Document · PDF

Bijlage 2.9 - BP Bijlage 6 - Archeologisch onderzoek

Beeldvormende avond ('Het Beeld') 14 september 2023, gemeente Neder-BetuweBij agendapunt: Bestemmingsplan ‘Echteld, Spoorstraat 3a’13.075 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Spoorstraat 3a te Echteld Gemeente Neder-Betuwe Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek

Opdrachtgever

Projectleider

Van Westreenen BV.

T. van Essen

Versie 2

Varsseveldseweg 65d 7131 JA Lichtenvoorde Projectnummer

Autorisatie

Datum

Synthegra Rapport S220048

drs. F. Stevens

12-12-2022

Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Internet: www.synthegra.nl

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

COLOFON

Opdrachtgever

: Van Westreenen BV. Te Lichtenvoorde

Project

: Spoorstraat 3a te Echteld

Projectnummer

: S220048

Titel

: Spoorstraat 3a te Echteld. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, Verkennend booronderzoek

Datum

: 12-12-2022

Projectleider

: T. van Essen, archeoloog BSc

Auteurs

: T. van Essen, archeoloog BSc

Autorisatie

: drs. F. Stevens

Druk

: Synthegra B.V., Leusden

Afbeeldingen

: Synthegra B.V., tenzij anders vermeld

ISSN

: 1874-9771

Synthegra B.V. is gecertificeerd voor de BRL 4000 protocollen 4001 t/m 4004 (landbodems)

Synthegra B.V. Olmenlaan 6a NL-3833 AV Leusden T: +31 (0)88 81 81 981 E: info@synthegra.nl

2 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

INHOUD ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

SAMENVATTING

1 1.1 1.2 1.3 1.4

INLEIDING Onderzoekskader Onderzoeksdoel en vraagstellingen Ligging en huidige situatie plangebied Toekomstige situatie plangebied

7 7 8 8 9

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

BUREAUONDERZOEK Methode Landschapsgenese Historische ontwikkeling Archeologische waarden in en rondom het plangebied Gespecificeerde archeologische verwachting Advies

10 10 10 15 19 25 25

3 3.1 3.2 3.3 3.4

INVENTARISEREND VELDONDERZOEK Methode Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens Archeologische indicatoren Archeologische interpretatie

26 26 27 28 28

4 4.1 4.2 4.3

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Inleiding Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen Aanbevelingen

29 29 29 31

BRONNEN

Bijlagen: Bijlage 1: Overzicht van de relevante geologische en archeologische tijdvakken Bijlage 2: Boorprofielen

Afbeelding voorblad: Foto van plangebied, gemaakt door Tobias van Essen

3 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Administratieve gegevens Toponiem

Spoorstraat 3a

Plaats

Echteld

Gemeente

Neder-Betuwe

Provincie

Gelderland

Projectnummer

S220048

Bevoegde overheid

Gemeente Neder-Betuwe. Deskundige namens de bevoegde overheid drs. dhr. H. Geurts

Opdrachtgever

Van Westreenen BV.

Uitvoerende instantie

Synthegra B.V.

Datum uitvoering veldwerk

31-08-2022 en 08-12-2022

Uitvoerders veldwerk

T. van Essen

Onderzoeksmelding (ARCHIS)

5286647100

Datum onderzoeksmelding

22-08-2022

Kaartblad

39G

Periode

Late IJzertijd-Nieuwe Tijd

Oppervlakte

Circa 2500 m2

Perceelnummer(s)

Kadastrale gemeente Echteld, sectie I, perceelnummer(s): 536, 696 (gedeeltelijk)

Grondgebruik

Grasland

Geologie

Formatie van Echteld en Formatie van Nieuwkoop, Hollandveen laagpakket

Geomorfologie

Rivieroeverwal, rivierkomvlakte en rivierkom en oeverwalachtige vlakte

Bodem

Kalkhoudende ooivaaggronden; zware zavel en lichte klei en kalkloze poldervaaggronden; zware zavel en lichte klei.

Depot

Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot van Gelderland te Nijmegen.

De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende coördinaten: Noord:

x 161761

y 435628

Oost:

x 161814

y 435596

Zuid:

x 161759

y 435509

West:

x 161707

y 435543

Centrum:

x 161742

y 435536

4 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Samenvatting Inleiding Synthegra B.V. heeft in opdracht van Van Westreenen BV. een archeologisch bureauonderzoek in combinatie met een verkennend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Spoorstraat 3a te Echteld. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen realisatie van twee bedrijfshallen, de aanleg van een wadi en het aanplanten van een aantal bomenrijen. De oppervlakte van de toekomstige bodemverstoring circa 1,5 ha. met een maximale diepte van 2 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.

Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek Op basis van het bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld.

Het plangebied ligt grotendeels op een kalkhoudende ooivaaggrond met zware zavel en lichte klei en deels op een kalkloze poldervaaggrond met zware zavel tot lichte klei. Verder bevindt het plangebied zich deels op een rivieroeverwal en deels in een rivierkomvlakte. Gezien de ouderdom van de te verwachte afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf het laat-paleolithicum tot en met de nieuwe tijd. De vindplaatsen van het Paleolithicum tot en met de Bronstijd zullen zich (als deze aanwezig zijn) onder de rivierafzettingen bevinden. Deze zullen mogelijk vernietigd zijn door de afzettingen van de rivier. In dit gebied wordt de top van deze laag verwacht tussen de 5 en 6 meter beneden maaiveld. Dit betekend dat deze laag in dit onderzoek niet verstoord zal worden. De kans op het aantreffen van resten uit deze perioden in dit onderzoek is dan ook laag. Voor de periode IJzertijd tot en met de Late Middeleeuwen geldt een hoge verwachting. In de omgeving van dit plangebied zijn meerdere vindplaatsen uit bovengenoemde perioden. De meest opvallende is de IJzertijd vindplaats ten westen van het plangebied. Daarnaast ligt een deel van het plangebied op een oeverwal, welke in deze perioden bewoond werden door hun gunstige ligging. Als laatste ligt het plangebied langs de stroomgordel van de Bommel. Langs deze stroomgordel zijn resten uit deze perioden bekend.

Voor de Nieuwe tijd geldt een middelhoge verwachting. Op basis van het historisch onderzoek is bekend dat het plangebied dicht bij een oude weg ligt en dat de omgeving al vanaf de 19e eeuw bewoond was. In het plangebied zelf is echter geen bebouwing bekend, wat de kans op resten uit die periode doet slinken. Daarom geldt er voor deze periode geen hoge maar een middelhoge verwachting. Op basis van de onderzochte gegevens kan verwacht worden dat de bodem intact is. Er zijn geen aanwijzingen van verstoringen en in een boring in de buurt van het plangebied bleek de bodem intact te zijn.

Veldonderzoek Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is aan de hand van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek een verkennend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 10 boringen per hectare uitgevoerd.

Aangezien het plangebied circa 1,5 ha. groot is, zijn verspreid over het plangebied in totaal 13 boringen gezet. Vanwege het geringe oppervlak, de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) en de vorm van het plangebied zijn de boringen zo gelijkmatig mogelijk over het plangebied verdeeld. De exacte boorlocaties zijn ingemeten met een GPS met handheld. © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

5 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot een halve meter onder de beoogde verstoringsdiepte, namelijk twee meter beneden maaiveld. Eén boring is tot 4 meter beneden maaiveld gezet. Het opgeboorde sediment is verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 5104 en bodemkundig geïnterpreteerd.

Archeologische interpretatie veldonderzoek Er is een intact bodemprofiel aangetroffen. Tussen 2 en 4 meter beneden maaiveld is een laag veen aangetroffen. Deze laag is afgedekt door een laag komklei met matig tot sterk sitlige klei. Hierop is een laag oeverafzettingen aangetroffen in het noordelijke deel van het plangebied. In het zuidelijk deel ontbrak deze laag. Deze laag is echter kalkrijk. Er zijn dus geen sporen van rijping aangetroffen en ook sporen van een cultuurlaag ontbreken. Er zijn dus geen aanwijzingen gevonden voor een mogelijk archeologisch niveau.

Aanbeveling Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.

Op basis van de resultaten van het booronderzoek is waarschijnlijk geen archeologische vindplaats in het plangebied aanwezig. Hierdoor zullen geen archeologische resten vernietigend worden bij de geplande werkzaamheden in het gebied

Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Neder-Betuwe). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet bij de minister. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld.

6 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Inleiding

1.1

Onderzoekskader Synthegra B.V. heeft in opdracht van Van Westreenen BV. een archeologisch bureauonderzoek1 in combinatie met een verkennend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Spoorstraat 3a te Echteld. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen realisatie van twee bedrijfshallen, de aanleg van een wadi en het aanplanten van een aantal bomenrijen.

De oppervlakte van de toekomstige bodemverstoring circa 1,5 ha. met een maximale diepte van 2 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.

Door de voorgenomen graafwerkzaamheden, kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan. Daarom is op basis van het bestemmingsplan, met daarin verwoord het gemeentelijk beleid, in het kader van een bestemmingsplanprocedure voorafgaand aan de graafwerkzaamheden archeologisch onderzoek uitgevoerd.

Het plangebied ligt in het bestemmingsplan Echteld, Pijpstraat 18 dat is vastgesteld door de gemeente NederBetuwe op de datum 21-03-20132. Voor het plangebied geldt een dubbelbestemming Waarde Archeologie 4. Voor terreinen met een Waarde Archeologie 4 geldt, dat een rapport dient te worden overlegd waaruit blijkt dat de archeologische waarde van het terrein in voldoende mate is vastgesteld bij plangebieden groter dan 500 m2 en verstoringen die dieper reiken dan 30 centimeter beneden maaiveld. De bevoegde overheid, de gemeente Neder-Betuwe, heeft een specifiek archeologisch beleid vastgesteld en beschikt over een Archeologische beleidskaart. Het onderzoek is uitgevoerd conform de vigerende Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.13 en het handboek archeologie van de regio Rivierenland.4

De bevoegde overheid, gemeente Neder-Betuwe, zal de resultaten van het onderzoek toetsen en een selectiebesluit nemen aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

BO, protocol 4002

www.ruimtelijkeplannen.nl

SIKB 2018.

Stiller D.R./H. J. van Oort, 2018.

7 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

1.2

Onderzoeksdoel en vraagstellingen Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden. Het doel van het verkennend booronderzoek is het vervolgens toetsen van het opgestelde verwachtingsmodel door de intactheid van de bodemopbouw vast te stellen en de eventuele aanwezigheid van archeologische resten te inventariseren.

De volgende onderzoeksvragen zullen worden beantwoord: •

Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact?

•

Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig of worden deze verwacht? Indien ja (dan zijn de volgende twee subvragen van toepassing)? o

Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de (verwachte) archeologische waarden?

•

Wat is de vermoedelijke aard en datering van de (verwachte) archeologische resten?

In hoeverre worden eventueel aanwezige of verwachte archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied?

1.3

Ligging en huidige situatie plangebied Het plangebied beslaat een oppervlak van circa 1,5 ha. en is gelegen aan de Spoorstraat 3a te Echteld (afbeelding 1). Het plangebied is in gebruik als grasland zonder bebouwing. Het wordt begrensd door grasland in het oosten, in het noorden en westen door een greppel en in het zuiden door bebouwing.

Afbeelding 1.: Het plangebied, rood omkaderd, op de Open Topografische Kaart van Nederland (Bron: www.Pdok.nl).

8 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

1.4

Toekomstige situatie plangebied De huidige inrichting zal worden gewijzigd. Op het niet bebouwde grasland zullen twee bedrijfshallen worden gebouwd, waarbij de grond tot maximaal twee meter diepte verstoord zal worden. Verder zullen er een aantal bomenrijen worden aangeplant en zal er een wadi worden gegraven. (afbeelding 2).

Afbeelding 2: Toekomstige situatie binnen het plangebied. (Bron: Van Westreenen BV.)

9 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Bureauonderzoek

2.1

Methode Tijdens het bureauonderzoek is met behulp van bestaande bronnen een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied opgesteld. Dit is gedaan door het raadplegen van voor de archeologie relevante (schriftelijke) bronnen. Voor het bureauonderzoek zijn met name gegevens over bekende archeologische vindplaatsen in en rond het plangebied verzameld. Dit is aangevuld met historisch en fysischgeografisch onderzoek, waarbij informatie over vroeger grondgebruik is verkregen door de analyse van historische kaarten en tevens gegevens over de geologie, geomorfologie en bodem zijn bestudeerd.

2.2

Landschapsgenese Voor het bepalen of, waar en uit welke periode archeologische resten kunnen worden verwacht, zijn de volgende bronnen met betrekking tot de landschapsgenese geraadpleegd: •

Geomorfologische Kaart 1:50.000 (Afbeelding 3)

•

Ouderdom afzettingen Rijn-Maas delta kaart (afbeelding 4)

•

Zanddiepte kaart (afbeelding 5)

•

Bodemkaart 1:50.000 (Afbeelding 6)

•

Digitaal hoogtemodel, Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) (Afbeelding 7)

•

Relevante achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst)

Voor de geologische beschrijving is gebruik gemaakt van de Lithostratigrafische Indeling van de Ondiepe Ondergrond.5 Zie voor een overzicht van de geologische en archeologische perioden bijlage 1.

Geo(omorfo)logie en landschap Op basis van de geomorfologische kaart is te zien dat het plangebied zich deels bevindt op een rivieroeverwal en deels in een rivierkomvlakte. Dit betekent dat het gehele gebied zich bevindt op rivierafzettingen. Deze zijn waarschijnlijk afkomstig van de Bommel stroomgordel (nummer 25 op afbeelding 4), onderdeel van de stroomgordel van de Echteld, welke stroomde van circa 2848 BP tot en met 1901 BP. De Bommel stroomde vanaf circa 2936 BP tot en met circa 2310 BP.6 Het andere stuk op afbeelding 4 (nummer 0) betreft komafzettingen. Op de zanddieptekaart is als laatste te zien dat in een groot deel van het gebied een laag pleistoceen zand op 5 á 6 meter beneden maaiveld ligt. In een klein stuk wordt beddingzand verwacht, wat in lijn ligt met de loop van de Bommel stroomgordel zoals zichtbaar in afbeelding 4. Voor een deel wordt dit verwacht op dieper dan 3 meter, voor een deel al vanaf 1 meter beneden maaiveld.

De Mulder et al. 2003 en via www.dinoloket.nl: Dinoloket, Standaarden, Lithostratigrafische Nomenclator van de Ondiepe

Berendsen H.J.A./E. Stouthamer 2001, 194.

Ondergrond.

10 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Afbeelding 3: Het plangebied, rood omkaderd, op de Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).

Afbeelding 4: Het plangebied op een kaart van de afzettingen van de Rijn-Maas-delta (Bron: www.pdok.nl).

11 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Afbeelding 5: Het plangebied op de zanddiepte kaart (Bron: www.geoportaal.gelderland.nl)

12 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Bodem Op basis van de bodemkaart is duidelijk dat de bodem in het plangebied grotendeels een ooivaaggrond betreft. Deze is kalkhoudend en bestaat uit zware zavel en lichte klei. Een klein deel betreft een kalkloze poldervaaggrond met zware zavel en licht klei. Ongeveer 25 meter ten noordwesten van het oostelijke gedeelte van het plangebied is een boring gezet tot 5 meter diepte.7 Hierin werd onderin op een diepte van 5 meter een laag zand behorende tot de Formatie van Echteld aangetroffen. Hierop volgde vanaf een diepte van 4,9 meter een laag klei behorende tot de Formatie van Echteld. Daarop lag een laag veen op een diepte van 4,6 meter, behorende tot de Formatie van Nieuwkoop. Hierop volgde op een diepte van 4,4 meter een laag klei behorende tot de Formatie van Echteld. Op een diepte van 3,9 meter werd vervolgens een laag veen aangetroffen behorende tot de Formatie van Nieuwkoop. Als laatste werd op een diepte van 3,5 meter een laag klei aangetroffen behorende tot de Formatie van Echteld. Deze laag werd tot aan het maaiveld aangetroffen. Omdat dit vrij dicht naast één van de plangebieden ligt, is het aannemelijk dat eenzelfde soort bodemopbouw te verwachten is bij dit onderzoek. De atlas Gelderland heeft voor dit onderzoek geen relevante informatie opgeleverd.8

Afbeelding 6: Het plangebied, rood omkaderd, op de Bodemkaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).

https://www.dinoloket.nl/ondergrondgegevens Identificatienummer: B39G1692.

https://geoportaal.gelderland.nl/portaal/apps/webappviewer/index.html?id=316af7dd4e5745b999be08d27f78e90c

13 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

AHN De hoogte van het maaiveld varieert van circa 4,75 t/m 6m +NAP.9 Ten noorden van het gebied is een weg zichtbaar. Deze ligt hoger omdat deze zich op een dijk bevindt. Hierop zijn tevens de oude perceelsgrenzen nog zichtbaar (blauwe geulen op afbeelding 7).

Afbeelding 7: Het plangebied op het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN) (Bron: www.ahn.nl).

Hoogteligging van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) in m NAP (Normaal Amsterdams Peil)

geraadpleegd op www.ahn.nl © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

14 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

2.3

Historische ontwikkeling Voor de historische ontwikkeling is divers kaart- en beeldmateriaal (Afbeelding 8 t/m 13) en relevante achtergrondliteratuur geraadpleegd (zie literatuurlijst). Op deze kaarten is zichtbaar dat er in de omgeving van het gebied bewoning is geweest, maar in het plangebied zelf niet tot aan 1962. Op de kadastrale minuut kaart is al bewoning te zien nabij het plangebied, ongeveer 200 meter ten noordwesten van het plangebied (zie afbeelding 8). Op de kaart van 1815 is te zien dat er een weg vlak langs het gebied loopt. Deze is op de kaart van 1871 niet meer zichtbaar. Op deze kaart is wel een weg te zien ten zuiden van het plangebied. Daarnaast is zichtbaar dat het perceel naast die van het plangebied bewoond was. In 1899 is de eerder genoemde weg ten noorden van het plangebied weer zichtbaar. Op de kaart van 1962 is te zien dat er vanaf dat moment steeds meer bewoning is rondom het plangebied en vanaf dat moment ook in het plangebied. Op de kaart van 1994 is dezelfde schuur of woning nog in het gebied te zien. Op de kaart van 2015 is deze echter niet meer aanwezig.

Afbeelding 8: Het plangebied, rood omkaderd, op het kadastrale minuutplan uit het begin van de 19e eeuw10.

Kadastrale kaart 1811-1832: minuutplan Echteld, Gelderland, sectie F, blad 02 (MIN05049F02).

15 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Afbeelding 9: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit 1871 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Afbeelding 10: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit 1899 (Bron: www.topotijdreis.nl).

16 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Afbeelding 11: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit 1962 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Afbeelding 12: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit 1994 (Bron: www.topotijdreis.nl).

17 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Afbeelding 13: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit 2015 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Bekende bodemverstoring Binnen het plangebied zijn voor zover bekend geen grondroeringen veroorzaakt door saneringen van munitie, bodemverontreinigingen of ondergrondse olietanks, benzinepompinstallaties en dergelijke bekend waardoor archeologische resten mogelijk verloren zijn gegaan.11

www.bodemloket.nl, http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/

18 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

2.4

Archeologische waarden in en rondom het plangebied In deze paragraaf wordt gekeken of binnen en rond het plangebied archeologische en/of ondergrondse bouwhistorische waarden bekend zijn. Hiervoor is het Archeologisch Informatie Systeem (ARCHIS III) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geraadpleegd en in aanvulling daarop de archeologische beleidskaart van de gemeente Neder-betuwe, Achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst) en gegevens van amateurarcheologen.

Voor het plangebied geldt op basis van de archeologische beleidskaart van de gemeente Neder-Betuwe voor een deel van het plangebied een hoge archeologische trefkans en voor een het andere deel een lage archeologische trefkans (Afbeelding 14). Door de gedeeltelijke ligging van het plangebied op een oeverwal lijkt deze verwachting logisch. Op basis van de beleidsadvieskaart geldt eveneens een hoge archeologische verwachting (zie afbeelding 15). Daarnaast ligt ten westen van het plangebied ene bekende archeologische vindplaats, namelijk de eerder benoemde IJzertijd nederzetting.

Op afbeelding 16 is zichtbaar dat het plangebied net binnen de meandergordel van de Echteld ligt. Verder betreft het een gebied van oeverafzettingen, binnen een straal van 200 meter van meandergordels. De afzettingen komen dus van de eerdere genoemde rivier. Voor het gebied geldt op basis van deze kaart een hoge archeologische verwachting. Daarnaast geldt op basis van deze kaart voor de gebieden met afzettingen van de Echteld een verwachting voor resten van de IJzertijd tot en met de Late Middeleeuwen. Wat als laatste opvalt aan deze kaart is de IJzertijd nederzetting ten westen van het plangebied.

Afbeelding 14: Het plangebied, rode kader, geprojecteerd op de Archeologische Verwachtingskaart van de gemeente NederBetuwe, (Bron: gemeente Neder-Betuwe).

19 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Afbeelding 15: Het plangebied, rode kader, op de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Neder-Betuwe (Bron: gemeente Neder-Betuwe).

Afbeelding 16: Het plangebied op de bekende waarde en verwachtingskaart van de gemeente Neder-Betuwe (Bron: gemeente Neder-Betuwe). © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

20 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

2.4.1 Monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen in (de nabijheid van) het plangebied Er zijn in (de nabijheid van) het plangebied, binnen een straal van 600 m, in ARCHIS III gegevens bekend aangaande

archeologische

monumenten,

waarnemingen,

vondstlocaties,

vondstmeldingen

zaakidentificaties. Er zijn geen gegevens bekend aangaande bovengrondse bouwhistorische waarden. Het gaat hierbij voornamelijk om vondsten uit de periode IJzertijd-Romeinse tijd. In deze omgeving zijn veel vondsten uit deze perioden. Daarnaast is er een mogelijke IJzertijd nederzetting aangetroffen ten westen van het plangebied (Zie afbeelding 17). Ook uit de periode Middeleeuwen-Nieuwe Tijd zijn een aantal vondsten gedaan. Vondsten van voor de IJzertijd komen rondom het plangebied zelden tot niet voor.

Afbeelding 17: Overzicht van de monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen binnen een straal van 600 m van het plangebied, (Bron:Archis3).

Monument

Afstand

Waarde

Complextype/

Datering

Omschrijving 12637

Ca.

375

meter ten

Terrein van Archeologische

Nederzetting,

Waarde

Sporen van bewoning en

westen

bronzen

van

Silenuskop.

onbepaald.

amulet

Late

IJzertijd-

Romeinse Tijd

met

plangebied

21 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Vondstlocatie

Afstand

Materiaal

Type

Datering

1028275

550 meter ten

Koper

Follis

Laat Romeinse Tijd

Glas, Keramiek en brons

Aardewerk, draadfibula

Late

en vaatwerk

Romeinse tijd

Hutteleem

Neolithicum-Nieuwe

zuidoosten van plangebied 1046204

400 meter ten westen

IJzertijd-

van plangebied 1046205

400 meter

Keramiek

ten westen

Tijd

van plangebied 1046208

390 meter

Keramiek

Aardewerk gedraaid

Vroege

ten noordwesten

Middeleeuwen

van plangebied 1046209

390 meter

Keramiek

Aardewerk gedraaid

Neolithicum tot en

ten noordwesten

met Nieuwe Tijd

van plangebied 1058285

1059700

500 meter

Brons

Steunarmfibula

Laat Romeinse tijd

ten noordoosten

van plangebied

Middeleeuwen

420 meter

Brons

Amulet Godheid

Midden

ten westen

Vroege

Romeinse

Tijd

van plangebied 1059723

125 meter

Bot, steen en keramiek

ten westen

Bot,

Kooksteen

Vroege en Midden

aardewerk

IJzertijd

Metaal

Ogenfibula

Vroeg Romeinse tijd

Metaal

Draad- en ogenfibula

Vroeg en Midden

van plangebied 1059873

420 meter ten westen van plangebied

1059874

420 meter ten westen

Romeinse tijd

van plangebied 1059875

500 meter

Metaal

Steunarmfibula

Laat Romeinse Tijd

Brons

Scharnierfibula

Midden

ten noordoosten van plangebied 1061312

420 meter ten westen

Romeinse

tijd

van plangebied 1087089

600 meter

Bot en keramiek

Bot en bouwmateriaal

ten noordoosten

IJzertijd tot en met Nieuwe Tijd

van plangebied 1224022

140 meter

Roodbakkend

Late

ten noordwesten

aardewerk, steengoed,

Romeinse tijd, Late

van plangebied

dakpan en bot

Nieuwe tijd

Keramiek en dierlijk bot

IJzertijd,

22 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Zaakidentificatie

Afstand

Soort onderzoek

Bevindingen

Aanbeveling

2026330100

150 meter ten

Bureauonderzoek

Rapport niet beschikbaar

noorden van

1991 door RAAP

Rapport niet beschikbaar

Rapport niet in te zien

Verwachtingskaart

plangebied 2029741100

600 meter ten

Booronderzoek

noorden van

2001 door RAAP

plangebied 2045788100

2089682100

500 meter ten

Booronderzoek

oosten

2003

van

door

plangebied

Synthegra BV

375 meter ten

Bureauonderzoek

noorden van

2008

plangebied

Hazenberg

door

archeologie Leiden BV 2152829100

600 meter ten

Booronderzoek

noordoosten

2007 door IDDS

van

Archeologie BV

plangebied 2174901100

75 meter ten

Onderzoek 2007

noorden van

door RAAP

plangebied 2200861100

375 meter ten

Bureauonderzoek

Meerdere

stroomgordels

noorden van

2008

plangebied,

bewoning

plangebied

Archaeological

door

Research

en 12

Consultancy

in vanaf

Deels

verkennend

booronderzoek,

deels

Neolithicum mogelijk, op Echteld

Karterende/waarderende

vanaf IJzertijd. Hoge trefkans op

proefsleuven

archeologische

resten.

Top

verploegd, verder intact 2202335100

500 meter te

Booronderzoek

Rapport niet beschikbaar. Echter

Rapport

noordoosten

2008 door RAAP

komt vondst 1087089 van deze

beschikbaar.

locatie

komt

van plangebied 2446065100

Bureau-

oosten

booronderzoek

geen

2014

aangetroffen

plangebied

1087089

van deze locatie

400 meter ten van

vondst

niet Echter

door

Oeverafzettingen in hele gebied, archeologische

Gebied vrijgeven

resten

Archeologisch Onderzoek Leiden BV13 3986208100

600 meter ten

Bureau-

oosten

booronderzoek

oeverwalafzettingen.

2016

Stroomgordel van Bommel. Geen

van

plangebied

door

Gebied

Hazenberg

archeologische

Archeologie

aangetroffen

ligt

Gebied vrijgeven

resten

Leiden BV14

Wullink 2010.

Van de Geer 2014.

Buitenhuis R.E./T. Hazenberg 2016.

23 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Zaakidentificatie

Afstand

Soort onderzoek

Bevindingen

4598739100

450 meter ten

Bureau-

Hele

noordwesten

booronderzoek

oeverwalafzettingen gevolgd door

van

2018

beddingzand. Geen aanwijzingen

plangebied

Greenhouse

door

gevonden

4759515100

gebied

voor

Aanbeveling bestaat

Advies

resten

Booronderzoek

Oeverwalafzettingen

noorden van

2019

kronkelwaardafzettingen

plangebied

Econsultancy

beddingzand.

Ook

BV16

restgeul

gebied.

archeologische

Gebied vrijgeven

archeologische

150 meter ten

door

uit

Gebied vrijgeven

op verlande Wel

indicatoren

aangetroffen, maar verwacht dat deze door agrarische activiteiten daar terecht zijn gekomen

Reinders et all. 2019.

Ten Broeke 2019.

24 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

2.5

Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van bovenstaand bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. De essentie hiervan is weergegeven in tabel 1.

Voor de Nieuwe tijd geldt een middelhoge verwachting. Op basis van het historisch onderzoek is bekend dat het plangebied dicht bij een oude weg ligt en dat de omgeving al vanaf de 19 e eeuw bewoond was. In het plangebied zelf is echter geen bebouwing bekend, wat de kans op resten uit die periode doet slinken. Daarom geldt er voor deze periode geen hoge maar een middelhoge verwachting. Op basis van de onderzochte gegevens kan verwacht worden dat de bodem intact is. Er zijn geen aanwijzingen van verstoringen en in een boring in de buurt van het plangebied bleek de bodem intact te zijn.

Periode

Verwachting

Verwachte kenmerken vindplaats

Diepteligging sporen

laat-paleolithicum –

Laag

Bewoningssporen: tijdelijke kampementen

vanaf 5m beneden maaiveld

Bronstijd IJzertijd – Late

Mobilia: vuursteen artefacten, haardkuilen Hoog

Middeleeuwen

Bewoningssporen: (semi permanente)

vanaf 1m beneden maaiveld tot

nederzettingen, sporen van

5m beneden maaiveld

agrarisch/industrieel landgebruik, percelering: cultuurlaag, Mobilia: fragmenten keramiek, glas, metaal, natuursteen, bouwmaterialen Nieuwe Tijd

middelhoog

vanaf maaiveld tot 1m beneden maaiveld

Tabel 1: Gespecificeerde archeologische verwachting.

2.6

Advies Op basis van de verwachting zullen er mogelijk archeologische resten in het gebied aanwezig zijn, welke bij de geplande werkzaamheden mogelijk vernietigd kunnen worden. Het advies is daarom om een verkennend booronderzoek uit te voeren om uit te zoeken of de bodem intact is en of het verwachte bodemtype zich in het plangebied bevindt.

25 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Inventariserend Veldonderzoek

3.1

Methode Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is aan de hand van de Leidraad Inventariserend Veldonderzoek17 een verkennend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 10 boringen per hectare uitgevoerd.

Aangezien het plangebied circa 1,5 ha. groot is, zijn verspreid over het plangebied (afbeelding 18) in totaal 13 boringen gezet. Vanwege het geringe oppervlak, de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) en de vorm van het plangebied zijn de boringen zo gelijkmatig mogelijk over het plangebied verdeeld. De exacte boorlocaties zijn ingemeten met een GPS met handheld.

Afbeelding 18: Boorpuntenkaart geprojecteerd op de meest recente luchtfoto uit 2022 (bron: www.pdok.nl).

SIKB 2006.

Nederlands Normalisatie-instituut 1989.

De Bakker en Schelling 1989.

26 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

3.2

Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens De laagopeenvolging is aan de hand van de boorprofielen bepaald20. Boring 4 is tot 4 meter beneden maaiveld (1,15 meter +NAP) gezet. Specifiek was hier het doel het verwachte beddingzand op 3 meter beneden maaiveld aan te tonen. Dit is echter niet aangetroffen. In deze boring is tot 4 meter beneden maaiveld (1,15 meter +NAP) een laag donker bruin, kalkloos, zwak kleiig veen met veel hout- en wortelresten aangetroffen. Het betreft bosveen behorende tot de Formatie van Nieuwkoop, het Hollandveen Laagpakket. Hierna volgde op een diepte van 3,8 meter (1,35 meter +NAP) met een abrupte overgang een laag donker grijze, kalkloze, sterk humeuze, matig slappe, matig siltige klei met veel houtresten en veenbrokken. Deze laag betreft komafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Daarop volgde op een diepte van 2,7 meter beneden maaiveld (2,45 meter +NAP) met een geleidelijke overgang een laag grijze, kalkrijke, matig slappe, sterk siltige klei. Dit betreft komafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierna volgde op een diepte van 2,3 meter (2,85 meter +NAP) met een geleidelijke overgang een laag licht grijze, kalkrijke, matig siltige klei met enkele dunne zandbandjes en veel ijzervlekken. Dit betreft oeverwalafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld.

Hierop volgde vanaf 1,1 meter beneden maaiveld (4,05 meter +NAP) met een geleidelijke overgang een laag grijsbruine, kalkarme, matig slappe, sterk sitlige klei met veel ijzervlekken. Dit betreft eveneens komafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierna volgde op 0,7 meter beneden maaiveld (4,45 meter +NAP) met een geleidelijke overgang een laag lichtbruine, kalkrijke, matig slappe, matig zandige klei. Dit is geïnterpreteerd als oeverwalafzetting behorende tot de Formatie van Echteld. Hierop volgde op een diepte van 0,4 meter beneden maaiveld (4,75 meter +NAP) met een geleidelijke overgang een laag lichtbruin, kalkloos, zwak humeus, matig fijn, kleiig zand. Dit is geïnterpreteerd als ophogingslaag. Deze laag reikte tot aan het maaiveld (5,15 meter +NAP).

Er zijn daarnaast 2 profieltypen verspreid door het plangebied aangetroffen. De eerste betreft boring 1, 2, 3 en 5 t/m 9. In boringen 2 en 6 is tot 2,5 meter beneden maaiveld (2,52 meter +NAP in boring 6 en 2,44 meter +NAP in boring 2) een laag donkerbruin, kalkloos, sterk kleiig veen met veel hout- en wortelresten aangetroffen. Dit betreft bosveen behorende tot de Formatie van Nieuwkoop, het Hollandveen Laagpakket. Hierop volgde in boringen 1, 2 en 6 t/m 9 op een gemiddelde diepte van 2,5 meter beneden maaiveld (gemiddeld 2,65 meter +NAP) met een geleidelijke overgang een laag donkergrijze, kalkloze, sterk humeuze, matig slappe, zwak tot matig siltige klei met veenbrokken. Deze is geïnterpreteerd als komafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. De volgende lagen zijn in alle boringen (1, 2, 3 en 5 t/m 9) aangetroffen. Op een gemiddelde diepte van 2,3 meter beneden maaiveld (gemiddeld 2,82 meter +NAP) volgde met een geleidelijke overgang een laag grijze, kalkrijke, matig slappe, sterk siltige klei met enkele tot veel ijzervlekken. Dit betreft komafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierna volgde op een gemiddelde diepte van 1,35 meter beneden maaiveld (gemiddeld 3,80 meter +NAP) met een geleidelijke overgang een laag grijsbruine, kalkarme, matige slappe, sterk siltige klei met enkele tot veel ijzervlekken.

Dit betreft eveneens komafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierop volgde op een gemiddelde diepte van 0,85 meter beneden maaiveld (gemiddeld 4,27 meter +NAP) met een geleidelijke overgang een laag lichtbruine, kalkrijke, matig slappe, matig zandige klei met enkele tot veel mangaan- en ijzervlekken. Dit is geïnterpreteerd als oeverwalafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierop volgde op een gemiddelde diepte van 0,5 meter beneden maaiveld (gemiddeld 4,66 meter +NAP) met een geleidelijke overgang een laag lichtbruin, kalkloos, zwak humeus, matig fijn, kleiig zand. Dit betreft opgebrachte grond. Deze laag liep tot aan het maaiveld (gemiddeld 5,13 meter +NAP).

bijlage 2

27 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Het tweede profieltype betreft de zuidelijkste boringen: 10 t/m 13. Hier is tot 2,5 meter beneden maaiveld (gemiddeld 2,56 meter +NAP) een laag donker bruin, kalkloos, zwak tot sterk kleiig veen met aangetroffen. Dit betreft bosveen behorende tot de Formatie van Nieuwkoop, het Hollandveen Laagpakket. Hierop is op een gemiddelde diepte van 2,25 meter beneden maaiveld (gemiddeld 2,79 meter +NAP) met een geleidelijke overgang een laag donker grijze, kalkloze, matig stevige, matig siltige klei met schelpgruis aangetroffen. Deze is geïnterpreteerd als komafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierna is vanaf een gemiddelde diepte van 1,4 meter beneden maaiveld (gemiddeld 3,64 meter +NAP) met een geleidelijke overgang een laag grijsbruine, kalkarme, matige stevige, sterk siltige klei met veel mangaan- en ijzervlekken aangetroffen. Dit betreft eveneens komafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierop volgde in boring 10, 11 en 12 op een gemiddelde diepte van 80 centimeter beneden maaiveld (gemiddeld 4,22 meter +NAP) met een abrupte overgang een laag bruine, kalkloze, matig slappe, matig zandige klei. Deze is geïnterpreteerd als verstoorde laag. Hierna is in alle boringen op een gemiddelde diepte van 45 centimeter beneden maaiveld (4,61 meter +NAP) een laag bruine, kalkloze, matig slappe, zwak humeuze, sterk sillig klei aangetroffen.

Deze is geïnterpreteerd als bouwvoor. Deze laag is tot aan het maaiveld aangetroffen (gemiddeld 5,06 meter +NAP).

3.3

Archeologische indicatoren Ondanks dat het niet het doel is bij een verkennend booronderzoek om archeologische resten op te sporen zijn de boringen toch geïnspecteerd op de aanwezigheid van eventuele archeologische reten. Bij de controle van het opgeboorde bodemmateriaal zijn echter geen archeologische indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Een niveau waar eventueel archeologische sporen verwacht konden worden is de laag oeverwalafzettingen. Deze laag is echter zeer kalkrijk, er heeft dus geen rijping plaatsgevonden, en sporen van bodemvorming zijn derhalve afwezig, er is ook geen aanwijzing voor de aanwezigheid van een cultuurlaag.

3.4

Archeologische interpretatie Er is een intact bodemprofiel aangetroffen. Tussen 2 en 4 meter beneden maaiveld is een laag veen aangetroffen. Deze laag is afgedekt door een laag komklei met matig tot sterk sitlige klei. Hierop is een laag oeverafzettingen aangetroffen in het noordelijke deel van het plangebied. In het zuidelijk deel ontbrak deze laag. Deze laag is echter kalkrijk. Er zijn dus geen sporen van rijping aangetroffen en ook sporen van een cultuurlaag ontbreken. Er zijn dus geen aanwijzingen gevonden voor een mogelijk archeologisch niveau.

28 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Conclusies en aanbevelingen

4.1

Inleiding Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het plangebied gold op basis van het bureauonderzoek een lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het laat-paleolithicum en mesolithicum en nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de Bronstijd. Voor resten uit de IJzertijd tot en met de Late Middeleeuwen gold een hoge verwachting. Voor resten uit de Nieuwe Tijd gold een middelhoge verwachting. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen van deze verwachting.

4.2

Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen •

Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact? In het gehele plangebied zijn rivierafzettingen aangetroffen. In een aantal boringen (1, 4, 5 en 10 t/m 13) is verder tussen een diepte van 2 en 4 meter beneden maaiveld nog een laag veen aangetroffen. Het betreft hier bosveen behorende tot de Formatie van Nieuwkoop. Dit is afgedekt door komklei met sterk tot zwak siltige klei. Deze afzettingen behoren tot de Formatie van Echteld. Hierop is een laag zandige kalkrijke klei aangetroffen in het noordelijke deel van het plangebied (boringen 1 t/m 9). Dit betreft oeverwalafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. In het zuidelijke deel was deze laag niet aanwezig. Zowel de kom- als oeverafzettingen zijn waarschijnlijk afgezet door de Bommel. De bodem is intact.

•

Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig of worden deze verwacht? In geen van de boringen zijn indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. De kans dat binnen het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is, wordt daarom klein geacht. Een niveau waar eventueel archeologische sporen verwacht konden worden is de laag oeverwalafzettingen. Deze laag is echter zeer kalkrijk, waardoor het geen archeologisch interessant niveau is.

Op grond van de beantwoording van de bovenstaande vraag zijn de twee onderstaande onderzoeksvragen niet meer van toepassing. •

Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische waarden? N.V.T.

•

Wat is de vermoedelijke aard en datering van de archeologische resten? N.V.T.

•

In hoeverre worden eventueel aanwezige of verwachte archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? De verwachting is dat binnen de verstoringsdiepte van het plangebied geen archeologische resten in situ aanwezig zijn, waardoor ook geen archeologische resten worden bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied.

29 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

De hoge archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor nederzettingssporen uit de IJzertijd tot en met de Late Middeleeuwen en de middelhoge verwachting voor resten uit de nieuwe tijd kan op grond van de resultaten van het veldonderzoek naar laag worden bijgesteld. De lage verwachting voor resten uit het Paleolithicum tot en met de Bronstijd kan laag blijven.

30 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

4.3

Aanbevelingen Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.

31 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Bronnen Literatuur

Bakker, H. de en J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen.

Berendsen, H.J.A./E. Stouthamer, 2001: Paleogeographic development of the Rhine-Meuse delta, The Netherlands. Koninklijke van Gorcum, Assen.

Berendsen, H.J.A., 2004: De vorming van het land. Van Gorcum, Assen.

Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland. Van Gorcum, Assen. Buitenhuis, R.E./T. Hazenberg, 2016: Echteld – Voorstraat fietspad. Archeologisch bureau- en booronderzoek Hazenberg AMZ Publicatie 2015, Hazenberg Archeologie Leiden, Leiden.

Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten

Nederlands Normalisatie-instituut, 1989: NEN 5104 Geotechniek - Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft.

Reinders, M./S. Reinstra/P. Fijma, 2019: Archeologisch onderzoek De Vaalt te Echteld, Huissen, Greenhouse Advies.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (aanvulling op de KNA 3.1). SIKB, Gouda.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2018: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. SIKB, Gouda.

Stiller, D.R./H. J. van Oort, 2018: Handboek Archeologie Regio Rivierenland. Richtlijnen voor bedrijven, Omgevingsdienst Rivierenland, Tiel.

Ten Broeke, E.M., 2019: Eindrapportage archeologisch vooronderzoek (9806.001 & 9806.004) Prins Willem Alexanderweg (N323) te Echteld, Econsultancy BV, Doetinchem.

Van de Geer, P., 2014: Een nieuwe stroomgordel bij Echteld Archeologisch bureau- en booronderzoek ten behoeve van een waterberging te Echteld, gemeente Neder-Betuwe, Archeologisch Onderzoek Leiden BV, Leiden.

Wullink A.J., 2010: Een archeologisch bureauonderzoek voor plangebied Medel 2 in de gemeente Neder-Betuwe (Gld.), Archeological Research en Consultancy, Geldermalsen. © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

32 van 33

Project: Spoorstraat 3a te Echteld, Gemeente Neder-Betuwe. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220048 versie 2

Internet (geraadpleegd augustus 2022) http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl https://zoeken.cultureelerfgoed.nl/ www.ahn.nl www.bodemloket.nl www.dinoloket.nl http://www.gelderland.nl/kaartenencijfers http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ topotijdreis.nl gahetna.nl pdok.nl

33 van 33

Bijlagen:

Bijlage 1:

Overzicht van relevante geologische en archeologische tijdvakken

Overzicht geologische en archeologische tijdvakken

Ouderdom in jaren

Chronostratigrafie

MIS

Holoceen

11.755 12.745 13.675 14.025

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

15.700

Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)

Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)

LaatPleniglaciaal 29.000

50.000

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal

Formatie van Kreftenheye

Formatie van Boxtel

75.000

VroegWeichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000

370.000 410.000

5a 5c 5d

Eemien (warme periode)

Saalien (ijstijd)

Holsteinien (warme periode)

Formatie van Beegden

Eem Formatie Formatie van Drente Formatie van Urk

Elsterien (ijstijd) 475.000

Cromerien (warme periode) 850.000

Pre-Cromerien 2.600.000

Formatie van Sterksel

Formatie van Peelo

Cal. jaren v/n Chr. 1950

C jaren

Chronostratigrafie

Pollen zones

Vb2

1500

Subatlanticum koeler vochtiger

450 0 12

Vb1 Va

Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem

Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd

800 815

2650

IVb Subboreaal koeler droger

2000

3755

IVa

5000

4900

5300

7020

8240

III

Boreaal warmer

Preboreaal warmer

8000

9000

8800 11.755

Atlanticum warm vochtig

10.150

12.745

10.800

13.675

11.800

14.025

12.000

15.700

13.000

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

Late Dryas

LW III

Allerød

LW II

Vroege Dryas LW I Bølling

35.000

Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)

Bronstijd

Neolithicum

Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend

Mesolithicum

parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra

VroegWeichselien (VroegGlaciaal)

perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap

Laat-Paleolithicum

75.000

115.000 130.000

Eemien (warme periode)

Midden-Paleolithicum loofbos

Saalien (ijstijd) 300.000

Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).

Bijlage 2:

Boorprofielen

Boring: S220048_1 Kop algemeen: Projectcode: S220048, Boornummer: 1, Beschrijver(s): TE, Datum: 31-08-2022, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 250 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 161760.208, Y-coördinaat in meters: 435613.512, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 5.147, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Neder-Betuwe, Opdrachtgever: Van Westreenen BV., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 5.15 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 50, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: kleiig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 50 / 4.65 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 70, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig zandig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Consistentie: matig slap, Kalkgehalte: kalkrijk, Lithogenese: oeverafzettingen,

Lithostratigrafie: Fv Echteld Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken 70 / 4.45 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 125, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Consistentie: matig slap, Kalkgehalte: kalkarm, Lithogenese: komafzettingen, Lithostratigrafie: Fv Echteld Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe-vlekken 125 / 3.90 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 125, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 230, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Consistentie: matig stevig, Kalkgehalte: kalkrijk, Lithogenese: komafzettingen, Lithostratigrafie: Fv Echteld 230 / 2.85 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 230, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 250, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Consistentie: matig slap, Kalkgehalte: kalkloos, Lithogenese: komafzettingen, Lithostratigrafie: Fv Echteld Bodem: Brokken en vlekken: veenbrokken Einde boring 250 / 2.65

1 bron: S220048.geojson - 12-12-2022 14:59:02

Boring: S220048_2 Kop algemeen: Projectcode: S220048, Boornummer: 2, Beschrijver(s): TE, Datum: 31-08-2022, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 250 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 161795.342, Y-coördinaat in meters: 435590.904, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 4.944, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Neder-Betuwe, Opdrachtgever: Van Westreenen BV., Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 4.94 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 50, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-bruin Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: kleiig, Bijmengsel humus: zwak humeus, Mediaanklasse: matig fijn, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemhorizont: regelmatig geploegd/bewerkte A-horizont, Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 50 / 4.44 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 50, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 75, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: licht-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig zandig, Consistentie: matig slap, Kalkgehalte: kalkrijk, Lithogenese: oeverafzettingen, Lithostratigrafie: Fv Echteld Bodem:

Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken 75 / 4.19 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 75, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 90, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Consistentie: matig slap, Kalkgehalte: kalkarm, Lithogenese: komafzettingen, Lithostratigrafie: Fv Echteld Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe-vlekken 90 / 4.04 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 90, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 210, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Consistentie: matig slap, Kalkgehalte: kalkrijk, Lithogenese: komafzettingen, Lithostratigrafie: Fv Echteld 210 / 2.84 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 210, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 240, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Bijmengsel humus: sterk humeus, Consistentie: matig slap, Plantenresten: wortels-spoor (<1%), Kalkgehalte: kalkloos, Lithogenese: komafzettingen, Lithostratigrafie: Fv Echteld Bodem: Brokken en vlekken: veenbrokken 240 / 2.54 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 240, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm),

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13067768/1