Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 (ontwerp)

Bij de kwijtschelding van heffingen wordt in Neder-Betuwe de 100% norm van de relevante bijstandsnorm gehanteerd. Voor de overige regels volgen we het Rijksbeleid. Dit betekent dat kwijtschelding kan gelden voor de hondenbelasting, de rioolheffing en de onroerende zaakbelastingen. Voor overige heffingen en rechten geldt geen kwijtschelding. Het aantal verzoeken om kwijtschelding in 2023 is geraamd op 23 gebaseerd op het aantal aanvragen in 2022.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

96

Een aanduiding van de lokale lastendruk Belastingdruk per huishouden (bewoner/eigenaar) OZB

Afval

Riool

Totaal

Gemeente Neder-Betuwe 2022

€ 486

€ 303

€ 234

€ 1.023

Gemeente Neder-Betuwe 2023

€ 501

€ 317

€ 241

€ 1.058

Verschil 2022/2023

3%

5%

3%

3%

OZB

Afval

Riool

Totaal

Gemeente Neder-Betuwe 2022

€0

€ 303

€0

€ 303

Gemeente Neder-Betuwe 2023

€0

€ 317

€0

€ 317

Verschil 2022/2023

nvt

5%

nvt

5%

Belastingdruk per huishouden (bewoner/huurder)

Uitgangspunten: • Het tarief voor de afvalstoffenheffing is afkomstig uit de begroting 2023 Avri Basis- en variabel tarief vanaf 2023-2026. De tarieven voor 2023 worden eind 2022 vastgesteld. • Uit de cijfers gepubliceerd door Coelo.nl (het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) blijkt, dat voor 2022 de gemiddelde waarde van een woning binnen de gemeente Neder-Betuwe afgerond € 357.500 bedraagt. • Vanaf 2019 is er gestart met Afval scheiden, heel gewoon, een andere manier van afval aanbieden door de inwoners van Neder-Betuwe. Het scheiden van afval wordt hiermee verder gestimuleerd. Elk huishouden betaalt een gelijk basisbedrag en daarnaast een bedrag per aanbieding van restafval in een ondergrondse container. Het aanbieden van plastic en drinkpakken, papier en gft afval is gratis. • Om de vergelijking te kunnen maken met de buurgemeenten zijn de ingevulde tarieven 2022 aangeleverd door Coelo.nl. Het gaat om de gemiddelde belastingdruk voor een meerpersoonshuishouden. Het gemiddelde tarief voor de afvalstoffenheffing kan afwijken van de gehanteerde gemiddelden van de gemeente, omdat Coelo voor het aantal ledigingen historische cijfers van het CBS hanteert.

Vergelijking belastingdruk huishouden 2022 (bewoner/eigenaar) OZB

Afval

Riool

Totaal

Gemeente Neder-Betuwe

€ 486

€ 303

€ 234

€ 1.023

Gemeente Buren

€ 472

€ 305

€ 240

€ 1.017

Gemeente Overbetuwe

€ 325

€ 312

€ 91

€ 728

Gemeente West Maas en Waal

€ 340

€ 300

€ 270

€ 910

Bron: Coelo

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

97

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicomanagement Algemeen

Het kader voor de uitvoering van het risicomanagement en de bepaling van het weerstandsvermogen worden gevormd door de Nota weerstandsvermogen en risicobeheersing 2019 die op 4 juli 2019 is vastgesteld. Deze paragraaf geeft aan op welke wijze het risicomanagement wordt uitgevoerd, welke risico’s er zijn en of het weerstandsvermogen voldoende is.

Risicomanagement Risicomanagement is een hulpmiddel om op een systematische en uitgesproken manier risico’s in kaart te brengen, te beoordelen en door een proactieve houding beter te beheersen. De werkwijze is: risico’s in kaart brengen, mogelijke beheermaatregelen bepalen en de (overgebleven) financiële gevolgen van de risico’s in cijfers uitdrukken. Door bij beleidsvorming al heel vroeg na te denken over de mogelijke risico’s van bepaalde keuzes zijn deze mogelijk te voorkomen of te verminderen of kan beleid worden bijgesteld. Het managen van risico’s voorkomt geen gebeurtenissen met een negatief gevolg. Het biedt wel de geruststelling, dat tevoren alles is gedaan om de risico’s te voorkomen of het effect bewust te verminderen. Het biedt ook de zekerheid, dat er voldoende financiële middelen zijn als een risico werkelijkheid wordt. Risicomanagement is een systematisch en regelmatig terugkerend proces om risico’s te onderkennen, te analyseren en te beoordelen en op basis daarvan maatregelen te nemen en het eindresultaat te bekijken. Daarbij ligt het accent op de financiële, personele en organisatorische risico’s, grondexploitatierisico’s en risico’s van deelnemingen en verbonden partijen. De genoemde nota beoogt het risicomanagement op een meer systematische manier uit te voeren met een breed bereik.

Daarbij gaat het ook om juridische, maatschappelijke en politieke risico’s (imago), technische risico’s en risico’s in het sociaal domein. Risicomanagement beschouwen we hierbij niet als een doel op zich. Met meer inzicht in de risico’s kunnen we ons weerstandsvermogen beter bepalen. Het weerstandsvermogen speelt een belangrijke rol bij de bepaling van het financieel perspectief. Om een financieel gezonde gemeente te blijven, wordt verstandig en verantwoord met risico’s omgegaan. Deze risico's zijn onlosmakelijk verbonden met de uitvoering van bedrijfsprocessen en kunnen nooit helemaal worden uitgesloten. Het gaat om het bewustzijn van de risico’s en aandacht voor de beheersingsmaatregelen. Bij de beheersing van de risico’s is de beleidslijn, dat er sprake moet zijn van een evenwicht tussen praktische uitvoerbaarheid, effectiviteit en kosten (efficiency) van een maatregel. Het streven is om geen onnodige risico’s te lopen en financieel verantwoord risico’s af te dekken door verzekeringen. Er zijn verzekeringen afgesloten voor aansprakelijkstelling door derden, schade aan opstallen en tegen fraude. Risico’s die niet worden afgedekt door een verzekering of een voorziening moeten kunnen worden opgevangen door de beschikbare weerstandscapaciteit.

Binnen ons Planning & Control instrumentarium gaan wij zo met risicomanagement om: • Bij de kadernota en de begroting inclusief meerjarenraming actualiseren wij onze risico’s. • Bij bestuursrapportages informeren wij u, indien nodig, over wijzigingen die zich op basis van het risicomanagement voordoen. • Bij de jaarstukken leggen wij verantwoording af over het gevoerde risicomanagement van het betreffende jaar. De definitie van een risico luidt als volgt: de kans op een gebeurtenis, die zowel negatieve als positieve gevolgen voor de gemeente kan hebben en waarvan de grootte op dit moment onbekend is, maar van grote betekenis kan zijn. Voor het opnemen van een risico wordt een ondergrens van € 100.000 gehanteerd.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

98

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen bestaat uit het verschil tussen: • de beschikbare weerstandscapaciteit; de middelen waarover de gemeente kan beschikken om onverwachte en hoge kosten te dekken en • de financieel in cijfers uitgedrukte risico’s: het totaal van de financieel in cijfers uitgedrukte risico’s die de gemeente loopt ondanks de beheersmaatregelen.

Verhouding benodigde weerstandscapaciteit

De verhouding wordt uitgedrukt in de hieronder gepresenteerde waarderingstabel, die opgenomen is in de 'Nota weerstandsvermogen en risicobeheersing 2019'. Verhouding

Betekenis

> 2,0

Uitstekend

1,4 tot 2,0

Ruim voldoende

1,0 tot 1,4

Voldoende

0,8 tot 1,0

Matig

0,6 tot 0,8

Onvoldoende

< 0,6

Ruim onvoldoende

Actuele berekening weerstandscapaciteit en weerstandsratio Meerjarig verloop weerstandsratio De afgelopen jaren heeft deze verhouding, de weerstandsratio, zich positief ontwikkeld. Op basis van de herberekening van de beschikbare weerstandscapaciteit en de risico's blijkt dat ten opzichte van de berekening bij de begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025 (2,7) de weerstandsratio afneemt naar 2,5. Dit wordt enerzijds veroorzaakt door de afname van de weerstandscapaciteit. De algemene reserve daalt als gevolg van de geplande onttrekkingen. Anderzijds daalt het bijgestelde risicoprofiel vooral door een afname van de risico's op verbonden partijen (daling risicoprofiel Casterhoven). Ook neemt het verwachte resultaat toe. Van een tekort van € 84.000 voor de jaarschijf 2022 op basis van de eerste bestuursrapportage 2022 naar een overschot van € 454.000 bij deze begroting. Uitgangspunt op basis van het nieuwe coalitieprogramma is een verhouding van minimaal 1,0. De classificatie van de weerstandsratio op basis van het berekende risicoprofiel in relatie tot de beschikbare weerstandscapaciteit eind 2023 is 'uitstekend'. Door de onttrekkingen aan de algemene reserve daalt de weerstandscapaciteit. Deze daling wordt weer goed gemaakt door een toename van de verwachte begrotingsoverschotten.

De weerstandsratio loopt tot en met het jaar 2025 op van 2,5 naar 3,3 en wordt kwalificeert als 'uitstekend'. De weerstandsratio voor het jaar 2026 daalt naar 3,1. Deze daling is toe te schrijven aan een forse daling van het verwachte begrotingsoverschot in 2026 met afgerond 2,99 miljoen. De gemeente Neder-Betuwe heeft een winstuitkering ontvangen van het industrieschap Medel van 5,65 miljoen. Deze winstuitkering wordt in 2022 via de 2e bestuursrapportage 2022 verantwoord en zal worden toegevoegd aan de algemene reserve. Rekening houdend met deze toevoeging aan de algemene reserve stijgt de weerstandsratio voor het jaar 2022 naar 4,2. De weerstandsratio voor de jaren 2023 tot en met 2025 loopt op van 4,2 in 2023 naar 5,0 in 2025. De weerstandsratio voor 2026 daalt naar 4,8. Opgemerkt moet worden dat het kwantificeren, bepalen en beheersen van risico's een continu proces is en moet zijn. Zoals u ziet zijn bij de 'overige risico's' nieuwe risico's beschreven. Voor een aantal hiervan is het kwantificeren van en het bepalen van de financiële impact nog niet in financiële zin uit te drukken. Daarom is hiervoor ook geen risicoprofiel opgenomen.

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

99

Onderstaande tabel geeft het verloop van de weerstandscapaciteit en ontwikkeling van de weerstandsratio voor de jaren 2022-2026 weer. Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

10.063.000

8.190.000

6.841.000

6.147.000

5.481.000

0

-84.000

370.000

1.977.000

5.092.000

- Onroerende zaakbelasting

0

0

0

0

0

- Leges en andere heffingen

0

0

0

0

0

Onvoorzien Begroot resultaat Overschot (+)/tekort (-)

50.000

50.000

50.000

50.000

50.000

-84.000

454.000

1.607.000

3.115.000

132.000

10.029.000

8.610.000

8.868.000

11.289.000

10.755.000

Weerstandscapaciteit Algemene reserve Begroot resultaat vorig jaar

Begroting

Onbenutte belastingcapaciteit

Totaal beschikbaar weerstandscapaciteit Financiële risico's

2022

2023

2024

2025

2026

Grondexploitatie

480.000

430.000

430.000

430.000

430.000

Verbonden partijen

878.000

451.000

451.000

451.000

451.000

Open einderegelingen

500.000

750.000

750.000

750.000

750.000

Overige risico's

2.285.000

2.164.000

2.164.000

2.164.000

2.164.000

Totaal gekwantificeerde risico's

4.143.000

3.795.000

3.795.000

3.795.000

3.795.000

Benodigde weerstandscapaciteit (90%)

3.729.000

3.416.000

3.416.000

3.416.000

3.416.000

Weerstandsratio

2,7

2,5

2,6

3,3

3,1

Overzicht van risico’s gelijk of groter dan € 100.000 Risico

Begroting

Begroting

Verschil

2023

2022

B2023-B2022

Grondexploitaties: Algemene risico's grondexploitaties

360.000

450.000

-90.000

Specifieke risico's grondexploitaties

70.000

30.000

40.000

451.000

878.000

-427.000

750.000

500.000

250.000

1.270.000

1.045.000

225.000

Cybersecurity incident

225.000

185.000

40.000

Ontwikkelingen gemeentefonds

419.000

855.000

-436.000

Crisisbeheersing en rampenbestrijding

100.000

100.000

-

Renteontwikkeling

150.000

100.000

50.000

Verzekeringen

-

-

-

COVID-19

-

-

-

Huisvesting voorzieningen onderwijs

-

-

-

Specifieke Uitkering stimulering sport (SPUK)

-

-

-

Bundeling Specifiek Uitkeringen

-

-

-

Structurele financiële effecten Omgevingswet

-

-

-

Oorlog Oekraïne en opvang van vluchtelingen

-

-

-

Beëindiging ondersteuning van uit het Verenfonds

-

-

-

Prijsstijgingen en Inflatiestijgingen

-

-

-

Totaal

3.795.000

4.143.000

-348.000

Waarschijnlijkheidsfactor 90%

3.416.000

3.729.000

-313.000

Verbonden partijen: Risico's verbonden partijen Openeinde regelingen: Uitvoering 3 Decentralisaties Overige risico's Personeel & organisatie (bedrijfsvoering)

Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026

100