Bijlage 2 - Nota van beantwoording

Nota van beantwoording - zienswijzen ontwerp Energievisie Neder-Betuwe Opheusden, 9 december 2025

Pagina 1 van 22

1. Zienswijzefase Burgemeester en wethouders van de gemeente Neder-Betuwe hebben op 2 oktober 2025 de ontwerp Energievisie Neder-Betuwe voor inzage vrijgegeven. De ontwerp Energievisie Neder-Betuwe met de bijbehorende stukken heeft van 2 oktober tot en met 14 november ter inzage gelegen. Alle stukken konden gedurende deze periode digitaal worden ingezien via overheid.nl. Binnen genoemde termijn heeft een ieder zienswijzen naar voren kunnen brengen over de Energievisie. De gemeente heeft in totaal 5 zienswijzen ontvangen. 1.1.

Ontvankelijkheid zienswijzen

Naam

Datum

Reclamant 1 – Stichting Gebiedsfonds Neder-Betuwe

22 oktober 2025

Reclamant 2 – Tree Centre Opheusden

21 oktober 2025

Reclamant 3 – De Batouwse

16 oktober 2025

Reclamant 4 – Energie Samen Rivierenland (ESR)

10 november 2025

Reclamant 5 – Stichting Tegenwind Echteld – Lienden

14 november 2025

Pagina 2 van 22

1.2. Toelichting behandeling zienswijzen De ontvangen zienswijzen bevatten meerdere inhoudelijke reacties. Daarom is per sub-reactie de inhoud getoond in een kolom. Hieronder is een voorbeeld gegeven van de kolom en uitgelegd wat in elke cel opgenomen is. Zienswijze reclamant (nummer) – Omschrijving organisatie of woonplaats inwoners Nr

Inhoud

Reactie gemeente

Pagina

Wijziging(en) in de energievisie

Nummer van de reclamant

Hier staat de letterlijke zienswijze door een inwoner of organisatie. Soms bestaat de volledige zienswijze uit meerdere onderwerpen of vragen. Dan is de zienswijze opgedeeld.

Hier staat de reactie van de gemeente NederBetuwe op de zienswijze.

De pagina uit de Energievisie waar de zienswijze betrekking op heeft.

Hier staan eventuele wijzigingen die de gemeente doorvoert in de Energievisie. Toevoegingen of wijzigingen in de tekst van de Energievisie zijn weergegeven in blauw. Verwijderde teksten zijn weergegeven in rood.

Soms bevat de zienswijze persoonsgegevens of informatie waaruit persoonsgegevens zijn af te leiden, of is de informatie iets ingekort voor de leesbaarheid. Deze informatie is in dat geval als volgt weggelaten […]

1.3. Doel van deze nota In deze Nota van beantwoording zienswijzen geeft de gemeente Neder-Betuwe, als bevoegd gezag voor de Energievisie, een reactie op de binnengekomen (inhoudelijke) zienswijzen.

Pagina 3 van 22

2. Beantwoording (inhoudelijke) zienswijzen Zienswijze reclamant 1 – Stichting Gebiedsfonds Neder-Betuwe Nr

Inhoud

Reactie gemeente

Pagina

Wijziging(en) in de energievisie

1.1

Breng §4.3 Energierechtvaardigheid - Financiële participatie uit de ontwerp Energievisie Gemeente Neder-Betuwe in overeenstemming met de Klimaatnota 2021-2025 en de Notitie Opzet Gebiedsfonds van 30 mei 2022.

Wij begrijpen het belang van consistentie. Omdat de Klimaatnota eind 2025 afloopt en wordt opgevolgd door nieuw beleid, is volledige afstemming niet logisch. Wel wordt verduidelijkt dat de systematiek van een onafhankelijk fonds wordt geborgd.

31

Niet van toepassing

31

Toevoeging aan paragraaf 4.3: De Stichting Gebiedsfonds Neder-Betuwe, waarin mede toezicht wordt gehouden door een afgevaardigde van de Gemeente NederBetuwe, is het publieke fonds waarmee inwoners kunnen profiteren van grootschalige energieprojecten van projectontwikkelaars voor de opwek van wind- of zonne-energie, kernenergie en batterijopslagen. Toevoeging aan paragraaf 4.3: Een gebiedsfonds beschikt over een onafhankelijk bestuur. Hierop wordt toegezien in het participatietraject en de besluitvorming bij zonne- wind- en kernenergieprojecten.

1.2

1.3

Voeg aan § 4.3 toe: De Stichting Gebiedsfonds NederBetuwe, waarin mede toezicht wordt gehouden door een afgevaardigde van de Gemeente Neder-Betuwe, is het publieke fonds waarmee inwoners kunnen profiteren van grootschalige energieprojecten van projectontwikkelaars voor de opwek van wind- of zonne-energie, kernenergie en batterijopslagen.

Voeg aan § 4.3 en de Financiële participatie (Bijlage C) toe: Een gebiedsfonds beschikt over een onafhankelijk bestuur zoals vastgelegd in Klimaatnota 2021-2025. Hierop wordt toegezien in het participatietraject en de besluitvorming bij zonne- wind- en kernenergieprojecten.

De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp. Dit past binnen de beoogde systematiek en wordt toegevoegd. De zienswijze leidt tot een aanvulling op het ontwerp.

Dit past binnen de beoogde systematiek en wordt toegevoegd. Er vindt geen verwijziging plaats naar de klimaatnota, want deze vervalt op het moment van vaststelling van de Energievisie. De zienswijze leidt tot een aanvulling op het ontwerp.

31

In bijlage C (de leidende principes) geen wijzigingen aangebracht omdat dit niet past bij de aard en het doel van deze bijlage.

Pagina 4 van 22

Pagina 5 van 22

Zienswijze reclamant 2 – Tree Centre Opheusden Nr

Inhoud

Reactie gemeente

Pagina

Wijziging(en) in de energievisie

2.1

Wij waarderen dat de Energievisie oog heeft voor de belangrijke rol van de landbouw in de lokale economie en het landschap van Neder-Betuwe. Met name de vermelding van de laanboomteelt als één van de pijlers van deze sector onderstreept het belang van een zorgvuldig en realistisch energiebeleid voor dit gebied.

Wij waarderen de erkenning. De laanboomteelt is een essentieel onderdeel van de economische en landschappelijke identiteit van Neder-Betuwe. Deze waardering blijft onverkort aanwezig, ook na de vaststelling van de Energievisie.

nvt

geen

nvt

geen

De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp. 2.2

In de ontwerptekst wordt gesteld dat “in de toekomst in de laanboom- en fruitteelt verregaande robotisering zal hebben plaatsgevonden” en dat “de sector qua oppervlakte gekrompen zal zijn vanwege nieuwe innovaties waardoor minder grond nodig is.” Wij willen benadrukken dat deze veronderstelling niet aansluit bij de huidige en verwachte ontwikkelingen binnen de laanboomteelt. Robotisering draagt vooral bij aan arbeidsverlichting en kwaliteitsverbetering, maar niet tot significante krimp van teeltoppervlakte. De vraag naar laanbomen blijft structureel hoog, zowel nationaal als internationaal, mede door klimaatadaptatie, vergroening van steden en biodiversiteitsdoelen. De sector blijft daardoor juist een stabiele of licht groeiende economische pijler binnen de gemeente. Wij verzoeken daarom om deze passage te herformuleren zodat deze beter aansluit bij de feitelijke ontwikkelingen en toekomstverwachtingen van de laanboomteelt.

Wij begrijpen de zorg dat de in de ontwerptekst beschreven krimp van het teeltoppervlak niet aansluit bij de huidige ontwikkelingen in de laanboomteelt. Tegelijk is het belangrijk om te benadrukken dat dit scenario afkomstig is uit de Toekomstvisie Neder-Betuwe 2050. De Energievisie vormt een uitwerking van die Toekomstvisie en volgt de daarin vastgestelde toekomstbeelden. Om die reden wordt deze tekst niet aangepast in de Energievisie. Wel benadrukken wij (ook in lijn met de Toekomstvisie) dat het gaat om een scenario voor 2050, niet om een voorspelling. De Energievisie legt geen beleidskeuzes vast die uitgaan van krimp van de laanboomteelt.

Pagina 6 van 22

Concrete beleidsvorming vindt plaats mede op basis gesprekken met de sector. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp. 2.3

2.4

In de Energievisie wordt de landbouwsector als geheel behandeld, maar het is belangrijk onderscheid te maken tussen energie-intensieve agrarische subsectoren en de plantaardige teelten zoals de laanboomteelt. Boomkwekerijen hebben een relatief laag energieverbruik, vooral doordat: • er niet gekoeld wordt, in tegenstelling tot de fruitsector; • verwarmingsinstallaties slechts zeer beperkt worden gebruikt; • bedrijfsactiviteiten grotendeels in de open lucht plaatsvinden. Wij verzoeken daarom om de boomteeltsector in het beleid niet gelijk te stellen aan energie-intensievere agrarische bedrijven, zodat proportionaliteit in toekomstige maatregelen wordt geborgd. De ontwerptekst vermeldt dat de gemeente gaat “onderzoeken hoe agrarische ondernemers kunnen worden gestimuleerd dan wel verplicht om hun daken te benutten voor zonnepanelen.” Wij willen met nadruk aangeven dat verplichtend beleid voor agrarische bedrijven onwenselijk is. Veel kwekerijen beschikken over verouderde loodsen of schuren die constructief niet geschikt zijn voor zware PV-installaties. Daarnaast kampt de regio met structurele netcongestie, waardoor het verplicht plaatsen van zonnepanelen in de praktijk niet uitvoerbaar is.

Wij pleiten daarom voor: • een vrijwillige stimuleringsaanpak gericht op haalbaarheid en maatwerk; • afstemming met ondernemers over technische geschiktheid, netcapaciteit en financiële haalbaarheid;

Dit is een terechte opmerking. De Energievisie is te generiek geweest in de beschrijving van energiegebruik binnen de landbouw. De gemeente vult de visie aan met een expliciete duiding van het lage energieverbruik in de laanboomteelt.

14

Toegevoegd: Ten opzichte van andere agrarische sectoren heeft de laanboomteelt een laag energieverbruik omdat in deze sector niet gekoeld en slechts beperkt verwarmd wordt en de activiteiten grotendeels in de open lucht plaatsvinden.

14

Toegevoegd: Dit omvat het installeren van zonnepanelen op de daken van kwekerijen, mits de constructie hiervoor geschikt is, en het gebruik van windenergie om de energiebehoeften van de bedrijven te dekken.

36

Binnen de landbouwsector ligt er nog veel onbenut dakoppervlak voor het plaatsen van zonnepanelen. Net als bij de industrie gaan we samen met de sector onderzoeken hoe we de agrarische ondernemers kunnen stimuleren dan wel verplichten om deze

De zienswijze leidt tot een aanvulling op het ontwerp.

Wij erkennen dat sommige agrarische gebouwen constructief niet geschikt zijn voor zonnepanelen en dat netcongestie op dit moment een beperkende factor kan zijn. De zienswijze leidt tot een aanvulling op het ontwerp.

Pagina 7 van 22

• ondersteuning via subsidies of collectieve projecten in plaats van verplichtingen.

2.5

De laanboomteelt is een duurzame en toekomstgerichte sector die zelf actief werkt aan verdere verduurzaming — onder andere via water- en bodemprojecten, biodiversiteitsmaatregelen en energieefficiëntie. Wij vragen de gemeente om dit te erkennen in de Energievisie en in te zetten op samenwerking en stimulering, in plaats van verplichtingen die de vitaliteit van deze belangrijke sector kunnen belemmeren.

Wij onderschrijven de samenwerking en waarderen de actieve en constructieve rol van de sector.

5.

daken te benutten. Daarbij houden we vanzelfsprekend rekening met de beperkingen a.g.v. netcongestie en de geschiktheid van de constructie van het dak. Zie wijziging bij 2.4

De zienswijze leidt tot een aanvulling op het ontwerp.

Pagina 8 van 22

Zienswijze reclamant 3 – De Batouwse Nr

Inhoud

Reactie gemeente

Pagina

Wijziging(en) in de energievisie

3.1

Wel willen we hierbij aangeven dat we met enige zorg kennis hebben genomen van het voornemen om het zoekgebied voor windenergie aan te passen. Juist in het licht van de gezamenlijke regionale opgave vinden we het belangrijk om bestaande zoekgebieden zorgvuldig te behouden. Het blijft voor ons onduidelijk hoe de aanpassing van het zoekgebied voor windenergie Midden-Betuwe – waarbij het gebied ten noorden van de A15 tussen Dodewaard en Zetten in lijn wordt gebracht met het besluit van de gemeente Overbetuwe – zich verhoudt tot het RES-bod van Neder-Betuwe binnen de RES Rivierenland. In de visie is niet goed terug te vinden hoe deze wijziging invloed heeft op het realiseren van het RES-bod. We ontvangen hierover graag meer inzicht, zodat duidelijk wordt wat de implicaties zijn voor de invulling het bod binnen de RES-1.0.

Wij begrijpen de behoefte aan duidelijkheid. De verkleining volgt uit afstemming met het zoekgebied in Overbetuwe en zorgt voor een eenduidig ruimtelijk kader. De Energievisie maakt – net als de RES – geen concrete locatiekeuzes, maar werkt met richtinggevende zoekgebieden. Wij hebben gekeken naar de gevolgen voor het RES-bod 1.0. Onze conclusie is dat:  het RES-bod haalbaar blijft binnen de resterende zoekgebieden;  De RES-bijdrage van het windpark Echteld-Lienden behaald wordt (zie antwoord 4.2);  meerdere zonneprojecten (ook aanvullend op het RES bod 1.0) die in voorbereiding zijn in de realisatie worden meegenomen;  toekomstige optimalisatie van bestaande installaties aanvullende ruimte biedt. Hieruit leiden wij af dat de minimale verkleining van het zoekgebied niet leidt tot onuitvoerbaarheid van het RES-bod.

17

Ondanks de verkleining van het zoekgebied voor windmolens, is de verwachting dat in 2030 de grootschalige opwek van hernieuwbare elektriciteit in Neder-Betuwe voldoet aan in lijn met het RES-bod. Het RES-bod blijft daarmee uitvoerbaar.

De zienswijze leidt tot een aanvulling op het ontwerp.

Pagina 9 van 22

3.2

Ook hebben we op dit moment geen duidelijk beeld van het aandeel van het Windpark Echteld–Lienden binnen dat RES-bod. Zou je daar wat meer inzicht in kunnen geven, zodat helder wordt hoe dit past binnen de regionale afspraken en de verdeling van de opwek in de energiemix binnen de gemeente?

Het windpark Echteld–Lienden maakt wanneer gerealiseerd onderdeel uit van de totale lokale opwekcapaciteit (zie antwoord 4.2).

nvt

geen

Omdat de Energievisie geen projectbesluiten neemt maar een strategisch kader biedt, is de precieze bijdrage van afzonderlijke projecten niet bepalend voor de beleidsrichting. Wel weegt het windpark mee in de realisatie van het RES-bod 1.0 en past het binnen de zoekgebieden en ruimtelijke kaders zoals opgenomen in de Energievisie. Daarnaast benadrukken wij dat het project zijn eigen participatie-, vergunning- en toetsingsprocedures doorloopt, los van de vaststelling van de Energievisie. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp.

Pagina 10 van 22

Zienswijze reclamant 4 – Energie Samen Rivierenland (ESR) Nr

Inhoud

Reactie gemeente

Pagina

Wijziging(en) in de energievisie

4.1

Met zorg hebben wij kennisgenomen van het voornemen om het zoekgebied voor windenergie ten noorden van de A15 bij Dodewaard te schrappen, om dit in lijn te brengen met het besluit van de gemeente Overbetuwe. Wij constateren dat deze aanpassing directe gevolgen kan hebben voor het realiseren van het RES-bod van Neder-Betuwe binnen de RES Rivierenland. De Energievisie biedt hierover onvoldoende duidelijkheid. Wij verzoeken de gemeente daarom om meer inzicht te verschaffen in de effecten en consequenties van deze wijziging op de invulling van het RES-bod. Daarnaast benadrukken wij dat er zeer spaarzaam moet worden omgegaan met bestaande zoekgebieden, juist omdat nu al een tekort wordt voorzien aan lokaal opgewekte duurzame energie. Daarbij vormt windenergie een essensieel onderdeel van een gebalanceerde energiemix. Het inperken van bestaande zoekgebieden voor wind belemmert het streven naar een robuust, toekomstbestendig en betaalbaar energiesysteem en bemoeilijkt het behalen van de regionale doelstellingen.

De keuze om het noordelijke deel van het zoekgebied te schrappen vloeit voort uit de afstemming met het zoekgebied in de gemeente Overbetuwe, die dit noordelijke gebied aan haar zijde van de gemeentegrens heeft laten vervallen. Een gezamenlijk en consistent ruimtelijk kader binnen Rivierenland vraagt om dergelijke afstemming.

nvt

Geen

Wij benadrukken dat:  de Energievisie géén locatiebesluiten neemt maar werkt met richtinggevende zoekgebieden;  de regionale afspraken binnen de RES leidend blijven en het RES‑bod 1.0 volgens ons haalbaar blijft (zie ook antwoord 3.1);  windenergie een belangrijke pijler blijft in de regionale energiemix. Het vervallen van het noordelijke deel betekent dus niet dat wij afzien van ons RES-bod, maar dat het ruimtelijke kader is aangepast op basis van regionale samenhang, ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp.

Pagina 11 van 22

4.2

Verder vragen wij om transparantie over de rol en bijdrage van Windpark Echteld–Lienden binnen het RES-bod, zodat de balans tussen bestaande en nieuwe opwek helder wordt.

Het is cruciaal om te benadrukken dat de provincie Gelderland het volledige bevoegd gezag heeft en een provinciaal projectbesluit voor Windpark Echteld–Lienden heeft vastgesteld.

Nvt

Geen

In het projectbesluit van de provincie staat het volgende beschreven: “De provincie heeft niet gekozen voor een windpark bestaande uit acht windturbines zoals voorgesteld in de scenario’s omdat dit park met acht windturbines de opwekdoelstelling uit de RES 1.0 in gemeente Buren of gemeente Neder-Betuwe zou overschrijden. Het standpunt van de provincie is dat moet worden voldaan aan de opwekdoelstelling uit de RES 1.0 (van 0,14 TWh/jaar), maar niet meer dan dat. Om die reden is gekozen voor een opstelling met zeven windturbines. Vattenfall heeft berekend dat de gemiddelde opwekcapaciteit van een windturbine 0,0175 TWh/jaar is. De opwekdoelstelling voor het VKA met 7 windturbines is hierdoor aangepast naar 0,1225 TWh/jaar. Daarmee behaalt het VKA de opwekdoelstelling van de RES1.0 niet. Dit is aanvaardbaar geacht, ook omdat gemeente Buren de lagere energieopwek compenseert met de opwek van zonne-energie.”

Pagina 12 van 22

Daarnaast goed om te benoemen dat de energievisie geen uitspraken doet over de doorgang van individuele projecten. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp. 4.3

Nederland kent al geruime tijd een beleidskader waarin de overheid zich vooral richt op kerntaken en de verzorgingsstaat wordt afgebouwd. Daardoor is ruimte ontstaan voor marktpartijen enerzijds en ondernemende burgers anderzijds. In de praktijk beschikken overheid en grote marktpartijen echter over meer schaal, middelen en organisatiekracht dan individuele burgers, wat leidt tot een onevenwichtige machtsverhouding. In dit krachtenveld is behoefte aan wat wij de “derde weg” noemen: de route van ondernemende burgers die zich verenigen om actief bij te dragen aan de ontwikkeling van hun eigen samenleving en leefomgeving. Deze groep bestaat uit inwoners die tijd, kennis en middelen investeren om hun directe omgeving duurzamer, leefbaarder en toekomstbestendig te maken. Binnen de energietransitie komt dit tot uitdrukking in lokale energiecoöperaties, waarin burgers zich organiseren om projecten voor duurzame energieopwekking in eigen hand te nemen. ESR helpt deze ondernemende burgers zich te organiseren, vertegenwoordigt hun belangen regionaal en bevordert samenwerking tussen burgers, overheid en markt. De “derde weg” is daarmee geen tegenbeweging, maar een aanvullende maatschappelijke kracht die bruggen slaat tussen die

Wij erkennen de waarde van de “derde weg” en de rol van energiecoöperaties als maatschappelijke motor in de energietransitie. De zorgen van ESR worden begrepen. Tegelijk is het belangrijk onderscheid te maken tussen strategische keuzes in de gemeentelijke Energievisie en projectbesluiten en afwegingen op projectniveau.

nvt

Geen

Het wegvallen van het noordelijke zoekgebied is geen inhoudelijke keuze tegen coöperatieve projecten. Coöperaties blijven volledig welkom binnen de overige zoekgebieden, binnen zon‑ en windprojecten en binnen warmte‑initiatieven. Ook bij projecten onder een provinciaal project-besluit vinden wij de samenwerking met lokale energiecoöperaties belangrijk. Wij blijven ons daar onverkort voor inzetten.

Pagina 13 van 22

4.4

burgers, overheid en markt. ESR ziet het als haar taak om deze ontwikkeling te versterken en te verankeren. Het schrappen van het noordelijke deel van het zoekgebied bij Dodewaard raakt direct aan deze derde weg: coöperaties als De Batouwse en Betuwewind, die met lokale inwoners plannen hebben ontwikkeld, worden hierdoor zowel financieel als maatschappelijk benadeeld. Dit ondermijnt het vertrouwen van burgers in het lokale bestuur en in de energietransitie als geheel. Energie Samen Rivierenland ondersteunt de koers van de Energievisie richting een duurzame, lokale en toekomstbestendige energievoorziening. Tegelijkertijd vragen wij nadrukkelijk aandacht voor: • consistent beleid, • transparantie in de RES-bijdrage, • heroverweging van het inperken van het zoekgebied, en • een stevige borging van lokale zeggenschap en eigenaarschap.

De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp.

Wij erkennen en waarderen de betrokkenheid van Energie Samen Rivierenland (ESR). De Energievisie sluit aan op de Toekomstvisie NederBetuwe 2050, de RES Rivierenland 1.0 en provinciale beleidskaders en vormt daarmee een samenhangend en voorspelbaar beleidskader. Wij blijven daarmee actief werken aan de energietransitie. De aanpassing van het noordelijke zoekgebied is het resultaat van regionale afstemming met het zoekgebied in gemeente Overbetuwe, die het aangrenzende gebied aan haar zijde heeft laten vervallen. Dit besluit is daarmee geen koerswijziging maar een noodzakelijke stap om een consistent ruimtelijk regime te behouden binnen het Rivierenland.

Nvt

Geen

Het RES-bod achten wij haalbaar. De vraag om heroverweging van de beperking van het zoekgebied is begrijpelijk, maar wij handhaven deze keuze omdat afwijkende

Pagina 14 van 22

ruimtelijke kaders aan weerszijden van de gemeentegrens onwenselijk en onuitvoerbaar zijn en daarmee realisatie van de RES-opgave in de weg zou staan. Tot slot delen wij het uitgangspunt van lokale betrokkenheid volledig. Bij projecten met gemeentelijk bevoegd gezag hanteren wij minimaal 50% lokaal eigendom als leidraad. De gemeente blijft lokale energiecoöperaties actief ondersteunen bij het ontwikkelen en vormgeven van initiatieven. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp.

Zienswijze reclamant 5 – Stichting Tegenwind Echteld – Lienden Nr

Inhoud

Reactie gemeente

Pagina

5.1

De gemeente stelt in de ontwerp Energievisie dat er sprake is geweest van een zorgvuldig participatieproces. Er wordt verwezen naar bijeenkomsten met partijen zoals Thius, Liander, het Energieloket, Regio Rivierenland en ondernemers. De werkelijkheid is echter dat omwonenden – de mensen die het meest geraakt worden door dit beleid – op geen enkel moment zijn geïnformeerd of betrokken. De Energievisie vermeldt:

Het is belangrijk onderscheid te maken tussen participatie bij beleidsvorming en participatie bij concrete projecten. Voor de Energievisie is aangesloten bij reeds eerder doorlopen participatieprocessen, waaronder:  de Klimaatnota 2021– 2025, waarin inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers hebben meegepraat over het

4

Wijziging(en) in de energievisie Toegevoegd: Daarnaast bouwt deze Energievisie voort op de participatieprocessen die de afgelopen jaren binnen de gemeente zijn doorlopen. Bij het opstellen van de Klimaatnota 2021–2025, de Transitievisie Warmte (2022), en gebiedsgerichte energieprojecten zijn inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, energiecoöperaties, netbeheerders en andere belanghebbenden betrokken. De

Pagina 15 van 22

“De ter inzage legging is daarmee een sluitstuk op het participatieproces, via een zienswijze kunnen belanghebbenden een reactie geven.” Wij constateren dat dit participatieproces in de praktijk niet heeft plaatsgevonden voor burgers. Niemand in onze achterban – bestaande uit tientallen huishoudens in Echteld, Lienden en IJzendoorn – is benaderd, uitgenodigd of geïnformeerd. Ook de communicatie rondom de ter inzage legging is onvoldoende. De gemeente stelt dat er bekendheid is gegeven via een bericht in de Staatscourant, het Gemeentenieuws en de gemeentelijke website. Wij vragen de gemeente concreet aan te tonen wanneer en waar dit bericht is gepubliceerd. Bij navraag bij de gemeente is zelfs bevestigd dat er géén publicatie in het Gemeentenieuws heeft plaatsgevonden. Daarmee is de wettelijke plicht tot adequate bekendmaking en de belofte van “transparante participatie” niet nagekomen.





lokale klimaat- en energiebeleid; de Transitievisie Warmte 2021 (TVW), waar intensief met inwoners, netbeheerders en partners is gesproken over warmtetransitie en toekomstscenario’s; participatietrajecten rond grootschalige energieprojecten zoals zonneparken en de initiatiefprocedures voor windprojecten, waaronder het initiatief Echteld– Lienden.

Deze eerder opgehaalde input vormt de basis voor de Energievisie. Omdat de Energievisie een beleidsdocument op strategisch niveau is en geen locaties aanwijst, kent deze fase geen uitgebreide gebiedsparticipatie. De formele inspraak vindt plaats via de terinzagelegging, waarin iedereen een zienswijze kan indienen.

waarden, zorgen en aandachtspunten die in deze trajecten naar voren kwamen, vormen een belangrijk fundament voor de uitgangspunten van deze Energievisie. Daarnaast sluit deze Energievisie aan op de Toekomstvisie Neder-Betuwe 2050. In deze strategische visie is mede op basis van brede participatie vastgelegd hoe de gemeente zich ruimtelijk, economisch en maatschappelijk wil ontwikkelen richting 2050. De toekomstbeelden, scenario’s en uitgangspunten uit de Toekomstvisie vormen daarom het richtinggevende kader voor deze Energievisie. Hiermee wordt geborgd dat de keuzes in de energietransitie passen binnen de lange termijn koers van de gemeente. Door zowel de eerdere participatieprocessen als de Toekomstvisie te combineren, vormt de Energievisie een logisch en samenhangend vervolg op wat in de afgelopen jaren is opgehaald.

Wat betreft de bekendmaking: de terinzagelegging van de ontwerpEnergievisie is op 2 oktober 2025 voor een periode van 6 weken gepubliceerd in het Gemeenteblad (digitaal, via overheid.nl, Gemeenteblad 2025, 426895).

Pagina 16 van 22

Wij benadrukken dat belanghebbenden bij concrete projecten altijd intensief worden betrokken via participatie- en omgevingsdialoog. De zienswijze leidt tot een aanvulling op het ontwerp. 5.2

De ontwerp Energievisie gaat uit van een breed draagvlak voor de energietransitie en stelt dat de visie “handelingsperspectief biedt en betrokkenheid vergroot”. In werkelijkheid is het tegenovergestelde waar. Het vertrouwen in de overheid is ernstig geschaad, mede door de ervaringen rond het Windpark Echteld-Lienden. Veel inwoners ervaren dat besluiten al genomen zijn voordat zij gehoord worden. Er heerst diepe onrust en boosheid over de manier waarop grote energieprojecten worden doorgedrukt, zonder dat omwonenden eerlijk zijn geïnformeerd of daadwerkelijk invloed hebben kunnen uitoefenen. De impact van dergelijke projecten is enorm:  aantasting van landschap en leefomgeving;  ernstige geluidsoverlast en slagschaduw;  waardedaling van woningen;  verstoring van rust, gezondheid en welzijn;  verlies van vertrouwen in overheid en bestuur. De Stichting Tegenwind Echteld-Lienden benadrukt dat draagvlak niet kan worden gecreëerd door participatie achteraf, maar alleen door eerlijke inspraak vooraf.

Wij begrijpen de zorgen die in de zienswijze worden benoemd. De Energievisie stelt echter niet dat er op dit moment sprake is van breed draagvlak; wij formuleren een doelstelling om het draagvlak en de betrokkenheid in de komende jaren te vergroten.

4

geen

De Energievisie is een strategisch beleidsdocument en neemt geen besluiten over concrete projectlocaties. Effecten op de leefomgeving, zoals geluid, slagschaduw, landschap en gezondheid, worden niet in de Energievisie beoordeeld. Deze worden altijd per individueel project onderzocht via wettelijk verplichte milieu-afwegingen en participatie met omwonenden. De ervaringen rondom eerdere initiatieven (waaronder het provinciaal projectplan bij

Pagina 17 van 22

Echteld–Lienden) nemen wij daarbij nadrukkelijk mee. Wij blijven ons inzetten voor zorgvuldige participatie, transparante communicatie en een goede dialoog met inwoners. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp. 5.3

De gemeente Neder-Betuwe heeft eerder een motie aangenomen waarin werd uitgesproken te willen wachten op de nieuwe landelijke normen voor windenergie, alvorens nieuwe initiatieven te overwegen. Ook in de gemeentelijke reactie op het principeverzoek van Vattenfall zijn duidelijke voorwaarden geformuleerd, gericht op bescherming van omwonenden en milieu. Het is dan ook onbegrijpelijk dat de ontwerp Energievisie nu ruimte laat voor verdere ontwikkeling van grootschalige wind- of zonneparken, terwijl:  er nog geen nieuwe landelijke normen zijn vastgesteld;  de volksgezondheid en natuurwaarden niet zijn gegarandeerd;  de draagvlakproblematiek onverminderd groot is. De gemeente heeft een zorgplicht om haar inwoners te beschermen tegen onevenredige schade aan gezondheid, welzijn en woonkwaliteit. Door deze verantwoordelijkheid te negeren, handelt de gemeente niet in overeenstemming met haar eigen uitgangspunten en Toekomstvisie 2050.

Wij begrijpen de zorg die in de zienswijze wordt geuit over de landelijke normen voor windturbines. De ontwerpEnergievisie doet echter geen uitspraken over de plaatsing van windturbines op specifieke locaties, en neemt dus ook geen besluiten die afhankelijk zijn van de nieuwe landelijke normen. De Energievisie geeft uitsluitend een strategische richting voor de energiemix en werkt met zoekgebieden, zonder dat in deze fase wordt bepaald of, waar en hoeveel turbines daadwerkelijk kunnen worden gerealiseerd.

nvt

geen

De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp.

Pagina 18 van 22

5.4

De energietransitie is belangrijk, maar moet haalbaar, betaalbaar en maatschappelijk verantwoord zijn. De huidige koers – gericht op grootschalige winden zonnevelden – leidt juist tot verdeeldheid, schade en verlies van vertrouwen. Wij pleiten voor een realistische en toekomstbestendige koers, waarin de nadruk ligt op:  versterking van het energienetwerk en infrastructuur (kabels, opslag en netcapaciteit);  stimulering van lokale, kleinschalige initiatieven met maatschappelijk draagvlak;  benutting van innovatieve oplossingen zoals Small Modular Reactors (SMR’s), bijvoorbeeld op industrieterreinen zoals Dodewaard. De provincie Gelderland heeft reeds een verkenning uitgevoerd waaruit blijkt dat NederBetuwe als kansrijk naar voren komt voor een SMR. Dat is de weg van de toekomst – veilig, stabiel en zonder landschappelijke en sociale ontwrichting.

Wij erkennen dat nieuwe technologische ontwikkelingen, zoals SMR’s, op de langere termijn een rol kunnen spelen in de nationale energievoorziening. SMR’s zijn echter geen onderdeel van de regionale of lokale energieopgave richting 2030, zoals deze in de RES Rivierenland 1.0 is vastgesteld. De RES-opgave is wettelijk gebonden aan 2030 en richt zich op energiebronnen die op korte en middellange termijn realiseerbaar zijn. Op dit moment zijn SMR’s in Nederland nog in onderzoeks- en ontwikkelfase. Er zijn geen locaties aangewezen, geen vergunningen verleend en geen nationale besluitvorming die realisatie vóór 2035–2040 mogelijk maakt. Daardoor kunnen SMR’s geen bijdrage leveren aan de huidige RES-doelstellingen en bieden zij geen alternatief voor de lokale opgave in de periode waarvoor de Energievisie is opgesteld. De Energievisie kiest daarom voor een realistische en uitvoerbare energiemix, gebaseerd op bronnen die binnen de komende tien jaar beschikbaar en toepasbaar zijn: zon, wind, warmte en energiebesparing. Daarbij blijft ruimte bestaan om in de toekomst nieuwe technologieën, waaronder mogelijk SMR’s, te betrekken

nvt

geen

Pagina 19 van 22

zodra deze technisch, maatschappelijk en ruimtelijk haalbaar zijn. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp. 5.5

De Betuwe is een waardevol en kwetsbaar gebied, rijk aan biodiversiteit en kenmerkend voor zijn open landschap. In de omgeving van Echteld, Lienden en IJzendoorn komen talloze vogelsoorten voor die jaarrond beschermd zijn, waaronder soorten die op de Rode Lijst staan. Het gaat hierbij onder meer om:  Steenuil  Wespendief  Boomvalk Daarnaast broeden en foerageren hier veel weidevogels, met name in het gebied bij buurtschap de Pottum, zoals de Wulp en de Kievit. De aanwezigheid van deze soorten brengt wettelijke verplichtingen met zich mee op grond van de Wet natuurbescherming. De gemeente dient bij het opstellen van beleid zoals de Energievisie rekening te houden met het behoud van leefgebieden, rustzones en foerageergebieden van beschermde soorten. Het opnemen van ruimte voor grootschalige energieopwekking in deze waardevolle gebieden is in strijd met het voorzorgsbeginsel en ondermijnt de biodiversiteit die juist de identiteit van de Betuwe vormt. De Stichting Tegenwind Echteld-Lienden verzoekt de gemeente dan ook om deze natuurwaarden

Wij delen het belang van biodiversiteit en natuurwaarden. Dit sluit volledig aan op onze Omgevingsvisie Neder-Betuwe, waarin het versterken van biodiversiteit en landschappelijke kwaliteit een centrale positie heeft en op het Landschapsontwikkelplan dat richting geeft aan een zorgvuldige ruimtelijke inpassing.

nvt

geen

Omdat de Energievisie een strategisch document is, worden effecten op soorten en leefgebieden niet in deze fase onderzocht. Dat gebeurt altijd per project, via de wettelijke toetsing op grond van de Wet natuurbescherming (nu onderdeel van de Omgevingswet). Hierbij wordt beoordeeld of projecten ecologisch toelaatbaar zijn, welke mitigatie of compensatie verplicht zijn en of vergunningverlening mogelijk is. De bescherming van natuurwaarden is daarmee wettelijk geborgd.

Pagina 20 van 22

5.6

expliciet te erkennen en te beschermen in de Energievisie.

De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp.

Stichting Tegenwind Echteld-Lienden verzoekt de gemeente Neder-Betuwe om: 1. De ontwerp Energievisie niet in huidige vorm vast te stellen; 2. Eerst een transparant participatieproces te organiseren waarin omwonenden daadwerkelijk worden betrokken; 3. De participatie- en communicatiefouten te erkennen en te herstellen; 4. In de uiteindelijke Energievisie helder vast te leggen dat er geen grootschalige windof zonneprojecten worden ontwikkeld zolang draagvlak, gezondheidseffecten, natuurwaarden en milieugevolgen niet deugdelijk zijn onderzocht; 5. Te kiezen voor innovatieve, veilige en draagvlakgerichte alternatieven zoals SMR-technologie en versterking van het energienetwerk; 6. De aanwezige natuur- en vogelwaarden structureel te beschermen als randvoorwaarde voor elk toekomstig energiebeleid.

Wij begrijpen dat er zorgen leven en dat de indiener daarom vraagt de Energievisie niet vast te stellen. De Energievisie maakt echter geen keuzes over concrete locaties voor wind- of zonneprojecten en neemt ook geen projectbesluiten. Het document geeft uitsluitend een strategische koers voor de energietransitie in Neder-Betuwe in lijn met de Toekomstvisie 2050, de RES Rivierenland en de provinciale kaders. Alle concrete projecten of het nu gaat om wind, zon of warmte doorlopen afzonderlijke wettelijke procedures met verplichte participatie, milieueffectonderzoek en toetsing aan de Omgevingswet en natuurwetgeving. In die procedures wegen wij belangen van omwonenden, landschap, natuur en leefomgeving zorgvuldig af. Het niet vaststellen van de Energievisie zou betekenen dat de gemeente zonder richtinggevend kader de komende jaren keuzes moet maken, terwijl de regionale en landelijke opgaven, beleidstrajecten en investeringsprogramma's

nvt

geen

Pagina 21 van 22

onverkort doorlopen en worden versneld. Wij achten dat niet wenselijk. De zienswijze leidt niet tot aanpassing van het ontwerp.

Pagina 22 van 22