Document · PDF

Bijlage 11 - Verkennend booronderzoek

Raadsvergadering 7 december 2023, gemeente Neder-BetuweBij agendapunt: Bestemmingsplan ‘Wijenburgsestraat ong., Echteld’9.986 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Wijenburgsestraat te Echteld gemeente Neder-Betuwe Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek

Opdrachtgever

Projectleider

HDD Advies

M. Stoll, MA

Versie 1.0

Voorstraat 8 4033 AD Lienden Projectnummer

Autorisatie

Datum

Synthegra Rapport S220067

drs. F. Stevens

16-11-2022

Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden Telefoon +31 (0)88 81 81 981, Internet: www.synthegra.nl

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

COLOFON

Opdrachtgever

: HDD advies

Project

: Wijenburgsestraat te Echteld

Projectnummer

: S220067

Titel

: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, Verkennend booronderzoek

Datum

: 16-11-2022

Projectleider

: M. Stoll, MA

Auteurs

: M. Stoll, MA : T. van Essen, BSc

Autorisatie

: drs. F. Stevens

Druk

: Synthegra B.V., Leusden

Afbeeldingen

: Synthegra B.V., tenzij anders vermeld

ISSN

: 1874-9771

Synthegra B.V. is gecertificeerd voor de BRL 4000 protocollen 4001 t/m 4004 (landbodems)

Synthegra B.V. Olmenlaan 6a NL-3833 AV Leusden T: +31 (0)88 81 81 981 E: www.synthegra.nl

2 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

INHOUD ADMINISTRATIEVE GEGEVENS

SAMENVATTING

1 1.1 1.2 1.3 1.4

INLEIDING Onderzoekskader Onderzoeksdoel en vraagstellingen Ligging en huidige situatie plangebied Toekomstige situatie plangebied

7 7 8 9 10

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

BUREAUONDERZOEK Methode Landschapsgenese Historische ontwikkeling Archeologische waarden in en rondom het plangebied Gespecificeerde archeologische verwachting Advies

11 11 11 15 19 25 26

3 3.1 3.2 3.3 3.4

INVENTARISEREND VELDONDERZOEK Methode Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens Archeologische indicatoren Archeologische interpretatie

27 27 28 29 29

4 4.1 4.2 4.3

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN Inleiding Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen Aanbevelingen

30 30 30 31

BRONNEN

Bijlagen: Bijlage 1: Overzicht van de relevante geologische en archeologische tijdvakken Bijlage 2: Boorprofielen

Afbeelding voorblad: foto van het plangebied

3 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Administratieve gegevens Toponiem

Wijenburgsestraat te Echteld

Plaats

Echteld

Gemeente

Neder-Betuwe

Provincie

Gelderland

Projectnummer

S220067

Bevoegde overheid

Gemeente Neder-Betuwe. Deskundige namens de bevoegde overheid: H. Geurts. Adviseur namens het bevoegde gezag: M. Stronkhorst.

Opdrachtgever

HDD Advies

Uitvoerende instantie

Synthegra B.V.

Datum uitvoering veldwerk

15-11-2022

Uitvoerders veldwerk

T. van Essen, BSc

Onderzoeksmelding (ARCHIS)

5308913100

Datum onderzoeksmelding

08-11-2022

Kaartblad

39G

Periode

Bronstijd – Nieuwe Tijd

Oppervlakte

Circa 1,16 ha / 11.600 m2

Perceelnummer(s)

Kadastrale gemeente Echteld, sectie I, perceelnummer 1586

Grondgebruik

Agrarisch

Geologie

Formatie van Echteld

Geomorfologie

Rivieroeverwal

Bodem

Kalkhoudende ooivaaggronden; zware zavel en lichte klei

Depot

Documentatie en vondsten zullen worden aangeleverd aan het Provinciaal Depot van Gelderland, te Nijmegen

De onderzoekslocatie wordt omsloten door de volgende coördinaten: Noordwest:

x 163067

y 435389

Noordoost:

x 163152

y 435377

Zuidwest:

x 163044

y 435251

Zuidoost:

x 163133

y 435253

Centrum:

x 163100

y 435320

4 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Samenvatting Inleiding Synthegra B.V. heeft in opdracht van HDD Advies een archeologisch bureauonderzoek in combinatie met een verkennend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Wijenburgsestraat te Echteld. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen realisatie van een loods voor fruitkwekerij en het herinrichten van het overige terrein. De oppervlakte van de toekomstige bodemverstoring bedraagt 458 m2 met een diepte van 0,8 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.

Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek Op basis van het bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld.

Het plangebied ligt op een rivieroeverwal en kalkhoudende ooivaaggronden met zware zavel en lichte klei. Volgens de afzettingen kaart van de Rijn-Maas delta ligt het plangebied voor een groot deel echter in een komgebied. Slechts het noordoostelijke gedeelte ligt op een rivieroeverwal. Deze is gevormd door afzettingen van de stroomgordel van de Bommel. Gezien de ouderdom van de te verwachte afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf het laat-paleolithicum tot en met de nieuwe tijd.

Op basis van het bureauonderzoek lijkt de bodem redelijk intact te kunnen zijn. Er wordt dus vanuit gegaan dat mogelijk archeologische sporen bewaard zijn gebleven.

Op basis van de bekende gegevens is de verwachting voor resten uit de periode Laat-Paleolithicum tot en met Mesolithicum laag. Resten uit deze perioden zullen alleen te vinden zijn in de top van het pleistocene zand (vanaf 4 meter beneden maaiveld). daarnaast is de top hiervan zeer waarschijnlijk geërodeerd, waardoor eventuele resten verloren zijn gegaan.

Op basis van de bekende gegevens is de verwachting voor resten uit het Neolithicum en de Bronstijd middelmatig. Hoewel de afzettingen oud genoeg zijn is er in de omgeving niet veel gevonden uit deze periode en wordt er ook weinig bewoning verwacht. Echter zijn in de omgeving van het plangebied wel een aantal resten uit deze perioden bekend, waardoor toch een middelmatige verwachting volgt.

Op basis van de bekende gegevens is de verwachting voor resten uit de IJzertijd tot en met de Nieuwe Tijd hoog. Gezien de ouderdom van de afzettingen is er bewoning vanaf deze periode te verwachten in de (relatief) ondiepe ondergrond. Daarnaast zijn in de directe omgeving van het plangebied erg veel resten uit deze perioden bekend, waaronder ook een aantal zeer bijzondere, zoals een mogelijke Romeinse villa en meerdere Nieuwe Tijds boerderijen. Door dit gegeven is de verwachting hoog, ondanks de gematigde verwachting van het gemeentelijke beleid.

5 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Veldonderzoek Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is een verkennend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 6 boringen per hectare uitgevoerd. Aangezien het plangebied circa 11.600 m2 groot is, zijn verspreid over het plangebied in totaal 7 boringen gezet. Vanwege het geringe oppervlak en de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) zijn de boringen zo gelijkmatig mogelijk over het plangebied verdeeld. De exacte boorlocaties zijn ingemeten met een gps.

Er is geboord met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot iets onder de verstoringsdiepte, in dit geval 2 meter beneden maaiveld. Het opgeboorde sediment is verbrokkeld en versneden en geïnspecteerd op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De boringen zijn lithologisch beschreven conform de NEN 5104 en bodemkundig geïnterpreteerd. Archeologische interpretatie veldonderzoek De diepste lagen van het gebied geven geen indicatie dat hier mensen gewoond hebben. Daarnaast lijken de fragmenten bouwpuin slechts te wijzen op opgehoogde grond en niet op de aanwezigheid van een vindplaats. Niks duidt op de aanwezigheid van een archeologisch niveau waar resten zich zouden kunnen bevinden. Daarnaast betekent aanwezigheid van deze opgebrachte grond ook dat het oude maaiveld is verstoord (verwijderd of vermengt met de opgebrachte grond). Hierdoor zijn eventuele archeologische resten bij voorbaat verstoord.

Aanbeveling Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.

Bovenstaande vormt een selectieadvies. Met nadruk willen wij de opdrachtgever erop wijzen dat dit advies nog niet betekent dat in deze fase van het vergunningsverleningstraject reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Neder-Betuwe). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet bij de minister. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld.

6 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Inleiding

1.1

Onderzoekskader Synthegra B.V. heeft in opdracht van HDD Advies een archeologisch bureauonderzoek1 in combinatie met een verkennend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Wijenburgsestraat te Echteld. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen realisatie van een loods voor fruitkwekerij en het herinrichten van het overige terrein. De oppervlakte van de toekomstige bodemverstoring bedraagt 458 m2 met een diepte van 0,8 meter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.

Door de voorgenomen graafwerkzaamheden, kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden verloren gaan. Daarom is op basis van het bestemmingsplan, met daarin verwoord het gemeentelijk beleid, in het kader van een bestemmingsplanprocedure voorafgaand aan de graafwerkzaamheden archeologisch onderzoek uitgevoerd.

Het plangebied ligt in het bestemmingsplan Buitengebied Dodewaard en Echteld dat is vastgesteld door de gemeente Neder-Betuwe op de datum 30-05-20132. Voor het plangebied geldt een dubbelbestemming WaardeArcheologie 4. Voor terreinen met een Waarde - Archeologie 4 geldt, dat een rapport dient te worden overlegd waaruit blijkt dat de archeologische waarde van het terrein in voldoende mate is vastgesteld bij plangebieden groter dan 500 m2 en verstoringen die dieper reiken dan 30 centimeter beneden maaiveld. De bevoegde overheid, de gemeente Neder-Betuwe, heeft een specifiek archeologisch beleid vastgesteld en beschikt over een Archeologische Beleidskaart3. Het onderzoek is uitgevoerd conform de vigerende Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie 4.14 en het handboek van de omgevingsdienst rivierenland.5

De bevoegde overheid, gemeente Neder-Betuwe, zal de resultaten van het onderzoek toetsen en een selectiebesluit nemen aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.

BO, protocol 4002

www.ruimtelijkeplannen.nl

Stiller, D.R./H.J. van Oort 2018.

SIKB 2018.

Stiller, D.R./H.J. van Oort 2018.

7 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

1.2

Onderzoeksdoel en vraagstellingen Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden.

Het doel van het verkennend booronderzoek is het vervolgens toetsen van het opgestelde verwachtingsmodel door de intactheid van de bodemopbouw vast te stellen en de eventuele aanwezigheid van archeologische resten te inventariseren.

De volgende onderzoeksvragen zullen worden beantwoord: •

Wat is de ontstaansgeschiedenis, genese en diepteligging van de bodem en individuele bodemlagen? In hoeverre kan er sprake zijn van erosie of juist afdekking door sedimentatie binnen het plangebied?

•

Welke (sub)recente (door de mens veroorzaakte) verstoringen hebben de bodem en tot welke diepte verstoord?

•

Wat is de bewoningsgeschiedenis van het plangebied en omgeving? Welke neerslag heeft dit in de bodem gehad? Is er mogelijk sprake van spoor- en vondstniveaus, ophogings- of leeflagen? Wat is de stratigrafie en diepteligging in of op de bodem?

•

Indien sprake is van een (potentieel) bouwhistorisch component: welke ondergrondse bouwhistorische waarden kunnen aanwezig zijn en op welke wijze kunnen deze zich manifesteren (denk hierbij ook aan bijvoorbeeld na sloop achter gebleven uitbraaksleuven)?

•

Op basis van bodem-, bewoningsgeschiedenis, stratigrafie en verstoringen: wat is per periode de verwachting met betrekking tot het aantreffen van archeologische resten? Worden deze resten door de ontwikkeling bedreigd?

•

Indien een verkennende onderzoeksfase geadviseerd wordt: Welke doelstelling heeft een verkennend onderzoek en welke methode en strategie is geschikt om de doelstelling te verwezenlijken.

•

Welke onderzoeksmethoden zijn geschikt om eventuele te verwachten archeologische vindplaatsen en resten te inventariseren bij een karterende fase?

8 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

1.3

Ligging en huidige situatie plangebied Het plangebied beslaat een oppervlak van circa 1,16 ha / 11.600 m2 en is gelegen aan de Wijenburgsestraat te Echteld (afbeelding 1). Het plangebied is in agrarisch gebruik. Het perceel is begroeid met fruitbomen, en wordt begrensd door de Wijenburgestraat aan de noordkant (ten hoogte van Wijenburgsestraat 5a), door een sloot in het zuiden, en door andere percelen met fruitbomen in het oosten en in het westen.

Afbeelding 1.: Het plangebied, rood omkaderd, op de Open Topografische Kaart van Nederland (Bron: www.Pdok.nl).

9 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

1.4

Toekomstige situatie plangebied De huidige inrichting zal worden gewijzigd. Een deel van de huidige bomen zullen worden verwijderd, en een loods zal worden gebouwd in het noordoostelijke deel van het perceel (afbeelding 2).

Afbeelding 2: Toekomstige situatie binnen het plangebied. (Bron: HDD Advies)

10 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Bureauonderzoek

2.1

Methode Tijdens het bureauonderzoek is met behulp van bestaande bronnen een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied opgesteld. Dit is gedaan door het raadplegen van voor de archeologie relevante (schriftelijke) bronnen. Voor het bureauonderzoek zijn met name gegevens over bekende archeologische vindplaatsen in en rond het plangebied verzameld. Dit is aangevuld met historisch en fysischgeografisch onderzoek, waarbij informatie over vroeger grondgebruik is verkregen door de analyse van historische kaarten en tevens gegevens over de geologie, geomorfologie en bodem zijn bestudeerd.

2.2

Landschapsgenese Voor het bepalen of, waar en uit welke periode archeologische resten kunnen worden verwacht, zijn de volgende bronnen met betrekking tot de landschapsgenese geraadpleegd: •

Geomorfologische Kaart 1:50.000 (Afbeelding 3)

•

Paleogeografische kaart van de Rijn-Maas delta (Cohen & Stouthamer 2012) (afbeelding 4)

•

Bodemkaart 1:50.000 (Afbeelding 5)

•

Zanddieptekaart van Cohen 2009 (afbeelding 6)

•

Digitaal hoogtemodel, Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) (Afbeelding 7)

•

Relevante achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst)

Voor de geologische beschrijving is gebruik gemaakt van de Lithostratigrafische Indeling van de Ondiepe Ondergrond.6 Zie voor een overzicht van de geologische en archeologische perioden bijlage 1.

Het plangebied ligt in het Utrechts- Gelders riviergebied, ca. anderhalve kilometer ten noorden van de Waal. Al in het pleistoceen (zie bijlage 1) lag het gebied in het rivierengebied en maakte het onderdeel van een systeem van vlechtende rivieren en werden er op grote schaal grofzandige tot zelfs grindige zanden afgezet. De afzettingen van de Waal worden in het plangebied tot de Formatie van Kreftenheye gerekend. Circa 10,000 jaar geleden eindigde de laatste ijstijd en begon het Holoceen, een periode met een warmer en vochtiger klimaat. Na afloop van de ijstijd verandert het karakter van de grote rivieren. In plaats van vlechtende rivieren werden het meanderende rivieren. De rivieren gingen behalve zand ook klei aanvoeren en afzetten vanwege de lagere stroomsnelheid. In de meandergeul van een meanderende rivier worden grof zand en grind afgezet. Langs de stroomgeul worden rivieroeverwallen gevormd, bestaande uit zandige en sterke tot uiterst siltige klei. De rivieroeverwallen zijn in het rivierengebied relatief hoge plaatsen in het landschap, geschikt voor bewoning en landbouw. Achter de rivieroeverwallen vindt in een relatief rustig milieu sedimentatie plaats van zwak tot matig siltige klei; dit gebied wordt ook wel komgebied genoemd. In het komgebied heersen natte omstandigheden en er kunnen in deze gebieden veenlagen ontstaan.

De rivieren verplaatsten haar loop geregeld en erodeerden ook onderliggende pakketten. Deze rivierafzettingen behoren tot de Formatie van Echteld.

De Mulder et al. 2003 en via www.dinoloket.nl: Dinoloket, Standaarden, Lithostratigrafische Nomenclator van de Ondiepe Ondergrond.

11 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Geo(omorfo)logie en landschap Het plangebied ligt in de omgeving van de Veedijk stroomgordel die in dit gebied actief is geweest (afbeelding 4). Deze stroomgordel was actief tijdens de bronstijd (bijlage 1), tussen 5105 en 4500 BP (ca. 3155 v. Chr tot 2545 v. Chr.). Ten noordoosten van het plangebied liep de Bommel stroomgordel tussen 2936 en 2310 BP (ca. 986 v. Chr tot 360 v. Chr). Op basis van de zanddieptekaart (afbeelding 6) wordt de top van het beddingzand tussen 1 en 1,5 meter beneden maaiveld verwacht in het noordoostelijke deel van het plangebied. In de rest van het plangebied gaat het om pleistoceen zand, wat tussen 4 en 6 meter beneden maaiveld verwacht wordt. Op basis van de geomorfologische kaart ligt het gebied op een rivieroverwal (3K25), en ligt ten noorden van het gebied een rivierkom en een oeverwalachtig vlak (2M22). Volgens de gegevens bekend in dinoloket7 is in boring B39G1756 (direct ten zuidoosten van het plangebied) een dun laagje veen aanwezig tussen 2,80 en 2,90 m -Mv (tussen 2,80 en 2,90 + NAP). Deze laag is niet aanwezig in de boringen B39G1755 (direct ten noordoosten van het plangebied), B39G1762 (ca. 150 m ten oosten van het plangebied), en B39G1705 (ca. 100 m ten westen van het plangebied).

Het gebied ten noorden van het gebied ligt ook lager volgens de AHN (afbeelding 7), waardoor het noorden van het plangebied zich waarschijnlijk op de lagere achterkant van de oeverwal bevindt, op de overgang naar de rivierkom. In Boring B39G1705 zijn overigens de pleistocene afzettingen van de Formatie van Kreftenheye aangetroffen op een diepte van 5,50 m -Mv (0m NAP). In het plangebied worden dus enkel holocene afzettingen behorende tot de Formatie van Echteld verwacht binnen de verstoringsdiepte.

Afbeelding 3: Het plangebied, rood omkaderd, op de Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).

Dinoloket.nl, identificatienummers: B39G1755, B39G1756, B39G1762, en B39G1705.

12 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Afbeelding 4: Het plangebied, rood omkaderd, op de afzettingen kaart van de Rijn-Maas delta (Cohen & Stouthamer 2012)

Bodem Op basis van de bodemkaart worden hier kalkhoudende ooivaaggronden met zware zavel en lichte klei verwacht. Deze bodems ontwikkelen zich voornamelijk op stroomruggen en uiterwaarden, maar worden ook op oeverwallen aangetroffen.

Afbeelding 5: Het plangebied, rood omkaderd, op de Bodemkaart van Nederland 1:50.000. (Bron: www.Pdok.nl).

13 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Afbeelding 6: Het plangebied, rood omkaderd, op de Zanddieptekaart (Cohen 2009).

AHN De hoogte van het maaiveld varieert van circa 5,2 tot 5,4 m +NAP. Het zuidwestelijke deel ligt iets hoger dan de rest van het plangebied.8

Afbeelding 6: Het plangebied op het Actueel Hoogtebestand van Nederland (AHN) (Bron: www.ahn.nl).

Hoogteligging van het plangebied op het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) in m NAP (Normaal Amsterdams Peil)

geraadpleegd op www.ahn.nl © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

14 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

2.3

Historische ontwikkeling Voor de historische ontwikkeling is divers kaart- en beeldmateriaal (Afbeelding 6 t/m 10) en relevante achtergrondliteratuur geraadpleegd (zie literatuurlijst). 9

Het dorp Echteld heeft een lange geschiedenis. Het wordt voor het eerst vermeld in 1178, en is sinds de middeleeuwen een heerlijkheid. Het was onderdeel van het ambt Neder-Betuwe. Het kasteel van Echteld, De Wijenburg (ca. 400 m ten noordwesten van het plangebied), is hier een getuigenis van en behoorde tot de heren Van Wijhe na het huwelijk van de jonkvrouw van Echteld met Jodaen van Wijhe. Er wordt in 1271 al verwezen naar een versterkt huis10.

Van voor de middeleeuwen is vrij weinig bekend in het historische archief. Wel worden hier munten uit de 1st tot de 4e eeuw n. Chr. vermeld, maar zijn ze helaas met het museum van Tiel in 1945 onder gegaan11. Verder zijn er in het Rijksmuseum van Oudheden verschillende vondsten uit Echteld bekend, waaronder fragmenten van een romeinse gesp (inventarisnummer PR-ZM 196)12, en veel vondsten uit de Nederlandse middeleeuwen, zoals een frankische knikpot met crematieresten (inventarisnummer e 1942/6.1)13. De oudste bewaarde delen van Echteld behoren tot de kerk (ca. 300m ten westen van het plangebied), en worden gedateerd uit de 10e of de 11e eeuw n. Chr. Er is dus sprake van een continue bewoning van de directe omgeving van het plangebied, minstens sinds de Romeinse Tijd, en voornamelijk na de 10e eeuw n. Chr.

Het plangebied zelf lijkt echter lang in gebruik te zijn geweest als landbouwgrond, en is lager gelegen dan het dorp Echteld (afbeelding 6). Hogere gebieden hadden de voorkeur voor nederzettingen, maar het plangebied had een ideale ligging voor landbouw. Op de oudste kaart van het gebied, de kaart van “de landen gelegen in de jurisdictie van Echteld (1809-1810)” (afbeelding 7) is het plangebied weergegeven als weiland. Op het minuutplan (1811-1832) (afbeelding 8) staat het plangebied weergegeven als weiland behorende tot Wouter de Haas, een lokale landbouwer. Het plangebied blijft redelijk onveranderd, tot de bouw van de boerderij “De Tekkenburg”, rond 1870 (afbeelding 9). De omgeving van het plangebied veranderd vrij weinig tot de tweede helft van de 20ste eeuw. De nabije boerderijen ontwikkelen zich enigszins, en het perceel is nog altijd en gebruik als weiland of akker. Aan het einde van de jaren 50, en het begin van de jaren 60, wordt hier voor het eerst een boomgaard aangelegd (afbeelding 11). Sindsdien is het plangebied vrij weinig veranderd.

Kadastrale Minuutplans zijn ten behoeve van de belastingheffing vervaardigde kaarten. De opnames zijn gestart in 1811, ten tijde van Frans bestuur en gecontinueerd tot 1832 (vanaf 1815 onder Nederlands bewind. Het zijn grondbeschrijvingen van de gemeenten met hierop aangegeven de percelen, perceelnummers en gebouwen.

De Beaufort en Van de Berg (1968)

https://www.rmo.nl/collectie/collectiezoeker/

15 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Afbeelding 7: Het plangebied, rood omkaderd, op de kaart van “de landen gelegen in de jurisdictie van Echtelt, 1809 en 1810”. (Bron: Gelders Archief, inventarisnummer 152).

Afbeelding 8: Het plangebied, rood omkaderd, op het kadastrale minuutplan uit het begin van de 19e eeuw. (Bron: RCE

beeldbank, MIN05049D01). © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

16 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Afbeelding 9: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1871 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Afbeelding 10: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1950 (Bron: www.topotijdreis.nl).

17 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Afbeelding 11: Het plangebied, rood omkaderd, op de topografische kaart uit circa 1962 (Bron: www.topotijdreis.nl).

Bekende bodemverstoring Binnen het plangebied zijn voor zover bekend geen grondroeringen veroorzaakt door saneringen van munitie, bodemverontreinigingen of ondergrondse olietanks, benzinepompinstallaties en dergelijke bekend waardoor archeologische resten mogelijk verloren zijn gegaan.14

Wel is het mogelijk dat de wortels van de bomen de grond geroerd hebben. De wortels zullen niet dieper dan maximaal 1m -Mv reiken.

www.bodemloket.nl, http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/, geoweb.gelderland.nl.

18 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

2.4

Archeologische waarden in en rondom het plangebied In deze paragraaf wordt gekeken of binnen en rond het plangebied archeologische en/of ondergrondse bouwhistorische waarden bekend zijn. Hiervoor is het Archeologisch Informatie Systeem (ARCHIS III) van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) geraadpleegd en in aanvulling daarop de archeologische beleidskaart van de gemeente Neder-Betuwe, achtergrondliteratuur (zie literatuurlijst) en gegevens van amateurarcheologen. De Archeologische verwachtingskaart uiterwaarden Rivierengebied (UIKAV) 15 is geraadpleegd, maar het gebied is hier niet op gekarteerd.

Voor het plangebied geldt op basis van de archeologische beleidskaart van de gemeente Neder-Betuwe voor het plangebied een gematigde archeologische waarde (Afbeelding 10).

Afbeelding 12: Het plangebied, rode kader, geprojecteerd op de Archeologische Verwachtingskaart van de gemeente NederBetuwe, (Bron: gemeente Neder-Betuwe).

Cohen, Arnoldussen, Erkens, van Popta, en Taal (2014).

19 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

2.4.1 Monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen in (de nabijheid van) het plangebied Er zijn in (de nabijheid van) het plangebied, binnen een straal van 1000 m, in ARCHIS III gegevens bekend aangaande bovengrondse bouwhistorische waarden, waarnemingen, vondstlocaties, vondstmeldingen en/of zaakidentificaties. Er zijn geen gegevens bekend aangaande archeologische monumenten. Op basis van de bekende onderzoeken in het gebied is Echteld bewoond sinds de IJzertijd. Eerdere sporen en vondsten zijn zeldzaam, en lijken eerder ruim gedateerd dan werkelijk uit eerdere periodes. Dit is ook te verwachten gezien het geërodeerde en diepliggende pleistocene zand. Er zijn veel vondsten gedaan vanaf de Romeinse tijd, en Echteld lijkt zeer actief bewoond te zijn vanaf de Romeinse Tijd tot de Late Middeleeuwen. Men kan zich voorstellen dat de peripetieën die de heren van Echteld overkwamen vanaf het einde van de 15 de eeuw, voor een minder florissante omgeving zorgden16. Echteld werd in 1482 belegerd en ingenomen door tropen van aartshertog Maxmiliaan, Otto van Wijhe werd later gevangen genomen ov een betwisting met Barend van Wees, het slot werd in brand gezet, en het dorp geplunderd. Dit was het begin voor een mindere glorierijke periode voor de heren van Wijhe, en derhalve voor het dorp Echteld. Ten oosten van het plangebied lijkt een grote concentratie Romeinse vondsten te liggen.

In Archis wordt bij vondstlocatie 1047534 (2892238100) een mogelijke Romeinse villa genoemd. Ten westen van het plangebied ligt het middeleeuwse dorp, met zowel veel Romeinse als Middeleeuwse vondsten. Daarnaast is daar het kasteel Wijenburg te vinden.

Afbeelding 13: Overzicht van de monumenten, waarnemingen en onderzoeksmeldingen binnen een straal van 1000 m van het plangebied, (Bron:Archis3).

De Beaufort en Van de Berg (1968)

20 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Gebouwd

Afstand

Waarde

Complextype/

Monument 14267+12468

Datering

Omschrijving ca. 425m ten

Rijksmonument

Kerk

Kerk uit 1835

Rijksmonument

Boerderij De Tekkenburg

Tweede

in Echteld

eeuw

Boerderij

Eerste

't Alverlies

eeuw

Kasteel Wijenburg

Kasteel,

noordwesten 14271

ca. 250m ten noordwesten

46587

ca. 250m ten

Rijksmonument

zuidoosten 520106

ca. 400m ten

Rijksmonument

helft

19e

helft

19e

voor

het

eerst in eind 12e

noordwesten

eeuw

genoemd.

Omvangt alle niet in deze

tabel

benoemde monument punten.

Vondstlocatie

Afstand

Materiaal

Type

Datering

1056209

ca. 30m ten

Keramiek

2x Proto-steengoed

Late Middeleeuwen

Keramiek

1x gladwandig aardewerk, gedraaid

Romeinse Tijd – Late

2x ruwwandig aardewerk, gedraaid

Middeleeuwen B

zuiden 1056203

ca. 100m ten noorden

2x steengoed geglazuurd 1059507

ca. 250m ten

Brons

noordoosten 1056204

ca. 250m ten

Keramiek

noordoosten

Draadfibula, Gordelbeslag en

Romeinse tijd en Late

boogfibula (allen 1x)

Middeleeuwen

3x aardewerk, ondetermineerbaar

Neolithicum – Late

1x kogelpot:laat-middeleeuws/hard

Middeleeuwen B

baksel 1x Huneschans aw. (beschilderd) 7x aardewerk, ondetermineerbaar 12x ruwwandig aardewerk, gedraaid 2x Pingsdorf geelwitbakkend 2x steengoed geglazuurd 1046238

ca. 230m ten

Keramiek

1x aardewerk, gedraaid - geglazuurd

zuidoosten 1024027

ca. 300m ten

Nieuwe Tijd Keramiek

1x knikwandpot

Romeinse

1x Terra Sigillata

Vroege

Metaal

1x bit

Middeleeuwen

Dierlijk bot

1x bot-paard

IJzer

1x ijzeren wapen

Glas

1x onbekend glas

Keramiek

1x Terra nigra

Neolithicum – Vroege

1x gladwandig aardewerk, gedraaid

Middeleeuwen

noordoosten

1056212

ca. 300m ten

Late Middeleeuwen –

westen

Tijd

1x ruwwandig aardewerk, gedraaid 1x aardewerk, ondetermineerbaar 6x Pingsdorf geelwitbakkend 4x Paffrath 7x aardewerk ondetermineerbaar 8x steengoed geglazuurd

21 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Vondstlocatie

Afstand

Materiaal

Type

Datering

1047534

ca. 350m ten

Keramiek

10x Terra Sigillata

Romeinse Tijd

noordoosten

1x spinklos 2x dakpan 38x aardewerk gedraaid

1069449

ca. 350m ten

Steen

1x slijpsteen

Brons

1x gesp

Zilver

2x Munt (Late Middeleeuwen – Vroege

Neolithicum

Nieuwe Tijd)

Nieuwe Tijd

noordwesten

–

1x Munt (Romeinse Tijd) Brons

2x Spijker 1x Draad-fibula Almgren 16 1x Heiligenfibula geëmailleerd 1x boekbeslag

Koper

2x munt 1x Speelgoed

1045320

ca. 350m ten

Keramiek

2x onbekend

noordwesten

Midden Tijd

Romeinse –

Vroege

Middeleeuwen 1101308

ca. 350m ten

Keramiek

noordwesten

1x pijp

Paleolithicum

3x roodbakkend geglazuurd

Nieuwe Tijd

–

3x baksteen Hout/ houtskool

3x houtskool

Dierlijk bot

1x bot – rund 2x bot

1097495

ca. 400m ten

Keramiek

noordwesten

1x Bolpot

Middeleeuwen

2x geelwitbakkend Pingsdorf 2x aardewerk gedraaid 1x Badorf 5x Steengoed 2x Proto steengoed

1079686

ca. 400m ten

Keramiek

16x Aardewerk ondetermineerbaar

Middeleeuwen

Keramiek

3x aardewerk gedraaid

Middeleeuwen

noordwesten 1079684

ca. 400m ten noordwesten

2x Dorestad aardewerk 3x geelwitbakkend Pingsdorf 2x Proto steengoed 5x Steengoed

1105334

ca. 450m ten

Keramiek

noordoosten

Aardewerk onbekend en aardewerk

Romeinse

ruwwandig gedraaid.

Vroege

Tijd

Middeleeuwen 1056213

ca. 450m ten

Keramiek

zuidwesten

–

1x Aardewerk, gedraaid

Vroege

Late

2x Pingsdorf, geelwitbakkend

Middeleeuwen

1x proto-steengoed 2x steengoed geglazuurd 15x kogelpot; laat-middeleeuws/hard baksel

22 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Vondstlocatie

Afstand

Materiaal

Type

Datering

1056208

ca. 500m ten

Keramiek

5x gladwandig aardewerk, gedraaid

Neolithicum-Nieuwe

2x Pingsdorf geelwitbakkend

Tijd

11x Pingsdorf geelwitbakkend

Romeins).

zuidoosten

(voornamelijk

5x Paffrath 1x Andenne 4x steengoed geglazuurd 2x Kogelpot; laat-middeleeuws/ hard baksel 3x grijsbakkend gedraaid aardewerk 5x aardewerk, ondetermineerbaar 1x ruwwandig aardewerk, gedraaid

Zaakidentificatie

Afstand

Soort onderzoek

2174901100

o.a.

Verwachtingskaart

plangebied

RAAP

ca. 250m ten

BO-IVO-K door RAAP in

Oeverafzettingen

zuidwesten

201417

sterk siltige, humeuze,

2447167100

door

Bevindingen

Aanbeveling

nvt

van

Geen vervolg.

vrij slappe klei. In een boring

een

laklaag

aangetroffen.

Geen

archeologische indicatoren. 2483228100

2436629100

ca. 450m ten

Archeologisch onderzoek in

noordwesten

1999

Rapport niet gevonden

ca. 550m ten

BO IVO-V/K door Transect in

noordwesten

201418

fosfaatvlekken

Rapport

niet

gevonden de

terp

laag

zijn

IVO-P

aangetroffen. Verder is onverbrand

bot,

roodbakkend aardewerk en

pijpaarde

aangetroffen.

Datering

17e eeuw 5285204100

5117161100

ca. 550m ten

IVO-V door Vestigia BV. in

zuiden

2022

Nog geen rapportage

ca. 550m ten

IVO-V door Vestigia in 2021

Nog geen rapportage

IVO-P door RAAP in 201219

Greppels

zuiden 2338992100

ca. 600m ten zuidoosten

Goossens 2014.

Kerkhoven 2014.

Norde 2012.

Middeleeuwen

uit

de en

Geen vervolg.

23 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Zaakidentificatie

Afstand

Soort onderzoek

Bevindingen

Aanbeveling

Nieuwe

Tijd.

Waarschijnlijk

een

greppel uit de IJzertijd. 2165465100

ca. 600m ten

IVO-K door ARC in 200720

zuidoosten 2446065100

Bewoning

vanaf

IVO-P

Geen vervolg.

Romeinse Tijd.

ca. 650m ten

BO-IVO-V

noordwesten

Archeologische

door Onderzoek

Leiden BV. in 201421

Afzettingen

van

Formatie van Echteld niet afgedekt

met

jongere

afzettingen van de Waal. Wellicht opgenomen in de

bouwvoor.

Geen

archeologische indicatoren. 2179105100

ca. 900m ten

BO-IVO-V door

oosten

Burnier

Jacobs

Archeologisch

Projectbureau in 200722

Bewoning in de Nieuwe Tijd

(1x

Geen vervolg.

geglazuurd

steengoed). Verder geen archeologische indicatoren. Niet gelegen op een oeverwal maar op een

voormalige

stroomgordel.

Wullink 2007.

Van de Geer, 2014.

Jacobs 2007.

24 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

2.5

Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van bovenstaand bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. De essentie hiervan is weergegeven in tabel 1.

Op basis van het bureauonderzoek lijkt de bodem redelijk intact te kunnen zijn. Er wordt dus vanuit gegaan dat mogelijk archeologische sporen bewaard zijn gebleven.

25 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Periode

Verwachting

Verwachte kenmerken vindplaats

Diepteligging sporen

Laat-Paleolithicum

laag

Bewoningssporen: tijdelijke kampementen

In pleistocene zand, top tussen

Mobilia: vuursteen artefacten, haardkuilen

4 en 6 meter beneden

– Mesolithicum

maaiveld Neolithicum -

middelmatig

Bronstijd IJzertijd - Vroege

hoog

Middeleeuwen

Late Middeleeuwen

Bewoningssporen: (semi permanente)

vanaf maaiveld tot top

nederzettingen, sporen van

beddingzand (tussen de 1 en

agrarisch/industrieel landgebruik, percelering:

1,5 meter beneden maaiveld)

cultuurlaag,

in noordoostelijke deel.

Mobilia: fragmenten keramiek, glas, metaal,

Einddiepte in overige deel niet

natuursteen, bouwmaterialen

duidelijk.

hoog

- Nieuwe Tijd

vanaf maaiveld tot top beddingzand (tussen de 1 en 1,5 meter beneden maaiveld) in noordoostelijke deel. Einddiepte in overige deel niet duidelijk.

Tabel 1: Gespecificeerde archeologische verwachting.

2.6

Advies Op basis van het bureauonderzoek dient een verkennend booronderzoek te worden uitgevoerd, om de mate van intactheid van de bodemopbouw te toetsen.

26 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Inventariserend Veldonderzoek

3.1

Methode Op basis van het gespecificeerde verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek is een verkennend booronderzoek met een boordichtheid van ten minste 6 boringen per hectare uitgevoerd. Aangezien het plangebied circa 11.600 m2 groot is, zijn verspreid over het plangebied (afbeelding 14) in totaal 7 boringen gezet. Vanwege het geringe oppervlak en de terreinomstandigheden (bebouwing, verhardingen, begroeiing etc.) zijn de boringen zo gelijkmatig mogelijk over het plangebied verdeeld. De exacte boorlocaties zijn ingemeten met een gps.

Afbeelding 14: Boorpuntenkaart geprojecteerd op de meest recente luchtfoto uit 2022 (bron: www.pdok.nl).

Nederlands Normalisatie-instituut 1989.

De Bakker en Schelling 1989.

27 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

3.2

Beschrijving en interpretatie van de boorgegevens De laagopeenvolging is aan de hand van de boorprofielen bepaald25.

In het plangebied is sprake van twee profieltypen.

Het eerste profieltype betreft boring 1, 3, 4 en 7. Hierin is op een diepte van 2 meter beneden maaiveld (gemiddeld 3,39 meter +NAP) een laag donker grijze, kalkrijke tot kalkloze, matig slappe, uiterst tot matig siltige klei met in boring 1 enkele dunne zandlaagjes aangetroffen. Dit is geïnterpreteerd als komafzettingen behorend tot de Formatie van Echteld. Hierop volgde op een gemiddelde diepte van 1,5 meter beneden maaiveld (gemiddeld 3,84 meter +NAP)een laag grijze, kalkloze tot kalkrijke, stevige, stek siltige klei met veel tot enkele ijzervlekken en veel mangaanvlekken in boring 1. Dit is geïnterpreteerd als komafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld. Hierop volgde op een gemiddelde diepte van 90 centimeter beneden maaiveld (gemiddeld 4,51 meter +NAP) een laag bruingrijze tot grijsbruine, kalkloze, stevige, matig siltige klei met veel ijzer- en mangaanvlekken, enkele fragmenten bouwpuin en in boring 1 een enkel fragment houtskool. Dit is geïnterpreteerd als opgebrachte grond. Hierna volgde op een gemiddelde diepte van 40 centimeter beneden maaiveld (4,96 meter +NAP) een laag bruine, kalkloze, matig stevige, matig tot sterk siltige klei. Dit is geïnterpreteerd als de bouwvoor. Deze laag is tot aan het maaiveld aangetroffen (gemiddeld 5,39 meter +NAP).

Het tweede profieltype betreft boring 2, 5 en 6. Hierin is op een diepte van 2 meter beneden maaiveld (gemiddeld 3,45 meter +NAP) een laag licht bruin tot grijs, matig grof, kalkrijk, sterk siltig tot kleiig zand met in boring 6 enkele dunnen kleilagen en ijzervlekken aangetroffen. Dit is geïnterpreteerd als beddingafzettingen behorende tot de Formatie van Echteld.

Hierop volgde op een gemiddelde diepte van 1 meter beneden maaiveld

(gemiddeld 4,41 meter +NAP) een laag bruingrijze tot grijsbruine, kalkloze, stevige, matig siltige klei met veel ijzer- en mangaanvlekken en in boring 2 een enkel fragment houtskool en bouwpuin. Dit is geïnterpreteerd als opgebrachte grond. Hierna volgde op een gemiddelde diepte van 40 centimeter beneden maaiveld (5,05 meter +NAP) een laag bruine, kalkloze, matig stevige, matig tot sterk siltige klei. Dit is geïnterpreteerd als de bouwvoor. Deze laag is tot aan het maaiveld aangetroffen (gemiddeld 5,45 meter +NAP).

bijlage 2

28 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

3.3

Archeologische indicatoren Ondanks dat het niet het doel is bij een verkennend booronderzoek om archeologische resten op te sporen zijn de boringen toch geïnspecteerd op de aanwezigheid van eventuele archeologische reten. Bij de controle van het opgeboorde bodemmateriaal zijn echter geen archeologische indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Er zijn slechts twee losse fragmenten houtskool en een aantal fragmenten bouwpuin aangetroffen. Door de minimale concentratie van de houtskool en de wijde verspreiding van het bouwpuin zijn dit geen duidelijk indicatoren.

3.4

Archeologische interpretatie De diepste lagen van het gebied geven geen indicatie dat hier mensen gewoond hebben. Daarnaast lijken de fragmenten bouwpuin slechts te wijzen op opgehoogde grond en niet op de aanwezigheid van een vindplaats. Niks duidt op de aanwezigheid van een archeologisch niveau waar resten zich zouden kunnen bevinden. Daarnaast betekent aanwezigheid van deze opgebrachte grond ook dat het oude maaiveld is verstoord (verwijderd of vermengt met de opgebrachte grond). Hierdoor zijn eventuele archeologische resten bij voorbaat verstoord.

29 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Conclusies en aanbevelingen

4.1

Inleiding Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het plangebied gold op basis van het bureauonderzoek een lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum, een middelmatige verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Bronstijd en een hoge verwachting voor de IJzertijd tot en met de Nieuwe Tijd. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen van deze verwachting.

4.2

Conclusies / beantwoording onderzoeksvragen •

Wat is de opbouw van de ondergrond en is het bodemprofiel intact? In het plangebied zijn twee soorten profieltypes te onderscheidden. Het eerste profieltype betreft beddingzand behorende tot de Formatie van Echteld, met daarop een pakket opgehoogde grond en daarop de bouwvoor. De andere bodemopbouw betreft een pakket komafzettingen, bestaande uit een aantal onderscheidende lagen, behorende tot de Formatie van Echteld, met daarop een pakket opgehoogde grond en daarop de bouwvoor.

•

Zijn in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig of worden deze verwacht? In geen van de boringen zijn indicatoren aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Tevens is er een modern opgebracht pakket grond onder de bouwvoor aangetroffen wat er op duidt dat het oude maaiveld verstoord is geraakt waar de archeologische verwachting voor geld. De kans dat binnen het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is, wordt daarom klein geacht.

Op grond van de beantwoording van de bovenstaande vraag zijn de twee onderstaande onderzoeksvragen niet meer van toepassing. •

Wat is te zeggen over de horizontale en verticale verspreiding van de archeologische waarden? Nvt

•

Wat is de vermoedelijke aard en datering van de archeologische resten? Nvt

•

In hoeverre worden eventueel aanwezige of verwachte archeologische resten bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? De verwachting is dat binnen het plangebied geen archeologische resten in situ aanwezig zijn, waardoor ook geen archeologische resten worden bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied.

De, uit het bureauonderzoek afkomstige, middelmatige archeologische verwachting voor Neolithicum en Bronstijd en de hoge archeologische verwachting voor nederzettingssporen uit de IJzertijd tot en met de Nieuwe Tijd kan op grond van de resultaten van het veldonderzoek naar laag worden bijgesteld. De lage verwachting voor vuurstenenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum kan worden gehandhaafd. © Synthegra B.V., Olmenlaan 6a, NL-3833 AV Leusden

30 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

4.3

Aanbevelingen Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.

31 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Bronnen Literatuur

Bakker, H. de en J. Schelling, 1989: Systeem van bodemclassificatie voor Nederland, de hogere niveaus. Staring Centrum, Wageningen.

Berendsen, H.J.A., 2004: De vorming van het land. Van Gorcum, Assen.

Berendsen, H.J.A., 2005: Landschappelijk Nederland. Van Gorcum, Assen.

Goossens, E., 2014: Plangebied Hogeveldseweg te Echteld, gemeente Neder Betuwe; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (karterende fase), RAAP, Weesp.

Jacobs, E., 2007: Locatie Keizerstraat 2 te IJ zendoorn, gemeente Neder-Betuwe. Een inventariserend veldonderzoek,

Jacobs & Burnier Archeologisch Projectbureau, Amsterdam.

Kerkhoven A.A., 2014: Archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, Echteld, Voorstraat 12, Transect BV., Utrecht.

Mulder, E.F.J. de, M.C. Geluk, I.L. Ritsema, W.E. Westerhoff en T.E. Wong, 2003: De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten

Nederlands Normalisatie-instituut, 1989: NEN 5104 Geotechniek - Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft.

Norde, E.H.L.D., 2012: Plangebied Het Spijker te Echteld. Archeologisch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (proefsleuven), RAAP, Weesp.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2006: Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (aanvulling op de KNA 3.1). SIKB, Gouda.

Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, 2018: Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. SIKB, Gouda.

Stiller, D.R./H.J. van Oort, 2018: Handboek Archeologie Regio Rivierenland. Richtlijnen voor bedrijven. Omgevingsdienst Rivierenland (ODR), Tiel.

Van de Geer, P., 2014: Een nieuwe stroomgordel bij Echteld. Archeologisch bureau- en booronderzoek ten behoeve van een waterberging te Echteld, gemeente Neder-Betuwe, Archeologisch Onderzoek Leiden BV., Leiden.

Wullink, A.J., 2007: Een archeologisch bureau-onderzoek en inv. veldonderzoek d.m.v. boringen en een oppervlaktekartering aan de Spijkerstraat te Echteld, gem. Neder-Betuwe, ARC, Geldermalsen.

32 van 33

Project: Wijenburgsestraat te Echteld. Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennend booronderzoek Projectnummer: S220067 versie 1.0

Internet (geraadpleegd november 2022) http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl https://zoeken.cultureelerfgoed.nl/ www.ahn.nl www.bodemloket.nl www.dinoloket.nl http://www.gelderland.nl/kaartenencijfers http://www.explosievenopsporing.nl/veo-bommenkaart/ topotijdreis.nl gahetna.nl pdok.nl

33 van 33

Bijlagen:

Bijlage 1:

Overzicht van relevante geologische en archeologische tijdvakken

Overzicht geologische en archeologische tijdvakken

Ouderdom in jaren

Chronostratigrafie

MIS

Holoceen

11.755 12.745 13.675 14.025

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

15.700

Late Dryas (koud) Allerød (warm) Vroege Dryas (koud) Bølling (warm)

Lithostratigrafie Formaties: Naaldwijk (marien), Nieuwkoop (veen), Echteld (fluviatiel)

LaatPleniglaciaal 29.000

50.000

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

MiddenPleniglaciaal VroegPleniglaciaal

Formatie van Kreftenheye

Formatie van Boxtel

75.000

VroegWeichselien (VroegGlaciaal) 115.000 130.000

370.000 410.000

5a 5c 5d

Eemien (warme periode)

Saalien (ijstijd)

Holsteinien (warme periode)

Formatie van Beegden

Eem Formatie Formatie van Drente Formatie van Urk

Elsterien (ijstijd) 475.000

Cromerien (warme periode) 850.000

Pre-Cromerien 2.600.000

Formatie van Sterksel

Formatie van Peelo

Cal. jaren v/n Chr. 1950

C jaren

Chronostratigrafie

Pollen zones

Vb2

1500

Subatlanticum koeler vochtiger

450 0 12

Vb1 Va

Vegetatie Loofbos eik en hazelaar overheersen haagbeuk veel cultuurplanten rogge, boekweit, korenbloem

Archeologische perioden Nieuwe tijd Middeleeuwen Romeinse tijd IJzertijd

800 815

2650

IVb Subboreaal koeler droger

2000

3755

IVa

5000

4900

5300

7020

8240

III

Boreaal warmer

Preboreaal warmer

8000

9000

8800 11.755

Atlanticum warm vochtig

10.150

12.745

10.800

13.675

11.800

14.025

12.000

15.700

13.000

LaatWeichselien (LaatGlaciaal)

Late Dryas

LW III

Allerød

LW II

Vroege Dryas LW I Bølling

35.000

Loofbos eik en hazelaar overheersen beuk>1% invloed landbouw (granen)

Bronstijd

Neolithicum

Loofbos eik, els en hazelaar overheersen in zuiden speelt linde een grote rol den overheerst hazelaar, eik, iep, linde, es eerst berk en later den overheersend

Mesolithicum

parklandschap dennen- en berkenbossen open parklandschap open vegetatie met kruiden en berkenbomen

MiddenWeichselien (Pleniglaciaal)

perioden met een poolwoestijn en perioden met een toendra

VroegWeichselien (VroegGlaciaal)

perioden met bos en perioden met een subarctisch open landschap

Laat-Paleolithicum

75.000

115.000 130.000

Eemien (warme periode)

Midden-Paleolithicum loofbos

Saalien (ijstijd) 300.000

Vroeg-Paleolithicum Chronostratigrafie voor Noordwest-Europa volgens Zagwijn (1974), Vandenberghe (1985) en De Mulder et al. (2003). Lithostratigrafie volgens De Mulder et al. (2003). Mariene isotoop stadium (MIS) volgens Bassinot et al. (1994). Atmosferische data volgens Stuiver et al. (1998). Zuurstofisotoop calibratie (OxCal) versie 3.9 Bronk Ramsey (2003), toegepast op het Laat-Weichselien en het Holoceen. Archeologische periode-indeling en ouderdom volgens de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek (ROB). Vegetatie bewerkt volgens Berendsen (2000). Pollenzones volgens P. Vos & P. Kiden (2005).

Bijlage 2:

Boorprofielen

Boring: S220067_1 Kop algemeen: Projectcode: S220067, Boornummer: 1, Beschrijver(s): TE, Datum: 15-11-2022, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 163083.729, Y-coördinaat in meters: 435368.63, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 5.29, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Neder-Betuwe, Opdrachtgever: HDD Advies, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 5.29 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 30, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Consistentie: matig stevig, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 30 / 4.99 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 70, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Consistentie: stevig, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken, Bodemkundige interpretatie: opgebrachte grond Archeologie: Houtskool: enkel fragment, Puin onbepaald: enkel fragment 70 / 4.59 Laag algemeen:

Bovengrens laag in cm: 70, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 150, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Consistentie: stevig, Kalkgehalte: kalkarm, Lithogenese: komafzettingen, Lithostratigrafie: Fv Echteld Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken 150 / 3.79 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 150, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: donker-grijs Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: uiterst siltig, Sublagen1: zandlagen-enkele-dun, Consistentie: matig slap, Kalkgehalte: kalkrijk, Lithogenese: komafzettingen, Lithostratigrafie: Fv Echteld Einde boring 200 / 3.29

1 bron: S220067.geojson - 16-11-2022 12:47:56

Boring: S220067_2 Kop algemeen: Projectcode: S220067, Boornummer: 2, Beschrijver(s): TE, Datum: 15-11-2022, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 163076.76, Y-coördinaat in meters: 435332.788, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 5.329, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Neder-Betuwe, Opdrachtgever: HDD Advies, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 5.33 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 30, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Consistentie: matig stevig, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 30 / 5.03 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 30, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 80, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Consistentie: stevig, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken, Bodemkundige interpretatie: opgebrachte grond Archeologie: Houtskool: enkel fragment, Puin onbepaald: enkel fragment 80 / 4.53 Laag algemeen:

Bovengrens laag in cm: 80, Aard bovengrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Ondergrens laag in cm: 200, Boortype en diameter: guts-3 cm, Kleur: grijs Lithologie: Grondsoort: zand, Bijmengsel: kleiig, Mediaanklasse: matig grof, Kalkgehalte: kalkrijk, Lithogenese: beddingafzettingen, Lithostratigrafie: Fv Echteld Einde boring 200 / 3.33

2 bron: S220067.geojson - 16-11-2022 12:47:56

Boring: S220067_3 Kop algemeen: Projectcode: S220067, Boornummer: 3, Beschrijver(s): TE, Datum: 15-11-2022, Doel boring: archeologie - verkenning, Einddiepte boring in cm: 200 Coördinaten: X-coördinaat in meters: 163069.3, Y-coördinaat in meters: 435296.147, Precisie coördinaat: 1 cm, Coördinaatsysteem / epsg: Rijksdriehoeksmeting (NL), Hoogte maaiveld in meters: 5.359, Precisie hoogte: 1 cm, Referentievlak hoogte: Normaal Amsterdams Peil, Bepalingsmethode maaiveldhoogte: GPS Plaats: Provincie: Gelderland, Gemeente: Neder-Betuwe, Opdrachtgever: HDD Advies, Uitvoerder: Synthegra B.V. 0 / 5.36 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 0, Ondergrens laag in cm: 40, Aard ondergrens: abrupt (<0,3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: sterk siltig, Consistentie: matig stevig, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Bodemkundige interpretatie: bouwvoor 40 / 4.96 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 40, Aard bovengrens: abrupt (<0,3 cm), Ondergrens laag in cm: 100, Aard ondergrens: geleidelijk (0,3-3 cm), Boortype en diameter: Edelman-7 cm, Kleur: grijs-bruin Lithologie: Grondsoort: klei, Bijmengsel: matig siltig, Consistentie: stevig, Kalkgehalte: kalkloos Bodem: Ijzer/mangaan: veel Fe- en Mn-vlekken, Bodemkundige interpretatie: opgebrachte grond Archeologie: Puin onbepaald: fragmenten 100 / 4.36 Laag algemeen: Bovengrens laag in cm: 100,

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13433135/1