Bijlage 1 - Integraal Beheerkader Openbare Ruimte

33

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

Biodiversiteit Wat willen we bereiken? Ambitie: de dorpen hebben een sterke relatie met het omliggende landschap van het rivierengebied. Met de inrichting en het beheer van het openbaar groen kiest de gemeente Neder-Betuwe voor natuurbeleving in brede zin: het ruiken van de bloesem, het horen van de bijen, het zien van de seizoenen en het proeven van de vruchten. Daarnaast kiest de gemeente Neder-Betuwe voor meer afwisseling, bloeiende beplanting en wordt het groen zo ingericht dat deze aantrekkelijk is voor veel diersoorten. Ook voor kinderen dient de natuur beleefbaar te zijn. Dit betekent dat op schoolpleinen en speelplekken extra aandacht is voor natuurbeleving. Hoe denken inwoners erover? De inwoners willen vergroenen en de biodiversiteit beschermen en versterken. Uit de enquête blijkt dat een groot deel van de mensen vindt dat het groenonderhoud beter kan en dat er op bepaalde plekken best meer groen mag staan. Andere inwoners zijn juist wel weer tevreden met de huidige situatie. In de inwonersenquête laat 93% van de respondenten weten het thema biodiversiteit als heel belangrijk tot belangrijk te ervaren. Van de respondenten wil 69% iets veranderen op het gebied van dit thema. ENKELE QUOTES ‘’ Meer groen zorgt voor een beter leefklimaat en diversiteit aan soorten.

Het groen moet wel goed onderhouden worden, dus de juiste soortenkeuze is belangrijk ‘’ ‘’ Biodiversiteit is goed voor dieren, insecten en mensen: promoot en stimuleer het ‘’ ‘’ We zijn hét laanbomencentrum van Europa, dus moeten we dit ook uitstralen ‘’ WENSEN Meer groen en minder steen. Meer variatie in boomsoorten en beplantingen. Bermen minder vaak maaien. De gemeente Neder-Betuwe als etalage van hét laanbomencentrum. Wat zijn de uitgangspunten voor beheer en inrichting?  Op aangewezen plekken worden bomen aangeplant die passen bij het karakter van de gemeente Neder-Betuwe, zoals fruit- en laanbomen. Het onderhoud van de fruitbomen wordt uitgevoerd door inwoners en vrijwilligers.  Het aanbod van groen is kleurrijk en gevarieerd. Verschillende (inheemse) bomen, planten en grassen wisselen elkaar af. De blik is gericht op het stimuleren van meer drachtplanten.  Het bomenbestand is weerbaar tegen ziekten en plaagsoorten en verleid natuurlijke vijanden om in het gebied te blijven. De sortimentskeuze en het type onderhoud moeten hieraan bijdragen en problemen zoveel mogelijk oplossen (zoals de eikenprocessierups).  Er is voldoende natuurlijk groen aanwezig met mogelijkheid tot beleving van flora en fauna. De natuur staat hier voorop, mensen zijn te gast!  Voor het bestrijden van onkruid wordt gebruik gemaakt van chemievrije technieken en methoden.

 Vrijkomend slootvuil wordt overal afgevoerd om verrijking en ophoging van bermen te voorkomen.

34

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0



De gemeente Neder-Betuwe stimuleert initiatieven om (bedreigde) dier- en plantensoorten te beschermen en indien nodig opnieuw te introduceren. Een voorbeeld hiervan is de intentieovereenkomst ‘Bij Bewust Betuwe’. Samen met inwoners, bedrijven, stichtingen en organisaties wordt er actief gewerkt aan het beschermen en verhogen van de biodiversiteit.

Veiligheid Wat willen we bereiken? Ambitie: in de openbare ruimte scannen mensen onbewust de omgeving om in te schatten hoeveel mensen er rondlopen, wat de staat van het onderhoud is, welk gedrag er van hen wordt verwacht en wat ze van anderen kunnen verwachten. Hoe meer zij zich hiermee kunnen identificeren, hoe meer mensen zich op hun gemak voelen. Lastig is dat meerdere emoties het veiligheidsgevoel kunnen beïnvloeden. De gemeente Neder-Betuwe streeft naar een gevoel van sociale veiligheid en betrokkenheid met de leefomgeving. Daarbij is er extra aandacht voor de verkeersveiligheid en het schoonhouden van de openbare ruimte. Hoe denken inwoners erover? Veiligheid is hét belangrijkste thema volgens de respondenten. Mensen voelen zich prettiger en veiliger in een opgeknapte en schoongehouden omgeving. Een verloederde buurt met veel zwerfvuil, kapotte straatverlichting en verwaarloosd groen zorgt eerder voor een gevoel van onveiligheid. Bovendien blijft een verzorgde en hele omgeving langer schoon en onaangetast. In de enquête laat 88% van de respondenten weten het thema veiligheid heel belangrijk tot belangrijk te vinden. Er wordt aandacht gevraagd voor kwetsbare groepen in het verkeer, zoals kinderen, fietsers, ouderen en mensen met een handicap. Van de respondenten geeft 54% aan iets te willen veranderen.

ENKELE QUOTES ‘’ Veilig voelen is een basisvoorwaarde ‘’ ‘’ Kinderen moeten veilig naar school kunnen fietsen ‘’ ‘’ Verlichting moet passen in de omgeving en geen eenheidsworst zijn ‘’ WENSEN Meer (slimme) straatverlichting. Verminderen van de maximumsnelheid op wegen. Veilige fiets- en wandelroutes. Goed beheer en onderhoud voor meer sociale- en fysieke veiligheid. Wat zijn de uitgangspunten voor beheer en inrichting?  De openbare ruimte is schoon, heel en veilig en wordt op het afgesproken kwaliteitsniveau onderhouden. Verloedering door zwerfafval en onkruid wordt tegengegaan.  Er is voldoende verlichting rondom nacht- en avondroutes.  De routes zijn veilig, overzichtelijk en duidelijk herkenbaar voor iedereen. Er is extra aandacht voor de schoolomgeving en voor de doelgroep kinderen en ouderen.  Er wordt structureel en planmatig onderhoud uitgevoerd en geïnspecteerd om te voldoen aan de wettelijke zorgplicht en te zorgen voor een veilige openbare ruimte.

35

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

Gezondheid Wat willen we bereiken? Ambitie: De gemeente Neder-Betuwe zet zich in voor een gezonde leefomgeving waarin mensen sociale contacten onderhouden, elkaar ontmoeten, sporten en bewegen. Door in te zetten op groen wordt de gezondheid van de inwoners bevorderd. Een natuurlijke en groene omgeving biedt rust, werkt ontspannend en verbetert de fysieke en mentale gesteldheid. Ook zorgt groen voor een gezond milieu door het afvangen en afbreken van verontreiniging in de lucht, water en bodem. Een schone, gevarieerde en goed onderhouden leefomgeving heeft effect op de kwaliteit van leven. Het is daarom belangrijk het groen naar de mensen toe te brengen, maar andersom ook de mensen naar het groen te begeleiden. Hoe denken inwoners erover? Inwoners zijn van mening dat goed groenbeheer bijdraagt aan een betere lichamelijke en psychische gezondheid. Als de openbare ruimte van goede kwaliteit is, kan dit een positieve invloed hebben op de gezondheid. De grootste gezondheidswinst is in de openbare ruimte te behalen: de openbare ruimte is dan doel en middel tegelijk. In de inwonersenquête zegt 95% van de respondenten een gezonde leefomgeving als heel belangrijk tot belangrijk te ervaren. Als respondenten wordt gevraagd te kiezen tussen een betere bereikbaarheid of een gezonde inrichting van de openbare ruimte, kiest 60% voor de gezonde inrichting.

Van de respondenten geeft 57% aan iets te willen veranderen. ENKELE QUOTES ‘’ Een aantrekkelijke goed begaanbare openbare ruimte nodigt uit om naar buiten te gaan en in beweging te komen ‘’ ‘’ Fietsen en wandelen geven je gezondheid, humeur en geest een flinke positieve boost ’’ ‘’ Er zijn veel nieuwe, moderne en natuurlijke speelaanleidingen: benut deze ‘’ WENSEN Meer groen voor een gezond milieu. Meer fiets- en wandelroutes. Minder auto’s in centrumgebieden. Voldoende ontmoetings- en speelmogelijkheden: bankjes, trapvelden, etc. Wat zijn de uitgangspunten voor beheer en inrichting?  Groen nodigt uit tot sporten, bewegen en recreëren. Het helpt mensen om hun bewegingspatroon te veranderen en gezonder te gaan leven. De plannen sluiten aan op de sport- en beweegvisie 2019-2030. Daarin staat het stimuleren van bewegen centraal.  Voldoende groen verbetert de luchtkwaliteit, brengt verkoeling op warme dagen en zorgt ervoor dat we ons buiten prettig voelen. Met het softwareprogramma i-Tree worden de effecten van bomen op de omgeving meetbaar gemaakt.  De openbare ruimte bevat voldoende uitdagingen voor buitensporters. Hierbij wordt rekening gehouden met de verscheidenheid aan manieren waarop de openbare ruimte gebruikt wordt. Er wordt ingezet op een goede en duurzame sport- en beweeginfrastructuur.  Inwoners kunnen elkaar buiten ontmoeten en samenkomen.

Er zijn voldoende ontmoetingsplekken en rustplaatsen voor senioren en mensen die slecht ter been zijn.

36

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0



De openbare ruimte is schoon en hygiënisch. Met het transporteren van huishoudelijk afvalwater en het opruimen van zwerfafval wordt bewust omgegaan.

Mobiliteit en bereikbaarheid Wat willen we bereiken? Ambitie: de afgelopen jaren is de bereikbaarheid van woon- en werkplekken in de gemeente Neder-Betuwe min of meer stabiel gebleven. Op een aantal plekken zijn verbeteringen doorgevoerd. Mobiliteit en bereikbaarheid worden vanuit een integrale en gebiedsgerichte aanpak benaderd. Er wordt samengewerkt en afgestemd om zoveel mogelijk meekoppelkansen in wijken en buurten te realiseren en maatschappelijke overlast tijdens (grootschalige) wegenprojecten te vermijden. Duurzame mobiliteit is een belangrijk speerpunt, waaronder het stimuleren van het openbaar vervoer en het verbeteren van het fietsklimaat. Hoe denken inwoners erover? De inwoners zijn tevreden over het wegennet en de bereikbaarheid. Een goede doorstroming is belangrijk om op een plek te blijven wonen. Naast de auto worden het belang van een veilig fietsen wandelnetwerk en duidelijk parkeerbeleid benadrukt. In de inwonersenquête geeft 93% van de respondenten aan mobiliteit en bereikbaarheid een heel belangrijk tot belangrijk thema te vinden. Van de respondenten zegt 58% iets te willen veranderen, van 42% hoeft dit niet.

ENKELE QUOTES ‘’ Een dorp moet goed bereikbaar zijn, ook voor mensen die afhankelijk zijn van het OV ‘’ ‘’ Laat de auto maar weg uit het centrum en richt je op de fiets- en voetganger ‘’ ‘’ Er staan veel auto’s op de weg geparkeerd die géén gebruik maken van nabijgelegen parkeervakken: dit is hinderlijk ‘’ WENSEN Betere parkeergelegenheden. Vrijliggende fiets- en wandelpaden. Meer schone vervoersmogelijkheden. Snelheidsbeperkende maatregelen of maatregelen die de doorstroming bevorderen. Wat zijn de uitgangspunten voor beheer en inrichting?  De openbare ruimte stimuleert en faciliteert het gebruik van schone en duurzame vervoersmiddelen, zoals de elektrische auto en fiets.  Mobiliteit en bereikbaarheid kent een gebiedsgerichte aanpak: Op bedrijventerreinen liggen brede wegen en is de openbare ruimte functioneel ingericht. In de winkelvoorzieningen/dorpscentra zijn voldoende auto- en fietsparkeerplaatsen. Rondom verzorgingstehuizen en zorgcomplexen liggen brede en comfortabele trottoirs en zijn de wegen zoveel mogelijk vrij van paaltjes en andere obstakels.  De gemeente Neder-Betuwe heeft de verkeersveiligheid hoog in het vaandel staan en neemt maatregelen om deze te verbeteren (bijvoorbeeld door snelheidsremmende maatregelen). Ook is er extra aandacht voor een verkeersvriendelijke omgeving die zichzelf zo veel mogelijk handhaaft en het juiste verkeersgedrag stimuleert.

 Bij onderhoud en vervanging wordt actief gekeken naar de mogelijkheid om meer ruimte te bieden aan voetgangers en fietsers.

37

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

Participatie en zelfbeheer Wat willen we bereiken? Ambitie: het bewerkstelligen van doelen en ambities kan in de huidige tijdsgeest niet meer alleen worden uitgevoerd. De gemeente NederBetuwe wil samen met haar inwoners de openbare ruimte vormgeven en indien mogelijk eigenaarschap toekennen. De betrokkenheid van inwoners wordt gestimuleerd door hen mee te laten denken over de invulling en het onderhoud van hun eigen leefomgeving. Het bedrijfsleven en andere instellingen worden daarbij betrokken, bijvoorbeeld door de samenwerking aan te gaan met boomkwekers, hoveniers en (vak)scholen. De gemeente Neder-Betuwe ontwikkelt zich tot een participatiegemeente, waarin de gebruiker een prominente rol heeft. Hoe denken inwoners erover? Inwoners willen meedenken over de eigen wijk en betrokken worden bij de planvorming. Het animo om mee te werken aan zelfbeheer projecten is laag. De respondenten willen liever meedenken dan meedoen. Meerdere bewoners zien het als plicht van de gemeente NederBetuwe om te zorgen voor goed onderhoud. In de inwonersenquête laat 37% van de respondenten weten iets te willen veranderen. Dit toont aan dat de deelnemers redelijk tevreden zijn met de huidige gang van zaken.

ENKELE QUOTES ‘’ Onderzoek de mogelijkheden om meer beplanting aan te brengen op plekken waar dit kan ‘’ ‘’ Motiveer en activeer mensen om zelf iets bij te dragen: er moet perspectief zijn dat realisatie mogelijk is ‘’ ‘’ Samen kunnen we het mooier maken door zelf een stukje groenonderhoud over te nemen ‘’ WENSEN Betrek inwoners in een vroegtijdig stadium van de planvorming. Maak het overnemen van onderhoud en grondverkoop makkelijker. Zorg voor meer inspraak en een duidelijke communicatie: één aanspreekpunt.

Wat zijn de uitgangspunten voor beheer en inrichting?  De inwoners worden vroegtijdig en actief betrokken bij de planvorming en uitvoering.  De gemeente Neder-Betuwe communiceert en informeert inwoners duidelijk over welke werkzaamheden worden verricht in de openbare ruimte, bijvoorbeeld via de BouwApp.  De mate waarin inwoners worden betrokken of geïnformeerd is afhankelijk van het type werk dat wordt uitgevoerd. Hierbij wordt volgens de participatieladder gewerkt en verschillende participatievormen toegepast, zoals informeren, meedenken of meedoen. Er wordt in een vroegtijdig stadium transparant gecommuniceerd over de mogelijkheden.  Initiatieven vanuit inwoners worden gestimuleerd en gefaciliteerd door materiaal beschikbaar te stellen. Hierbij kan worden gedacht aan afvalprikkers, bezems en schoffels.

38

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0



 

Wensen voor de inrichting worden op projectniveau opgehaald. In de eerste plaats worden de kaders bepaald door conceptschetsen uit te werken en inwoners om reactie te vragen (zie hiervoor ook het IVOR-stappenplan). Bij klachten en meldingen van inwoners wordt er snel en adequaat gereageerd. Bedrijven die opdrachten doen voor de gemeente Neder-Betuwe zetten zelfstandig in op social return door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt bij het werkproces te betrekken.

39

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

Beheerstrategie

40

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

5

Beheerstrategie Focus en prioritering Bij het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een strategie nodig waaraan de gemeente Neder-Betuwe zich committeert gedurende alle activiteiten die worden uitgevoerd. Zeker in de bestaande openbare ruimte kan het lastig zijn de ideale situatie ten aanzien van alle functies en thema’s te realiseren. De openbare ruimte is beperkt, de gebruiksdruk is hoog, er worden breed en veelomvattende ambities nagestreefd en bezuinigingen zijn soms niet onvermijdelijk. Het lukt simpelweg niet om alles in één keer te bewerkstelligen. Daarom kiezen we voor een beheerstrategie die aansluit bij de thema’s die de gemeente Neder-Betuwe en haar inwoners belangrijk vinden. Uit ervaring blijkt dat sommige thema’s op dit moment voldoende tot uiting komen en andere meer aandacht verdienen. In de inwonersenquête is aan de respondenten voorgelegd welk thema zij het meest belangrijk vinden. Daarin wordt veiligheid verreweg het meest genoemd. Ook zeggen de respondenten veel waarde te hechten aan mobiliteit en bereikbaarheid, klimaatadaptatie en duurzaamheid en biodiversiteit. In de onderstaande afbeelding is te zien hoe belangrijk het wordt gevonden dat de gemeente Neder-Betuwe aandacht besteed aan elk van deze thema’s.

Afbeelding 12: Ranking thema’s inwonersenquête In afbeelding 13 is weergegeven hoe de stand van zaken is voor de gemeente Neder-Betuwe op dit moment en welk gat daartussen te overbruggen is in de komende jaren. De scores zijn bepaald op basis van input uit verschillende ambtelijke werksessies. Uit de scores voor nu blijkt dat op het gebied van veiligheid en gezondheid en mobiliteit en bereikbaarheid mooie stappen worden gezet. Voor de thema’s klimaatadaptatie en duurzaamheid en biodiversiteit heeft de gemeente Neder-Betuwe nog voldoende uitdaging om zich via dit integraal beheerkader op te richten.

41

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

Afbeelding 13: Cijfers per thema vanuit ambtelijke werksessies Met de resultaten uit de inwonersenquête en ambtelijke werksessies wordt bevestigd welke thema’s belangrijk zijn en waar in de komende beleidsperiode aan gewerkt moet worden. Voor de komende jaren zetten we in op de grote opgaven: klimaatadaptatie en duurzaamheid en biodiversiteit. Veiligheid en gezondheid en uitstraling blijven daarbij continu onder de aandacht. Deze thema’s zijn minstens zo belangrijk voor een prettige en leefbare openbare ruimte. Vanuit die focus en aan de hand van bovengenoemde thema’s wordt het vervolgtraject ingezet. De basis voor gemaakte keuzes is gevormd door de uitkomsten van:  Een gedegen inventarisatie en analyse van relevante beleidsnotities en wetgeving;  De evaluatie van het vigerende beleid en de bestaande ontwikkelingen ten aanzien van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte;  De resultaten van de inwonersenquête;  Gevoerd overleg met het projectteam en meerdere besprekingen met zowel ambtenaren als vakspecialisten van diverse afdelingen van de gemeente Neder-Betuwe.

Werkwijze De gemeente Neder-Betuwe kiest voor een integrale en kwaliteitsgestuurde aanpak van het beheer. Dit betekent dat:  We als organisatie in ontwikkeling zijn en de lange termijn in het vizier hebben;  Op basis van de afgesproken beeldkwaliteit opgaven in beeld brengen;  Inrichting en beheer waar mogelijk laten aansluiten bij de lokale wensen en gebruikers;  Inrichting en beheer een bijdrage laten leveren aan de acht thema’s in dit integraal beheerkader. Met name gericht op klimaatadaptatie en duurzaamheid en biodiversiteit;  Voor alle assets dezelfde taal spreken om een juiste balans tussen prestaties, risico’s en kosten te vinden;  Ruimte voor maatwerk houden zodat voor elk type asset recht kan worden gedaan aan de specifieke behoeften en uitdagingen;  We beheren met gezond verstand, met oog voor ontwikkeling en samenwerking;

42

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

    

Integrale projecten borgen in het meerjarenplan, zowel onderhoud, vervanging als reconstructie. Die tevens controleerbaar en herleidbaar moeten zijn; Afstemmen met andere belanghebbenden (sociaal domein, woningbouw, stakeholders etc.) en bijsturen waar nodig; Steeds meer van kwaliteitsgestuurd beheer naar effectgestuurd beheer gaan, om met beheerkeuzes beter in te spelen op veranderende ambities en aanwezige opgaven; Ontbrekende assets in 2022 toevoegen: verkeersvoorzieningen en begraafplaatsen; En de basis verder uitbouwen (software, beheerdata, kwaliteitsinzichten etc.).

Uitvoering De kern van het implementeren en bewaken van de uitvoering is het aantoonbaar en consequent afwegen van prestaties, risico’s en uitgaven in relatie tot de doelen van de organisatie. De PDCAcyclus wordt hiervoor door de beheerders als hulpmiddel gebruikt (zie ook afbeelding 2). Het beheer van de openbare ruimte wordt voor een deel uitgevoerd volgens de Dienstverleningsovereenkomst (DVO) met de Avri. In de DVO zijn kwaliteitsafspraken gemaakt over het uitvoeren van de taken in het kader van beheer en onderhoud. De adviserende en overkoepelende taken van de Avri bij de vier opdrachtgevende gemeenten, kunnen de gemeente Neder-Betuwe schaalvoordeel opleveren, bijvoorbeeld door regionaal boombeheer. De DVO wordt jaarlijks met de Avri geëvalueerd, aangevuld en voortgezet bij tevredenheid van beide partijen. Door de korte lijnen weten medewerkers van de Avri en de gemeente Neder-Betuwe elkaar snel te vinden. Toch kunnen de gemeente Neder-Betuwe en de Avri door beter samen te werken en meer vertrouwen in elkaar te hebben, betere kwaliteit gaan maken en goedkoper gaan werken. Zo zijn er stappen te zetten in het aanscherpen van interne procedures en werkprocessen en zullen de taken geënt moeten worden op de doelen uit dit rapport. Doel van de samenwerking met de Avri is dat de gemeente Neder-Betuwe ontzorgd wordt en er door schaalvoordeel ook financieel voordeel te behalen is.

De gemeente Neder-Betuwe wil haar assets op natuurlijke momenten vervangen en waar dat kan zoveel mogelijk werk-met-werk maken. Hierbij zoekt het de samenwerking op met lokale aannemers en partijen. Zij kennen de omgeving, wonen dichtbij het werk en hebben extra belang bij een openbare ruimte die voldoet aan de gestelde ambities. Om het beheren en begroten van de werkzaamheden makkelijker te maken wordt de komende jaren verder ingezet op digitale middelen, een goed geïmplementeerd en bijgehouden beheersysteem en digitale kaarten.

43

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

Financiën

44

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

6

Financiën Na vaststelling van dit Integraal Beheerkader Openbare Ruimte wordt het geschetste beleid en de hierin gemaakte keuzes verder uitgewerkt in de verschillende assetsheets. Op dit moment worden de verschillende assets in beeld gebracht, waarna de impact van de thema’s kan worden uitgewerkt per asset. Per asset worden de financiële middelen in beeld gebracht. Dit wordt gedaan conform de BBV, waarbij onderscheid wordt gemaakt in klein onderhoud, groot onderhoud en (vervangings)investeringen. Eventuele aanwezige reserves en voorzieningen worden geactualiseerd. De benodigde financiële middelen worden gespiegeld met de beschikbare budgetten. Dit hoofdstuk Financiën zal daarna verder worden aangevuld. Eind 2021 wordt het totale Integraal Beheerkader Openbare Ruimte inclusief de onderliggende assetsheets en impact op de financiën aan de gemeenteraad aangeboden.

45

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

Bijlagen

46

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

Bijlage 1: Verklarende woordenlijst Begrippenkader Bij het beheer van de openbare ruimte zijn de volgende begrippen van belang: Assets Hieronder worden de kapitaalgoederen in de openbare ruimte verstaan die in eigendom en beheer zijn van de gemeente Neder-Betuwe. Denk aan wegen, bruggen, openbare verlichting, bomen, beplanting en dergelijke. Assetsheets De assetsheets geven per asset een nader inzicht in de aard, omvang en kwaliteit van het areaal, de beheerstrategie en doorrekening van de benodigde middelen. Het beheer en onderhoud wordt hierin vastgesteld voor een periode van 5 jaar. Beheer Een goed beheer betekent dat het beheer de functionaliteit van de ruimte in stand houdt, zoals deze door inrichting is voorzien. Hiervoor wordt systematisch gepland, budgetten vastgesteld en activiteiten voorbereid en uitgevoerd. Beleving De tevredenheid en ervaringen van bewoners met de gemeentelijke openbare ruimte. Door wensen, behoeften en knelpunten inzichtelijk te maken kan gestuurd worden op efficiënte optimalisatie van de beleving en het gebruik van de openbare ruimte. De openbare ruimte wordt zo voor én met bewoners gemaakt. Effectgestuurd beheer De gemeente Neder-Betuwe wil met effectgestuurd beheer in de toekomst beter aansluiten op de taal en wensen vanuit de politiek en de samenleving.

De openbare ruimte is lange tijd benaderd vanuit de visie van beeldgericht werken, waarin activiteiten zijn uitgevoerd op basis van hoe de openbare ruimte eruitziet. De blik hierop is in de afgelopen jaren sterk veranderd. Wensen vanuit de samenleving, maatschappelijke thema’s en de vervangingsopgave vragen erom op een slimme manier aangepakt te worden. Effectsturing zorgt ervoor dat de beheerkeuzes beter aansluiten hierop. De beeldkwaliteit geldt daarbij als afgeleide van de te bereiken effecten. Het figuur geeft een voorbeeld van effectgestuurd beheer.

47

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

Functiegebied De gemeente Neder-Betuwe kan worden opgedeeld in verschillende gebieden die een bepaalde functie vervullen. Hierbij kan onderscheidt gemaakt worden tussen de volgende functies: centrum, bedrijventerrein, woonwijk of buitengebied. Gebruik Het gebruik is een bewijs dat beheer en inrichting functioneel is, en daarmee voorwaarden schept voor mensen om de openbare ruimte te gebruiken zoals deze bedacht is. Dit leidt tot betrokkenheid. Verkeerd gebruik kan een teken zijn dat de openbare ruimte niet voldoet aan de verwachtingen. Inrichting Een goede inrichting betekent dat het ontwerp is afgestemd op het huidige en toekomstige gebruik (functioneel) en dat de keuzes beheerbaar zijn, zodat de inrichting duurzaam in stand wordt gehouden. Investeringen Uitvoeren van maatregelen om objecten in nieuwstaat terug te brengen of de levensduur te verlengen. Er wordt onderscheid gemaakt in levensduurverlengende investeringen en vervanging. Kwaliteitsgestuurd beheer Is een resultaatgerichte manier van werken waarbij niet wordt gestuurd op inspanning of werkzaamheden, maar op het resultaat met behulp van kwaliteitsomschrijvingen ondersteunt door beelden. Openbare ruimte Onder openbare ruimte wordt de ruimte verstaan die voor iedereen toegankelijk is. Vaak vinden dagelijkse activiteiten plaats op deze locaties, zoals fietsen, sporten en recreëren.

Voorbeelden van plaatsen die hieronder vallen zijn straten, pleinen, parken en delen van het centrum. De openbare ruimte is de fysieke ruimte en in beheer van gemeenten. De openbare ruimte kent voornamelijk publieke doeleinden en wordt niet direct aan een bepaalde groep/individu toegeëigend. Technisch onderhoud Uitvoeren van maatregelen om een object in goede staat (op een vooraf bepaald kwaliteitsniveau) te houden of te brengen. Technisch onderhoud wordt onderscheiden tussen klein en groot onderhoud. Thema’s en ambities Datgene waar de gemeente Neder-Betuwe voor staat. De kernwaarden worden bepaald op basis van bijvoorbeeld de programmabegroting en het coalitieakkoord. De thema’s en ambities vormen de basis voor het beheer en onderhoud van een dorp of stad. Bij het aanpassen van de strategische doelen kan het integraal beheerkader periodiek herijkt worden om in dezelfde lijn te blijven.

48

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

Uitgangspunten De uitgangspunten omvatten de vertaling van de thema’s naar concrete uitgangspunten. Op deze manier worden de door het bestuur gestelde thema’s en de wettelijke eisen door vertaald in concretere uitgangspunten om de openbare ruimte zo goed mogelijk te laten bijdragen aan het functioneren van de gemeente Neder-Betuwe. Verzorgend onderhoud Maatregelen die zijn gericht op de netheid/esthetische kwaliteit van een object. In het begin wordt geen wijziging aan de bestaande situatie aangebracht. Werkzaamheden zoals het groenonderhoud, schoonmaken van objecten of straatvegen vallen hieronder. Zelfbeheer Inwoners zorgen zelf voor een stukje van hun eigen omgeving. Dat kan groenonderhoud zijn, zoals het onderhouden van een gezamenlijk plein, speelplaats of groenstrook in de buurt. De gemeente Neder-Betuwe helpt door hierover tips te geven en materiaal en gereedschap ter beschikking te stellen.

49

Integraal Beheerkader Openbare Ruimte Gemeente Neder-Betuwe projectnummer 0462621.100 30 juni 2021 revisie 5.0

Bijlage 2: Assetsheets 2022-2026 De volgende Assetsheets worden de komende periode nader uitgewerkt en toegevoegd aan dit Integraal Beheerkader Openbare Ruimte van de gemeente Neder-Betuwe. 1. Assetsheet Wegen en verhardingen 2. Assetsheet Civieltechnische kunstwerken 3. Assetsheet Openbare verlichting 4. Assetsheet Afval en schoon 5. Assetsheet Riolering en water (incl. baggeren) 6. Assetsheet Groen 7. Assetsheet Spelen 8. Assetsheet Verkeersvoorzieningen (volgt in 2022) 9. Assetsheet Meubilair en overige 10. Assetsheet Begraafplaatsen (volgt in 2022)

50

Over Antea Group Antea Group is het thuis van 1500 trotse ingenieurs en adviseurs. Samen bouwen wij elke dag aan een veilige, gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Je vindt bij ons de allerbeste vakspecialisten van Nederland, maar ook innovatieve oplossingen op het gebied van data, sensoring en IT. Hiermee dragen wij bij aan de ontwikkeling van infra, woonwijken of waterwerken. Maar ook aan vraagstukken rondom klimaatadaptatie, energietransitie en de vervangingsopgave. Van onderzoek tot ontwerp, van realisatie tot beheer: voor elke opgave brengen wij de juiste kennis aan tafel. Wij denken kritisch mee en altijd vanuit de mindset om samen voor het beste resultaat te gaan. Op deze manier anticiperen wij op de vragen van vandaag en de oplossingen voor morgen. Al bijna 70 jaar.

Contactgegevens Zutphenseweg 31D 7418 AH DEVENTER Postbus 321 7400 AH DEVENTER T. +31 6 53 10 96 61 E. stephan.vandergeest@anteagroup.nl

www.anteagroup.nl

Copyright © 2020 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, elektronisch of op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke toestemming van de auteurs.