Bijlage 1 - Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen 2026-2030

Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen 2026-2030

Betreft: Status: Datum: Opdrachtgever: Opdrachtnemer: Auteur:

Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen 2026-2030 Definitief versie 1 22 oktober 2025 Gemeente Neder-Betuwe Fysieke en Sociale Pijler Gerard van Os, senior medewerker gebouwenbeheer

Inhoudsopgave Nr. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Hoofdstuk Managementsamenvatting Inleiding en financiële toelichting Definitie gebouwenbeheer Gemeentelijke en wettelijke kaders gebouwenbeheer Doelstelling gemeentelijk gebouwenbeheer Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) Duurzaam en verantwoord gebouwenbeheer Totstandkoming beheerplan Gebouwen gemeente Neder-Betuwe Onderhoudsniveau gemeentelijke gebouwen Waargemaakte ambities tijdens de beheerperiode 2022-2025 Speerpunten uit beheerplan 2026-2030 Duurzaam meerjarig onderhoudsplan (DMJOP) gemeentelijke gebouwen a. algemeen DMJOP b. kerktorens, kerkklokken en monumenten/gedenktekens in de openbare ruimte c. gebouwen met een gemeentelijke functie d. overige gebouwen/strategisch vastgoed e. tijdelijke (onderwijs)huisvesting f. welzijnsgebouwen g. binnensportgebouwen h. sportinventaris en -vloeren en scheidingswanden i. multifunctioneel gebouw

Pagina 3 5 7 8 9 9 9 12 12 14 15 17 18 18 18 21 23 27 28 30 32 34

Bijlage 1: overzicht gemeentelijke gebouwen en overige objecten Bijlage 2: overzicht begroting: exploitatiebudgetten, voorzieningen en investeringen Bijlage 3: overzicht monumenten en gedenktekens Bijlage 4: exploitatiebegroting MFC behorend bij raadsvoorstel 22 mei 2025

2

0. Managementsamenvatting Inleiding Het beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen, geeft voor 2026 tot en met 2030 een beeld van het duurzaam beheer, onderhoud aan en exploitatie van de gemeentelijke gebouwen (en objecten), bijbehorende terreinen en installaties. Deze managementsamenvatting geeft voor het leesgemak op hoofdlijnen een toelichting op het beheerplan. De financiële verordening Neder-Betuwe 2023 vormt de grondslag voor dit beheerplan, die ter vaststelling aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. Voor direct betrokkenen vormt het beheerplan een stuurdocument voor de planning en uitvoering van de werkzaamheden met aanwending van de bijbehorende budgetten. Doelstelling gebouwenbeheer en onderhoudsniveau De nadruk ligt op kwalitatieve en duurzame instandhouding van de gebouwen (en objecten), terreinen en installaties, voor passend en veilig gebruik door gebruikers en huurders. Vanuit kostenoverwegingen is sprake van sober en doelmatig onderhoud dat past bij de functie, aard en omvang van gebruik en toekomstverwachtingen voor het betreffende gebouw (of object). Daarbij worden de onderhoudsniveaus aangehouden, behorende bij de NEN 2767 conditiemeting (zie hoofdstuk 9). Omvang gebouwenbeheer De gemeente beheert, onderhoudt en exploiteert de volgende gebouwen en objecten: ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒ ‒

gebouwen ondersteunend aan de gemeentelijke bedrijfsvoering, zoals gemeentehuis en -werven; monumentale gebouwen en objecten, zoals kerktorens en monumenten in de openbare ruimte; binnensportgebouwen voor bewegingsonderwijs en verenigingssport; welzijnsgebouwen voor sociale of maatschappelijke huisvesting; strategische gebouwen, die geen directe functie vervullen maar voor tijdelijke huisvesting van meerwaarde zijn (zoals oude schoolgebouwen voor tijdelijke onderwijshuisvesting en noodopvang); overige gebouwen en objecten, zoals bergingen en baarhuisjes op begraafplaatsen; multifunctioneel gebouw, zoals toekomstig multifunctioneel centrum (MFC) Dodewaard, gebouw dat meerdere gebruiksfuncties vervult en verschillende huurders/gebruikers huisvest.

Totstandkoming beheerplan/aanpak Dit beheerplan is als volgt tot stand gekomen: ‒ 

via onafhankelijke NEN 2767 inspecties om gebouwen, terreinen en installaties te beoordelen; ervaringscijfers, wettelijke kaders, veiligheidsoverwegingen en contractafspraken voor de totstandkoming van de exploitatiebegrotingen; 3

  

inspecties voor het meerjarig onderhoud aan en vervanging van sportinventaris, -vloeren en scheidingswanden in de binnensportgebouwen; onderhoudsinspecties voor 6 kerktorens en de kerkklokken en bijbehorende randvoorzieningen; onafhankelijke inspectie voor het MJOP van het toekomstig MFC Dodewaard.

Verantwoording waargemaakte ambities en toekomstige speerpunten Onder hoofdstuk 10 wordt rekenschap afgelegd over uitgevoerde werkzaamheden en diensten tijdens de lopende beheercyclus (2022-2025). In hoofdstuk 11 wordt een samenvatting gegeven van de speerpunten met betrekking tot toekomstig beheer en onderhoud van de gemeentelijke gebouwen en objecten. Financiën De financiën bij dit beheerplan worden volgens de financiële richtlijnen als volgt onderscheiden: ‒ ‒ ‒

exploitatiebegrotingen met verhuuropbrengsten en kosten voor dagelijks preventief en correctief onderhoud (voor opheffen van klachten, meldingen, storingen en calamiteiten); onderhoudsvoorzieningen voor grootschalig, mogelijk geclusterd onderhoud en/of vervanging van bestaande elementen tot een bedrag van € 35.000 in of aan de gebouwen, waarmee voor meerdere jaren kwaliteit en waarde wordt toegevoegd en kapitaalvernietiging wordt afgewend; investeringskredieten bieden dekking voor nieuwbouw of aanpassingen aan bestaande elementen in de gebouwen, boven de € 35.000, waarbij sprake is van een significante kwaliteitsverbetering, levensduurverlenging of aanpassingen op grond van wetgeving (zoals het plaatsen van valveiligheidsvoorzieningen of vervangen van sportvloeren).

Op advies van de accountant vormen gemeentelijke kerktorens, monumenten in de openbare ruimte en een oud schoolgebouw in Kesteren een uitzondering op bovenstaande verbijzondering. Daarvoor wordt geen onderhoudsvoorziening of investeringskrediet gevormd, maar worden vanwege de oude (veelal afgeschreven) staat, alle kosten voor groot onderhoud ten laste van de exploitatiebegroting geboekt. Waar mogelijk worden als aanvullende dekking, overheidssubsidies aangevraagd, zoals subsidies voor instandhouding van het cultureel erfgoed en subsidies voor de verduurzaming van ons vastgoed. De bedragen in dit beheerplan zijn exclusief BTW en gebaseerd op het prijspeil 2025. Er zijn geen jaarlijkse indexaties toegepast. Toekomstige prijsstijgingen worden later via de P&C cyclus aan de orde gesteld.

4

1. Inleiding en financiële toelichting Dit beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen (hierna beheerplan genoemd) geeft voor 2026 tot en met 2030 een beeld van het duurzaam beheer, onderhoud aan en exploitatie van de gemeentelijke gebouwen (en overige objecten), bijbehorende terreinen en installaties. De grondslag voor dit beheerplan vormt de financiële verordening Neder-Betuwe 2023. Daarin wordt beschreven dat het college de gemeenteraad tenminste eens in de 5 jaar een plan aanbiedt voor het onderhoud aan haar kapitaalgoederen, waaronder de gemeentelijke gebouwen. Daarin worden de onderhoudsniveaus, onderhoudsplanning en -kosten en eventuele areaaluitbreidingen beschreven. Aansluitend is het aan de gemeenteraad om het beheerplan vast te stellen, wat staat geagendeerd voor de raadsvergadering van 11 december 2025. Voor direct betrokkenen vormt het beheerplan een stuurdocument voor de planning en uitvoering van de werkzaamheden met aanwending van de bijbehorende budgetten. Dit beheerplan heeft een tijdspanne van 5 jaar in plaats van 4 jaar. Deze keuze is vanuit efficiency- en kostenoverwegingen gemaakt. Daardoor worden inspanningen en omvangrijke kosten voor de totstandkoming van het beheerplan over meer jaren gespreid, zoals de inspecties naar de staat van de gebouwen, installaties en terreinen en onderzoeken voor de verduurzaming.

Dit beheerplan bestaat per gebouw uit: a. een meerjarige exploitatiebegroting voor de dekking van de dagelijkse exploitatie en preventief en correctief onderhoud (opheffen van schades, calamiteiten, storingen en klachten); b. een meerjarig onderhoudsplan (MJOP) voor de planning van het groot (planmatig) onderhoud, zoals nieuw- en verbouw en/of renovaties en dekking via bijbehorende budgetten. Ad. a. De meerjarige exploitatiebegroting is gebaseerd op ervaringscijfers, wettelijke grondslagen, contractafspraken, veiligheidsgronden, aangevuld met kleinschalige aanbevelingen uit (NEN 27671) inspecties en nieuwe maatregelen. Bij nieuwe maatregelen kan worden gedacht aan periodieke inspecties en klein onderhoud aan nieuw aangebrachte valveiligheidsvoorzieningen om veilig te werken op hoge daken. Ad. b. Het MJOP is grotendeels tot stand gekomen aan de hand van onafhankelijke NEN 2767 inspecties. Dit is een nulmeting om de staat van de gebouwen, terreinen en installaties te beoordelen. De inspectieresultaten en aanbevelingen met verwachte uitvoeringsperiodes zijn vastgelegd in rapporten en kostenramingen. De praktijk wijst uit, dat de uitvoering kan afwijken van de planning en de werkelijke kosten kunnen afwijken van de kostenraming, door prijsstijgingen of onverwachte tegenvallers.

De aard en omvang van het werk bepaalt of deze afzonderlijk of vanuit efficiencyoverwegingen geclusterd voor meerdere gebouwen worden opgepakt als groot onderhoudswerk. Een voorbeeld hiervan is het clusteren en aanbesteden van schilderwerken voor meerdere gebouwen.

1

NEN 2767 is een Nederlandse richtlijn en dé norm voor objectieve conditiemeting van de kwaliteit van bouw- en installatiedelen bij gebouwen, terreinen en installaties.

5

Uit de NEN 2767 inspecties komen twee soorten aanbevelingen voort: kleinschalige aanbevelingen met betrekking tot het dagelijks onderhoud (exploitatiebegroting) en omvangrijke aanbevelingen die als groot onderhoud worden aangemerkt (MJOP). Groot onderhoud is bedoeld om voor meerdere jaren de kwaliteit van een gebouw, terrein of installatie in stand te houden, de levensduur te verlengen en waarde toe te voegen om e.e.a. te kapitaliseren. De financiën bij dit beheerplan worden volgens de financiële richtlijnen als volgt onderscheiden: ‒ ‒

‒

exploitatiebegrotingen met verhuuropbrengsten en kosten voor dagelijks preventief en correctief onderhoud en kleinschalige aanbevelingen uit de NEN 2767 inspecties, die als klein (dagelijks) preventief onderhoud kunnen worden getypeerd; onderhoudsvoorzieningen voor grootschalig, mogelijk geclusterd onderhoud en/of vervanging van bestaande elementen tot een bedrag van € 35.000 in of aan de gebouwen (zoals nieuw- of verbouw en renovaties), waarmee voor meerdere jaren kwaliteit en waarde wordt toegevoegd en kapitaalvernietiging wordt afgewend; investeringskredieten bieden dekking voor nieuwbouw of aanpassingen aan bestaande elementen in de gebouwen, boven de € 35.000, waarbij sprake is van een significante kwaliteitsverbetering, levensduurverlenging of aanpassingen op grond van wetgeving (zoals uit veiligheidsgronden het plaatsen van valveiligheidsvoorzieningen).

Op advies van de accountant vormt het cultureel erfgoed (zoals kerktorens en monumenten in de openbare ruimte) en een oud schoolgebouw aan de Tollenhof in Kesteren een uitzondering op bovenstaande verbijzondering. Daarvoor wordt geen onderhoudsvoorziening of investeringskrediet gevormd, maar worden ook alle kosten voor het groot onderhoud ten laste van de exploitatiebegroting geboekt. Door de oude staat van deze gebouwen en objecten ontbreekt de noodzaak tot kapitaliseren. In bijlage 2 zijn de budgetten onderscheiden naar exploitatiebegroting, onderhoudsvoorziening en investeringskrediet. Soms is het mogelijk om overheidssubsidies aan te vragen, zoals subsidies voor instandhouding van het cultureel erfgoed en subsidies voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed (subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed, DUMAVA). Indien aan de orde, wordt dit bij de betreffende gebouwen in dit beheerplan opgevoerd. Bij de begrote kosten wordt opgemerkt dat deze onverwacht kunnen stijgen, zoals bleek bij de inkoop van nutsvoorzieningen in 2022 en 2023. In geval van prijsstijgingen of indexaties vanaf 2026 en verder, zal via de P&C cyclus daarvan melding worden gemaakt, ter verantwoording of voor verkrijging van aanvullend budget.

Via grootboeknummers en kostensoorten worden kosten en opbrengsten in het kader van gebouwengericht budgetbeheer een op een toegerekend aan een gebouw of object. Daardoor is een mechanisme gevonden om ambities en financiën met elkaar te verbinden. De bedragen in dit beheerplan zijn exclusief BTW en gebaseerd op het prijspeil 2025. Op de begrotingen zijn geen indexaties toegepast.

6

2. Definitie gebouwenbeheer Met gebouwenbeheer wordt in dit beheerplan bedoeld:   

                 

plannen, begroten en verantwoorden van onderhoud aan gebouwen (en objecten), terreinen en installaties en coördineren van bijbehorende werken, leveringen en diensten; plegen van onderhoud aan gebouwen (en objecten), terreinen en installaties, met oog voor kwaliteit, veiligheid, tijdigheid en kostenbewustzijn; beleidsmatige afstemming over: o beschikbaar stellen van binnensport- en welzijnsgebouwen voor bijbehorende doelgroepen; o tijdelijke onderwijshuisvesting om tekort op te vangen (bij schoolgebouw Tollenhof in Kesteren); o tijdelijke huisvesting van vluchtelingen (in IJzendoorn, Kesteren en Echteld); o noodzaak om bovengenoemde gebouwen aan te houden, her te bestemmen of af te stoten; afstemming in het kader van de grondexploitatie over gebouwen/terreinen die terugkomen naar de gemeente, waarbij sprake is van tijdelijk beheer en onderhoud totdat de bestemming bekend is; facilitair: coördineren van schoonmaak in de gebouwen; facilitair: beheren van inventaris en meubilair in het gemeentehuis (met oog voor het hybride werken); afweging maken om eigen medewerkers of externe deskundigheid in te zetten op werken; beheren van uiteenlopende technische installaties en toezien op veilig en doelmatig gebruik; toezien op veilig gebruik van elektrische installaties en gereedschappen volgens de NEN 3140; toepassen van digitaal afstandsbeheer (domotica) op het gebruik van installaties

en waar mogelijk gebruik van slimme meters om verbruikscijfers automatisch te verwerken en te kunnen monitoren; monitoren van het energieverbruik en doorbelasten van de nutskosten aan huurders en gebruikers; treffen van maatregelen op het gebied van duurzaamheid en energiebesparing, zoals het afkoppelen van gasgestookte installaties, plaatsen van PV-panelen en LED verlichting en reductie van Co2 uitstoot; toezien op veilig werken op hoge daken met gebruikmaking van de valveiligheidsvoorzieningen; maatregelen treffen voor beveiliging, brand, inbraak, sluiting en ontruiming in gebouwen; waar noodzakelijk treffen van maatregelen op het gebied van legionellapreventie2; toegang- en sleutelbeheer voor alle gebouwen; toepassen van inkoop- en aanbestedingsregels op werken, leveringen en diensten; opstellen en beheren van contracten/overeenkomsten met aannemers, installateurs en leveranciers; budgetbeheer op de gebouwen en verantwoorden binnen de financiële administratie en P&C cyclus; beheren van gegevens in het gebouwenbeheersysteem (waaronder klachtafhandeling); administreren van correspondentie over gebouwen in het gemeentelijk zaaksysteem.

Als onderdeel van gebouwenbeheer heeft accommodatiebeheer betrekking op: 2

Bij wet is geregeld dat legionellapreventie op drinkwaterinstallaties moet plaatsvinden bij ziekenhuizen, zorginstellingen, hotels, zwembaden en sauna’s. Voor andere instellingen is legionellapreventie niet verplicht, maar kan uit zorg voor de gebruikers de afweging worden gemaakt dit toch te doen. Dat is in 2024 gebeurd bij het gemeentehuis. Uiteraard bestaat bij drinkwaterinstallaties in bepaalde gebouwen, zoals binnensportgebouwen wel aandacht dat deze volgens de NEN 1006 zijn aangelegd en worden onderhouden, zoals het vermijden van dode leidingen en plaatsen van werkende keerkleppen.

7

    

plannen, coördineren en registreren van het gebruik en/of verhuur van gebouwen in het accommodatieverhuursysteem; beheren van gegevens in het accommodatieverhuursysteem; beheren, (laten) inspecteren en plegen van onderhoud aan sportvloeren, sportinventaris en scheidingswanden in binnensportgebouwen; factureren van gebruik van gebouwen en afgenomen nutsvoorzieningen; beheren van overeenkomsten met huurders en gebruikers en onderhouden van contacten.

3. Gemeentelijke en wettelijke kaders gebouwenbeheer Naast het coalitieprogramma, gemeentelijke plannen en/of beleidsuitgangspunten, wordt in het kader van gebouwenbeheer rekening gehouden met de volgende wet- en regelgeving of richtlijnen:              

uitvoeren van conditiemetingen op gebouwen, terreinen en installaties volgens de NEN 2767; naleven van Erfgoedwet bij het plegen van onderhoud aan monumentale gebouwen (zoals kerktorens) en daarover contacten onderhouden met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed; veilig gebruik en werken met elektrische installaties volgens de Arbowet en de NEN 3140; veilig betreden van en werken op hoge daken volgens de Arbowet; borgen van (brand)veilige bouw en gebruik van gebouwen volgens de bepalingen in de Omgevingswet en het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (opvolger van het Bouwbesluit)3; omgaan met asbest volgens (Europese) milieuwetgeving en asbestsaneringsbesluit; in acht nemen van uiteenlopende NEN bepalingen voor het gebruik van gasgestookte installaties, zoals het inspecteren, onderhouden en certificeren van verbrandingstoestellen, luchttoevoeren, rookgasafvoeren en cv-ketels door een gecertificeerde bedrijf; volgens de drinkwaterwet -waar noodzakelijk- aandacht schenken aan legionellapreventie; opvolgen van wetgeving in het kader van energieprestaties en duurzaamheid; naleven van het Didam arrest, waarbij de gemeente de zorgplicht heeft om alle gegadigden bij verkoop en verhuur de kans te bieden op inschrijving, koop of huur; in acht nemen van de algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) bij het gebruik van persoonsgegevens en

cameratoezicht tegen vandalisme; Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) voor financieel beheer; opvolgen van inkoop en -aanbestedingsregels en mits de aanbesteding ruimte biedt, aandacht hebben voor de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (toepassen Participatiewet); exploiteren van het schoolgebouw aan de Tollenhof in Kesteren volgens de gezonde school gedachte.

Het bovenstaande wordt binnen het toekomstbestendig gebouwenbeheer nog beter geborgd, door periodiek compliance onderzoeken uit te (laten) voeren.

3

Dit kan betrekking hebben op het periodiek controleren/testen van de werking van brandveiligheidsvoorzieningen en noodverlichting tot het aanspreken van gebruikers/huurders over het vrijhouden van vluchtroutes.

8

4. Doelstelling gemeentelijk gebouwenbeheer Bij gebouwenbeheer ligt de nadruk op kwalitatieve en duurzame instandhouding van de gebouwen (of objecten), terreinen en installaties, voor veilig gebruik door gebruikers en huurders. Vanuit kostenoverwegingen is daarbij sprake van sober en doelmatig onderhoud dat past bij de functie, aard en omvang van gebruik en toekomstverwachtingen voor het betreffende gebouw (of object). Onder onderhoudsniveau gebouwen (hoofdstuk 9) wordt een toelichting gegeven op de niveaus, die voor kwalitatieve, duurzame en veilige instandhouding worden nagestreefd. 5. Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) Met betrekking tot MVO vindt schoonmaak plaats van het gemeentehuis in Opheusden en gemeentewerf in Kesteren, met mensen die vallen onder de werking van de Participatiewet. De mogelijkheid van social return wordt bij de inkoop van werken en diensten altijd als gunningscriterium in beschouwing genomen. Om de lokale economie en werkgelegenheid te steunen en ondernemerschap te bevorderen, is het streven om binnen het toelaatbare van de inkoop- en aanbestedingsregels, werken, goederen en diensten af te nemen bij lokale ondernemers. 6. Duurzaam en verantwoord gebouwenbeheer Het doel wordt nagestreefd om uit te besteden werk vanuit kosten- en efficiencyoverwegingen zoveel mogelijk te clusteren en gebruik te maken van duurzame materialen en oplossingen.

Verder wordt zorgvuldig omgegaan met publieke middelen, door aan de hand van (externe) inspecties te bepalen of werken en/of vervangingen noodzakelijk zijn, ondanks dat budgetten voor bepaalde jaren beschikbaar zijn gesteld en de technische levensduur al is bereikt. Dit kan betekenen dat werken en/of vervangingen worden uitgesteld, omdat de technische staat van een (deel van een) gebouw of installatie nog voldoet en veilig is4. Dit vraagt om inlevingsvermogen en flexibiliteit dat begrote bedragen en levensduurverwachtingen na inspecties kunnen vragen om jaaroverschrijdend met budgetten te schuiven. Bij installaties vormen gunstig en duurzaam gebruik en/of verbruik belangrijke criteria. Zo wordt bij vervanging van klimaatsystemen gekeken om deze installaties af te koppelen van gas en de CO2 uitstoot te verlagen. Daarvoor zijn via een pilot bij sporthal De Leede in Kesteren en gymzaal Echteld, gasgestookte klimaatsystemen al jaren terug vervangen door warmtepompen. Verder zijn in het kader van de verduurzaming en energiebesparing, in 2024 de meeste gebouwen voorzien van LED verlichting en zijn door de jaren heen PV-panelen geplaatst op gemeentelijke daken. Doel daarachter is om het gebruik van fossiele brandstoffen te beperken en de investeringen via gunstig energieverbruik snel terug te verdienen.

In 2022 is de bestuursopdracht “versneld verduurzamen vastgoedportefeuille” door de gemeenteraad vastgesteld. Deze opdracht is bedoeld om versneld het hoofd te bieden aan sterk gestegen nutskosten en de CO₂ uitstoot te verlagen door gasgestookte installaties te vervangen door duurzame oplossingen. Uiteindelijk hebben onafhankelijke onderzoeken geleid tot een uitwerking van welke 4

Een voorbeeld vormen kostbare sportvloeren en grote sportinventarissen die jaarlijks op bruikbaarheid en veiligheid door onafhankelijke, deskundige partijen worden geïnspecteerd.

9

duurzaamheidsmaatregelen voor diverse gebouwen de komende jaren noodzakelijk zijn. Daarbij is ook aandacht geschonken aan de luchtdichtheid van gebouwen om warmte- en isolatielekken en koude bruggen te traceren. Zodoende is integraal gekeken naar binnenklimaatbeheersing. Ook zijn de ombuigingen in beschouwing genomen. Dit vanuit de overweging dat we niet alleen verduurzamen om het verduurzamen, maar ook kritisch kijken of oplossingen functioneel en qua terugverdientijd iets toevoegen. Vanuit de Rijksoverheid zijn DUMAVA subsidies beschikbaar gesteld, die na afronding verantwoord moeten worden. De planning van en investeringen in de verduurzaming zien er tussen 2026 en 2030 als volgt uit: Gebouw

Hoenderik en gymzaal Kesteren Gymzaal Echteld Sporthal De Leede Sporthal De Biezenwei Gemeentehuis Voorbereidingskrediet Krediet toegewezen Krediet noodzakelijk

Investeringen in duurzaamheid

DUMAVA subsidie

Netto investering (excl. Subsidie)

Planning

€ 476.922

€ 30.947

€ 445.975

2025/2026

€ 246.542 € 615.712 € 733.372 € 654.263 € 50.000 € 1.339.176 € 1.437.635

€ 11.259 € 64.213 Nog verkennen Nog verkennen

€ 235.283 € 551.499 € 733.372 € 654.263 € 50.000 € 1.232.757 € 1.437.635

2025/2026 2025/2026 2027 2028 2026/2027

€ 106.419

Reeds begroot (ja/nee) ja ja ja nee nee nee

Bij bovenstaand overzicht kunnen de volgende kanttekeningen worden geplaatst: ‒

‒

‒

‒

voor De Hoenderik en gymzaal Kesteren, gymzaal Echteld en sporthal De Leede heeft de gemeenteraad al krediet beschikbaar gesteld (blauw geaccentueerd). Als gevolg van voortschrijdende inzichten, aanpassingen in de onderzoeksrapporten en medewerking aan de ombuigingen, moeten de kredieten voor de genoemde gebouwen in het financieel systeem nog als bovenstaand worden aangepast5; het gemeentehuis en sporthal De Biezenwei vormen aanvullingen op de planning voor verduurzaming. Daarom moeten voor deze gebouwen nog kredieten beschikbaar worden gesteld, evenals € 50.000 aan voorbereidingskrediet voor aanvullend onderzoek en bouwkundig en installatietechnisch advies (groen geaccentueerd); bij de totstandkoming van dit beheerplan is voor het gemeentehuis en sporthal De Biezenwei nog onbekend of de verduurzaming in aanmerking komt voor DUMAVA subsidie. Dit wordt nog onderzocht en waar mogelijk aangevraagd. Indien het geval zal dat via de P&C cyclus worden verantwoord. Subsidieverstrekking verlaagt immers de hoogte van het noodzakelijk krediet; in de nabijheid van welzijnsgebouw De Hoenderik en gymzaal Kesteren speelt het strategisch vraagstuk over noodzakelijke onderwijshuisvesting, problematische verkeersafwikkeling en parkeren.

Dit kan gedurende de totstandkoming van dit beheerplan nog tot gevolg hebben dat concessies worden gedaan aan de aard, omvang en tijdstip van de verduurzaming van deze gebouwen. Uiteraard wordt in dat geval via de P&C cyclus daarover verantwoording afgelegd;

5

Let op dat eventuele correcties plaatsvinden op de primaire begroting en niet op het restantbudget omdat anders ook de dekking voor de voorbereidingen (waaronder de inzet van de projectleider) ten onrechte worden afgeraamd.

10

‒

een extern projectleider zal deeltijd regie nemen op de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Voor 2025 en 2026 is daarvoor dekking geregeld via beschikbaar gestelde kredieten.

Aanbevelingen en bijbehorende kostenramingen uit de NEN 2767 inspecties op het gebied van traditionele klimaatoplossingen, worden niet in dit beheerplan meegenomen, wanneer daarvoor duurzame oplossingen in de plaats komen. Duurzame oplossingen prevaleren daardoor boven traditionele oplossingen en voorkomt dubbeltellingen in de begroting. In het kader van duurzame mobiliteit zijn in 2025 voor gebouwenbeheer twee diesel aangedreven onderhouds- en servicevoertuigen via leaseovereenkomsten vervangen door elektrisch aangedreven voertuigen. Daarvoor is jaarlijks al € 30.000 aan budget beschikbaar gesteld. Deze verwerving maakte onderdeel uit van een bredere gemeentelijke uitvraag. Ook voor team VTH en Civiel zijn elektrisch aangedreven voertuigen geleased. Duurzame mobiliteit voorkomt omvangrijke declaraties voor het niet langer reizen met eigen voertuigen. Voor duurzame mobiliteit is vanaf 2026 besloten de dekking centraal te organiseren ten laste van het gemeentehuis. Coördinatie van het onderhoud en vragen en correspondentie over de voertuigen, blijft een verantwoordelijkheid van de voertuiggebruikers.

Vanaf 2026 is het wenselijk om de dekking voor de duurzame mobiliteit als volgt te regelen (buiten kleine suppletie nagenoeg budgetneutraal): Noodzakelijke memoriaalboeking voor jaarlijkse dekking voor periode 2026-2030 Van Naar grootboeknummer kostensoort bedrag grootboeknummer kostensoort 600300020 (vastgoedbeheer 7380110 overige gemeentelijke € 30.000 (huren en 7380110 600400300 gebouwen) lease) (huren en (gemeentehuis) 61000001 (versterking Boa) € 5.000 lease) Aanvullend budget afwending tekort VTH voertuig > totaal duurzame mobiliteit

bedrag € 30.000 € 5.000 € 3.340 € 38.340

Uit bovenstaand overzicht blijkt dat € 3.340 aan aanvullend budget jaarlijks noodzakelijk is voor de lease van alle duurzame voertuigen. Dit is in het verzameloverzicht in bijlage 2 opgenomen. Voor duurzame mobiliteit zijn op de werf in Opheusden en bij het gemeentehuis laadpalen geplaatst. Bij het gemeentehuis gaat het om 2 dubbele laadpalen, die vooral bedoeld zijn voor het opladen van de gemeentelijke voertuigen. Er is een procedure uitgewerkt dat overdag deze laadpalen tegen betaling gebruikt kunnen worden door medewerkers/bezoekers. De bijbehorende opbrengsten zijn bij de totstandkoming van dit beheerplan nog onbekend en daarom niet begroot. Uiteraard wordt via de P&C cyclus daarover verantwoording afgelegd, wanneer de opbrengsten bekend zijn. In lijn met duurzame mobiliteit (en gezond werkgeverschap) zijn eerder 2 elektrische fietsen aangeschaft, voor lokaal gebruik en zijn oplaadpunten aangebracht bij het gemeentehuis om het fietsen tussen wonen en werken en lokale dienstreizen te bevorderen.

11

Verder wordt digitaal afstandsbeheer (domotica) toegepast om in combinatie met slimme meters, op afstand installaties te kunnen monitoren en te besturen en onnodig reizen/brandstofverbruik voor bediening of opnemen van meterstanden te beperken. Alle verbruikscijfers worden vastgelegd in een energiebeheersysteem en geven bij uitschieters inzicht in eventuele maatregelen. Tot 2022 lagen de inspanningen hoofdzakelijk bij de technische instandhouding van klimaatsystemen. Door de enorm gestegen nutskosten is in 2023 een beheerder installaties aangesteld, die onder meer is belast met het monitoren van verbruikscijfers en technische medewerkers te attenderen wanneer kostbare zaken om technische maatregelen vragen. Verder wordt inzicht gegeven in de energielabels waarmee de energiezuinigheid een indicator vormt voor eventuele maatregelen. 7. Totstandkoming beheerplan Aan dit beheerplan liggen voor de meeste gebouwen NEN 2767 inspecties ten grondslag. De inspectieresultaten zijn uitgewerkt in rapporten en werkbegrotingen en worden geüpload in het gebouwenbeheersysteem. Het gaat hier te ver om de omvangrijke (circa 25) inspectierapporten en werkbegrotingen bij te voegen. Naast de NEN 2767 inspecties zijn de volgende inventarisaties uitgevoerd en in dit beheerplan verwerkt:    

inspecties voor het meerjarig onderhoud aan en vervanging van sportinventaris, -vloeren en scheidingswanden in de binnensportgebouwen; meerjarige onderhoudsinspecties voor de 6 gemeentelijke kerktorens; meerjarige inspecties naar de werking van de kerkklokken en bijbehorende randvoorzieningen; onafhankelijke inspectie voor het MJOP van het toekomstig MFC Dodewaard. Buiten de totstandkoming van dit beheerplan is op basis van vastgestelde demarcaties en verantwoordelijkheden en door samenwerking tussen de projectorganisatie en Financiën, de exploitatiebegroting tot stand gekomen en bekrachtigd. Dit vormde een aanvulling bij het raadsbesluit van 22 mei 2025 voor het beschikbaar stellen van een krediet voor de bouw van het MFC Dodewaard. Als onderdeel van gebouwenbeheer wordt de exploitatiebegroting voor het MFC Dodewaard wel als bijlage 4 aan dit beheerplan bijgevoegd (echter hoeft daarvoor geen budget meer beschikbaar te worden gesteld).

De prognoses en begrotingen voor de vervanging van het meubilair en inrichting van het gemeentehuis zijn bepaald op basis van ervaringscijfers en reeds bekende ambities. 8. Gebouwen gemeente Neder-Betuwe Gebouwen en objecten worden als volgt onderscheiden: a. gebouwen ondersteunend aan de gemeentelijke bedrijfsvoering, zoals gemeentehuis en -werven; b. historische/monumentale gebouwen en objecten, zoals kerktorens en monumenten/gedenktekens; c. binnensportgebouwen, zoals gymzalen en sporthallen voor bewegingsonderwijs en verenigingssport; 12

d. welzijnsgebouwen, voor sociale of maatschappelijke huisvesting, o.a. voor welzijns- en zorginstanties en ouderenverenigingen. Dorpshuizen vallen hier niet onder en zijn eigendom van stichtingsbesturen; e. strategische gebouwen, die geen directe functie vervullen maar als gebouw of terrein als tijdelijke huisvesting van meerwaarde kunnen zijn. Dit varieert van een oud schoolgebouw (Tollenhof in Kesteren), voormalig kinderdagverblijf voor tijdelijke huisvesting van een bibliotheek (Anna van Burenlaan in Dodewaard) tot een tijdelijke noodopvanglocatie (JR Zeemanstraat in IJzendoorn); f. overige gebouwen en objecten. Dit varieert van bergingen en/of baarhuisjes op begraafplaatsen tot zelfs een vogelvolière en vogellokaal in Opheusden; g. multifunctioneel gebouw. Gebouw dat meerdere functies vervult en verschillende huurders/gebruikers huisvest. Het toekomstig MFC Dodewaard is hiervan een voorbeeld. Organiek is gebouwenbeheer als volgt georganiseerd:  

onder Fysieke Pijler vallen gebouwen die een gemeentelijke functie vervullen (gemeentehuis en gemeentewerven), als cultureel erfgoed worden aangemerkt (kerktorens en monumenten/gedenktekens) en overige vastgoedobjecten, zoals baarhuisjes op begraafplaatsen; onder Sociale Pijler vallen in relatie tot de beleidsvelden onderwijs, sport en welzijn, gebouwen met een maatschappelijke of sociale functie, zoals binnensportgebouwen voor bewegingsonderwijs door scholen en stimulering van verenigingssport, welzijnsgebouwen voor sociale of maatschappelijke huisvesting en oude schoolgebouwen voor tijdelijke onderwijshuisvesting en noodopvang.

In bijlage 1 is een overzicht opgenomen van alle gemeentelijke gebouwen en objecten. Op beleidsniveau zijn de volgende adviezen verstrekt over de instandhouding van de gebouwen: ‒ ‒ ‒ ‒

‒

schoolgebouw aan de Tollenhof 1 in Kesteren blijft nog 5 jaar beschikbaar om een tekort aan onderwijslokalen in Kesteren af te wenden; welzijnsgebouw Columbus in Ochten is in 2025 tijdens de totstandkoming van dit beheerplan gesloopt om ruimte te creëren voor het centrumplan Ochten. Daardoor is dit gebouw niet langer in dit beheerplan meegenomen; strategisch verworven woning aan de Lambartus van Ingenstraat 2 in Ochten is idem als het welzijnsgebouw Columbus in 2025 gesloopt om ruimte te creëren voor het centrumplan Ochten. Daardoor is deze woning ook niet in dit beheerplan meegenomen; de komende jaren zal huisvesting voor noodopvang in IJzendoorn, Kesteren en Echteld aan de orde blijven, waarbij beëindiging afhankelijk is van de oorlog in Oekraïne en repatriëring van de vluchtelingen. Dekking voor het onderhoud vindt plaats ten laste van het vanuit de centrale overheid beschikbaar gestelde noodopvangbudget, dat beheerd wordt vanuit de Sociale Pijler6. Daarom wordt in dit beheerplan geen onderhoudsbudget voor noodopvang opgevoerd; sporthal De Eng in Dodewaard wordt volgens besluit geïntegreerd met het nieuw te bouwen MFC Dodewaard, waarvan de oplevering wordt verwacht eind 2026;

6

Gaat om het vanuit de centrale overheid beschikbaar gestelde budget met grootboeknummer 661000091 (opvang vluchtelingen GOO).

13

‒ ‒

‒ ‒ ‒

terughoudend te zijn met ingrijpend onderhoud aan het voormalig kinderdagverblijf De Dijkkwetters in Dodewaard, omdat de intentie bestaat om dit gebouw af te stoten, nadat de aldaar tijdelijk gehuisveste bibliotheek overgaat naar het MFC in Dodewaard (zie hierboven); welzijnsgebouw het Trefpunt in Kesteren ligt in een gebied met veel scholen die met een gebrek aan onderwijsruimte en parkeer- en verkeersafwikkelingsproblemen kampen, waardoor het gebouw en terrein van strategisch nut kunnen zijn. Daardoor vormt het gebouw en terrein een interessante locatie om uitbreiding van de aldaar aanwezige schoollocaties te verkennen. Door de ongewisse toekomst wordt terughoudendheid betracht met omvangrijke investeringen; het voormalig vogellokaal aan Jabbok 2 in Opheusden is eind 2024 in eigendom verkregen en onder gemeentelijk beheer gesteld. Vanwege de slechte staat van het gebouw en ongewisse toekomst, wordt terughoudend omgegaan met investeringen. Dit is in de huurovereenkomst ook vastgelegd; voor de toekomstige exploitatie, instandhouding en/of samenvoeging van de gemeentewerven in Kesteren en Opheusden zal nader onderzoek moeten plaatsvinden; tijdens de totstandkoming van dit beheerplan is vanuit strategische overwegingen een woning aangekocht aan de Hamsestraat 92 in Opheusden, voor de toekomstige realisatie van de randweg.

Tot die tijd wordt de woning gebruikt voor noodopvang (waarvoor via centraal overheidsbudget de dekking al is geregeld).

Bij bovenstaande gebouwen vindt onderhoud plaats wat past bij de aard en omvang van gebruik om kapitaalvernietiging te voorkomen. In hoofdstuk 9 worden de onderhoudsniveaus toegelicht. 9. Onderhoudsniveau gemeentelijke gebouwen De NEN 2767 is een objectieve conditiemeting om de staat van gebouwen, terreinen en installaties te bepalen, volgens de conditiescoretabel. Hierbij staat conditiescore 1 gelijk aan nieuwbouw en typeert conditiescore 6 het einde van de technische levensduur. De keuze voor een bepaald conditieniveau heeft effect op het onderhoud en bijbehorende kosten. Dit zijn de spreekwoordelijke knoppen om het onderhoud en de kosten te reguleren. In onderstaand overzicht worden de conditiescores toegelicht.

Voor de gebouwen worden de volgende NEN 2767 niveaus voor beheer en onderhoud aangehouden: 14

  



gebouwen met een representatieve functie of monumentale waarde worden beheerd op niveau 2 tot 3. Bij renovaties wordt voor deze gebouwen niveau 2 gehanteerd (denk aan het gemeentehuis en gemeentelijke kerktorens); functionele gebouwen zoals binnensport- en welzijnsgebouwen of multifunctionele gebouwen worden beheerd op niveau 3 tot 4. Bij renovaties wordt voor deze gebouwen niveau 2 tot 3 gehanteerd; gebouwen waarbij de intentie bestaat tot verkoop of overdracht, worden afhankelijk van het type gebouw en aard van het gebruik, beheerd op niveau 3 of 4. Bij deze gebouwen wordt het onderhoud zoveel mogelijk uitgesteld of gematigd (zoals welzijnsgebouw De Dijkkwetters in Dodewaard die tijdelijk is verhuurd aan de bibliotheek, vooruitlopend op de overgang naar het MFC); gebouwen die op de nominatie staan voor afstoting of sloop, worden -afhankelijk van het gebruikbeheerd op niveau 4 of 5. Leegstaande gebouwen zonder gebruiksfunctie worden beheerd op niveau 6 waarbij het beheer voornamelijk bestaat uit het sturen op veiligheid en het voorkomen van overlast voor de omgeving (zoals het gebouw aan de Jabbok 2 in Opheusden).

10. Waargemaakte ambities tijdens de beheerperiode 2022-2025 Via dit beheerplan wordt rekenschap afgelegd over de werkzaamheden die tijdens de lopende beheerperiode (2022-2025) zijn uitgevoerd of als onvoorziene ontwikkelingen aandacht hebben gekregen. Het werk dat is verzet tussen 2022 en de totstandkoming van dit beheerplan is prijzenswaardig, gezien de personele uitdagingen en bezuinigingen. Zo is afscheid genomen van ervaren collega’s, was het lastig om kundig personeel te werven en te behouden en was er helaas ook sprake van langdurige uitval van medewerkers. Deze uitval vormt een leermoment om de werkdruk en -voorraad serieus mee te nemen tijdens de hervormingen. Naast het dagelijks correctief en preventief onderhoud zijn -op hoofdlijnen- de volgende inspanningen geleverd: 

 

jaarlijks zijn aanzienlijke inspanningen geleverd om het schoolgebouw aan de Tollenhof in Kesteren operationeel te houden, inclusief het plaatsen van units om de lokaalcapaciteit uit te breiden. Verder zijn nieuwe sportvoorzieningen in de gymzaal aangebracht en jaarlijks zijn aanpassingen gepleegd om ieder nieuw schooljaar aan de wensen te voldoen; vanaf 2022 worden inspanningen geleverd voor de noodopvang in IJzendoorn, Kesteren en Echteld; ten behoeve van de instandhouding van ons cultureel erfgoed: o naar verwachting wordt in 2025 het groot onderhoud aan de gemeentelijke kerktorens afgerond; o behalve het baarhuisje op de begraafplaats aan de Dalwagenseweg in Opheusden7, is groot onderhoud uitgevoerd aan alle schuurtjes en baarhuisjes op de gemeentelijke begraafplaatsen; o waar noodzakelijk is onderhoud gepleegd aan kerkklokken en bijbehorende randvoorzieningen; o onderhoud is uitgevoerd aan de monumenten/gedenktekens in de kernen Opheusden en Ochten. Door een erkend aannemer is groot onderhoud uitgevoerd aan monumenten/gedenktekens bij de gemeentelijke kerktoren en de fontein aan de Cuneraweg in Ochten;

7

Dit baarhuisje is uitgesloten van groot onderhoud, omdat het nut van instandhouding eerst bepaald moest worden. Inmiddels heeft het college geadviseerd om tot sloop over te gaan, wat verderop wordt toegelicht.

15



   

  

      

in relatie tot de bestuursopdracht “versneld verduurzamen vastgoedportefeuille”, is onderzoek uitgevoerd en zijn plannen uitgewerkt voor toekomstige verduurzaming, zijn kredieten en DUMAVA subsidies aangevraagd en verstrekt. Verder zijn veel gebouwen versneld voorzien van LED verlichting, vanwege de uitfasering van traditionele fluorescentielampen; in sporthallen De Leede in Kesteren, De Linie in Ochten (benedenzaal), De Biezenwei in Opheusden, gymzalen in Echteld en aan de Tollenhof in Kesteren, zijn de sportvloeren vervangen of gerenoveerd; bijdrage geleverd aan het ontwerp en inrichting van een nieuw te bouwen gymzaal als onderdeel van een nieuwe basisschool (project Hoge Wei in Kesteren); bij sporthal De Leede en gymzaal Echteld zijn inspanningen geleverd om na plaatsing van gebrekkig werkende warmtepompen het binnenklimaat op peil te houden; groot onderhoud heeft plaatsgevonden in welzijnsgebouw De Notenbalk in Opheusden. Op de eerste verdieping is een onderwijslokaal gebouwd om een lokaaltekort voor de naastgelegen school op te heffen. Ook is met de huurder van de begane grond een marktconforme huurovereenkomst afgesloten om de dekking op de exploitatiebegroting te verbeteren; in 2024 is het project van het aanbrengen van valbeveiligingsvoorzieningen afgerond.

Tegelijkertijd zijn volgens een integrale aanpak, matige daken vervangen en hinderlijke PV-panelen en objecten verplaatst. Daarmee is een veilige omgeving gecreëerd voor het betreden en werken op hoge daken; belangrijke stappen zijn gezet voor de implementatie van de NEN 3140 om veilig gebruik en werking van en onderhoud aan elektrische installaties te borgen (waaronder PV-panelen); via een Europese aanbesteding is voor de komende jaren: o de schoonmaak van bepaalde gebouwen geregeld; o het onderhoud aan binnenklimaatsystemen geregeld; o loopt een aanbestedingsprocedure voor het onderhoud aan alle elektrotechnische installaties; bijdrage geleverd aan de transitie van sporthal De Eng naar het toekomstig MFC in Dodewaard; ingebruikname van een nieuw gebouwenbeheersysteem, inclusief een verbeterde klachtenmodule; coördineren van (NEN 2767) inspecties voor de totstandkoming van dit beheerplan 2026-2030; diverse bijdragen geleverd aan de gemeentelijke bedrijfsvoering, zoals invoering van het hybride werken, meerdere ombuigingen en overgang naar een nieuw financieel systeem; in 2022 zijn inspanningen geleverd om alle gebouwen te ontdoen van Covid-19 maatregelen; verwerving van elektrische voertuigen en fietsen in het kader van duurzame mobiliteit; als intensief gebruikt gebouw, heeft het gemeentehuis de volgende aandacht gekregen: o plaatsen van 2 dubbele laadpalen in het kader van

duurzame mobiliteit; o op veiligheidsgronden verwijderen van een laadpaal in de parkeergarage; o werkzaamheden aan de (betonnen) schil van het gebouw; o deels vervangen van luchtbehandelingssystemen; o renovatie van de lift in het oude bouwdeel; o aanbrengen van akoestische elementen om galm in de Oude Trouwzaal te reduceren; o omvangrijk binnenschilderwerk; o verhelpen van (grondwater) lekkages in de kelder; o herstelwerk na inspectie in het kader van legionellapreventie; o omvangrijke vervanging en refurbishing van meubilair; o uiteenlopende werkzaamheden bij de back- en front office; o aanbrengen van valveiligheidsvoorzieningen en verplaatsen van hinderlijke PV-panelen; o verkennen van oplossingen voor vervanging van het defecte noodstroomaggregaat; 16

 

  

o B&W kamers zijn onderhouden en opnieuw ingericht om het representatieve karakter te verbeteren voor ontvangst van gasten en als toekomstige vergaderruimtes; vervolg geven aan aanbevelingen uit brandveiligheidsinspecties door verzekeraar; de brandweerkazerne in Dodewaard is teruggenomen, jarenlang (beperkt) onderhouden en uiteindelijk verkocht. Verder is het voormalig vogellokaal aan de Jabbok 2 in Opheusden na terugname door de gemeente in beheer genomen en is de sloop van een volkstuinschuur in Dodewaard en een woning onder een elektriciteitsmast in Echteld begeleid; traject doorlopen om voor het nieuwe centrumplan Ochten, het welzijnsgebouw Columbus en de strategische woning aan de Lambartus van Ingenstraat in Ochten buiten gebruik te stellen; in diverse gebouwen heeft binnen - en buitenschilderwerk plaatsgevonden; vanuit collegiale overwegingen en met toestemming van de portefeuillehouder is de Veiligheidsregio Gelderland Zuid, de kans geboden om in 2024 het schoolgebouw aan de Tollenhof in Kesteren te gebruiken voor meerdere brandweeroefeningen (nadat in de regio geen bereidheid werd getoond).

11. Speerpunten uit beheerplan 2026-2030 Naast het dagelijks correctief en preventief onderhoud worden vanaf 2026 onderstaande speerpunten nagestreefd:                     

uitvoeren van aanbevelingen uit de NEN 2767 inspecties in dit beheerplan; gebouwenbeheer zorgvuldig inbedden binnen de gemeentelijke hervormingsoperatie; exploiteren en onderhouden van noodopvanglocaties in IJzendoorn, Kesteren en Echteld; exploiteren en onderhouden van het schoolgebouw aan de Tollenhof in Kesteren; exploiteren en onderhouden van binnensportgebouwen voor bewegingsonderwijs en verenigingssport en welzijnsgebouwen voor sociale en maatschappelijke huisvesting; exploiteren en onderhouden van gemeentelijke gebouwen, zoals gemeentewerven en gemeentehuis; beheren en onderhouden van het cultureel erfgoed, zoals kerktorens en monumenten/gedenktekens; beheren en onderhouden van strategisch en overig vastgoed; vervolg geven aan het project verduurzaming gemeentelijk vastgoed; bijdrage leveren aan inrichtingsvraagstukken voor het hybride werken in het gemeentehuis; bijdrage leveren aan de transitie van sporthal De Eng naar het MFC Dodewaard; toezien op veilig gebruik van valveiligheidsvoorzieningen op hoge daken; toezien op veilig gebruik van elektrische installaties en gereedschappen volgens de NEN 3140; verkenning of de werf in Opheusden afzonderlijk in stand moet worden gehouden of samengevoegd kan worden met de gemeentewerf in Kesteren; noodzakelijke vervanging en refurbishing van meubilair en inventaris in het gemeentehuis; gedegen schoonmaak van de gemeentelijke

gebouwen; vervanging van de defecte noodstroomvoorziening bij het gemeentehuis; in het kader van energiebeheer monitoren van verbruikscijfers en waar nodig maatregelen treffen; rechtmatig aanbesteden van werken, diensten en leveringen. In bijzonder zal het onderhoud aan elektrische installaties in 2025 -tijdens de totstandkoming van dit beheerplan- worden aanbesteed; zorgvuldig beheer van gegevens over gebouwen in het gebouwenbeheersysteem; effectieve behandeling van klachten en meldingen met gebruikmaking van de klachtenmodule; 17

  

zorgvuldige verantwoording van inkomsten en uitgaven in het financieel systeem en P&C cyclus; afstemming over de toekomstige (school)bestemming van welzijnsgebouw Het Trefpunt in Kesteren; vervolg geven aan de werkgroep met betrokkenen uit team gebouwenbeheer, team grondzaken en Sociale Pijler om te komen tot passend accommodatiebeleid (wat momenteel ontbreekt en wordt gemist). Daarin moet een toekomstvisie worden beschreven over het wel/niet in stand houden van gemeentelijke gebouwen, welke huurders/gebruikers de voorkeur genieten, wie zorg gaat dragen voor de acquisitie/verwerving van nieuwe huurders en gebruikers en wie verantwoordelijk wordt voor de opmaak van huur- en/of gebruiksovereenkomsten.

12. Duurzaam meerjarig onderhoudsplan (DMJOP) gemeentelijke gebouwen a. Algemeen DMJOP Hieronder worden op hoofdlijnen de gebruiksfuncties en ambities per type gebouw beschreven en de begrotingen die tussen 2026 tot en met 2030 voor dagelijks correctief en preventief onderhoud en groot onderhoud noodzakelijk zijn. In bijlage 2 worden voor de verschillende gebouwen de financiën verbijzonderd naar exploitatiebegrotingen, onderhoudsvoorzieningen en investeringskredieten. b. Kerktorens, kerkklokken en monumenten/gedenktekens in de openbare ruimte Kerktorens De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud aan 6 monumentale kerktorens in Opheusden, Kesteren, Ochten, Dodewaard, Echteld en IJzendoorn. In de tijd van Napoleon vervulde kerktorens en -klokken een belangrijke functie om gevaar te overzien en daarvoor te waarschuwen. In combinatie met het besluit van Napoleon om staat en kerk te scheiden, is in 1798 bij wet geregeld dat het eigendom van kerktorens en kerkgebouwen (schip) is gescheiden naar respectievelijk de gemeente en de kerkbesturen. Later zijn mogelijkheden geboden om het eigenaarschap anders te organiseren. De gemeente Neder-Betuwe is in 4 van haar kernen eigenaar van de kerktorens gebleven.

In Dodewaard en Echteld is een regeling getroffen, waarbij het kadestraal eigendom van de aldaar aanwezige kerktorens bij het kerkbestuur ligt, maar de gemeente op grond van bovenstaand besluit van Napoleon het onderhoud verzorgt. Voor het onderhoud aan de kerktorens is gebruik gemaakt van inspectierapporten en werkbegrotingen uit de lopende beheercyclus (over de jaarschijven 2026-2030). In 2025 zal resterend onderhoud plaatsvinden aan de kerktorens in Opheusden, Kesteren, Echteld en Ochten. Daarmee is het (groot) onderhoud aan de kerktorens met betrekking tot de vorige beheercyclus afgerond. Aansluitend vinden -na vaststelling van dit beheerplan- eind 2025 opnieuw NEN 2767 inspecties plaats. Dit geeft een beeld van het toekomstig onderhoud. Budgettaire effecten die daaruit voortvloeien, worden via de P&C cyclus verantwoord. Hieronder worden de begrote kosten voor groot onderhoud weergegeven.

18

Plaats Dodewaard Opheusden Kesteren Ochten Echteld IJzendoorn totaal

Groot onderhoud kerktorens onder kostensoort 7380803 Adres 2026 2027 2028 2029 2030 Waalbandijk 58 € 3.453 € 2.462 € 4.524 €0 € 2.484 Hamsestraat 2 €0 € 5.032 € 2.544 €0 € 3.188 Kerkstraat 4 €0 € 5.102 €0 € 6.815 €0 Kerkstraat 1 0 € 4.811 €0 € 1.364 € 2.691 Ooisestraat 1 €0 €0 €0 €0 € 7.374 Dorpsstraat 30 €0 € 7.840 €0 € 779 € 2.691 € 3.453 € 25.248 € 7.068 € 8.958 € 18.428

Totaal € 12.923 € 10.764 € 11.918 € 8.865 € 7.374 € 11.311 € 63.155

De kosten voor het groot onderhoud zijn op advies van de accountant aan onderstaande exploitatiebegroting toegevoegd (groen geaccentueerd). De geel geaccentueerde regel betreft alle posten uit de NEN 2767 inspecties die als klein onderhoud kunnen worden aangemerkt (waaronder certificeringen, keuringen en inspecties of schoonmaak- en reinigingswerkzaamheden).

kostensoort 7380000 7380010 7380040 7380100 7380100 7380120 7380803 totaal

Grootboeknummer 655000020 Onderhoud torens + gebouwen (monumenten) totaal omschrijving kostensoort 2026 2027 2028 2029 2030 Vergoedingen € 2.500 € 2.500 € 2.500 € 2.500 € 2.500 € 12.500 Gas-/elektriciteitsverbruik € 2.500 € 2.500 € 2.500 € 2.500 € 2.500 € 12.500 Verzekeringen € 8.900 € 8.900 € 8.900 € 8.900 € 8.900 € 44.500 Onderhoud/schoonmaak gebouwen € 20.000 € 20.000 € 20.000 € 20.000 € 20.000 € 100.000 Onderhoud/schoonmaak uit NEN 2767 € 7.166 € 9.991 € 7.527 € 12.410 € 7.170 € 44.264 Overige diensten € 1.200 € 1.200 € 1.200 € 1.200 € 1.200 € 6.000 Groot onderhoud kerktorens € 3.453 € 25.248 € 7.068 € 8.958 € 18.428 € 63.155 € 45.719 € 70.339 € 49.695 € 56.468 € 60.698 € 282.919

Belangrijk dat jaarlijks de restbudgetten voor het groot onderhoud niet worden afgeraamd, omdat groot onderhoud jaar overschrijdend kan plaatsvinden (of uitgesteld). Tijdens de P&C cyclus zal daarvan melding worden gemaakt. Kerkklokken en randvoorzieningen Naast de kerktorens, heeft een deskundige partij inspecties uitgevoerd naar de staat van de kerkklokken en daaraan verwante randvoorzieningen, zoals luidklokken, klepels, luidassen, luidmotoren, klokcomputer en klokverlichting. Deze worden gezien als afzonderlijke elementen in de kerktorens. Onderstaande kostenraming vloeit voort uit deze inspecties. Belangrijke kanttekening is dat de werkzaamheden en bijbehorende kosten niet exact naar jaren zijn toe te rekenen, maar binnen een tijdspanne van 5 jaar moeten worden uitgevoerd. Storingen, eigen waarnemingen van verval of externe inspecties geven duidelijkheid over het noodzakelijke onderhoud. Dit betekent dat restbedragen jaarlijks beschikbaar moeten blijven op de exploitatiebegroting. Tijdens de P&C cyclus zal daarvan melding worden gemaakt om ongewenst aframen van budgetten te voorkomen. 19

Grootboeknummer 655000020 Onderhoud torens + gebouwen (monumenten) totaal Plaats Adres 2026-2030 Opheusden Kesteren Ochten Echteld Dodewaard IJzendoorn totaal

Hamsestraat 2 Kerkstraat 4 Kerkstraat 1 Ooisestraat 1 Waalbandijk 58 Dorpsstraat 30

€ 17.500 € 13.500 €0 € 31.700 € 15.585 € 9.000 € 87.285

€ 17.500 € 13.500 €0 € 31.700 € 15.585 € 9.000 € 87.285

Op advies van de accountant moet dekking voor onderhoud aan bovenstaande kerkklokken en randvoorzieningen ook worden toegevoegd aan de exploitatiebegroting. Wenselijk is daarvoor een aparte kostensoort aan te maken binnen de exploitatiebegroting. Monumenten/gedenktekens (in de openbare ruimte) Naast de monumentale kerktorens en -klokken worden circa 65 monumenten/gedenktekens in de openbare ruimte en het gemeentehuis (zoals historische glas- en loodramen8) beheerd en onderhouden. In bijlage 3 is een overzicht bijgevoegd. Een monument/gedenkteken typeert een (historische) gebeurtenis of geeft als beeld, zuil of plaquette duiding aan (overblijfselen van) architectuur, nijverheid of kunst of symboliseert een belangrijk persoon of omgeving. De staat van monumenten/gedenktekens wordt niet aan de hand van NEN 2767 inspecties bepaald. Belangrijk te melden is dat alle monumenten/gedenktekens in 2025 worden geïnspecteerd door een deskundige partij om een grondig beeld te vormen van de staat en het noodzakelijk onderhoud. In het verleden kwam ieder object vanwege een cyclische aanpak eenmaal per 4-5 jaar in aanmerking voor inspectie en onderhoud. Dat komt het aanzien en de staat niet ten goede en past niet bij de bestuurlijke wens om goed te zorgen voor het cultureel erfgoed.

Daarom is het budget per object jaarlijks verhoogd van € 200 naar € 600, om daarmee jaarlijks onderhoud te kunnen plegen. Op onderstaande exploitatiebegroting is het wenselijk om voor monumenten/gedenktekens een aparte kostensoort aan te maken. Onderhoud torens + gebouwen (monumenten, grootboeknummer 655000020) totaal omschrijving 2026 2027 2028 2029 2030 Onderhoud aan gedenktekens/monumenten € 39.000 € 39.000 € 39.000 € 39.000 € 39.000 € 195.000

8

Uitgezonderd de civiele verantwoordelijkheden met betrekking tot het beheer en onderhoud van monumentale of specifiek aangeplante bomen, eventueel daaromheen geplaatste hekwerken, plaquettes of aanduidingsborden, karakteristieke straatnaamborden, straatmeubilair en (oorlogs)graven, die ook als monumenten aangemerkt kunnen worden.

20

Wellicht kan bovenstaande inspectie ingrijpender onderhoud tot gevolg hebben. In dat geval wordt via de P&C cyclus de noodzaak van aanvullend onderhoud en budget afgezet tegen de cultureel historische meerwaarde. c. Gebouwen met een gemeentelijke functie Beheer, onderhoud en exploitatie vindt ook plaats voor gebouwen met een gemeentelijke functie, zoals het gemeentehuis in Opheusden en de gemeentewerven in Kesteren en Opheusden. Vanaf 2026 wordt de gemeentewerf in Kesteren niet langer verhuurd, als uitvalsbasis voor het uitbesteed onderhoud aan de openbare ruimte. Deze verantwoordelijkheid gaat terug naar de gemeente, evenals het gebruik van de werf. De (financiële) gevolgen voor beëindiging van de huurovereenkomst worden hieronder toegelicht. Het terrein van de gemeentewerf in Opheusden wordt gebruikt voor opslag van civiele en gebouwen gerelateerde materialen. Het gebouw fungeert als werkplaats voor gebouwenbeheer. Het werfterrein is omvangrijk en daardoor intensief om te onderhouden (o.a. maaien en snoeien van groen en onkruidbestrijding op verhardingen). Daardoor staat een deel van het terrein al jarenlang op de nominatie voor afstoting. Een nabijgelegen spuitzonering legt echter beperkingen op. Het is legitiem de vraag te beantwoorden of zowel de werf in Kesteren als Opheusden aangehouden moet worden. De mogelijkheden van samenvoeging verdient nader onderzoek.

Vooralsnog worden in dit beheerplan beide werven als afzonderlijke objecten aangemerkt. Het gemeentehuis fungeert voor de huisvesting van het bestuurlijk en ambtelijk orgaan, ontvangst van bezoekers en dienstverlening aan bewoners. Al jarenlang is sprake van personele groei, wat naast de invoering van het hybride werken, bijdraagt aan uitdagingen op het gebied van huisvesting, inrichting en klimaatbeheersing. Tussen 2022-2025 zijn inspanningen geleverd voor de vervanging, uitbreiding en onderhoud aan inventaris en meubilair. Voor 2026 zijn met de fractie uitbreidingen aanpassingen nodig in de raadszaal. Dit, in combinatie met ervaringscijfers, bepaalt de noodzaak om onderstaande bedragen toe te voegen aan de exploitatiebegroting van het gemeentehuis voor vervanging van inventaris en meubilair. Wenselijk is hiervoor een aparte kostensoort aan de exploitatiebegroting toe te voegen. Inventaris en meubilair gemeentehuis Opheusden omschrijving 2026 2027 2028 2029 2030 totaal € 35.000 € 35.000 € 35.000 € 175.000 Inventaris en meubilair gemeentehuis € 35.000 € 35.000 € 10.000 € 10.000 Aanpassingen raadszaal totaal

€ 45.000 € 35.000 € 35.000 € 35.000 € 35.000 € 185.000

Voor het hybride werken is centraal budget beschikbaar en daarom niet in dit beheerplan opgevoerd. Voor de exploitatie van het gemeentehuis in Opheusden en de gemeentewerven in Kesteren en Opheusden, worden onderstaande exploitatiebegrotingen aanbevolen voor het dagelijks beheer, 21

onderhoud en exploitatie. Deze bedragen zijn tot stand gekomen op basis van ervaringscijfers, wettelijke gronden, contractafspraken, kleine aanbevelingen uit de NEN 2767 inspecties en begrote kosten voor nieuwe ambities. Gebouw Plaats Gemeentehuis Opheusden Gemeentewerf Kesteren Werkplaats Opheusden totaal

totaal 2026 2027 2028 2029 2030 € 325.568 € 322.440 € 320.633 € 324.391 € 336.337 € 1.629.370 € 174.010 € 37.043 € 36.879 € 33.274 € 33.274 € 33.539 € 43.283 € 42.278 € 42.278 € 42.278 € 42.278 € 212.393 € 405.894 € 401.597 € 396.186 € 399.943 € 412.154 € 2.015.774

Bovenstaande exploitatiebegrotingen zijn in het verzameloverzicht onder bijlage 2 opgenomen. Bij de gemeentewerf in Kesteren worden de volgende kanttekeningen geplaatst:  derving van huurinkomsten van circa € 59.000 per jaar (peildatum 2024). Daardoor is geen sprake meer van een positieve exploitatiebegroting (buiten de scope van dit beheerplan is echter ook sprake dat niet langer betaling plaatsvindt voor de dienstverlening door de huurder);  onderhoud wat voorheen contractueel als huurdersverplichting werd aangemerkt, komt niet langer voor rekening van de huurder, maar de gemeente;  bij de totstandkoming van dit beheerplan valt nog niet te overzien welke zaken rondom het onderhoud aan de openbare ruimte, retour en voor rekening komen van de gemeente. Financiële consequenties die daaruit voortvloeien, worden uiteraard via de P&C cyclus gemeld. Uit de NEN 2767 inspecties zijn onderstaande begrotingen aangereikt voor het groot onderhoud aan het gemeentehuis en de gemeentewerven. Kleinschalige elementen uit deze inspecties zijn toegevoegd aan de exploitatiebegroting hierboven. Voor onderstaand groot onderhoud is het wenselijk om een onderhoudsvoorziening te vormen. Naam Plaats Gemeentehuis Opheusden Gemeentewerf Kesteren Gemeentewerf Opheusden totaal

2026 € 148.698 € 86.567 € 32.669 € 267.934

2027 2028 2029 € 49.589 € 404.429 € 102.382 € 30.546 € 24.540 € 6.554 € 1.196 € 8.500 € 4.758 € 81.332 € 437.469 € 113.694

2030 € 87.915 € 19.941 € 6.339 € 114.195

totaal € 793.014 € 168.148 € 53.462 € 1.014.624

Bovenstaande bedragen zijn als voorzieningen9 aan het verzameloverzicht van bijlage 2 toegevoegd. Uit de inspecties blijkt dat de gemeente na terugname van de gemeentewerf in Kesteren wordt geplaatst voor hoge kosten van (achterstallig/niet uitgevoerd) onderhoud. Dit wordt zichtbaar bij de eerste jaarschijf van bovenstaande begroting 2026 (groen geaccentueerd hierboven).

9

Gaat veelal om kleinere bedragen voor diverse werkzaamheden en/of diensten, die in totaal de limiet van € 35.000 kunnen overschrijden, echter door de diversiteit is het niet realistisch daarvoor een investeringskrediet te vormen.

22

d. Overige gebouwen/strategisch vastgoed De gemeente is ook verantwoordelijk voor gebouwen en objecten die een tijdelijke functie vervullen, van geringe waarde zijn (zoals bergingen op begraafplaatsen), op de nominatie staan voor afstoting of waarvan de grond waardevol is voor toekomstige herbestemming of verkoop. Deze gebouwen en objecten worden als overige gebouwen/strategisch vastgoed aangemerkt. Meestal gaat het om gebouwen die in eigendom worden teruggegeven aan de gemeente en sprake is van tijdelijk beheer en onderhoud. Later wordt op beleidsniveau bepaald of het gebouw in aanmerking komt voor behoud, herbestemming, sloop of verkoop. Daarbij gaat het om de volgende gebouwen:        