Bijlage 2 bij de toelichting - Beeldkwaliteitrichtlijn

BEELDKWALITEIT RICHTLIJNEN

BONEGRAAF-OOST 1

COLOFON buro Ontwerp & Omgeving P3449.01

A15

formaat: A4 (liggend) bezoekadres: Velperweg 157 6824 MB Arnhem correspondentieadres: Postbus 2033 6802 CA Arnhem T: 026-4432663 I: www.ontwerpenomgeving.nl E: info@ontwerpenomgeving.nl

F A

einsteinstraat

D

BONEGRAAF-OOST

INLEIDING

B C

Bonegraaf-Oost is gelegen tussen de Rijksweg A15, het bestaande bedrijventerrein Bonegraaf aan de westzijde, de bestaande bebouwde kom met sportvelden en woningen van de kern Dodewaard ten zuiden van het plangebied en het landelijk gebied richting Overbetuwe. Voor het gebied is in samenspraak met gemeente en initiatiefnemers een plan ontwikkeld voor de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein.

Het plangebied bestaat feitelijk uit 3 delen:

Om de beoogde kwaliteitsdoelstellingen voor het terrein te concretiseren is voorliggende beeldkwaliteitrichtlijn opgesteld. De richtlijn vormt daarmee het toetsingskader voor omgevingsvergunningen en de inrichting van het bedrijventerrein. De beeldkwaliteitrichtlijn gaat in op de volgende aspecten:

B. een bosperceel, met veelal hoge populieren en op enkele plekken onderbegroeiing, de bomen staan in 9 rijen met een onderlinge afstand van circa 5-6 meter en zijn noord-zuid georiënteerd;

-

Zone A15 – bebouwing en openbare ruimte; Bedrijfsbebouwing op het bedrijventerrein; Groene omzoming bedrijventerrein; Centrale as; Biodivers bosperceel; Parkeren en opslag.

In voorliggend document wordt ten eerste het plangebied Bonegraaf Oost nader uiteengezet, waarna wordt ingegaan op de hoofdlijnen van het ontwerp voor het bedrijventerrein. Het ontwerp wordt uiteindelijk geduid op een drietal thematische kaarten, waarna in het laatste deel de beeldkwaliteitrichtlijnen ten aanzien van de eerdere genoemde aspecten worden behandeld. Dit zowel in algemene tekst, puntsgewijze richtlijnen alsmede referentiebeelden.

A. een perceel (grasland) ten oosten van het bestaande bedrijventerrein en ten noorden van sportpark De Eng;

C. een agrarisch perceel ten westen van het bosperceel en ten noorden van het bestaande woongebied bij de straten Gieser Wildeman (D) en Brederode (E). Opvallend aan de verkaveling is de noord-zuid richting, waarbij de noordelijke watergang met knik (F) iets van de historie laat zien. Die historie laat een slagenverkaling in noord-zuidrichting onderbroken door een watergang (leigraaf-wetering) in oost-westrichting. Op de navolgende pagina's wordt de huidige situatie inzichtelijke gemaakt en wordt de ontwikkeling van plan, zoals ontwikkeld met gemeente en initiatiefnemers weergegeven. Tevens wordt het idee achter het plan toegelicht, waarbij de historie als inspiratie is gebruikt.

E

3

1

2

3

4

5

6

situatie

8

7

5 6

7

4

8

2 1

3

ontwikkeling Deze principes zijn vertaald in het kaartbeeld hieronder en zullen vervolgens nader worden toegelicht. In hoofdstuk 4 wordt dit vertaald naar uitgangspunten op kavelniveau. 2.2.1 Kaartbeeld

Het kaartbeeld dat van de structuurschets is als volgt:

1

2

3

4

De structuurschets in beeld (rechts als transparant over het bestaande gebied)

2.3STRUCTUURSCHETS MODEL Leidende principes voor de herstructurering van Bonegraaf-Oost SCHETSONTWERP ONTWERP 2.3.1 Zichtlocatie langs de A15 / beeldkwaliteit

De ligging aan de A15 moet worden gezien en benut als kans om toekomstige bedrijven te ‘etaleren’. Het is van belang deze zichtlocatie er verzorgd uitziet. Uiteraard geldt dat voor het hele bedrijventerrein, maar voor de delen langs de A15 in het bijzonder. Door aan de noordzijde van de kavels een rijbaan en deel van het openbaar gebied te plannen, wordt voor de gemeente mogelijk om de regie op de kwaliteit van het openbaar gebied te houden. Ook de daar voorziene waterpartij, die als waterbuffer dient voor het gehele gebied, draagt daaraan bij. Op die manier wordt het bovendien mogelijk om de toekomstige bedrijven met de voorgevel naar de A15 te positioneren.

5

uitgangspunten schetsontwerp HET IDEE

Om een ontwerp te maken voor de inrichting van het bedrijventerrein Bonegraaf Oost is het belangrijk om de bedrijfsvoering van de verschillende bedrijven te begrijpen, hoe de bedrijven werken en hoe we samen kunnen streven naar een goede inpassing voor mens en dier, voor flora en fauna en bovenal het functioneren van de bedrijven.

TOPOGRAFIE ROND 1950; NOORD-ZUID VERKAVELINGSRICHTING MET LEIGRAAF-WETERING

De watergangen en de verkavelingsrichting, het bosperceel en de aansluiting op het bestaande bedrijventerrein van Bonegraaf West vormen belangrijke pijlers van het ontwerp. Samen met een nieuw te maken wandelpad door het bos en robuuste groene randen vormen zij de ruggengraat van het terrein. Het bosperceel zorgt voor een ruimtelijke begrenzing. Het is een groen decor voor de beoogde bedrijfspanden. De Einsteinstraat is centraal gelegen en legt de verbinding met het bestaande bedrijventerrein van Bonegraaf West. Aan de noordzijde van deel A van Bonegraaf Oost zal het aannemersbedrijf GWW Pauw Dodewaard zich vestigen. Het zuidelijk deel zal ontwikkeld worden ten behoeve van een aantal bedrijfsverzamelgebouwen waarin diverse bedrijven zich kunnen vestigen. In deel C van Bonegraaf Oost zal GMB zich vestigen. ONTSLUITING De ontsluiting van Bonegraaf Oost vindt plaats via de Einsteinstraat die zal worden doorgetrokken tot aan het bedrijfsdeel van GMB. De doorgetrokken Einsteinstraat kent een duidelijk profiel met een bomenrij aan beide zijden van de weg. De weg kent een breedte van 7 meter met aan beide zijden een berm van 3 meter. De bedrijfsbebouwing langs de Einsteinstraat neemt enige afstand tot de weg en liggen met de representatieve gevel naar de weg.

Vanaf de Einsteinstraat worden de te ontwikkelen bedrijfspercelen van deel A ontsloten door een noordelijke en een zuidelijk wegstructuur, passend binnen de opstrekkende verkaveling. Deze beide wegen liggen in het midden van bedrijventerrein om zo een efficiënte opdeling van de kavels te kunnen realiseren.

TOPOGRAFIE ROND 2020; NOORD-ZUID VERKAVELINGSRICHTING MET BOSPERCEEL

uitgangspunten schetsontwerp De noordelijke en zuidelijke ontsluiting van het bedrijventerrein hebben een duidelijk profiel met een bomenrij aan de westzijde van de weg, om zo optimale schaduwwerking te kunnen bewerkstelligen vanuit een klimaatadaptieve inrichting. Aan de oostzijde is in de berm ruimte voor kabels en leidingen en mogelijk laag opgaande heester beplanting. De bedrijfsbebouwing neemt enige afstand van de ontsluiting. Zowel de noordelijk als zuidelijke ontsluiting komt uiteindelijk uit op een centraal verbrede verkeersruimte, waaraan de verschillende bedrijfspanden gelegen zijn. Hier is ook ruimte opgenomen voor het draaien van vrachtverkeer. Vanaf het centrale deel zijn parkeerkoffers bereikbaar, die hier aan beide zijden gelegen zijn en een groene uitstraling kennen. HUIDIGE WANDELPAD, OOSTELIJKE BOMENRIJ VAN HET BOSPERCEEL EN WATERGANG

PARKEREN Parkeren vindt zowel in het noorden als in het zuiden van deel van A plaats in groene parkeerkoffers, die vanaf het centrale deel bereikbaar zijn. De parkeerkoffers zijn omzoomd met een haagstructuur (gemengde haag, goed voor de biodiversiteit) en hebben een groene uitstraling. Parkeren vindt plaats op een open verharding waardoor regenwater kan infiltreren. Voor deel C vindt het parkeren plaats in het om te vormen bos tussen de bomen. Ook hier kent het parkeren een groene uitstraling. BEDRIJVEN Aan de noordzijde van zowel deel A als deel C zullen de representatieve gevels van de bebouwing zich presenteren aan de Rijksweg A15. Ook zal hier sprake zijn van waterberging. De overige kavels in deel A zijn vrij uitgeefbaar. Opslag voor bedrijven op het bedrijfsperceel vindt altijd plaats achter de bedrijfsbebouwing, dan wel achter de groene parkeerkoffers in het plangebied. Op deze wijze is het zicht hierop onttrokken. BOSPERCEEL De bestaande watergang, aan de oostzijde van het bosperceel wordt samen met de eerste bestaande bomenrij een belangrijke drager van groen en water op het meest oostelijke terrein. De vele noodzakelijke verharding (voor de bedrijfsvoering van GMB) kan afwateren op de deze belangrijke drager en sluit verder aan op de bestaande waterstructuur.

BESTAANDE WATERGANG TEN OOSTEN VAN HET BOSPERCEEL EN DEELGEBIED C

7

ontwerp bonegraaf oost (a-b-c) 1:2000 ^N Het huidige bosperceel is circa 60 meter breed. De westelijke zijde (ca. 20 meter) blijft behouden en zal doorlopen in noord-zuid richting. Hierin is ook een nieuwe wandelverbinding opgenomen. Het bos zal op termijn duurzaam omgevormd worden ten gunste van de ecologische waarde. De meest oostelijke bomenrij en watergang blijven behouden, zoals beschreven. De bomen zullen ook duurzaam omgevormd worden. De zone hiertussen wordt gebruikt als groene parkeerplaats. Nieuwe bomen worden daar waar mogelijk ingepast en vormen het groene decor voor parkeren en bedrijfsvoering. GMB streeft naar een duurzame instandhouding van het bosperceel. Omvorming van een monotoon bomenbestand maakt hier onderdeel van uit. Populieren die aan het einde van hun levensduur zijn, worden deels hergebruikt (stam) als opvallende elementen op het terrein. Een circulaire gedachte, die aansluit bij de werkwijze en uitstraling van GMB. OMZOOMING Voor deel A van het bedrijventerrein is het benadrukken van de noord zuid structuur van belang. Dit wordt benadrukt door de bomenrijen langs de beide ontsluitingsstraten, de bosrand aan de oostzijde, een houtsingel aan de westzijde en de watergangen aan de randen van het gebied. Verder is aan de zuidzijde van deel A sprake van een verhoogde groene afscheiding.

Hier wordt een talud opgeworpen die begroeid is met heesterbeplanting en bomen. Het talud wordt ook bij deel C opgeworpen, zodat een eenduidig beeld aan de zuidzijde van heel Bonegraaf Oost ontstaat. Voor deel C wordt de groene oostelijke rand gemaakt door de bestaande watergang met onderhoudsstrook en een robuuste groenstrook met bomen in rijen, aansluitend bij het karakter van het bosperceel en doorlopend tussen de bedrijven en eventueel de groene daken van de bedrijfspanden. Hiermee zijn de hoofdlijnen van het ontwerp voor het nieuwe bedrijventerrein benoemd en is het idee achter het bedrijventerrein helder. Op de navolgende pagina’s is het ontwerp uiteengezet in een aantal thematische vertalingen. Zo ontstaat inzicht in de voornaamste ontsluitingsstructuur, de groenstructuur en de waterstructuur. Voor de invulling van deze structuren zijn de beeldkwaliteit richtlijnen van wezenlijk belang.

"historische structuur en verkavelingsstructuur benutten” ontwerp bonegraaf oost (a-b-c) 1:2000 ^ N ONTWERP

ONTSLUITINGSSTRUCTUUR

9

"historische structuur en verkavelingsstructuur benutten” ontwerp bonegraaf oost (a-b-c) 1:2000 ^N GROENSTRUCTUUR

WATERSTRUCTUUR

"voor structuren en structuurdragers zijn beeldkwaliteit richtlijnen van wezenlijk belang” beeldkwaliteit (1) - zone a15 - bebouwing en openbare ruimte

1

ZONE A15 – BEBOUWING EN OPENBARE RUIMTE De ligging aan de A15 moet worden gezien en benut als kans om toekomstige bedrijven te ‘etaleren’. De bedrijven laten hier hun gezicht zien. Ook de voorziene waterpartij, die als waterbuffer dient voor het gehele gebied, draagt daaraan bij. De gevels weerspiegelen in het water. Bestaande bomen in deel A blijven zoveel als mogelijk behouden. Deze bomen zijn tot volledige wasdom gekomen en daardoor is zicht onder de bomen door mogelijk. Bedrijven zijn dus goed zichtbaar vanaf de A15. Het is wenselijk om toekomstige bedrijven met de voorgevel naar de A15 te positioneren. Wanneer de zijde aan de A15 niet als voorgevel functioneert, dient deze gevel een representatieve uitstraling mee te krijgen. Voor de zone A15 geldt dus een hoge beeldkwaliteit en een tweezijdige uitstraling van het bedrijfspand richting A15 en de overige (ontsluitings)wegen, of openbare ruimte. De waterberging en het bijbehorende groen moet de bedrijfspanden het gewenste groene decor meegeven. Belangrijke eis is, dat er sprake moet zijn van een duidelijke kwaliteitsimpuls voor het gebied. -

Hoge beeldkwaliteit; Tweezijdige uitstraling; Groen decor ontwikkelen; Waterberging als overgang tussen snelweg en bedrijven; Veiligheidszones snelweg inpassen (37 meter).

1

1

A 1

A 1

1

A 1

11

"voor structuren en structuurdragers zijn beeldkwaliteit richtlijnen van wezenlijk belang” beeldkwaliteit (2) - bedrijfsbebouwing op het bedrijventerrein BEDRIJFSBEBOUWING OP HET BEDRIJVENTERREIN Bedrijfspanden die niet aan de A15 gelegen zijn, moeten georiënteerd worden op de belangrijkste ontsluitingswegen in het gebied zelf (geen ‘achterkanten’ langs wegen). Ook hier geldt dat het bijbehorende groen de bedrijfspanden het gewenste groen decor meegeven. Voor de aanleg van Bonegraaf-Oost is de keuze gemaakt om op een overzichtelijke manier aan te sluiten op de bestaande infrastructuur: de Einsteinstraat wordt doorgetrokken. Deze hoofdontsluiting heeft ook een belangrijke rol in de ervaring van de ruimtelijke kwaliteit en beeldkwaliteit van het terrein. De kavels en bedrijfspanden die direct langs deze straat liggen, verdienen aandacht. Voor uitwerking van concrete bouwplannen is het in ieder geval van belang dat wat betreft hoogte, bebouwingsoppervlakte, etc. aansluiting wordt gezocht bij reeds bestaande bestemmingsplannen voor bedrijventerrein van Bonegraaf. -

Oriëntatie bedrijfspanden richting ontsluitingswegen en/of openbare ruimte; Functioneel en doelmatig; Groen decor ontwikkelen.

2

2

A 2

A 2

2

A 2

2

"voor structuren en structuurdragers zijn beeldkwaliteit richtlijnen van wezenlijk belang” beeldkwaliteit (3) - groene omzoming bedrijventerrein GROENE OMZOMING BEDRIJVENTERREIN Langs de oost- en zuidkant van het bedrijventerrein is een groene omzoming gepland. Voor de maatvoering en inrichting van de omzoming is rekening gehouden met een duidelijk afstand ten opzicht van omliggende functies. Een robuuste omzoming maakt het bovendien mogelijk bepaalde bedrijfsactiviteiten aan het zicht te onttrekken. De oostkant (3b) moet voorzien worden van groene afscheiding op een opgaand talud richting bedrijfspanden. Hierbij kan gedacht worden aan een dubbele bomenrij, passend in de structuur van het landschap en het bosperceel, aangevuld met bermen richting de watergang met een bloemrijkmengsel. Deze combinatie draagt bij aan het vergroten van de biodiversiteit. Variatie in het bomenbestand draagt hier ook aan bij. De zuidkant (3c en 3d) wordt eveneens voorzien van een talud met opgaande heesterbeplanting en bomen. Een keermuur vormt de binnenzijde richting de bedrijfspanden. Tussen het bestaande bedrijventerrein en het nieuw te ontwikkelen Bonegraaf Oost is het wenselijk om een groene rand (3a) te ontwikkelen. In het kader van klimaatverandering is het belangrijk om zoveel mogelijk groen te realiseren om hittestress tegen te gaan en water op te vangen. -

Taluds met opgaand en gevarieerd groen; Milieuzonering bepaald de hoogte en de afstand van en tot bedrijfspanden; Een groene omzoming draagt bij aan klimaatadaptatie.

3

3

A 3

A 3

3

A 3

3b

3a

3d 3c

13

"voor structuren en structuurdragers zijn beeldkwaliteit richtlijnen van wezenlijk belang” beeldkwaliteit (4) - centrale as CENTRALE AS De centrale as vormt de ontsluiting van Bonegraaf-Oost. De Einsteinstraat wordt doorgetrokken. Vanaf deze hoofdontsluiting zijn alle bedrijfspanden/percelen bereikbaar en uiteindelijk ook het bedrijfsterrein van GMB. De as loopt door het bos richting deel C en heeft een belangrijke rol in de ervaring van de ruimtelijke kwaliteit en de beeldkwaliteit van het bedrijventerrein. De doorgetrokken Einsteinstraat kent een duidelijk profiel met een bomenrij aan beide zijden van de weg. De weg kent een breedte van 7 meter met aan beide zijden een berm van 3 meter. Voor het materiaal van de weg, kan gebruik gemaakt worden van duurzame en innovatieve materialen. Denk bijvoorbeeld aan nieuwe ontwikkelingen in asfalt. De bedrijfsbebouwing langs de Einsteinstraat neemt enige afstand tot de weg en ligt met de representatieve gevel naar de weg. Voor de bermen langs de as geldt dat ze met bloemrijk gras worden ingezaaid en beheerd worden op een wijze die de ontwikkeling en instandhouding van deze vegetatie stimuleert. -

4

Profiel met boombegeleiding en brede bermen; Centrale as als hoofdontsluiting; Duurzame en innovatieve materialen; Aansluitingen (noord-zuid) op as om percelen te ontsluiten.

4

A 4

einsteinstraat

A 4

4

A 4

"voor structuren en structuurdragers zijn beeldkwaliteit richtlijnen van wezenlijk belang” beeldkwaliteit (5) - biodivers bosperceel BIODIVERS BOSPERCEEL Naast de A15 is het bosperceel een belangrijke bestaande structuur. Dit perceel is aan het einde van de vorige eeuw beplant met populieren. De bedoeling was tijdelijk, inmiddels is hier herkenbaar bos ontstaan dat bovendien veel wordt gebruikt voor het maken van een ommetje door omwonenden en medewerkers van de reeds op Bonegraaf gevestigde bedrijven. Door in noord-zuid richting een strook met een breedte van circa 20 meter te behouden, blijft het bosperceel ook een belangrijke structuurdrager voor het toekomstige bedrijventerrein. Het wandelpad wordt hierin opnieuw aangelegd en aangesloten op de omgeving. Het wandelpad zelf zal zo ingericht worden, dat deze ook kan fungeren als calamiteitenontsluiting. Het bos wordt duurzaam omgevormd. De populieren worden vervangen door andere soorten. Dit zal gefaseerd uitgevoerd moeten worden. Door de duurzame omvorming en het hierbij vergroten van de variatie aan soorten, zal de ecologische waarde vergroot worden. Het parkeren voor deel C, het bedrijfsterrein van GMB, zal in het verlengde van het bosperceel plaatsvinden. Boomsoorten die hier gekozen worden, dienen aan te sluiten bij het karakter van het bos. -

Wandelpad aanleggen (tevens voor calamiteiten geschikt maken); Bos duurzaam omvormen; Variatie aan soorten vergroten; Toevoegen elementen die ecologische waarde versterken (marterhoop, nestkasten, takkenrillen).

5

5

A 5

A 5

5

A 5

5

15

"voor structuren en structuurdragers zijn beeldkwaliteit richtlijnen van wezenlijk belang” beeldkwaliteit (6) - parkeren en opslag PARKEREN EN OPSLAG Parkeren en opslag moet op eigen terrein plaatsvinden. Daarbij moet voldaan worden aan de gemeentelijke parkeernormen. Het ontwerp voorziet hierin. Parkeerplaatsen mogen niet direct op de openbare weg aansluiten en dient maximaal aan het zicht onttrokken te worden (geen buitenopslag, geen parkeervelden langs de A15). De parkeerplaatsen worden geclusterd en omzoomd met groen. De parkeerplaatsen bestaan uit waterdoorlatende verharding, die tevens bijdragen aan een groene uitstraling. Eventuele elektrische laadpalen en andere voorzieningen dienen de ecologische waarden niet te verstoren. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de kleur verlichting. Opslag is functioneel en dient op plekken gesitueerd te worden, waar het niet zichtbaar is of niet of nauwelijks tot overlast kan zorgen.

6c

-

6d

6a

6g

Parkeerplaatsen met waterdoorlatende verharding aanleggen; Parkeerplaatsen met groen omzomen; Terughoudend met kleur verlichtingen; Opslag aan het zicht onttrekken.

6

6

A 6

6 A

6

A 6

6b 6e

6f

het bosperceel

17

BEELDKWALITEIT RICHTLIJNEN

Velperweg 157, Arnhem Tel. 088 98 05 055 www.ontwerpenomgeving.nl