren met de vervanging van het huidige noodstroomaggregaat. Verder is het belangrijk rekening te houden met onvoorziene prijsstijgingen voor arbeid en materialen, vanwege de onberekenbare wereld van verduurzaming en bijbehorende nutsvoorzieningen. Begrote MJOP vervangingen voor de huidige klimaatbeheersing worden in mindering gebracht op toekomstige, duurzame en energiezuinige maatregelen. Onderstaand een overzicht van duurzame investeringen en niet noodzakelijke maatregelen uit het huidige MJOP. Scenario

Investering

Terugverdientijd in jaren

Verwachte energiekostenbesparing per jaar

Scenario 1: BENG

€ 654.263

12,2

€ 51.139

Scenario 2: ENG

€ 771.263

11,1

€ 66.733

Scenario 3: Nul-op-deMeter

€ 829.763

10,7

€ 74.530

Niet noodzakelijk uit te voeren in huidig MJOP (reeds ingeplande vervangingen) LED verlichting 2032 Lichtinst.infra/schakel 2036 Cv-ketel 2030 Boilers 2029-2031 Totaal: LED verlichting 2032 Lichtinst.infra/schakel 2036 Cv-ketel 2030 Boilers 2029-2031 Totaal: LED verlichting 2032 Lichtinst.infra/schakel 2036 Cv-ketel 2030 Boilers 2029-2031 Totaal:

€ 307.655 € 89.301 € 22.500 € 4.900 € 424.356 € 307.655 € 89.301 € 22.500 € 4.900 € 424.356 € 307.655 € 89.301 € 22.500 € 4.900 € 424.356

Resterende investering (nog niet in huidig MJOP)

Terugverdientijd in jaren

€ 229.880

4,5

€ 346.907

5,2

€ 405.407

5,4

Advies gemeentewerf in Kesteren Voor de gemeentewerf in Kesteren wordt geadviseerd te verduurzamen in 2032. Het gebouw heeft op dit moment al energielabel B. De verblijfsruimtes zoals het kantoor en de kantine worden geklimatiseerd, verder bestaat het gebouw uit werkplaatsen en opslag. Om het netto energieverbruik verder omlaag te brengen en niet meer te verwarmen op aardgas is een aanpassing op onderdelen van het gebouw en de installaties nodig. Vervangingsmomenten voor installaties en het onderhoudsmoment voor groot schilderwerk kunnen daarom benut worden als een natuurlijk moment voor verduurzaming. Veel van deze werkzaamheden staan in het huidige MJOP gepland in de jaren 2030-2032. Voor de verduurzaming van gemeentewerf in Kesteren is alleen het BENG scenario realiseerbaar, wat vraagt om een investering van € 134.616 (excl. BTW). Daarbij is nog geen rekening gehouden met verminderingen uit het huidige MJOP (zie toelichting en overzicht hieronder). Het BENG scenario draagt bij aan: -

verbetering van het comfort en verminderen van warmteverlies in het gebouw; overstappen van aardgas gestookte verwarmingsinstallatie op elektrische installatie; hogere energiezuinigheid en kostenbesparingen op de nutsvoorzieningen;

Aandachtspunt is een goede samenwerking met de netbeheerder bij een verzwaring van de elektra aansluiting en het hoofd te bieden aan netcongestie. Met betrekking tot netcongestie gaat het om de verkenning van mogelijkheden op het gebied van elektriciteitsopslag of in het uiterste geval het tijdelijk uitschakelen van zonnepanelen om pieken op het stroomnet te voorkomen. Verder is het belangrijk rekening te houden met onvoorziene prijsstijgingen voor arbeid en materialen, vanwege de onberekenbare wereld van verduurzaming en bijbehorende nutsvoorzieningen. Begrote MJOP vervangingen voor de huidige klimaatbeheersing worden in mindering gebracht op toekomstige, duurzame en energiezuinige maatregelen. Onderstaand een overzicht van duurzame investeringen en niet noodzakelijke maatregelen uit het huidige MJOP. Scenario

Scenario 1: BENG

Investering

€ 134.616

Terugverdientijd in jaren

22,2

Verwachte energiekostenbesparing per jaar € 5.832

Niet noodzakelijk uit te voeren in huidig MJOP (reeds ingeplande vervangingen) PV panelen/omv. 2030 Cv-combiketel 2032 Close-in boiler 2032 Ventilatie-unit 2032 Totaal:

€ 15.310 € 2.338 € 281 € 734 € 18.663

Resterende investering (nog niet in huidig MJOP)

Terugverdientijd in jaren

€ 115.953

19,9

Advies gemeentewerf in Opheusden Voor de gemeentewerf in Opheusden wordt geadviseerd om niet op korte termijn te verduurzamen. De volgende afwegingen spelen hierin een rol: -

het gebouw wordt maar zeer beperkt geklimatiseerd; het gebouw wordt niet intensief gebruikt; het gebouw is oud en heeft veel aanpassingen nodig; de lange terugverdientijd van de investeringen; onzekerheid over de toekomstige bestemming van het gebouw en omliggend terrein.

Voor de langere termijn is verdere verduurzaming echter wel mogelijk en kan het energieverbruik nog verder omlaag gebracht worden. Geadviseerd wordt - wanneer het gebouw voor de lange termijn in gebruik blijft - daarom om het gebouw verder te verduurzamen in 2034 en te kiezen voor het ENG scenario, wat vraagt om een investering van € 171.263 (excl. BTW). Daarbij is nog geen rekening gehouden met verminderingen uit het huidige MJOP (zie toelichting en overzicht hieronder). Het ENG scenario draagt bij aan: -

hogere energiezuinigheid en kostenbesparingen op nutsvoorzieningen; hogere eigen opwekking van zonne-energie; warmtevoorziening zonder aardgas.

Het ENG scenario is gepland om gelijktijdig met ander planmatig onderhoud uitgevoerd te worden. -

planjaar 2034: bouwkundige aanpassingen gebouwschil en plaatsen van energiezuinige installaties. Dit wordt gecombineerd met schilderwerkzaamheden, het vervangen van de huidige zonnepanelen en het vervangen van de huidige cv-ketel.

Begrote MJOP vervangingen voor de huidige klimaatbeheersing worden in mindering gebracht op toekomstige, duurzame en energiezuinige maatregelen. Onderstaand een overzicht van duurzame investeringen en niet noodzakelijke maatregelen uit het huidige MJOP. Scenario

Investering

Terugverdientijd in jaren

Verwachte energiekostenbesparing per jaar

Scenario 1: BENG

€ 146.562

28,2

€ 4.926

Scenario 2: ENG

€ 171.263

20,5

€ 8.571

Scenario 3: Nul-op-deMeter

€ 177.848

19,8

€ 8.710

Niet noodzakelijk uit te voeren in huidig MJOP (reeds ingeplande vervangingen) LED verlichting 2032 Cv-combiketel 2034 Radiatoren 2040 Totaal: LED verlichting 2032 Cv-combiketel 2034 Radiatoren 2040 Totaal: LED verlichting 2032 Cv-combiketel 2034 Radiatoren 2040 Totaal:

€ € € € € € € € € € € €

10.037 2.338 2.268 14.643 10.037 2.338 2.268 14.643 10.037 2.338 2.268 14.643

Resterende investering (nog niet in huidig MJOP)

Terugverdientijd in jaren

€ 131.919

26,8

€ 156.620

18,3

€ 163.205

18,7

Advies sporthal De Leede in Kesteren Voor sporthal De Leede wordt geadviseerd om met prioriteit dit gebouw te verduurzamen. Aanleiding vormt het intensief gebruik voor bewegingsonderwijs en verenigingssport, wat vraagt om een betrouwbare klimaatbeheersing. Met de hedendaagse kennis wordt steeds duidelijker dat de huidige warmtepompen in koude periodes bovenmatige prestaties moeten leveren, wat ernstig effect heeft op de technische levensduur van deze installaties. De combinatie van intensief gebruik en een nagenoeg technisch afschreven installatie bepaalt de noodzaak om sporthal De Leede met voorrang (hernieuwd) te verduurzamen. Voor sporthal De Leede wordt geadviseerd te kiezen voor het ENG scenario, wat vraagt om een investering van € 769.983 (excl. BTW). Daarbij is nog geen rekening gehouden met verminderingen uit het huidige MJOP (zie toelichting en overzicht hieronder). Het ENG scenario draagt bij aan: -

betrouwbare warmteafgifte in koudere periodes waarmee de gebruiksfunctie blijft gegarandeerd; hogere energiezuinigheid en kostenbesparingen op de nutsvoorzieningen; gezonder binnenklimaat dat voldoet aan de wettelijke eisen van ventilatie en luchtkwaliteit. snelle terugverdientijd op duurzame maatregelen.

Het ENG scenario vindt volgens de volgende fasering plaats: -

fase 1 (2025): bouwkundige aanpassingen gebouwschil en plaatsen energiezuinige installaties; fase 2 (2029): vervangen huidige zonnepanelen door panelen met hoger rendement.

Belangrijk aandachtspunt is een goede samenwerking met de netbeheerder bij een verzwaring van de elektra aansluiting en het hoofd te bieden aan netcongestie. Met betrekking tot netcongestie gaat het om de verkenning van mogelijkheden op het gebied van elektriciteitsopslag of in het uiterste geval het tijdelijk uitschakelen van zonnepanelen om pieken op het stroomnet te voorkomen. Verder is het belangrijk rekening te houden met onvoorziene prijsstijgingen voor arbeid en materialen, vanwege de onberekenbare wereld van verduurzaming en bijbehorende nutsvoorzieningen. Begrote MJOP vervangingen voor de huidige klimaatbeheersing worden in mindering gebracht op toekomstige, duurzame en energiezuinige maatregelen. Onderstaand een overzicht van duurzame investeringen en niet noodzakelijke maatregelen uit het huidige MJOP. Scenario

Investering

Terugverdientijd in jaren

Verwachte energiekostenbesparing per jaar

Scenario 1: BENG

€ 667.379

14,8

€ 44.217

Scenario 2: BENG + WP bodembron

€ 714.935

15,9

€ 44.015

Scenario 3: ENG

€ 769.983

10,5

€ 72.564

Scenario 4: Nul-op-deMeter

€ 807.398

11,0

€ 72.708

Niet noodzakelijk uit te voeren in huidig MJOP (reeds ingeplande vervangingen) Boilers 2027: HT warmtepompen 2030: Totaal: Boilers 2027: HT warmtepompen 2030: Totaal: Boilers 2027: PV-panelen 2029: HT warmtepompen 2030: Totaal: Boilers 2027: PV-panelen 2029: HT warmtepompen 2030: Totaal:

€ 2.019 € 129.932 € 131.951 € 2.019 € 129.932 € 131.951 € 2.019 € 107.168 € 129.932 € 239.118 € 2.019 € 107.168 € 129.932 € 239.118

Resterende investering (nog niet in huidig MJOP)

Terugverdientijd in jaren

€ 535.428

12,1

€ 582.985

13,2

€ 530.865

7,3

€ 568.280

7,8

Advies sporthal De Biezenwei en welzijnsgebouw De Snellenburg in Opheusden Voor sporthal De Biezenwei en welzijnsgebouw De Snellenburg in Opheusden wordt geadviseerd om op langere termijn verder te verduurzamen in 2032. De volgende afwegingen spelen hierin een rol: -

het gebouw is reeds verbouwd en verduurzaamd in 2018. De gebouwschil is toen sterk verbeterd door het dak en de gevels van de sporthal te isoleren; veel van de installaties zijn destijds vernieuwd en nog niet aan vervanging toe; wanneer de huidige installaties aan vervanging toe zijn kan een energiezuinigere installatie geplaatst worden, waarbij het gebouw verwarmd kan worden zonder aardgas.

Voor sporthal De Biezenwei en welzijnsgebouw De Snellenburg wordt geadviseerd te kiezen voor het BENG scenario, wat vraagt om een investering van € 733.372 (excl. BTW). Daarbij is nog geen rekening gehouden met verminderingen uit het huidige MJOP (zie toelichting en overzicht hieronder). Het BENG scenario draagt bij aan: -

verbetering van de bouwkundige schil van welzijnsgebouw De Snellenburg; verbetering van het comfort en vermindering van warmteverliezen; hogere energiezuinigheid en kostenbesparingen op de nutsvoorzieningen; overstappen van aardgas gestookte verwarmingsinstallatie op elektrische installatie.

Het ENG scenario (energie neutraal gebouw) wordt op dit moment niet als een haalbaar scenario gezien, omdat er dan minimaal 370 zonnepanelen bijgeplaatst moeten worden. Dit is niet mogelijk op het dak. Het BENG scenario vindt volgens de volgende fasering plaats: -

fase 1 (2032): bouwkundige aanpassingen gebouwschil en plaatsen van energiezuinige installaties; fase 2 (2038): vervangen van huidige zonnepanelen door panelen met hoger rendement.

Investering

Terugverdientijd in jaren

Verwachte energiekostenbesparing per jaar

Scenario 1: BENG

€ 733.372

26,3

€ 26.608

Niet noodzakelijk uit te voeren in huidig MJOP (reeds ingeplande vervangingen) PV-panelen/omv. 2038: Boiler 2033: CV-ketel 2033: Totaal:

€ 132.364 € 3.475 € 4.677 € 140.516

Resterende investering (nog niet in huidig MJOP)

Terugverdientijd in jaren

€ 592.856

22,3

Advies sporthal De Linie in Ochten Voor sporthal De Linie wordt geadviseerd om op langere termijn te verduurzamen in 2031. Hierbij speelt mee dat het gebouw op dit moment al energielabel A heeft. Daarnaast is het gebruik van het gebouw voor bewegingsonderwijs en verenigingssport minder intensief dan in andere sportaccommodaties en zijn er op dit moment geen problemen met de klimaatbeheersing. Vervangingsmomenten voor installaties (einde levensduur) en het onderhoudsmoment voor groot schilderwerk kunnen daarom benut worden als een natuurlijk moment voor verduurzaming. Voor sporthal De Linie wordt geadviseerd om te kiezen voor het ENG scenario, wat vraagt om een investering van € 356.778 (excl. BTW). Daarbij is nog geen rekening gehouden met verminderingen uit het huidige MJOP (zie toelichting en overzicht hieronder). Het ENG scenario draagt bij aan: -

overstappen van een aardgas gestookte verwarmingsinstallatie op een elektrische installatie; gezonder binnenklimaat dat voldoet aan de wettelijke eisen van ventilatie en luchtkwaliteit. hogere energiezuinigheid en kostenbesparingen op de nutsvoorzieningen; snelle terugverdientijd op duurzame maatregelen.

Het ENG scenario vindt volgens de volgende planning plaats: -

verduurzamingsmoment (2031): bouwkundige aanpassingen gebouwschil en plaatsen van energiezuinige installaties;

Investering

Terugverdientijd in jaren

Verwachte energiekostenbesparing per jaar

Scenario 1: BENG

€ 230.872

10,4

€ 24.657

Scenario 2: ENG

€ 356.778

13,5

€ 26.036

Scenario 3: Nul-op-deMeter

€ 366.470

11,5

€ 31.559

Niet noodzakelijk uit te voeren in huidig MJOP (reeds ingeplande vervangingen) LED verlichting 2031 Heteluchtkachel 2038 CV-ketel 2031 Totaal: LED verlichting 2031 Heteluchtkachel 2038 CV-ketel 2031 Totaal: LED verlichting 2031 Heteluchtkachel 2038 CV-ketel 2031 Totaal:

€ 102.008 € 7.590 € 7.352 € 116.950 € 102.008 € 7.590 € 7.352 € 116.950 € 102.008 € 7.590 € 7.352 € 116.950

Resterende investering (nog niet in huidig MJOP)

Terugverdientijd in jaren

€ 113.922

4,6

€ 239.828

9,2

€ 249.520

7,9

Opmerking: Nul-op-de-Meter scenario is in een later stadium te behalen door 20 extra zonnepanelen toe te voegen. De ruimte op het dak is beperkt. Daarom is gekozen voor Scenario 2, Energie neutraal gebouw.

Advies gymzaal Kesteren en De Hoenderik in Kesteren Voor gymzaal Kesteren en De Hoenderik wordt geadviseerd om verder te verduurzamen in 2026. De volgende afwegingen spelen hierin een rol: -

de gebouwschil is al goed geïsoleerd. Beglazing en deuren kunnen nog wel verbeterd worden. het gebouw wordt nu nog verwarmd met aardgas. Deze installatie kan vervangen worden door een elektrische installatie. Vervanging van de ketel staat gepland in 2026.

Wij adviseren voor Gymzaal Kesteren en De Hoenderik te kiezen voor het BENG scenario, wat vraagt om een investering van € 190.083 (excl. BTW). Daarbij is nog geen rekening gehouden met verminderingen uit het huidige MJOP (zie toelichting en overzicht hieronder). Het BENG scenario draagt bij aan: -

overstappen van een aardgas gestookte verwarmingsinstallatie op een elektrische installatie; hogere energiezuinigheid en kostenbesparingen op de nutsvoorzieningen; voldoen aan de renovatiestandaard; mogelijkheid om in een later stadium extra zonnepanelen aan te brengen om te voldoen aan ENG of Nul-op-de-Meter. De ruimte op het dak is beperkt.

Het BENG scenario vindt volgens de volgende planning plaats: -

fase 1 (2026): bouwkundige aanpassingen beglazing en deuren en plaatsen energiezuinige installaties; fase 2 (2039): vervangen huidige zonnepanelen door panelen met hoger rendement.

Investering

Terugverdientijd in jaren

Verwachte energiekostenbesparing per jaar

Scenario 1: BENG

€ 190.083

34,8

€ 5.093

Scenario 2: ENG

€ 203.096

18,2

€ 10.824

Scenario 3: Nul-op-deMeter

€ 216.109

14,7

€ 14.395

Niet noodzakelijk uit te voeren in huidig MJOP (reeds ingeplande vervangingen) LED verlichting 2029 Boilers 2025 CV-ketel en pomp 2026 Totaal: LED verlichting 2029 Boilers 2025 CV-ketel en pomp 2026 Totaal: LED verlichting 2029 Boilers 2025 CV-ketel en pomp 2026 Totaal:

€ 38.737 € 2.300 € 6.697 € 47.734 € 38.737 € 2.300 € 6.697 € 47.734 € 38.737 € 2.300 € 6.697 € 47.734

Resterende investering (nog niet in huidig MJOP)

Terugverdientijd in jaren

€ 142.349

27,9

€ 155.362

14,4

€ 168.375

11,7

Opmerking: ENG scenario is in een later stadium te behalen door 20 extra zonnepanelen toe te voegen. Scenario 3, Nul-op-de-Meter, is in een later stadium te behalen door 40 extra zonnepanelen toe te voegen. Gezien de beperkte ruimte op het dak worden deze scenario’s niet geadviseerd.

Advies gymzaal Echteld Voor gymzaal Echteld wordt geadviseerd om met prioriteit te verduurzamen in 2025. Aanleiding vormt het dagelijkse gebruik voor bewegingsonderwijs en verenigingssport, wat vraagt om een betrouwbare klimaatbeheersing. In het verleden zijn in dit gebouw al warmtepompen geplaatst. De luchtbehandelingskast is echter niet aangepast. Ook is de warmtapwatervoorziening is niet aangepast aan het gebruik. Voor gymzaal Echteld wordt geadviseerd om te kiezen voor het BENG scenario (met zonnecollectoren), wat vraagt om een investering van € 190.482 (excl. BTW). Daarbij is nog geen rekening gehouden met verminderingen uit het huidige MJOP (zie toelichting en overzicht hieronder). Het BENG scenario draagt bij aan: -

Het BENG scenario met zonnecollectoren vindt volgens de volgende planning plaats: -

2025: bouwkundige aanpassingen gebouwschil en plaatsen energiezuinige installaties.

Het is van belang om rekening te houden met netcongestie. Om te voorkomen dat de huidige elektriciteitsaansluiting verzwaard moet worden, is ervoor gekozen om een zonneboiler toe te passen en geen doorstroomtoestel. Verder is het belangrijk rekening te houden met onvoorziene prijsstijgingen voor arbeid en materialen, vanwege de onberekenbare wereld van verduurzaming en bijbehorende nutsvoorzieningen. Begrote MJOP vervangingen voor de huidige klimaatbeheersing worden in mindering gebracht op toekomstige, duurzame en energiezuinige maatregelen. Onderstaand een overzicht van duurzame investeringen en niet noodzakelijke maatregelen uit het huidige MJOP. Scenario

Investering

Terugverdientijd in jaren

Verwachte energiekostenbesparing per jaar

Scenario 1: BENG

€ 212.175

49,6

€ 3.847

Scenario 2: BENG +zonnecollectoren

€ 190.482

41,6

€ 4.202

Scenario 3: ENG

€ 290.409

55,4

€ 4.572

Scenario 4: Nulop-de-Meter

€ 572.643

76,5

€ 7.484

Niet noodzakelijk uit te voeren in huidig MJOP (reeds ingeplande vervangingen) LED verlichting 2029: HT warmtepomp 2033: Totaal: LED verlichting 2029: HT warmtepomp 2033: Totaal: LED verlichting 2029: HT warmtepomp 2033: PV-panelen/omv. 2029: Totaal: LED verlichting 2029: HT warmtepomp 2033: PV-panelen/omv. 2029: Totaal:

€ 38.092 € 42.182 € 80.274 € 38.092 € 42.182 € 80.274 € 38.092 € 42.182 € 11.057 € 91.331 € 38.092 € 42.182 € 11.057 € 91.331

Resterende investering (nog niet in huidig MJOP)

Terugverdientijd in jaren

€ 131.901

34,2

€ 110.208

26,2

€ 199.078

43,5

€ 481.312

64,3

Advies De Notenbalk in Opheusden Voor gebouw De Notenbalk wordt geadviseerd om op langere termijn verder te verduurzamen in 2032. De volgende afwegingen spelen hierin een rol: -

het gebouw is al redelijk geïsoleerd en al voorzien van energiezuinige installaties; het gebouw wordt niet intensief gebruikt.

Voor de langere termijn is verdere verduurzaming echter wel mogelijk en kan het energieverbruik nog verder omlaag gebracht worden. Voor het gebouw De Notenbak wordt geadviseerd om verder te verduurzamen in 2032 en te kiezen voor het BENG scenario, wat vraagt om een investering van € 240.544 (excl. BTW). Daarbij is nog geen rekening gehouden met verminderingen uit het huidige MJOP (zie toelichting en overzicht hieronder). Het BENG scenario draagt bij aan: -

hogere energiezuinigheid en kostenbesparingen op nutsvoorzieningen; eigen opwekking van zonne-energie; warmtevoorziening zonder aardgas.

Het BENG scenario is gepland om gelijktijdig met ander planmatig onderhoud uitgevoerd te worden. -

planjaar 2032: bouwkundige aanpassingen gebouwschil en plaatsen van energiezuinige installaties. Dit wordt gecombineerd met schilderwerkzaamheden.

Investering

Terugverdientijd in jaren

Verwachte energiekostenbesparing per jaar

Scenario 1: BENG

€ 240.544

23,3

€ 9.910

Scenario 3: ENG

€ 258.777

20,8

€ 12.048

Scenario 4: Nulop-de-Meter

€ 292.596

€ 14.186

Niet noodzakelijk uit te voeren in huidig MJOP (reeds ingeplande vervangingen) LED verlichting 2040: CV ketel 2041: Totaal: LED verlichting 2040: CV ketel 2041: Totaal: LED verlichting 2040: CV ketel 2041: Totaal:

€ 45.193 € 5.758 € 50.951 € 45.193 € 5.758 € 50.951 € 45.193 € 5.758 € 50.951

Resterende investering (nog niet in huidig MJOP)

Terugverdientijd in jaren

€ 189.593

19,1

€ 207.826

17,2

€ 241.645

17,0

Opmerking: Er is niet gekozen voor het ENG scenario NoM scenario, omdat de daarvoor benodigde aantallen zonnepanelen niet passen op het dak van de Notenbalk.

Advies Het Trefpunt (Filadelfiakerk en Speelotheek) in Kesteren Voor het gebouw Het Trefpunt wordt geadviseerd om niet op korte termijn te verduurzamen. Indien het gebouw echter wel voor de lange termijn wordt doorgeëxploiteerd, dan adviseren wij om te verduurzamen in 2030. De volgende overwegingen spelen hierin een rol: -

het gebouw is strategisch vastgoed en wordt minimaal onderhouden. Alleen noodzakelijk onderhoud wordt uitgevoerd; het gebouw wordt maar enkele uren in de week gebruikt door kerkelijke gemeente Filadelfia en door Speelotheek Kesteren; de gebouwschil is matig geïsoleerd en de installaties zijn niet zeer energiezuinig; De investeringskosten voor verduurzaming zijn hoog en de terugverdientijden lang.

Wij adviseren bij verduurzaming te kiezen voor het ENG scenario, wat vraagt om een investering van € 459.989 (excl. BTW). Daarbij is nog geen rekening gehouden met verminderingen uit het huidige MJOP (zie toelichting en overzicht hieronder). Het ENG scenario draagt bij aan: -

verbetering comfort en vermindering warmteverlies; verbetering luchtkwaliteit in de kerkzaal; hogere energiezuinigheid en kostenbesparingen op de nutsvoorzieningen.

Dit scenario wordt bij voorkeur uitgevoerd in 2030 en omvat: -

bouwkundige aanpassingen gebouwschil, gecombineerd met vervanging van dakbedekking en schilderwerk; plaatsen van energiezuinige installaties; aanbrengen van een ventilatiesysteem in de kerkzaal voor verbeterde luchtkwaliteit; plaatsen van zonnepanelen op het dak.

Investering

Terugverdientijd in jaren

Verwachte energiekostenbesparing per jaar

Scenario 1: BENG

€ 389.250

34,1

€ 9.993

Scenario 2: ENG

€ 459.989

39,1

€ 10.843

Scenario 3: Nul-op-deMeter

€ 492.600

31,5

€ 14.711

Niet noodzakelijk uit te voeren in huidig MJOP (reeds ingeplande vervangingen) CV-ketel 2027: CV-ketel 2028: LED armaturen 2040: Totaal: CV-ketel 2027: CV-ketel 2028: LED armaturen 2040: Totaal: CV-ketel 2027: CV-ketel 2028: LED armaturen 2040: Totaal:

€ 2.338 € 2.338 € 37.446 € 42.122 € 2.338 € 2.338 € 37.446 € 42.122 € 2.338 € 2.338 € 37.446 € 42.122

Resterende investering (nog niet in huidig MJOP)

Terugverdientijd in jaren

€ 347.128

30,4

€ 417.867

35,5

€ 450.478

28,8

Opmerkingen: - BENG scenario: bij dit scenario is geen balansventilatiesysteem opgenomen en wordt uitgegaan van natuurlijke ventilatie. Om voldoende en energiezuinig te kunnen ventileren volgens de eisen uit het bouwbesluit wordt daarom het ENG scenario geadviseerd; - voor het uitvoeren van het NoM scenario te realiseren is plaatsing van 100 zonnepanelen nodig. Dit is niet mogelijk op het dak. Daarom wordt geadviseerd te kiezen voor ENG scenario, waarbij 50 zonnepanelen geplaatst worden; - omdat er veel aanpassingen gedaan moeten worden aan gebouw en installaties en het gebouw gedurende de week niet intensief gebruikt wordt, zijn de terugverdientijden lang.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13748209/1