Bijlage 14 - Zienswijzennota Ontwerp VVGB Drijvend zonne-eiland Gouverneurspolder

ZIENSWIJZENNOTA Omgevingsvergunning drijvend zonnepark (VVGB)

1

Zienswijzennota Omgevingsvergunning ter inzage voor het aanleggen van een drijvend zonnepark te Ochten 1. Inleiding Initiatiefnemer heeft een aanvraag omgevingsvergunning ingediend voor de realisatie van een drijvend zonneeiland in de Gouverneurspolder langs de Waal bij Ochten. De Gouverneurspolder is een uiterwaard van de Waal. Het beoogde zonne-eiland heeft een oppervlakte van circa 7 hectare. 2. Omgevingsvergunning ter inzage voor het aanleggen van een drijvend zonnepark te Ochten De omgevingsvergunning voor het aanleggen van een drijvend zonnepark te Ochten heeft van 10 juli 2024 t/m 21 augustus 2024 ter inzage gelegen bij het Omgevingsloket in het gemeentehuis en was tegelijkertijd raadpleegbaar via het digitale publicatieblad op officielebekendmakingen.nl. De ter inzage legging is bekend gemaakt in Hét Gemeentenieuws van 9 juli 2024 en op de gemeentelijke website, waarbij een ieder in de gelegenheid is gesteld mondeling of schriftelijk zijn/haar zienswijze omtrent de omgevingsvergunning binnen de termijn kenbaar te maken. 3. Zienswijzen Van de mogelijkheid tot het kenbaar maken van een schriftelijke zienswijze is gebruik gemaakt door: A. Indiener 1. B. Indiener 2. C. Indiener 3. D. Indiener 4. De onderhavige zienswijzenota is geanonimiseerd.

De zienswijzennota die ter kennisneming en vaststelling aan de gemeenteraad wordt aangeboden is niet geanonimiseerd, aangezien het voor een goede belangenafweging noodzakelijk is om kennis te hebben van de adressen van appellanten. Er zijn geen mondelinge zienswijzen naar voren gebracht. 4. Inhoudelijke behandeling van de zienswijzen Hieronder zijn de gronden van de zienswijze zakelijk weergegeven en beantwoord. Indiener 1 1.

De vergunningaanvraag komt niet overeen met beleid van de gemeente, regio en nationale overheid.

Beantwoording Het drijvende zonnepark past binnen en draagt bij aan het realiseren van het doel uit de Klimaatnota van gemeente Neder-Betuwe om te komen tot duurzame energie en daarmee afname van de CO2-uitstoot. Het project is opgenomen in de voortgangsrapportage 2023 RES Fruitdelta Rivierenland. Op dit moment is de RESopgave voor de regio nog niet gerealiseerd. Ook het geplande aandeel zon is nog niet gerealiseerd. Het project draagt bij aan het behalen van de RES-doelen. Op 1 juli 2024 heeft provincie Gelderland een advies aan de ODR over de aanvraag omgevingsvergunning verstuurd. Hierin staat onder meer: “Dit project past binnen de door de provincie gestelde kaders voor zon in het buitengebied en binnen de in de RES gestelde doelen.” Er is voor het project reeds een vergunning op basis van de Waterwet door Rijkswaterstaat verleend. Op basis van het Nationaal Energie Akkoord moet de uitstoot van CO2 in de energiesector met 49% gereduceerd worden in 2030 en 100% in 2050 om opwarming van de aarde te beperken en daarmee klimaateffecten als droogte, wateroverlast en stijging van de zeespiegel te beperken. Gelegen aan de grote rivieren heeft gemeente NederBetuwe een direct belang hierbij. De realisatie van het drijvende zonnepark draagt bij aan de beoogde energietransitie en voorziet in een duurzame energieopwekking.

Hiermee sluit het (ook) aan bij nationaal beleid en wordt een maatschappelijk belang gediend.

2

2.

Er is sprake van ontbrekende of onjuiste informatie (rapportages onvolledig of missen, percelen missen, creatief omgegaan met cijfers).

Beantwoording Er zijn door de initiatiefnemer aanvragen ingediend voor een vergunning op basis van de Waterwet bij Rijkswaterstaat en op basis van de Wet ruimtelijke ordening bij de gemeente. Rijkswaterstaat heeft, in afstemming met Waterschap Rivierenland, geoordeeld dat de aanvraag compleet en ontvankelijk is en heeft de Waterwet-vergunning verleend. De Omgevingsdienst Rivierenland heeft, in afstemming met gemeente NederBetuwe, Rijkswaterstaat, Waterschap Rivierenland en provincie Gelderland de aanvraag met de ruimtelijke onderbouwing en de bijbehorende (omgevings)onderzoeken getoetst. De conclusie is dat er een ontwikkeling mogelijk wordt gemaakt die uitvoerbaar is en in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. Het plan is daarnaast maatschappelijk en financieel uitvoerbaar gebleken. Op basis van deze toetsing en conclusie is er een ontwerpbesluit genomen om de omgevingsvergunning te verlenen. We herkennen ons niet in een beeld van missende, onduidelijke of onjuist informatie. 3.

De noodzakelijke voorzieningen voor een dergelijk plan missen.

Beantwoording Alle noodzakelijke voorzieningen zijn in het plan verwerkt. Voor zover er wordt gedoeld op de benodigde omvormers en transformatoren, deze worden, zoals op de tekening en projectbeschrijving, behorende bij de vergunningsaanvraag, is aangegeven als onderdeel van het zonnepark (drijvend) gerealiseerd. Voor zover wordt gedoeld op de verbindende kabel naar het bedrijf Excluton en eventuele andere verbindende kabels, deze maken geen onderdeel uit van de vergunningsaanvraag. Hier is door de initiatiefnemer bewust voor gekozen. Het ontwerp, de vergunningsaanvraag en de realisatie wordt belegd bij een gespecialiseerd bedrijf voor het leggen van kabels / uitvoeren van boringen. Hiervoor zal te zijner tijd een vergunningsaanvraag worden gedaan. In vergunningtrajecten is het gebruikelijk de gedetailleerde uitvoeringsontwerpen te maken na vergunningverlening en in samenspraak met de door initiatiefnemer gecontracteerde partijen. In deze fase wordt het ontwerp een slag gedetailleerder uitgewerkt. Het uitvoeringsontwerp en het verankeringsplan worden mede op basis van de vergunningsvoorschriften vanuit Rijkswaterstaat opgesteld en ter toetsing aan de ODR voorgelegd. Na goedkeuring mag initiatiefnemer pas beginnen. Dit is als voorwaarde in de vergunning opgenomen. 4.

Garanties en waarborgen missen.

Beantwoording De noodzakelijke garanties en waarborgen zijn zowel in vergunningvoorwaarden als in een exploitatieovereenkomst tussen gemeente en initiatiefnemer vastgelegd. 5.

Het beperkt geplande toekomstige ontwikkelingen zowel in planvorming als in de uitvoering.

Beantwoording Niet duidelijk is welke toekomstige ontwikkelingen er worden bedoeld. Als kader voor planvorming heeft de initiatiefnemer aangehouden: “het moet inpasbaar zijn bij de toekomstige ontwikkelingen in de Gouverneurspolder (no-regret); een vergunbaar plan (Gemeente Neder Betuwe, Provincie Gelderland, Rijkswaterstaat); en in verhouding staan met de andere aanwezige belangen.” Voor zover er wordt gedoeld op een mogelijke toekomstige herinrichting van de Gouverneurspolder: deze kan goed samengaan met het voorliggende plan. Het plan is afgestemd met de eigenaar van de gronden in de Gouverneurspolder. Verder kan juist het beschikbaar komen van de duurzame energie bijdragen aan het mogelijk maken van gewenste toekomstige ontwikkelingen. 6.

De noodzaak mist in relatie tot 14 initiatieven op dit gebied in deze omgeving die al sinds 2022 stilliggen maar op korte termijn van start kunnen.

Beantwoording Nut en noodzaak van het initiatief zijn goed onderbouwd (zie de beantwoording van punt 1). Overigens is niet duidelijk welke 14 initiatieven er worden bedoeld. 3

7.

Technici van zowel Solinoor zelf als anderen hebben hun haalbaarheid twijfels of een buitendijks zonneveld (de eerste) in de nabijheid van scheepvaart haalbaar is.

Beantwoording Er zijn door de initiatiefnemer aanvragen ingediend voor een vergunning op basis van de Waterwet bij Rijkswaterstaat en op basis van de Wet ruimtelijke ordening bij de gemeente. Het door de indiener van de zienswijze naar voren gebrachte aspect van scheepvaart is bij uitstek onderdeel van de toetsing door Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat heeft, in afstemming met Waterschap Rivierenland, geoordeeld dat de aanvraag compleet en ontvankelijk is en heeft de Waterwet-vergunning verleend. In deze vergunning zijn voorschriften opgenomen die onder meer toezien op een deugdelijke verankering. De Omgevingsdienst Rivierenland heeft, in afstemming met gemeente Neder-Betuwe, Rijkswaterstaat, Waterschap Rivierenland en provincie Gelderland de aanvraag met de ruimtelijke onderbouwing en de bijbehorende (omgevings)onderzoeken getoetst. Op basis van deze toetsing is er een ontwerpbesluit genomen om de omgevingsvergunning te verlenen. Er bestaan geen twijfels over de haalbaarheid van het project. Overigens heeft de initiatiefnemer aangegeven voor het zonnepark met een robuust systeem te werken dat ook op zee wordt toegepast. Op de plas waar het zonnepark wordt gerealiseerd is geen scheepvaart aanwezig. Er bestaat ook bij de initiatiefnemer geen twijfel over de haalbaarheid. 8.

De mening van de aanwezigen die betrokken waren bij het voortraject in de groep waar ik deel van uit maakte staat haaks op hetgeen verwoord in de vergunningsaanvraag.

Beantwoording De meningen van de betrokkenen in het participatieproces zijn weergegeven in het participatieverslag dat onderdeel uitmaakt van de vergunningaanvraag. In het participatieverslag staan zowel positieve als negatieve reacties opgenomen. Het is een uitgebreide weergave van het doorlopen proces. 9.

Onder de huidige vergunning kan de netcongestie problematiek in Neder-Betuwe verergeren.

Beantwoording De netcongestie waar we in de gemeente, provincie en grote delen van Nederland mee te maken hebben, maakt teruglevering aan het net van de door het drijvende zonnepark opgewekte duurzame elektriciteit onmogelijk. Er is mede daarom naar een directe koppeling met energieverbruikers in de omgeving gekeken. In de stukken die onderdeel uitmaken van de aanvraag is duidelijk omschreven hoe de afzet van de opgewekte duurzame elektriciteit plaatsvindt en welke partij daarbij welke rol speelt. Het bedrijf Dekker is eigenaar van de locatie waarop het drijvende zonnepark wordt gerealiseerd, het bedrijf Solinoor ontwikkelt, realiseert en exploiteert het zonnepark, het bedrijf Excluton is afnemer van elektriciteit. Daarna(ast) kunnen er ook andere afnemers van elektriciteit zijn. De initiatiefnemer heeft beschreven stap voor stap toe te werken naar een koppeling van verschillende projecten van lokale opwek en lokaal verbruik, zie daarvoor bladzijde 12 van het bij de vergunningaanvraag gevoegde Visieboek. Op 1 juli 2024 heeft provincie Gelderland een advies aan de ODR over de aanvraag omgevingsvergunning verstuurd.

Hierin staat onder meer: “Dit zonnepark wordt achter-demeter aangesloten en draagt dus niet bij aan het verergeren van netcongestie, maar levert het juist een bijdrage aan het vinden van slimme oplossingen voor dit probleem.” Het project zal de netcongestie in NederBetuwe niet verergeren. Indiener 2 1. Er is geen sprake geweest van een adequate informatievoorziening aan belanghebbenden door de initiatiefnemer. Beantwoording In het bij de stukken gevoegde participatieverslag is het uitgebreide proces dat is doorlopen beschreven. Er zijn vele gesprekken gevoerd en bijeenkomsten geweest. De resultaten hiervan zijn in ontvankelijke vergunningaanvragen verwerkt. Een beeld van een inadequate informatievoorziening wordt niet herkend. Verschillende betrokkenen hebben benoemd dat de participatie en verslaglegging grondig en naar wens is uitgevoerd. 2.

Het plan komt alleen ten goede aan het bedrijf Excluton.

4

Beantwoording De netcongestie waar we in de gemeente, provincie en grote delen van Nederland mee te maken hebben maakt teruglevering aan het net van de door het drijvende zonnepark opgewekte duurzame elektriciteit voorlopig onmogelijk. Er is mede daarom naar een directe koppeling met energieverbruikers in de omgeving gekeken. In de stukken die onderdeel uitmaken van de aanvraag is duidelijk omschreven hoe de afzet van de opgewekte duurzame elektriciteit plaatsvindt en welke partij daarbij welke rol speelt. Het bedrijf Solinoor is de initiatiefnemer en aanvrager van de benodigde vergunningen. Het bedrijf Dekker is eigenaar van de locatie waarop het drijvende zonnepark wordt gerealiseerd, het bedrijf Solinoor ontwikkelt, realiseert en exploiteert het zonnepark, het bedrijf Excluton is afnemer van elektriciteit. Daarna(ast) kunnen er ook andere afnemers van elektriciteit zijn. De initiatiefnemer heeft beschreven stap voor stap toe te werken naar een koppeling van verschillende projecten van lokale opwek en lokaal verbruik. In het visieboek dat onderdeel uitmaakt van de aanvraag staat hierover onder meer: “Solinoor is in gesprek met Augustinus (Ochten), Excluton (Druten), Rijkswaterstaat (overnachtingshaven IJzendoorn), Dijkalliantie Neder-Betuwe (dijkversterking Neder-Betuwe) en Dekker (Midden-Waal).

Deze bedrijven/organisaties verbruiken veel energie en willen (en moeten!) steeds verder verduurzamen. Met Essent wordt er voorts gekeken naar de mogelijkheden voor een pilot groene waterstofproductie. De plannen voor zonnepanelen op bedrijfsdaken en carports worden uitgewerkt en gerealiseerd. Het energieverbruik van deze partijen is echter (veel) groter dan hiermee kan worden opgewekt. Het zonne-eiland in Ochten kan de opgewekte energie leveren aan één of meerdere van deze partijen.” Mede in relatie tot de Waterwet en ter onderbouwing van de uitvoerbaarheid is de levering van (een deel van de) elektriciteit aan het nabijgelegen bedrijf Excluton naar het oordeel van Rijkswaterstaat en naar het oordeel van de ODR voldoende onderbouwd. In de vergunning op basis van de Waterwet overweegt Rijkswaterstaat: “Er is een intentieovereenkomst gesloten tussen de aanvrager en Excluton B.V. waarin o.a. is afgesproken dat Excluton de intentie heeft om een deel van de door het drijvende zonnepark geproduceerde elektriciteit af te gaan nemen voor eigen gebruik.

Gezien het vorenstaande kunnen de aangevraagde drijvende zonnepanelen worden geschaard onder ‘verduurzaming van de energievoorziening van bestaande activiteiten in het rivierbed’ zoals bedoeld in artikel 6 onder c van de Beleidsregels.” Op 1 juli 2024 heeft provincie Gelderland een advies aan de ODR over de aanvraag omgevingsvergunning verstuurd. Hierin staat onder meer: “Dit zonnepark wordt achter-de-meter aangesloten en draagt dus niet bij aan het verergeren van netcongestie, maar levert het juist een bijdrage aan het vinden van slimme oplossingen voor dit probleem. … Dit project past binnen de door de provincie gestelde kaders voor zon in het buitengebied en binnen de in de RES gestelde doelen.” 3.

Het zonnepark levert geen bijdrage aan de energietransitie binnen Neder-Betuwe en de RES-regio Fruitdelta Rivierenland.

Beantwoording Het drijvende zonnepark ligt binnen Neder-Betuwe en draagt bij aan het realiseren van het doel uit de Klimaatnota om te komen tot duurzame energie en daarmee afname van de CO2-uitstoot. Het project is opgenomen in de voortgangsrapportage 2023 RES Fruitdelta Rivierenland. Op dit moment is de RES-opgave voor de regio nog niet gerealiseerd. Ook het geplande aandeel zon is nog niet gerealiseerd. Het project draagt bij aan het behalen van de RES-doelen. Anders dan de indiener van de zienswijze veronderstelt, is bij de toerekening aan de RES-regio niet de locatie waar de energie wordt verbruikt maar de locatie waar de duurzame energie wordt opgewekt bepalend. Voor het klimaat is het niet relevant waar de opwek of het verbruik precies plaatsvindt, maar gaat het om het vervangen van fossiele door duurzame energiebronnen. 4.

De meerwaardemaatregelen zijn onvoldoende en het is niet duidelijk hoe deze worden geborgd.

Beantwoording De initiatiefnemer heeft de betrokken stakeholders, zoals omwonenden en gebruikers van de Gouverneurpolder, gesproken en betrokken. In een proces met stakeholders zijn 13 meerwaarde maatregelen gekozen, door ruim 90% van de betrokken stakeholders bevestigd als conform hun wensen. Deze maatregelen maken deel uit van het plan dat is ingediend. Er wordt voor een waarde die veel hoger ligt dan de richtlijn van €0,50 per kWh aan meerwaarde maatregelen gerealiseerd. De uitvoering van de meerwaardemaatregelen is geborgd in een tussen gemeente en initiatiefnemer gesloten exploitatie overeenkomst. Voor zover de meerwaardemaatregelen een vergunningplicht op basis van de Waterwet kennen, is de benodigde vergunning door Rijkswaterstaat verleend.

5

5.

De financiële participatie is onvoldoende uitgewerkt.

Beantwoording In de richtlijn staat hierover het volgende “De initiatiefnemer doorloopt een proces om te komen tot een wenselijke en haalbare vormgeving van participatie. Het gaat hierbij om de participatiewaaier; dit kan zijn procesparticipatie, financiële participatie, financiële obligaties, eigendomsparticipatie, een omgevingsfonds of een combinatie hiervan.” Initiatiefnemer heeft zich in overleg met de betrokkenen in het participatietraject gericht op maatregelen die meerwaarde voor gebruikers en omwonenden van de Gouverneurspolder opleveren en zo meerwaarde te brengen in het gebied waar ook de meeste impact is. De participatie is door de initiatiefnemer uitgewerkt in de ook onder punt 3 aangegeven meerwaardemaatregelen. In het participatieverslag dat bij de stukken voor de aanvraag is gevoegd staat over het in aanvulling hierop bieden van een mogelijkheid tot financiële participatie het volgende: “Een paar mensen hebben gevraagd of het mogelijk wordt om financieel te participeren. Dus mee investeren in het plan en dan ook jaarlijks revenuen krijgen van de verkoop van de stroom. Dat is één van de mogelijkheden die nog open blijft. Onze insteek is dat zoveel mogelijk mensen meerwaarde moeten ervaren van maatregelen rond plan Zonnewaal Ochten. Zodra de plannen verder zijn en de berekeningen zeker, wordt ook berekend of het interessant is voor inwoners om mee te investeren.

We komen daar in een later stadium nog op terug.” … ““Zoals ook bij de maatregelen beschreven, is mee investeren (financieel participeren) door de omgeving besproken als een van de mogelijkheden. Het is een aantal maal genoemd door omwonenden. Wanneer we verder spraken met deze mensen die interesse hebben in mee investeren, dan geven ze ook aan dat ze een voorkeur hebben voor maatregelen die voor iedereen bedoeld zijn. Boven eigen interesse in mee investeren. Ook erkennen deze mensen dat financiële participatie vooral voordelen oplevert voor mensen met een grotere portemonnee. Om deze reden is financiële participatie nu niet opgenomen als een van de belangrijkste meerwaarde maatregelen.” In lijn met de wens van de participanten is een omgevingsfonds opgericht waaruit de 13 meerwaardemaatregelen in het gebied worden gerealiseerd. De maatregelen hebben een waarde die (veel) hoger ligt dan de waarde die de richtlijn voorschrijft. Hiermee wordt ruimschoots aan de richtlijn voldaan. Duidelijk is voorts dat de initiatiefnemer een lokaal bedrijf is. Voor het verlenen van de omgevingsvergunning is het totaal aan meerwaardemaatregelen voldoende geborgd.

6.

De toetsing aan het Barro schiet tekort.

Beantwoording In de vergunning op basis van de Waterwet overweegt Rijkswaterstaat in dit verband: “Er is een intentieovereenkomst gesloten tussen de aanvrager en Excluton B.V. waarin o.a. is afgesproken dat Excluton de intentie heeft om een deel van de door het drijvende zonnepark geproduceerde elektriciteit af te gaan nemen voor eigen gebruik. Gezien het vorenstaande kunnen de aangevraagde drijvende zonnepanelen worden geschaard onder ‘verduurzaming van de energievoorziening van bestaande activiteiten in het rivierbed’ zoals bedoeld in artikel 6 onder c van de Beleidsregels.” Hiermee wordt onderbouwd voldaan aan zowel het Barro als aan de Beleidsregels grote rivieren. 7.

Er is onvoldoende getoetst aan de gevolgen voor het ganzenrustgebied, artikel 2.51b.

Beantwoording In de bij de stukken gevoegde Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten (Sovon, 2023) zijn de gevolgen voor ganzen duidelijk beschouwd. Sovon overweegt hierover: “Het Ganzenrustgebied in de omgeving is ruim begrensd en betreft nagenoeg alle uiterwaarden langs de noordoever van de Waal tussen Nijmagen en Zaltbommel, maar exclusief het open water van de planlocatie. Na uitvoering van het plan blijft ruim 500 hectare aaneengesloten beschikbaar ganzenrustgebied over. Het plan voldoet daarmee zeker aan voorwaarde b uit artikel 2.51b.” In aanvulling hierop over verstoring door het hondenlosloopveld in lijn met dat wat er in het bij de stukken gevoegde memo van het bureau Viridis is opgenomen het volgende. De praktijk is dat er in de Gouverneurspolder mensen met loslopende honden lopen. Het bieden van een alternatief hiervoor door het realiseren van een hondenlosloopveld in combinatie met zoneren en reguleren zal de verstoring per saldo 6

verminderen. Het gebied dat voor gebruik als hondenlosloopveld is aangemerkt wordt ook in de huidige situatie al gebruikt door hondenuitlaters en honden. Het betreft een relatief smalle strook die door de ligging nabij de kern, de weg en de voormalige havenpier al verstoring kent. Het effectief gebruik door ganzen zal zeer beperkt zijn. 8.

Het plan voldoet niet aan de regels (art 65.a) van de provincie voor zonneparken.

Beantwoording Op 1 juli 2024 heeft provincie Gelderland een advies aan de ODR over de aanvraag omgevingsvergunning verstuurd. Hierin staat onder meer: “Dit project past binnen de door de provincie gestelde kaders voor zon in het buitengebied en binnen de in de RES gestelde doelen.” De bijdrage van het plan aan de lokale energiebehoefte is aangegeven bij de beantwoordingen van punten 1 en 2. 9.

Er zijn vraagtekens te zetten bij de termijn van 25 jaar in relatie tot de afzet van elektriciteit en de ontwikkelingen in de Gouverneurspolder.

Beantwoording Zoals onder punt 1 beschreven is Excluton een afnemer van elektriciteit en kunnen er daarna(ast) ook andere afnemers van elektriciteit zijn. Hiermee is enerzijds de uitvoerbaarheid voldoende onderbouwd en anderzijds voldoende flexibiliteit om mee te kunnen bewegen met ontwikkelingen aan de vraagkant (van andere bedrijven in de omgeving, scheepvaart, transport etc.). Met betrekking tot de mogelijke ontwikkelingen in de Gouverneurspolder krijgt het drijvende zonnepark hierin een plek en kan als lokale duurzame energiebron mogelijk er zelfs een bijdrage aan leveren. 10. De verstrekte informatie in de kennisgeving leidt tot verwarring. Beantwoording Er hebben twee verschillende termijnen voor zienswijzen in de kennisgevingen gestaan. Dat is niet de bedoeling geweest. De langste termijn is aangehouden, de zienswijze is meegenomen in de behandeling. De indieners van de zienswijzen hebben dan ook op tijd een reactie kunnen indienen en zijn niet in hun belangen geschaad. Indiener 3 1.

Het plan draagt niet bij aan de energietransitie in de regio Fruit Delta Rivierenland.

Beantwoording Het drijvende zonnepark ligt binnen Neder-Betuwe en draagt bij aan het realiseren van het doel uit de Klimaatnota om te komen tot duurzame energie en daarmee afname van de CO2-uitstoot. Het project is opgenomen in de voortgangsrapportage 2023 RES Fruitdelta Rivierenland. Op dit moment is de RES-opgave voor de regio nog niet gerealiseerd. Ook het geplande aandeel zon is nog niet gerealiseerd. Het project draagt bij aan het behalen van de RES-doelen. Anders dan de indiener van de zienswijze veronderstelt, is bij de toerekening aan de RES-regio niet de locatie waar de energie wordt verbruikt maar de locatie waar de duurzame energie wordt opgewekt bepalend. Voor het klimaat is het niet relevant waar de opwek of het verbruik precies plaatsvindt, maar gaat het om het vervangen van fossiele door duurzame energiebronnen. 2.

Er is sprake van ontbrekende informatie (hoe om te gaan met de kracht van de Waal) en onvoldoende onderbouwing (hoe om te gaan met risico’s).

Beantwoording Er zijn door de initiatiefnemer aanvragen ingediend voor een vergunning op basis van de Waterwet bij Rijkswaterstaat en op basis van de Wet ruimtelijke ordening bij de gemeente. De door de indiener van de zienswijze naar voren gebrachte aspecten van verankering, golfslag, scheepvaart en dergelijke zijn bij uitstek onderdeel van de toetsing door Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat heeft, in afstemming met Waterschap Rivierenland, geoordeeld dat de aanvraag compleet en ontvankelijk is en heeft de Waterwet-vergunning verleend. In deze vergunning zijn voorschriften opgenomen die onder meer toezien op een deugdelijke verankering.

7

De Omgevingsdienst Rivierenland heeft, in afstemming met gemeente Neder-Betuwe, Rijkswaterstaat, Waterschap Rivierenland en provincie Gelderland de aanvraag met de ruimtelijke onderbouwing en de bijbehorende (omgevings)onderzoeken getoetst. De conclusie is dat er een ontwikkeling mogelijk wordt gemaakt die uitvoerbaar is en in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening. Het plan is daarnaast maatschappelijk en financieel uitvoerbaar gebleken. Op basis van deze toetsing en conclusie is er een ontwerpbesluit genomen om de omgevingsvergunning te verlenen. We herkennen ons niet in een beeld van ontbrekende informatie. Overigens heeft de initiatiefnemer aangegeven voor het zonnepark met een robuust systeem te werken dat ook op zee wordt toegepast. De detailengineering waaronder de constructieve berekeningen en tekeningen, zoals het ankerplan inclusief risicoanalyse op de optredende belastingen, worden in lijn met de voorschriften uit de vergunning op basis van de Waterwet van Rijkswaterstaat en conform hoofdstuk 1 van art 2 van het ontwerpbesluit, uiterlijk drie weken voor start uitvoering bij de omgevingsdienst ter goedkeuring ingediend. De omgevingsdienst toetst of de constructie aan de hiervoor geldende normen en richtlijnen voldoet. Initiatiefnemer kan pas na goedkeuring van deze stukken met de bouw beginnen. 3.

Schoonmaak en onderhoud van het zonnepark is niet meegenomen in de onderzoeken.

Beantwoording Er is rekening gehouden met beheer en onderhoud van het drijvende zonnepark. In de bij de stukken opgenomen Memo berekening stikstofdepositie drijvend zonnepark Zonnewaal staat hierover: “In de exploitatiefase wanneer het zonnepark operationeel en in gebruik is, kunnen er emissies voortkomen door onderhoudswerkzaamheden, monitoring of locatiebezoeken. Hierbij wordt er rekening gehouden met transport naar de locatie (Tabel 7) en varen naar het zonnepark met een bootje (Tabel 5). Ook hier wordt er uitgegaan van een ‘worst-case’ scenario waarbij er 2 maal per maand bezoek is en het drijvende zonnepark betreden wordt met een niet-elektrisch bootje.” In de rapportage van Sovon wordt onderhoud ook benoemd. De onderzoeken van Sovon en Viridis wijzen uit dat er geen significante negatieve effecten in de realisatiefase en exploitatiefase zijn. De effecten van het beheer en onderhoud in de exploitatiefase zijn verwaarloosbaar in relatie tot de optredende effecten in de realisatiefase. De effecten zijn ook verwaarloosbaar in relatie tot het dagelijkse recreatief gebruik van de oevers en de Oude Veerweg. 4.

Bijbehorende installaties en kabelverbindingen zijn niet meegenomen in de onderzoeken.

Beantwoording Zoals op de tekening en projectbeschrijving, behorende bij de vergunningsaanvraag, is aangegeven worden de benodigde omvormers en transformatoren als onderdeel van het zonnepark (drijvend) gerealiseerd. De verbindende kabel naar het bedrijf Excluton en eventuele andere verbindende kabels maken geen onderdeel uit van de vergunningsaanvraag. Hier is door de initiatiefnemer bewust voor gekozen. Het ontwerp, de vergunningsaanvraag en de realisatie wordt belegd bij een gespecialiseerd bedrijf voor het leggen van kabels / uitvoeren van boringen. Hiervoor zal te zijner tijd een vergunningsaanvraag worden gedaan. In vergunningtrajecten is het gebruikelijk de gedetailleerde uitvoeringsontwerpen te maken na vergunningverlening en in samenspraak met de door initiatiefnemer gecontracteerde partijen. In deze fase wordt het ontwerp een slag gedetailleerder uitgewerkt. Het uitvoeringsontwerp en het verankeringsplan worden ter toetsing aan de ODR voorgelegd. Na goedkeuring mag initiatiefnemer pas beginnen. Dit is als voorwaarde in de vergunning opgenomen. 5.

Het plan voldoet niet aan het geldende beleid.

Beantwoording Het drijvende zonnepark past binnen en draagt bij aan het realiseren van het doel uit de Klimaatnota van gemeente Neder-Betuwe om te komen tot duurzame energie en daarmee afname van de CO2-uitstoot. Het project is opgenomen in de voortgangsrapportage 2023 RES Fruitdelta Rivierenland. Op dit moment is de RESopgave voor de regio nog niet gerealiseerd. Ook het geplande aandeel zon is nog niet gerealiseerd. Het project draagt bij aan het behalen van de RES-doelen. Op 1 juli 2024 heeft provincie Gelderland een advies aan de ODR over de aanvraag omgevingsvergunning verstuurd. Hierin staat onder meer: “Dit project past binnen de door de 8

provincie gestelde kaders voor zon in het buitengebied en binnen de in de RES gestelde doelen.” Er is voor het project reeds een vergunning op basis van de Waterwet door Rijkswaterstaat verleend. Op basis van het Nationaal Energie Akkoord moet de uitstoot van CO2 in de energiesector met 49% gereduceerd worden in 2030 en 100% in 2050 om opwarming van de aarde te beperken en daarmee klimaateffecten als droogte, wateroverlast en stijging van de zeespiegel te beperken. Gelegen aan de grote rivieren heeft gemeente NederBetuwe een direct belang hierbij. De realisatie van het drijvende zonnepark draagt bij aan de beoogde energietransitie en voorziet in een duurzame energieopwekking. Hiermee sluit het (ook) aan bij nationaal beleid en wordt een maatschappelijk belang gediend.

6.

Er is onvoldoende gekeken naar het effect van het zonnepark op de natuur, de natuurtoets bij het plan is ondermaats.

Beantwoording Het geschetste beeld van een onvolledige natuurtoets wordt niet herkend. In de bij de stukken gevoegde Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten (Sovon, 2023) is de werkwijze van de realisatie van het park en de exploitatiefase duidelijk beschouwd. Dit geldt ook voor de bij de stukken opgenomen ‘Memo berekening stikstofdepositie drijvend zonnepark Zonnewaal’. Ook hierin wordt ingegaan op de realisatiefase, alsmede de exploitatiefase en de aanleg van de meerwaardemaatregelen. De keuze om de verbindende kabel(s) niet in de aanvraag op te nemen (zoals ook bij punt 4 beschreven) is in de natuurtoets aangegeven. In het Addendum op ‘Natuurtoets zonne-eiland Gouverneurspolder Ochten v2’ door Sovon van bureau Viridis is (nader) beoordeeld of het zonne-eiland en de inrichtingsmaatregelen significante negatieve effecten hebben op beschermde natuurwaarden. Er is onder meer gekeken naar de invloed op de bever. Hierover wordt geconcludeerd: “De voorliggende te verwachten verstoring door de aanleg van het zonnepark wordt veel lager ingeschat. Van zowel trilling als geluidsverstoring is niet of nauwelijks sprake. Visuele verstoring is de enige factor die van invloed kan zijn op de bever. Omdat de werkzaamheden voornamelijk overdag plaatsvinden en de bever in de nacht actief is, wordt de invloed van visuele verstoring als minimaal ingeschat.

Een gedeelte van de plas zal worden ingenomen door het drijvende zonnepark. Omdat de voedsel-voorziening van de bever beperkt is tot de oeverzone waar de burcht zich bevindt en eventueel via aanvoer langs de Waal, wordt de route die de bevers hiertoe benutten niet door het zonnepark onderbroken. Ook in andere projecten komt naar voren dat de bever erg weinig verstoringsgevoelig is. In de naastgelegen Willemspolder is, onder ontheffing, een beverburcht ontmanteld, een groot deel van de betreffende oeverzone vergraven en de voedselvoorziening vrijwel volledig verwijderd. Desondanks hebben de bevers hier hernieuwd een burcht gebouwd en hebben de dieren ter plaatse, vooralsnog, standgehouden. Deze situatie staat niet op zichzelf en de realisatie van een zonnepark is verhoudingsgewijs een beperkte ingreep in het leefgebied van de bever. Derhalve is het met grote waarschijnlijkheid uitgesloten dat de ingrepen effect zullen hebben op de functionaliteit van de verblijfplaats van de bever. Conclusie …: De bevers kunnen zich zowel tijdens als na afronding van de werkzaamheden langs de bestaande oever blijven verplaatsen en de functionaliteit van de burcht is niet in het geding.” De conclusie is dat de maatregelen geen significante negatieve effecten hebben op natuur in het kader van de soortbescherming uit de Omgevingswet.

De stukken zijn door de specialisten van de ODR beoordeeld en akkoord bevonden. Ook zijn de compensatiemaatregelen voor de natuur (Versterkingsplan Groene Ontwikkelingszone Zonnewaal, Ochten) door provincie Gelderland beoordeeld. Op 1 juli 2024 heeft provincie Gelderland een advies aan de ODR over de aanvraag omgevingsvergunning verstuurd. Hierin staat onder meer: “In het plan voor het zonnepark spelen de provinciale belangen Groene ontwikkelingszone, zonneparken in het buitengebied en klimaatadaptatie. U heeft deze belangen goed meegewogen in uw plan. … Na eerder contact met de Omgevingsdienst Rivierenland constateren wij dat plan voor het zonnepark voldoet aan de regels voor GO [Groene Ontwikkelingszone] zoals die zijn opgenomen in onze omgevingsverordening … ” Het aspect waterkwaliteit is in het kader van de Waterwet door Rijkswaterstaat beschouwd. Hierover oordeelt Rijkswaterstaat: “De drijvende zonnepanelen worden vrijwel geheel [gerealiseerd] boven het gedeelte wat bij normale waterstand (mediane waterstand) meer dan 5 m diep is. Er is sprake van een dermate geringe overlap met de ondiepere oeverzone dat het negatieve effect daarop verwaarloosbaar zal zijn. Bovendien worden enkele aanvullende maatregelen (20 biohutten onder en rond de zonnepanelen) genomen om dit te compenseren. Op basis van het bovenstaande wordt geconcludeerd dat er geen bezwaar bestaat tegen het 9

verlenen van de gevraagde vergunning, voor zover het de bescherming en verbetering van de chemische en ecologische kwaliteit van het watersysteem betreft.” 7.

Er wordt in de stukken geen melding gemaakt van onvrede, die er ook is.

Beantwoording De meningen van de betrokkenen in het participatieproces zijn weergegeven in het participatieverslag dat onderdeel uitmaakt van de vergunningaanvraag. In het participatieverslag staan zowel positieve als negatieve reacties opgenomen. Het is een uitgebreide weergave van het doorlopen proces. 8.

Een hondenlosloopveld als meerwaardemaatregel is niet passend, het beoogde budget voor een hondenlosloopveld kan een betere besteding vinden in natuurinclusief beheer van het gebied.

Beantwoording De initiatiefnemer heeft de betrokken stakeholders, zoals omwonenden en gebruikers van de Gouverneurpolder, gesproken en betrokken. In een proces met stakeholders zijn uit meer dan 50 ideeën 13 meerwaarde maatregelen gekozen die onderdeel uitmaken van het plan. De maatregelen richten zich op verschillende onderwerpen en gebruikers(groepen) van de Gouverneurspolder. In dat proces hebben andere hondenuitlaters en ook natuurliefhebbers aangegeven deze plek als gezoneerde hondenuitlaatplek juist te waarderen. De activiteiten hondenlosloopveld en natuur- en milieueducatie worden gesplitst en gezoneerd, een deel van het aangewezen gebied is voor hondenuitlaters en een deel dient als locatie voor natuur -en milieueducatie. Indiener 4 1. De 'voorkeursvolgorde zon' is niet gevolgd, er zijn voldoende alternatieven op daken. Beantwoording Het drijvende zonnepark past binnen en draagt bij aan het realiseren van het doel uit de Klimaatnota om te komen tot duurzame energie en daarmee afname van de CO2-uitstoot. Het project is opgenomen in de voortgangsrapportage 2023 RES Fruitdelta Rivierenland. Op dit moment is de RES-opgave voor de regio nog niet gerealiseerd. Ook het geplande aandeel zon is nog niet gerealiseerd. Het project draagt bij aan het behalen van de RES-doelen.

Op 1 juli 2024 heeft provincie Gelderland een advies aan de ODR over de aanvraag omgevingsvergunning verstuurd. Hierin staat onder meer: “Dit project past binnen de door de provincie gestelde kaders voor zon in het buitengebied en binnen de in de RES gestelde doelen.” Het benutten van daken voor zonne-energie is zeker gewenst, maar in relatie tot de energievraag en in relatie tot de problematiek van netcongestie onvoldoende. 2.

De omwonenden zijn onvoldoende betrokken en er is geen sprake geweest van een adequate informatievoorziening aan belanghebbenden door de initiatiefnemer.

Beantwoording In het bij de stukken gevoegde participatieverslag is het uitgebreide proces dat is doorlopen beschreven. Er zijn vele gesprekken gevoerd en bijeenkomsten geweest. Kennisgevingen zijn op verschillende wijzen gedaan: in de krant, op websites, via sociale media, door huisbezoeken, in het gebied zelf en door mensen in het gebied aan te spreken. De resultaten hiervan zijn in ontvankelijke vergunningaanvragen verwerkt. Een beeld van onvoldoende betrokkenheid en/of een inadequate informatievoorziening wordt niet herkend. 3.

Het plan komt alleen ten goede aan het bedrijf Excluton.

Beantwoording De netcongestie waar we in de gemeente, provincie en grote delen van Nederland mee te maken hebben maakt teruglevering aan het net van de door het drijvende zonnepark opgewekte duurzame elektriciteit voorlopig onmogelijk. Er is mede daarom naar een directe koppeling met energieverbruikers in de omgeving gekeken. In de stukken die onderdeel uitmaken van de aanvraag is duidelijk omschreven hoe de afzet van de opgewekte duurzame elektriciteit plaatsvindt en welke partij daarbij welke rol speelt. Het bedrijf Solinoor is de initiatiefnemer en aanvrager van de benodigde vergunningen. Het bedrijf Dekker is eigenaar van de locatie waarop het drijvende zonnepark wordt gerealiseerd, het bedrijf Solinoor ontwikkelt, realiseert en exploiteert 10

het zonnepark, het bedrijf Excluton is afnemer van elektriciteit. Daarna(ast) kunnen er ook andere afnemers van elektriciteit zijn. De initiatiefnemer heeft beschreven stap voor stap toe te werken naar een koppeling van verschillende projecten van lokale opwek en lokaal verbruik. In het visieboek dat onderdeel uitmaakt van de aanvraag staat hierover onder meer: “Solinoor is in gesprek met Augustinus (Ochten), Excluton (Druten), Rijkswaterstaat (overnachtingshaven IJzendoorn), Dijkalliantie Neder-Betuwe (dijkversterking Neder-Betuwe) en Dekker (Midden-Waal). Deze bedrijven/organisaties verbruiken veel energie en willen (en moeten!) steeds verder verduurzamen. Met Essent wordt er voorts gekeken naar de mogelijkheden voor een pilot groene waterstofproductie. De plannen voor zonnepanelen op bedrijfsdaken en carports worden uitgewerkt en gerealiseerd. Het energieverbruik van deze partijen is echter (veel) groter dan hiermee kan worden opgewekt. Het zonne-eiland in Ochten kan de opgewekte energie leveren aan één of meerdere van deze partijen.” Mede in relatie tot de Waterwet en ter onderbouwing van de uitvoerbaarheid is de levering van (een deel van de) elektriciteit aan het nabijgelegen bedrijf Excluton naar het oordeel van Rijkswaterstaat en naar het oordeel van de ODR voldoende onderbouwd.

In de vergunning op basis van de Waterwet overweegt Rijkswaterstaat: “Er is een intentieovereenkomst gesloten tussen de aanvrager en Excluton B.V. waarin o.a. is afgesproken dat Excluton de intentie heeft om een deel van de door het drijvende zonnepark geproduceerde elektriciteit af te gaan nemen voor eigen gebruik. Gezien het vorenstaande kunnen de aangevraagde drijvende zonnepanelen worden geschaard onder ‘verduurzaming van de energievoorziening van bestaande activiteiten in het rivierbed’ zoals bedoeld in artikel 6 onder c van de Beleidsregels.” Op 1 juli 2024 heeft provincie Gelderland een advies aan de ODR over de aanvraag omgevingsvergunning verstuurd. Hierin staat onder meer: “Dit zonnepark wordt achter-de-meter aangesloten en draagt dus niet bij aan het verergeren van netcongestie, maar levert het juist een bijdrage aan het vinden van slimme oplossingen voor dit probleem. … Dit project past binnen de door de provincie gestelde kaders voor zon in het buitengebied en binnen de in de RES gestelde doelen.” 4.

De bijbehorende transformatoren zijn niet meegenomen in de aanvraag.

Beantwoording Zoals op de tekening en projectbeschrijving, behorende bij de vergunningsaanvraag, is aangegeven worden de benodigde omvormers en transformatoren als onderdeel van het zonnepark (drijvend) gerealiseerd. De verbindende kabel naar het bedrijf Excluton en eventuele andere verbindende kabels maken geen onderdeel uit van de vergunningsaanvraag. Hier is door de initiatiefnemer bewust voor gekozen. Het ontwerp, de vergunningsaanvraag en de realisatie wordt bij een gespecialiseerd bedrijf voor het leggen van kabels / uitvoeren van boringen belegd. Hiervoor zal te zijner tijd een vergunningsaanvraag worden gedaan. In vergunningtrajecten is het gebruikelijk de gedetailleerde uitvoeringsontwerpen te maken na vergunningverlening in samenspraak met de door initiatiefnemer gecontracteerde partijen. In deze fase wordt het ontwerp een slag gedetailleerder uitgewerkt. Het uitvoeringsontwerp en het verankeringsplan worden mede op basis van de vergunningsvoorschriften vanuit Rijkswaterstaat opgesteld en ter toetsing aan de ODR voorgelegd. Na goedkeuring mag initiatiefnemer pas beginnen. Dit is als voorwaarde in de vergunning opgenomen 5.

Het geluid dat de transformatoren en omvormers maken is onvoldoende beschouwd.

Beantwoording Het aspect geluid komt aan de orde in de ruimtelijke onderbouwing die onderdeel is van de stukken. Hierover is het volgende opgenomen: “De grootste hinder wordt veroorzaakt door zgn. inkoopstations, de grootste richtafstand is op basis van geluid. Op basis van vermogen worden deze in de VNG-brochure ingedeeld. Voor een veld van 7 ha zal het vermogen niet boven de 100 MVA komen. Derhalve wordt gerekend met een richtafstand van 50 m (SBI-35 nr. C2). De inkoopstations worden aan de noordzijde van het plangebied gesitueerd, op grote afstand van gevoelige functies. Omvormers kunnen op zonnige dagen een licht zoemend geluid maken, maar dit is op een afstand van 30 meter niet meer hoorbaar. Op grond van de geluidsvoorschriften uit het Activiteitenbesluit is geen akoestisch onderzoek noodzakelijk.” De dichtstbijzijnde woningen liggen op een afstand van 650 meter. 6.

Verschillende van de overeengekomen meerwaarden (bankje, hondenloosloopveld, vogelkijkwand, bio-hutten, speeltoestellen, opruimacties, strandje) zijn niet nodig.

Beantwoording 11

De meerwaardemaatregelen zijn het resultaat van een uitgebreid participatieproces. De initiatiefnemer heeft de direct betrokkenen, zoals omwonenden en gebruikers van de Gouverneurpolder, gesproken en betrokken. In een proces met de stakeholders zijn uit meer dan 50 door de participanten ingebrachte ideeën, 13 meerwaarde maatregelen gekozen die onderdeel uitmaken van het plan. De maatregelen richten zich op verschillende onderwerpen en gebruikers(groepen) van de Gouverneurspolder. 7.

Het aspect veiligheid is onvoldoende beschouwd.

Beantwoording Bij de behandeling van de ontwerp Verklaring Van Geen Bedenkingen in de gemeenteraad is het aspect veiligheid aan de orde geweest. Hierover is door de initiatiefnemer een aanvullend memo “Waarborging veiligheid Zonnewaal Ochten” opgesteld. De conclusie hiervan is: “Het drijvende zonne-eiland Zonnewaal Ochten is vanuit het ontwerp, de realisatie, de oplevering en het beheer en onderhoud veilig voor de omgeving, mens en dier. Hierbij zijn zowel de opvolging van de laatste geldende NEN / EN / EC normen en richtlijnen als de afstemming met en vergunningverlening door Omgevingsdienst Rivierenland en Rijkswaterstaat van belang.“

5. Verduidelijking omgevingsvergunning • Het advies van provincie Gelderland aan de ODR over de aanvraag omgevingsvergunning (d.d. 1 juli 2024, zaaknummer 2024-006879) wordt aan de stukken toegevoegd. • In het communicatie- en participatieverslag wordt opgenomen dat de borging van de uitvoering van de meerwaardemaatregelen is opgenomen in de tussen initiatiefnemer en gemeente gesloten anterieure overeenkomst. • Het memo “Waarborging veiligheid Zonnewaal Ochten” wordt aan de stukken toegevoegd. • In de ruimtelijke onderbouwing wordt opgenomen dat de transformatoren en omvormers onderdeel zijn van het drijvende zonne-eiland (dus drijvend worden uitgevoerd). • In de ruimtelijke onderbouwing wordt opgenomen dat de noodzakelijke kabelverbinding naar de afnemer(s) geen onderdeel uitmaakt van de vergunningaanvraag. Hiervoor zal een separaat traject worden doorlopen. 6. Conclusie Naar aanleiding van bovengenoemde overwegingen hebben wij besloten om de omgevingsvergunning te verlenen.

Bijlagen 1. Zienswijze 1 2. Zienswijze 2 3. Zienswijze 3 4. Zienswijze 4

12