Bijlage 14c - Zienswijze 3 (geanonimiseerd)

Gemeente Neder-Betuwe College van burgemeester en wethouders en Leden van de gemeenteraad Postbus 20 4023 ZG OPHEUSDEN

Onderwerp: Zienswijze ontwerp omgevingsvergunning en ontwerp VVGB t.b.v. drijvend zonnepark Zonnewaal in de Gouverneurspolder (uitgebreide procedure)

Ochten 17 augustus 2024

Geacht college en geachte leden van de gemeenteraad,

Hierbij reageer ik op de ontwerp omgevingsvergunning en de ontwerp VVGB t.b.v. het drijvend zonnepark Zonnewaal in de Gouverneurspolder die tot 21 augustus 2024 ter inzage liggen. Omdat het plan niet bijdraagt aan de energietransitie in de regio Fruit Delta Rivierenland, niet voldoet aan een goede ruimtelijke ordening, gebaseerd is op een ondermaatse natuurtoets en onjuiste informatie van de initiatiefnemer, verzoek ik het college geen planologische medewerking te verlenen aan het zonnepark en de gemeenteraad vraag ik af te zien van het verlenen van een VVGB. Dit zal ik hieronder verder toelichten, maar ik begin graag met een beschrijving van hoe ik bij dit project betrokken ben geraakt. Als inwoner van Ochten ben ik door Solinoor gevraagd gebruikers van de Gouverneurspolder te vertegenwoordigen in het participatietraject. Ik ben natuurliefhebber en wandelaar met en zonder hond, woon aan de dijk ter hoogte van de toegangsweg naar de Gouverneurspolder en heb in het voortraject mijn zienswijze over deze aanvraag aan ODR gegeven. Ook ben ik bioloog met ecologie, milieukunde en diergedrag als specialisaties. Mede vanwege die achtergrond heeft Dekker, eigenaar van de plas waar de zonnepanelen op komen, gevraagd of ik lid wil worden van de klankbordgroep Gouverneurspolder.

Vanuit die functie heb ik Solinoor’s zonnepark op water in Zaltbommel bezocht, Dekker’s zandwinning in de Willemspolder, en met technisch personeel van beide bedrijven gesproken. Dat bezoek heeft mijn mening veranderd van ”Ja, mits” naar “Nee”. Hieronder geef ik mijn argumenten daar voor weer.

Energietransitie Er is geen enkele reden om af te wijken van het bestemmingsplan; het initiatief draagt namelijk niet bij aan de energietransitie in de regio Fruit Delta Rivierenland omdat de opgewekte energie geheel of grotendeels naar de gemeente Druten in energieregio Arnhem Nijmegen gaat (zie zienswijze van de Stichting Milieuwerkgroep Midden Betuwe). Het electriciteitsnetwerk wordt daar een deel van de tijd ontlast; het is volstrekt onduidelijk of dat betekent dat er in onze regio bijvoorbeeld nieuwe woningen kunnen worden aangesloten. Subsidies die besteed worden om bijvoorbeeld zonnepanelen op daken van scholen, zorginstellingen of bedrijven in deze regio te leggen zijn niet meer beschikbaar, en het project draagt dus niet bij aan de regionale doelen. Daarmee is de ontlastende voorwaarde vervallen en heeft Solinoor voor dit project mijns inziens geen recht op een vergunning.

Technische installaties Los van bovengenoemde problemen zijn er nog meer redenen om dit project af te wijzen en die zijn mij door Solinoor en Dekker personeel verteld tijdens een excursie naar het zonnepark op water in Zaltbommel en de zandwinning in de Willemspolder: •

De techniek is experimenteel: om rekening te houden met de kracht van de Waal dienen bij dit zonnepark nog niet eerder gebruikte technieken voor verankering en beschermende botsranden ingezet te worden, om panelen tegen bijvoorbeeld meegevoerde boomstronken en heftige beweging door golfslag bij storm te beschermen. De verankering is technisch zeer uitdagend vanwege het 7 m hoge verschil tussen hoog- en laagwater, de grote kracht van de Waal bij hoogwater en de geplande zand- en grindwinning over ca 10 jaar. Het verankeringssysteem en de botsranden zijn vreemd genoeg niet uitgewerkt in aanvraag. Er is er dus sprake van ontbrekende informatie.

•

Zonnepanelen en verankering bemoeilijken de geplande zand- en grindwinning en aanlegmanoeuvres van schepen die zand en grind afvoeren in de Gouverneurspolder over circa 10 jaar. Daardoor is er grotere kans op aanvaring met de vanwege de kracht van de Waal versterkte zonnepanelen. Er is geen volledige risicoanalyse meegenomen in de aanvraag, terwijl er kans is op losslaan of ruimer bewegen dan gedacht. Hierdoor ontstaat gevaar voor de scheepvaart en kans op vervuiling, aantasting van natuur en milieu en gezondheidsrisico’s. Dit wordt in de aanvraag niet serieus behandeld. Opnieuw is de aanvraag niet volledig en goed onderbouwd.

•

Het zonnepark vergt regelmatig schoonmaak en onderhoud. Dit geeft verstoring en vervuiling voor fouragerende/rustende/nestelende vogels, bevers, etc. Ook hierover wordt in de aanvraag niet gerept.

•

Het zonnepark bestaat uit meer onderdelen dan alleen de zonnepanelen die in de aanvraag opgenomen zijn; het heeft ook omvormers, tussenleidingen, transformators, leidingen ter aansluiting op het stroomnetwerk van de afnemers en mogelijk ook accu’s nodig. In Solinoor;s zonnepark in Zaltbommel van 1,7 hectare staat een transformatorhuis van ca 5 bij 10 m zoals te zien op de foto hiernaast (witte gebouw in centrum foto). Hoe groot wordt de transformatorhuis van dit 4x zo grote plan, en waar komt het gebouw te staan of, in verband met de grote waterhoogte verschillen, te liggen? Dit is volstrekt onduidelijk, omdat transformatorhuis en leidingen niet zijn opgenomen in de aanvraag.

Ruimtelijke ordening Ook al zou alle stroom in deze regio blijven, dan nog voldoet het plan niet aan een goede ruimtelijke ordening. Het plan is in tegenspraak met nationaal, regionaal en gemeentelijk beleid, want het betreft zonnepanelen op water in Natura 2000 gebied in plaats van op daken of natuur-arm land. Volgens de zonneladder van de RES zijn zonnepanelen op land pas keuze 3. Zonnepanelen op water in een toekomstig natuurgebied voor stroomopwekking in een andere RES zou de aller, allerlaatste optie moeten zijn. Zon op daken, keuze 1 van de zonneladder volgens RES 1.0, is door de initiatiefnemers Excluton en Solinoor nog nauwelijks gerealiseerd. Hun daken zijn voor maar een klein deel bedekt met zonnepanelen, en er zijn geen overkappingen van opslag- en parkeerterreinen met zonnepanelen gerealiseerd. Integendeel; Excluton heeft recent zijn productie uitgebreid en hun daarbij gepaard gaande verhoogde energiebehoefte niet gecompenseerd met energieopwekking op eigen terrein. Aangezien er andere opties zijn, zou het bevoegd gezag deze aanvraag af moeten wijzen.

Natuurtoets Er is onvoldoende gekeken naar het effect van het zonnepark op de natuur. Er is in eerste instantie een ‘natuurtoets’ gemaakt door Sovon, waarin ik bijvoorbeeld de

aanwezigheid van de bever miste, wat ik per mail gemeld heb aan Sovon. Daarop heeft Sovon haar rapport aangepast en aangegeven dat hun rapport een vogeltoets en geen volledige natuurtoets is - niet vreemd, omdat Sovon een vogelonderzoeksinstelling is. Vervolgens is op basis van aanvullende vragen van het bevoegd gezag een addendum op het rapport van Sovon geschreven door een ecologisch adviesbureau. Ook dat is geen volwaardige natuurtoets, met name omdat het onderzochte gebied beperkt is tot het deel van de plas waar de zonnepanelen gepland zijn (zie addendum in de aanvraag) en niet tot het gehele gebied waar werkzaamheden worden uitgevoerd, en het omringende gebied waar effecten of natuur en milieu waarschijnlijk zijn. Nadere beschouwing van de keuze voor een beperkt onderzoeksgebied wees uit dat de vergunning is aangevraagd voor activiteiten in percelen of op delen van de percelen kadastraal bekend als sectie C nummer 499, 496, 497, 501, 508, 598 en 689 te Ochten. De activiteiten zijn daar niet toe beperkt; er is ook een transformatorhuis nodig (locatie onbekend, mogelijk op het hoger gelegen perceel 507), en er is bouwverkeer met verstoring, vervuiling en overlast voor gebruikers en omwonenden en dat betreft gebruik van percelen 806, 688, 685, 502, 505, 510, 790, 692, 2707, en effect op percelen 503, 504, 506, 787 en 788.

De aanleg van leidingen, bouw van een transformatorhuis en het bouwverkeer lijken wel bewust buiten de vergunningsaanvraag gehouden om vergunningverlening te vergemakkelijken. Ook is in het addendum met betrekking tot de bever geen rekening gehouden met de 7 m grote hoogteverschillen van de Waal. Bij laag water is er door de flauwe helling van de oevers veel minder dan 30 meter over voor de bever om tussen burcht en gepland zonnepark door te zwemmen. Dit is niet benoemd of onderzocht in het addendum. Er ontbreekt dus een natuurtoets van voldoende kwaliteit voor het projectgebied en omgeving, waarin ook naar de effecten wordt gekeken van de onderdelen die nu niet zijn opgenomen in de aanvraag: transformatorhuis, leidingtracé, etc. Ook ontbreekt onderzoek naar flora en fauna in het gebied dat tot nog toe niet is meegenomen, zoals de hermelijnen, vossen en reeën die ik in het gebied ben tegengekomen. In de natuurtoets en daarmee in de aanvraag is tenslotte nauwelijks natuurcompensatie meegenomen. De enige mitigerende maatregelen waar nu sprake van is, zijn de geplande viskorven en broedeilandjes, wat een magere compensatie is voor het verlies van 7 hectare plas. Als de natuureffecten niet bekend zijn, kan ook niet beoordeeld worden of de beoogde compensatie voldoende is en kan de vergunning niet worden verleend.

Participatie en compensatie In het kader van participatie en compensatie heeft Solinoor een aantal bijeenkomsten georganiseerd met vertegenwoordigers van gebruikers. Sommigen daarvan waren tevreden met de compensatie die hen geboden werd, zoals de vissers. Anderen, zoals de hondenwandelaars en zwemmers, waren dat niet en hebben dat ook duidelijk kenbaar gemaakt. Toch rept Solinoor met geen woord over onze onvrede. En ook niet over het vandalisme van de slagbomen, die regelmatig worden opengesneden zodat recreanten toegang kunnen krijgen tot de plas, of van alle twijfels en bezwaren die in Ochten leven over dit project. Veel inwoners hebben het idee dat protesteren en zienswijzen indienen geen zin heeft en doen dus ook geen moeite voor dat laatste. Wat betreft participatie en compensatie van de hondenwandelaars: Solinoor is nu van plan om tegen ons advies in voor veel geld een hondenlosloopveld met trap over de dijk aan te leggen tussen Ochten en de Waal. Dat is vreemd; het aanleggen van hondenlosloopvelden is een taak van de gemeente; daar betaal ik tenslotte hondenbelasting voor. Daarnaast is het overbodig: er ligt al een veld waar honden volop uitgelaten worden (al dan niet los) even verderop bij de Loswal, tussen restaurant de Veerstoep en de Waal, en meerdere velden direct achter de dijk. Er zijn dus genoeg alternatieven.

Hondenwandelaars hebben behoefte aan beweging geven aan hun hond (en zichzelf), en daarom lopen wij in de Gouverneurspolder; een losloopveld volstaat dus niet. Losrennende honden kunnen broedende vogels verstoren, is onderzocht, omdat alles wat snel beweegt, onverwacht aanwezig is en dichtbij komt een vogel kan alarmeren. Dit geldt dus ook voor motorcrossers, hardlopers, fietsers, vliegers, etc. Maar verstoring is niet de belangrijkste factor voor broedsucces. Met name verdroging en daarnaast bemesting en bemaaiing zijn belangrijker voor weidevogels omdat dit de beschikbare hoeveelheid voedsel bepaalt. Laat ons daarom onze honden gewoon uitlaten in de polder, onder voorbehoud dat ze onder controle zijn van de eigenaar. Tot mijn verbazing is het hondenlosloopveld ook aangemerkt als geschikte locatie voor natuur- en milieueducatie. Dit lijkt mij een ongewenste combinatie van activiteiten, gezien de loslopende honden en hun uitwerpselen. Een natuurinclusief beheerde polder biedt veel meer mogelijkheden voor NME. Het beoogde budget voor een hondenlosloopveld kan dan een betere besteding vinden in natuurinclusief beheer van het gebied: •

Grote natuurwinst ontstaat met een kleine ingreep: herijking van het beheer van de inlaat naar de strang, in overleg met het waterschap waardoor water langer in de strang vastgehouden wordt.

•

Broedsucces kan verder vergroot worden door pachtcontracten voor de gronden aangrenzend aan de strang aan te passen, met na nestlocatieonderzoek en -markering verminderde mestgift (minder veel en/of minder vaak), verminderd maaien of pas na het broedseizoen maaien en

zodanig beweiden dat de nestgebieden tijdens het broedseizoen niet bereikbaar zijn voor vee.

Ontbindende voorwaarden Zoals eerder aangegeven heeft Solinoor geen volledige openheid van zaken gegeven over de omvang van het project en daarmee te weinig of onjuiste gegevens verstrekt. Dit is een ontbindende voorwaarde volgens ODR. Daarmee is dit ook voldoende reden om bij voorbaat de aanvraag af te wijzen.

Concluderend meen ik dat een bijdrage leveren aan de energietransitie in de RES Arnhem Nijmegen onvoldoende reden is om Solinoor’s vergunningsaanvraag voor een zonnepark in onze regio goed te keuren, en dat er meer dan voldoende steekhoudende argumenten zijn om de aanvraag af te wijzen. Samenvattend: - De aanvraag is onvolledig; er is geen volwaardige natuurtoets en de technische uitwerking is te weinig omdat informatie over botsranden, transformatorhuis, leidingen, etc. ontbreekt. - Het plan is niet conform landelijk, regionaal en gemeentelijk beleid omdat de zonneladder niet wordt toegepast; de optie zonnepanelen op water in Natura 2000 gebied is niet eens voorzien als keuzemogelijkheid. - Participatie en compensatie van omwonenden in de vorm van met name een hondenlosloopgebied is onnodig, ongewenst en het bewijs dat er pro forma geluisterd is naar omwonenden en nauwelijks gedacht is aan natuurcompensatie.

Eigenlijk vind ik dit heel jammer. Ik ben voorstander van de energietransitie en daarmee van zonne-energie, zou graag ook zonnepanelen op mijn eigen dak hebben (helaas is Thius daar geen voorstander van en moet ik wachten tot mijn wijk gerenoveerd wordt). Maar de plas in de Gouverneurspolder is zo’n beetje de laatste locatie waar ik een zonnepark zou plannen. Laat Solinoor dat op het eigen terrein van Excluton doen, en laat iemand zo spoedig mogelijk zonnepanelen leggen op de daken in mijn woonwijk.

Hoogachtend,