Bijlage 1 - Concept-zienswijze

GGD Gelderland-Zuid Postbus 1120 6501BC NIJMEGEN

uw brief van uw kenmerk ons kenmerk behandeld door bijlage(n)

Opheusden,

14 oktober 2025 GGD/DIR/2025/2755/MP Z/25/112858/259964 Sociale Pijler {{esl:signer2:SigningDate:size(200,18)}}

Onderwerp: Zienswijze Kaderbrief GGD Gelderland-Zuid 2027

Geacht bestuur, Op 14 oktober 2025 hebben wij de Kaderbrief 2027 (GGD/DIR/2025/2755/MP) van u ontvangen. Conform artikel 30a van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Gelderland-Zuid krijgen gemeenten de gelegenheid om hierop hun zienswijze te geven. U geeft aan dat de ontvangen zienswijzen vóór 15 januari 2025 worden betrokken bij het opstellen van de conceptprogrammabegroting 2026 van de GGD Gelderland-Zuid. Zienswijze De gemeenteraad van Neder-Betuwe heeft kennisgenomen van de kaderbrief en deze besproken in de raadsvergadering van 11 december 2025. Hieronder leest u onze zienswijze op de belangrijkste onderdelen. Algemeen Krapte op de arbeidsmarkt De raad onderkent de structurele krapte waarmee de GGD kampt, met name binnen de jeugdgezondheidszorg, infectieziektebestrijding en toezicht. Investeren in werving, scholing en behoud van personeel is noodzakelijk. We constateren echter dat de resultaten van deze inspanningen tot nu toe beperkt zijn. Wij vragen u te verkennen of samenwerking met andere GGD’en hierin meer oplevert, bijvoorbeeld via gezamenlijke personeelspools, gedeelde opleidingsplekken, gezamenlijke beleidsontwikkeling of kennisdeling op het gebied van informatiesystemen en AI. Onderzoek naar ontvlechting bedrijfsvoering GGD en VRGZ Sinds 2013 is sprake van een gezamenlijke bedrijfsvoering met de VRGZ.

Momenteel wordt onderzoek gedaan naar duurzame samenwerkingsvormen, waarbij de voorkeur lijkt uit te gaan naar een zelfstandige bedrijfsvoeringsorganisatie voor de GGD. De gemeenteraad van Neder-Betuwe wil in dit kader haar substantiële zorgen uitspreken. De keuze komt voor gemeenten onverwacht. De raad is in deze ontwikkeling nauwelijks betrokken geweest. Een besluit met zulke financiële en organisatorische gevolgen hoort niet uitsluitend op uitvoerend niveau te worden genomen, maar vraagt om een bestuurlijke afweging door de deelnemende gemeenten.

Postbus 20 | 4043 ZG Opheusden | Burgemeester Lodderstraat 20 | 4043 KM Opheusden | telefoon 14 0488 |www.nederbetuwe.nl | info@nederbetuwe.nl

Daarnaast ontbreken nog concrete financiële onderbouwingen. Zonder inzicht in de structurele en incidentele effecten voor de gemeentelijke bijdrage en uiteenzetting van mogelijke alternatieven kunnen wij geen verantwoord oordeel vormen. Ontvlechting brengt bovendien risico’s mee, zoals verlies van schaalvoordelen, hogere overheadkosten en verminderde flexibiliteit. Tot slot plaatsen wij vraagtekens bij de timing en uitvoerbaarheid, gezien de krapte in capaciteit, samenloop met nieuwe wetgeving en bezuinigingsopgaven. Wij vragen om een transparante businesscase en zorgvuldig proces voordat tot besluitvorming wordt overgegaan. Inhoudelijke ontwikkelingen en risico’s COVID-19 Wanneer de GGD incidenteel gratis gebruik wil maken van gemeentelijke accommodaties voor COVID-19-prikrondes, vragen wij u deze verzoeken tijdig kenbaar te maken. Gemeentelijke accommodaties zijn onderdeel van een verhuur- en begrotingscyclus, en wij streven naar een kostendekkende exploitatie. Toekomstbestendige werkwijze Jeugdgezondheidszorg Wij hebben eerder onze zorgen uitgesproken over het niet voldoen aan de landelijke norm. Het is positief dat de nieuwe werkwijze binnen de JGZ moet bijdragen aan herstel hiervan, en dat dit kostenneutraal kan worden uitgevoerd. Wij vragen u de effecten hiervan zorgvuldig te monitoren, met name voor de signalering en ondersteuning van kwetsbare kinderen en gezinnen.

Stijgende instroom bij MBZ en VT De toenemende druk bij het Meldpunt Bijzondere Zorg en Veilig Thuis blijft onze aandacht houden. Deze stijging weerspiegelt bredere maatschappelijke ontwikkelingen. Wij vinden dat het antwoord vooral ligt in meer preventie en betere samenwerking binnen de netwerken. Wij steunen daarom ook de verdere uitrol van nieuwe werkwijzen zoals in de proeftuinen Samen Verder (Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming). Dat vraagt om een andere manier van sturen, verantwoorden en begroten, waarbij budgetten niet langer volledig gescheiden zijn, oftewel ontschotte budgetten. De eerste resultaten laten zien dat inwoners hierdoor sneller en beter worden geholpen en dat ondersteunen wij van harte. Gezondheidsbevordering en preventie Met het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) komt er meer aandacht voor preventie en regionale samenwerking, waarin de GGD een belangrijke rol speelt. De verdeling van de middelen is echter nog niet helder. Daarom kunnen wij niet vooraf toezeggen dat rijksmiddelen uit dit akkoord automatisch bij de GGD terechtkomen. Wel zullen wij u actief betrekken bij de verdere planvorming en optimaal gebruikmaken van uw kennis en expertise. Wij zijn geen voorstander van het overhevelen van het grootste deel van de inzet van de gezondheidsmakelaar van facultatieve naar uniforme taken.

Door hun inzet deels binnen de facultatieve taken te behouden, behouden wij flexibiliteit om hen projectmatig en gericht in te zetten, en de mogelijkheid om waar nodig de inzet af te schalen. Nieuwe wet- en regeling De gemeente Neder-Betuwe onderschrijft het belang van goede informatiebeveiliging, archivering en privacybescherming, maar constateert dat de GGD meerdere afzonderlijke investeringen aankondigt (zoals nieuwe zaaksystemen, naleving van de Archiefwet, uitbreiding privacycapaciteit en implementatie van NIS2). Wij vragen om meer samenhang en samenwerking met andere GGD’en of gemeenten om kosten te beperken, en om een visie waarin duidelijk wordt welke verplichtingen wettelijk zijn, welke middelen al beschikbaar zijn en hoe efficiencywinst wordt gerealiseerd, zodat deze ontwikkelingen niet automatisch leiden tot hogere gemeentelijke bijdragen of verdringing van primaire taken. Financiële uitgangspunten De raad waardeert de voortvarendheid waarmee het bestuur is ingegaan op het eerdere verzoek van de gemeente om te besparen. Met deze besparing wordt tegemoetgekomen aan de financieel krappe positie van gemeenten, die de komende jaren verder onder druk staat door teruglopende rijksbijdragen. Pagina 2 van 3

Z/25/112858/259964

Tegelijkertijd constateren wij, net als u, dat het zogenoemde ravijnjaar niet verdwenen is, maar slechts is uitgesteld. Wij vragen u daarom alert te blijven op een duurzame verwerking van de bezuinigingen en te voorkomen dat tijdelijke maatregelen leiden tot nieuwe tekorten in de jaren daarna. Rechtmatigheidsverantwoording Bij gemeenschappelijke regelingen is de rechtmatigheidsverantwoording onderdeel van de jaarrekening. De rechtmatigheidsverantwoording van ons college kan worden beïnvloed door niet rechtmatig handelen van een instelling, waarmee een gemeente is verbonden indien:  in de regeling, statuten, oprichtingsakte of overeenkomst is geregeld dat voorwaarden aan de bijdrage zijn verbonden waaraan de instelling zich moet houden om niet gehele of gedeeltelijke vermindering van de bijdrage van de gemeente te krijgen;  de verbonden partij een mandaat heeft om namens en met gemeentelijke middelen geld te besteden, waarbij de gemeente feitelijk opdrachtgever is; feitelijk is de verbonden partij een serviceorganisatie van de deelnemende gemeenten;  de verbonden partij een eigen rechtspersoonlijkheid heeft en een aanbesteding verricht terwijl deze verbonden partij binnen de gezagsstructuur van de gemeente werkzaamheden verricht voor de gemeente;  de verbonden partij geen eigen rechtspersoonlijkheid heeft en de opdracht daarmee feitelijk is verstrekt door de gemeente.

In al deze gevallen gaat een geconstateerde rechtmatigheidsfout bij de verbonden partij ook meetellen in de rechtmatigheidstoets van de mandant oftewel onze gemeente. Sinds 2025 ligt de verantwoordingsgrens op 2%. Dit is de maximale drempel voor de totale omvang van financiële rechtmatigheidsfouten en onduidelijkheden die een gemeente mag hebben. Wat betekent dit nu voor u als onze verbonden partij? 1. Dat het dagelijks bestuur op het hart gedrukt wordt dat er altijd rechtmatig moet worden gehandeld en verantwoord. 2. Dat er bij de verbonden partij interne controle plaats vindt op het monitoren van het rechtmatig handelen. 3. Dat, indien mogelijk, geconstateerde fouten of onduidelijkheden moeten worden opgelost binnen hetzelfde boekjaar. 4. In de jaarrekening van de verbonden partij verslag moeten worden gedaan door het dagelijks bestuur over de rechtmatigheid van haar handelen. 5. De betreffende jaarrekening zo vroeg mogelijk en uiterlijk op 1 mei van het opvolgende boekjaar vastgesteld dient te zijn en te zijn aangeleverd bij de gemeente. Ten slotte Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende geïnformeerd te hebben. Indien u nog vragen of opmerkingen heeft, dan kunt u contact opnemen met de heer E. van der Neut via telefoonnummer 14 0488 of griffie@nederbetuwe.nl. Met vriendelijke groet, de gemeenteraad van Neder-Betuwe, {{esl:signer1:Capture:size(150,40)}}

{{esl:signer2:Capture:size(150,40)}}

Erwin van der Neut Griffier

Jan Kottelenberg Voorzitter

Pagina 3 van 3

Z/25/112858/259964