Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 (ontwerp)
Tekst van het document
2.399
2.375
2.378
2.376
2.376
114
64
64
64
-9
-9
-9
-9
105
55
55
55
2.480
2.433
2.430
2.430
Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid
Geraamd resultaat bestaand beleid
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten Baten Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
2.292
2.399
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen. (Structureel nadeel € 6.000) In het kader van het jaarlijks samenstellen van de urencalculaties en het bepalen van de kostendekkendheid van leges is de beschikbare ambtelijke capaciteit op een juiste wijze toegeschreven naar de betreffende taakvelden. Dit is gebaseerd op de meest recente rijksnotities in de BBV. Het gevolg is dat binnen al de programma’s een verschuiving in ambtelijke uren heeft plaatsgevonden. Daarnaast is de kostendekkendheid van leges geactualiseerd, wat heeft geresulteerd in een actualisatie van de legesopbrengsten en bijkomende kosten. Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 6.000 nadelig. Voor een totaal overzicht verwijzen wij u naar de financiële begroting onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen. Taakveld Openbare orde en veiligheid (nadeel € 99.000 in 2023, vanaf 2024 € 49.000) Versterking boa’s (nadeel structureel € 34.000) In de meicirculaire 2022 heeft het rijk vanaf 2022 structureel middelen beschikbaar gesteld voor extra capaciteit boa's. Wij stellen voor om deze middelen een-op-een in te zetten als extra budget binnen de begroting om de door het rijk beoogde doelstellingen te kunnen realiseren.
Voor een uitgebreide toelichting verwijzen wij u naar de raadsinformatiebrief over de meicirculaire 2022. Het nadeel moet u in relatie zien met het voordeel opgenomen bij taakveld algemene uitkering (AU) onder hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen, overhead, vpb, onvoorzien. Halveren bijdrage opvang (zwerf)dieren (nadeel structureel € 15.000) Wij stellen voor om de geplande heroverweging in te trekken. De maatschappelijke impact van het verminderen van deze dienstverlening van de opvang van zwerfdieren vinden wij niet wenselijk. Jongerenwerk en veiligheid (nadeel incidenteel € 50.000) Op 10 november 2021 heeft uw raad de motie Jongerenwerk en veiligheid aangenomen. Uit de gesprekken met de ketenpartners komt onder meer naar voren dat het wenselijk is om meer ontmoetingsplaatsen te realiseren samen met de jeugd om zo te voorzien in de behoeften van de jeugd en overlast tegen te gaan. In Kesteren is de jongerenontmoetingsplek (JOP) de eendenvijver (de Ples) al aanwezig. De huidige inrichting voldoet niet meer. Als gevolg daarvan zwerven jongeren meer rond door de omgeving. Wij richten deze locatie opnieuw in, zodat deze weer
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
25
aantrekkelijk wordt voor de jeugd en de locatie beter toegankelijk wordt. Om meer en betere (sociale) controle mogelijk te maken, vergroten wij het openbare karakter.
Investeringen
Er zijn geen investeringen voor dit programma.
Mutaties in reserves
Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen mutaties in reserves.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
26
Programma 3 Fysieke leefomgeving Missie
Neder-Betuwe is een veilige, schone, aantrekkelijke en gevarieerde gemeente en staat bekend als hét laanboomcentrum van Nederland en Europa. Wij werken samen met bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aan het behoud en de ontwikkeling van een duurzame, leefbare en vitale gemeente. De woningvoorraad is kwalitatief op orde en stemmen we voortdurend af op de behoefte. We ontwikkelen de mobiliteit in onze gemeente zo, dat deze de bereikbaarheid, de verkeersveiligheid en de leefbaarheid versterkt. Klimaatverandering is een urgent wereldwijd probleem. Onder invloed van klimaatverandering ontstaan maatschappelijke vraagstukken. De regierol om deze aan te pakken ligt voor een deel bij gemeenten. We werken daarom integraal aan een duurzame (lokale) leefomgeving en een gezonde leefstijl.
Actuele kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen 2022-2025 Landschapsontwikkelingsplan (LOP) Neder-Betuwe 2022-2032 Bestemmingsplannen Nota Bovenwijkse Voorzieningen 2018 deel A (2018), (deel B, actualisatie 2021) Omgevingsvisie Neder-Betuwe Verordening Commissie Ruimtelijke Kwaliteit Programma Wonen 2022-2030 Nota grondbeleid (2016) Welstandsnota (2011) VTH beleid Rivierenland 2022 (VTH: Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving), Bijlage 1 (Risicoanalyse), Bijlage 2 (Richtlijn geharmoniseerde sancties) Verordening uitvoering en handhaving Omgevingsrecht Neder-Betuwe 2023) Geurgebiedsvisie NederBetuwe (2011) Gemeentelijk Rioleringsplan 2019-2023 inclusief Waterplan (2018) Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021 (IBOR) Assetsheet Begraafplaatsen Assetsheet Riolering & Water (Incl. Baggeren) Duurzaamheidsvisie Neder-Betuwe 2016-2020 (2015) Klimaatnota Neder-Betuwe 2021-2025 (2021) Nota Honden(poep)beleid 2016 (2016) Beleidsvisie externe veiligheid Neder Betuwe 2015-2018 (2015) Bodembelastingkaart (actualisatie 2017) Neder-Betuws Verkeer- en Vervoerplan beleidsrapportage (2018), (achtergrondrapportage) Speelruimtenota 2020-2023 (2019), (bijlage 1), (bijlage 2) Vervangingsplan essentaksterfte 2019-2022 (2019) Uitvoeringsplan bomen Neder-Betuwe 2019 (2019) Beleidsplan huisvesting arbeidsmigranten 2020-2022 (2019) Woonwagenbeleid (2020)
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
27
Ambities 3.1 Wonen voor iedereen Wat willen we bereiken?
Betaalbaar wonen voor iedereen
Wat gaan we daarvoor doen?
We gaan kleinere en goedkopere woningen bouwen.
continu
We realiseren een woonmonitor.
continu
We borgen 30% sociale huurwoningen bij elk nieuwbouwproject.
continu
We proberen een juridische borging te vinden voor de realisatie van betaalbare woningbouw.
2023
We doen onderzoek naar koopondersteuning voor(koop)starters
Beschikbare woningen voor iedereen
Voldoende aanbod wonen dichtbij werk voor arbeidsmigranten
Rekening houden specifieke behoefte woonwagenbewoners
2023
We zoeken naar mogelijkheden voor het verbeteren van de doorstroming op de woningmarkt.
2025
We doen onderzoek naar mogelijke oplossingen voor woonruimte van spoedzoekers.
2024
We willen meer levensloopgeschikte of zorgwoningen bouwen. Dit draagt ook bij aan ambitie 5.1.
continu
We streven naar 50% toewijzing van woningen voor lokale behoefte. We doen onderzoek naar woningsplitsing van kavels in het buitengebied.
Vindbare woningen voor iedereen
Wanneer speelt het?
2024 2024
We zetten een registratie op van verhuurders in de vrije sector.
2025
We onderzoeken hoe we vroeger kunnen informeren over een sociale huurwoning en de wachtlijst.
2025
We gaan voorlichting geven over levensloop bestendig wonen aan senioren
2024
We geven actief communicatie over woningbouw aan inwoners.
2024
We realiseren 800 nieuwe verblijfsplaatsen voor arbeidsmigranten
2023-2026
We voeren een inventarisatie uit over het aantal arbeidsmigranten bij agrariërs (short stay).
2023
We schetsen regionaal een handelingsperspectief en stellen hiervoor een convenant op.
2023
We realiseren acht nieuwe standplaatsen voor woonwagenbewoners.
2024
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
28
Ontwikkelingen voor 2023 Realisatie van de woonmonitor We maken een monitor om de lokale woningmarkt, onze ambities en doelen te volgen. Vergroten van het aandeel sociale huurwoningen We willen van 27% naar 30% aandeel sociale huur groeien om onze lokale inwoners te voorzien van een passende woning. Dit doen we door in elke nieuwbouwproject minimaal 30% sociale huur te realiseren. Juridische borging realisatie betaalbare woningbouw Naast de huidige projectovereenkomsten, kan de gemeente ook verordeningen invoeren om juridisch nog beter te borgen dat woningen in het lagere prijssegment gerealiseerd worden en ook beschikbaar gesteld worden aan inwoners die voor woonruimte hiervan afhankelijk zijn. Ook gaat per 2024 nieuwe regelgeving in om de vrije sector huur te reguleren en zo meer betaalbare woningen te borgen. Dit gaan we in 2023 voorbereiden. Onderzoek koopondersteuning (koop)starters Regionaal laten we de bestaande instrumenten voor koopondersteuning onderzoeken zodat er in 2023 een keus gemaakt kan worden welke instrumenten we lokaal toe kunnen passen. Verbeteren doorstroming wooncarrière Afhankelijk van leeftijd en huishoudenssamenstelling kunnen inwoners behoefte hebben aan een ander type woning.
Samen met de woningcorporaties en ontwikkelaars willen we in 2023 afspraken maken over advies of hulp bij verhuizen, maar ook over voorrangsregelingen of afspraken over huurprijzen tussen oude en nieuwe woning. Onderzoek oplossingen woonruimte spoedzoekers We zoeken naar mogelijkheden om de reguliere woningmarkt en woningbouw te ontlasten door mee te werken aan passende gebouwtransformaties of het realiseren van passende tijdelijke woonruimte. Een prettig woon- en leefklimaat voor de inwoners blijft hierbij van groot belang. Communicatie over woningbouw aan inwoners In 2023 gaan we via de gemeentelijke kanalen inwoners informeren over de actuele woningbouwprojecten waarbij we ook informatie delen over woningtypen, prijzen en eventueel doelgroepen. We zetten ook de sociale media in bij belangrijke momenten als inschrijven huurwoningen en start verkoop. Realisatie nieuwe verblijfplaatsen voor internationale werknemers In de gemeente zijn structureel meer verblijfplaatsen nodig om de internationale werknemers die nu bij ons werken te huisvesten. Hier wordt ook in 2023 actief aan gewerkt. Inventarisatie internationale werknemers bij agrariërs (shortstay) Voor kortdurend verblijf gelden andere beleidsregels en normen. Vanuit de overheid wordt dit aangescherpt. Wij willen onze lokale agrariërs hierbij ondersteunen.
Bij de inventarisatie in 2023 vragen we de benodigde informatie op om dit te kunnen doen. Invoeren handelingsperspectief en convenant arbeidsmigranten Regionaal werken we met de gemeenten samen om het goed te organiseren voor de internationale werknemers en de ondernemers. Deze samenwerkingen en afspraken gaan we in 2023 officieel en beter borgen. Realiseren nieuwe standplaatsen voor woonwagenbewoners Zoals staat in de landelijke regelgeving realiseren we in de gemeente nieuwe standplaatsen, zodat ook de nieuwe generatie van onze lokale woonwagenbewoners in familieverband kan wonen. Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
29
3.2 In onze openbare ruimte is het heel, schoon en veilig en bereikbaar voor iedereen Wat willen we bereiken?
Veilig en goed onderhouden wegennet
Wat gaan we daarvoor doen?
We continueren de uitvoering van het Neder-Betuws verkeers- en vervoersplan.
continu
We starten met de projectvoorbereiding en de contractvorming en daaropvolgend de gefaseerde uitvoering van de Randweg Opheusden. Daarmee realiseren we ook een betere ontsluiting voor de wijk Herenland.
2023-2026
We zetten ons in voor vernieuwing / verbreding van de Rijnbrug (en gelijktijdig betere door- en snelfietsroutes).
2023 e.v.
We doen onderzoek naar een betere ontsluiting van Ochten-Oost en -Noord.
2023 e.v.
We onderzoeken een goede verbinding voor langzaam verkeer tussen Casterhoven en andere delen van het dorp Kesteren.
Goede bereikbaarheid openbaar vervoer
Effectieve en efficiënte inrichting en beheer openbare ruimte
2024
We lobbyen voor korte reistijden naar de centrumgemeenten.
2023 e.v.
We zetten ons in voor behoud van goede en duurzame veerverbindingen.
2023 e.v.
We ronden de herinrichting van de omgeving station Opheusden af.
2023
We gaan uitvoering geven aan het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR).
continu
Bij nieuwbouwlocaties wordt voldoende rekening gehouden met aaneengesloten speelplekken.
continu
We starten een communicatiecampagne met het doel het zwerfafval tegen te gaan.
2023
We doen onderzoek naar het, op een respectvolle manier, behouden van voldoende ruimte op onze gemeentelijke begraafplaatsen.
continu
We doen onderzoek naar het verbeteren van de kwaliteit van het openbaar groen tegen lagere beheerkosten
continu
We gaan uitvoering geven aan de 1e fase van het baggerplan voor de B- en C-watergangen. Sober en doelmatig beheer gemeentelijke gebouwen
Wanneer speelt het?
We voeren het Beheerplan duurzaam meerjarig onderhoud gemeentelijke gebouwen uit. (Deze activiteiten zijn verder uitgewerkt in Programma 6.)
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
2023-2025
2022-2025
30
Ontwikkelingen voor 2023 Werkzaamheden uit het Neder-Betuws verkeers- en vervoerplan In 2023 werken we aan de accentuering van de maximumsnelheid van 60 km/u. op de Cuneraweg te Ochten en snelheidsremmende maatregelen op de Fruitstraat en Nedereindsestraat te Kesteren. Daarnaast worden actuele knelpunten naar aanleiding van meldingen opgelost en vinden reguliere campagnes en dergelijke plaats. Lobby Rijnbrug Rhenen We nemen deel aan de Taskforce Rijnbrug Rhenen. Met de betrokken partijen kijken we onder meer naar de kansen om de verstedelijkingsopgave te benutten voor het verkrijgen van extra gelden voor de verbreding. Ons doel is om te zorgen voor een goede bereikbaarheid van de regio’s. Inzet voor behoud van de auto- en personenveren In de loop van 2023/2024 heeft het Verenfonds geen financiële middelen meer. Dit betekent dat de gemeente een lagere subsidie krijgt in haar bijdrage aan het exploitatietekort van het veer Wageningen - Opheusden en het voet-/fietsveer Dodewaard-Druten. Gemeenten in de provincie Gelderland (VNG Gelderland) zijn in gesprek over de mogelijkheid van een toekomstig gezamenlijk bestel in plaats van het Verenfonds. Begin 2023 komt hierover meer duidelijkheid. Rekening moet worden gehouden met hogere gemeentelijke kosten voor 2023.
Daarnaast moet met de veerexploitanten en de gemeenteraad gesproken worden over de toekomst van de veerverbindingen in de gemeente. Start nieuwe regionale mobiliteitsfonds Als alle gemeenteraden eind 2022 akkoord gaan met de verlenging van het mobiliteitsfonds, wordt in 2023 gestart met de uitvoering van het nieuwe regionale mobiliteitsplan. Dit nieuwe plan geldt weer voor een periode van 4 jaar. Een goede bereikbaarheid en een passend (duurzaam) mobiliteitsaanbod zijn een voorwaarde om onze regionale ambities te realiseren. Voorbeelden hiervan zijn de lobby voor de A15, snelfietspaden, het openbaar vervoer en het binnenhalen van landelijke subsidies. Het zijn met name vraagstukken die een regionale of landelijke schaal hebben. Aanlevering mobiliteitsdata op orde Steeds meer voertuigen gebruiken dagelijks digitale verkeersinformatie. Het is van belang dat deze informatie actueel en betrouwbaar is. Het (structureel) aanleveren van digitale mobiliteitsdata wordt daarom steeds belangrijker. Het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat heeft vijf dataclusters bepaald, die concreet ingevuld moet worden door wegbeheerders. Het gaat onder meer om gegevens over de maximumsnelheid, venstertijden, milieuzones, parkeren en bebording. Het doel is om in 2023 deze data op orde te hebben.
Doorontwikkeling en projectvoorbereiding Randweg Ochten In 2023 willen we werken naar een Voorlopig Ontwerp van de Randweg Ochten. Randweg Opheusden We starten de doorontwikkeling en projectvoorbereiding Randweg Opheusden naar een Definitief Ontwerp inclusief een voorstel voor de contractvorming. Planvoorbereiding van de Nassaulaan, De Leede en Dichterswijk/Romeinsebuurt in Kesteren We starten met de voorbereiding- en ontwerpfase van deze rehabilitatieprojecten. De budgetten van deze projecten worden nog getoetst op basis van de evaluaties van eerdere rehabilitatieprojecten.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
31
Doorontwikkeling IBOR Het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) willen we gaan vertalen in een Meerjarig Investeringsprogramma (MJIP). In Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaallasten van deze Programmabegroting 2023 gaan we uitgebreider in op het IBOR en de verschillende onderdelen daarvan. Vogelbuurt fase 2 gaat in uitvoering Na een ontwerp- en aanbestedingsfase verwachten we uitvoering te kunnen geven aan project Vogelbuurt fase 2 in Opheusden. Dit na goedkeuring van de begroting 2023. Voorbereiding van de baggerwerkzaamheden voor B- en C-watergangen Het gemeentelijk watersysteem moet op diepte worden gebracht om goed te blijven functioneren. Het waterschap onderhoudt de A-watergangen. De gemeente onderhoudt de B- en de Cwatergangen. De B-watergangen zijn watergangen met een lokale water aan- en afvoerende functie. De C-watergangen hebben voornamelijk een waterbergende functie. In 2023 wordt de 1e fase voorbereid en aanbesteed waarna we, conform de afspraak met Waterschap Rivierenland, starten met de baggerwerkzaamheden. Graven oud KNIL-militairen Na vaststelling in de raad van december 2022 starten wij in 2023 met de uitvoering van de regeling bedoeld voor graven van oud-KNIL-militairen en hun echtgenotes.
3.3 We willen een duurzame gemeente zijn, klaar voor de toekomst Wat willen we bereiken?
Duurzame en gezonde leefstijl
Verlagen van het energieverbruik
Toekomstbestendige leefomgeving
Circulaire samenleving
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
We geven eenvoudige oplossingen voor een duurzame leefstijl. (Meer over gezondheid vindt u terug onder ambitie 5.2 Inwoners van Neder-Betuwe leven gezond en zijn vitaal)
2023-2026
We realiseren meer openbare laadpalen voor elektrisch vervoer.
2023-2026
We stimuleren het gebruik van subsidieregelingen voor het uitvoeren van maatregelen die bijdragen aan een laag energieverbruik.
2023-2026
We voeren onze Warmtetransitievisie uit.
2023-2026
We zetten ons in voor de bestrijding van energiearmoede bij onze inwoners.
2023-2026
We bevorderen een groene, schaduwrijke leefomgeving.
continu
Bij de herinrichting van wijken treffen we klimaatbestendige maatregelen afgestemd op extremer weer.
continu
We plaatsen meer groen in woonwijken, vooral met bomen.
2023-2026
We stimuleren hergebruik van verpakkingen (ook door minder gebruik te maken van wegwerpverpakkingen).
2023-2026
We stimuleren de recycling van grondstoffen.
2023-2026
We verminderen ons restafval.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
continu
32
Nieuwe energievormen
We stimuleren het overschakelen van fossiele energie naar duurzame bronnen.
continu
We zetten in om bij windmolens op land minimaal 50% ten goede te laten komen aan de lokale gemeenschap.
2023-2026
We gaan in overleg om de knelpunten op elektriciteitsnet te verminderen of te verbeteren.
2023-2026
We stimuleren innovatie samen met lokale ondernemers.
continu
Ontwikkelingen voor 2023 Uitvoeringsprogramma Warmtetransitie We brengen de CO₂ uitstoot terug door energiebesparing en fossiele brandstoffen te vervangen voor hernieuwbare energie. Daarnaast gaan we inwoners helpen om gefaseerd van het gasnet los te komen. Wij voeren het uitvoeringsprogramma warmtetransitie 1.0 uit met als doel NederBetuwe uiterlijk in 2050 van het aardgasnet af te kunnen sluiten. Afbouwen afhankelijkheid van fossiele brandstoffen In 2023 verkennen we de kansen om gasgestookte warmte installaties af te koppelen van het gas en daarmee de CO₂ uitstoot en de energiekosten te verlagen. In en op de gemeentelijke gebouwen zoeken we naar energiezuinige oplossingen zoals verdere toepassing van LED verlichting en -waar mogelijk- het aantal zonnepanelen uit te breiden in en op de gemeentelijke gebouwen. Verder wordt de mogelijkheid verkend om een servicevoertuig te vervangen door een hybride of elektrisch aangedreven voertuig. Maatregelenpakket inwoners energiebesparende maatregelen In 2023 stellen we een maatregelenpakket op voor energiebesparende maatregelen (precariogelden coalitieakkoord) die we vanaf dat jaar gaan uitvoeren. Start communicatiecampagne voor duurzame en gezonde keuzes In 2023 wordt het accent gelegd op de communicatiecampagne samendetoekomst.nl.
De huidige ondersteunende projecten als duurzaamheidsleningen, Energieloket en Centrale inkoopacties lopen in 2023 door. Met deze campagne geven we concrete handvatten (ook financieringsmogelijkheden) aan inwoners en ondernemers voor duurzame en gezonde keuzes. Verduurzamen openbare verlichting In 2023 gaan we verder met het verduurzamen van onze openbare verlichting. Meer laadpalen in onze gemeente In 2023 zorgen wij voor de verdere aanleg van laadpalen in de gemeente, vanuit de gezamenlijke concessie Gelderland-Overijssel. We zijn daartoe aansloten bij de Gelders-Overijsselse Regionale Aanpak Laadinfrastructuur (GO-RAL). Uitvoeringsprogramma Klimaatnota In 2023 voeren we het Uitvoeringsprogramma Klimaatnota uit. Zo begeleiden we projecten met betrekking tot wind- en zonne-energie en zorgen voor een verminderde uitstoot van fossiele brandstoffen door de transitie te maken naar hernieuwbare energievormen. Als regionale deelnemer geven we mede input aan het programma van de Regionale Energie Strategie Rivierenland. Voorbereiden op klimaatverandering Wij zijn landschappelijk voorbereid op een veranderd klimaat en beperken daarmee de economische en maatschappelijke overlast en schade. We verbeteren de leefomgeving voor flora en fauna.
In 2023 geven wij uitvoering aan de lokale adaptatiestrategie (LAS) en het Gemeentelijke Rioleringsplan (GRP) waarin we maatregelen nemen en ons aanpassen aan een veranderend klimaat. Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
33
Nastreven van een circulaire economie Inwoners, bedrijven en de gemeenten verminderen afval- en vervoersstromen, hergebruiken reststoffen en gebruiken hernieuwbare grondstoffen. We verminderen zwerfafval in het milieu. In 2023 focussen we ons op een circulaire economie. Dit gebeurt in eerste instantie door afval te scheiden en grondstoffen en producten her te gebruiken. Bestrijding energiearmoede In 2023 geven wij uitvoering aan de regelingen van de rijksoverheid om energiearmoede te bestrijden en energiebesparende maatregelen te nemen. Voorbeeldfunctie gemeente We geven zelf het goede voorbeeld in het maken van duurzame keuzes.
3.4 We zorgen voor samenhang tussen de huidige omgevingskwaliteit en toekomstige functies ter vervulling van maatschappelijke behoeften Wat willen we bereiken?
Gezonde en kwalitatieve leefomgeving
Omgaan met de schaarse ruimte
Planvorming en regels Omgevingswet op orde
Nuchter natuur- en stikstofbeleid
Werkende en werkbare digitale systemen
Wat gaan we daarvoor doen?
De bodemkwaliteit wordt integraal meegewogen. (aanvullingsspoor Bodem Omgevingswet)
Wanneer speelt het? 2023
We gaan onze Welstandsnota actualiseren.
2025
We hebben zorg voor een schone lucht (o.a. stookbeleid).
continu
We werken samen in de regio aan de opgaven uit de Gebiedsagenda.
2023 e.v.
We gaan een Programma Buitengebied opstellen. De gemeente lobbyt met partners voor een integrale afweging voor de drinkwaterreserveringsgebieden.
2023 2023 e.v.
We maken een gemeentedekkend Omgevingsplan in fases.
2023 e.v.
Onze juridische regels gaan we omzetten in ‘toepasbare regels’: gebruiksvriendelijk en leesbaar.
2022-2029
De archivering van onze bestemmingsplannen/omgevingsplannen is op orde.
2023
We zetten in op meekoppelkansen te behoeve van de stikstofreductie.
continu
We nemen deel aan het provinciaal traject voor stikstofreductie vanuit de regio.
continu
We nemen deel aan het overleg over stikstof met de gemeenten in de Regio Rivierenland.
continu
We zorgen dat we aangesloten zijn op het landelijk Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO).
2023
We zorgen voor een stabiele en functionele (regionale) keten van systemen.
2023
We zorgen voor inzichtelijke regels en een vereenvoudiging van de vergunningenprocedure via het DSO (eenloketgedachte).
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
2023-2029
34
Ruimtelijke initiatieven helder en duidelijk
We streven naar een goede dienstverlening door integrale beoordeling ruimtelijke initiatieven.
continu
We zorgen voor een goede dienstverlening door het inrichten intake- en omgevingstafel.
2023
We richten het proces van vergunningverlening en vooroverleg opnieuw in naar de eisen van de Omgevingswet.
2023
Ontwikkelingen voor 2023 Regels voor een gezonde, kwalitatieve leefomgeving nemen we op in het Omgevingsplan In samenwerking met de ODR het opnemen van regels in het Omgevingsplan, die passen bij de lokale situatie en aansluiten bij het beleid in de Nota bodembeheer. We maken een Programma Buitengebied De gemeente heeft op verschillende beleidsvelden ambities en opgaven. Het grondgebied van de gemeente is te klein om al deze ambities en opgaven te realiseren. We moeten als gemeente keuzes maken hoe we omgaan met de schaarse ruimte. Om deze keuzes te kunnen maken, zijn we in 2022 gestart met het opstellen van een programma Buitengebied. Ons college is bevoegd om het programma Buitengebied vast te stellen, maar u als raad wordt nadrukkelijk meegenomen. Ook betrekken we onze ketenpartners, stakeholders en onze inwoners bij het opstellen van het programma. De verwachting is dat eind 2023 een concept programma Buitengebied gereed is. Werken naar één Omgevingsplan Voor 2030 moet er een gemeente-dekkend omgevingsplan zijn, vastgesteld door uw raad. Uw raad heeft in juni 2021 het Plan van Aanpak transitieperiode vastgesteld. Besloten is we dat het omgevingsplan in deelgebieden opstellen. • Planning deelgebied Kernen In 2022 zijn we gestart met het opstellen van het omgevingsplan, deelgebied Kernen. Hierbij worden ketenpartners, stakeholders en inwoners betrokken.
Ook wordt u als raad betrokken bij het proces met betrekking tot de totstandkoming van het omgevingsplan. De vaststelling van het omgevingsplan staat gepland voor eind 2024. Dit betreft een indicatieve planning, omdat zorgvuldigheid boven de planning gaat. In 2023 willen we met u de Nota van uitgangspunten bespreken en mogelijk ook het voorontwerp omgevingsplan. • Planning deelgebied Buitengebied In 2023 gaan we starten met de voorbereidingen voor het opstellen van het omgevingsplan, deelgebied buitengebied. Verbetering van de dienstverlening door het omzetten van juridische regels in toepasbare regels Met vragenbomen kunnen burgers en bedrijven in het Omgevingsloket nagaan of een vergunning of melding voor hun initiatief nodig is. Voor het maken van die vragenbomen is het nodig dat we onze gemeentelijke regels eerst 'toepasbaar' maken. Toepasbare regels bestaan uit drie typen: vergunningchecks, indieningsformulieren en maatregelen op maat. Het Rijk levert voor veel activiteiten die gedecentraliseerd zijn reeds toepasbare regels aan (via de zogenaamde bruidsschat). Onze omgevingsdienst ODR maakt voor de toepasbare regels voor de top-10 activiteiten vergunningchecks. Bij de ontwikkeling van het hierboven genoemde omgevingsplan, worden voor nieuwe activiteiten de benodigde toepasbare regels opgesteld.
Archivering bestemmingsplannen op orde maken Met de komst van de Omgevingswet is het belangrijk dat de bestemmingsplannen op een goede manier gearchiveerd zijn. Dit is belangrijk, omdat na de invoering van de Omgevingswet de huidige bestemmingsplannen niet meer kunnen worden aangepast, ook niet als het een technische aanpassing betreft. Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
35
De huidige website ruimtelijkeplannen.nl, waar de bestemmingsplannen nu te vinden zijn, is ook niet meer toegankelijk na invoering van de Omgevingswet. De 'oude' bestemmingsplannen zijn wel raadpleegbaar binnen het nieuwe Omgevingsloket, als onderdeel van het tijdelijke Omgevingsplan. Onze dienstverlening is op orde door werkend en werkbare digitale systemen De Omgevingswet introduceert een nieuw Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Het DSO bestaat uit een stelsel van landelijke- en lokale systemen. Wij zijn daarbij afhankelijk van door het Rijk ontwikkelde stelsel. Om onze dienstverlening te kunnen continueren moeten wij aangesloten zijn op het DSO. Hiervoor hebben wij systemen aangeschaft en geïmplementeerd. Wij zijn aangesloten op de productieomgeving. Het systeem voor het ontvangen en afhandelen van aanvragen en meldingen is door ODR in gebruik genomen. Er vinden nu nog regionale en lokale oefensessies plaats, waarin de systemen worden beproefd en waar nodig verbetering van de inrichting worden doorgevoerd. De onzekere invoeringsdatum van de Omgevingswet hangt mede af van de vraag of het stelsel voldoende stabiel is en werkt. Vooralsnog zijn er nog een aantal problemen.
Overige ontwikkelingen Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen overige ontwikkelingen.
Beleidsindicatoren Naam Indicator: Eenheid: Omvang Kg per huishoudelijk inwoner restafval Hernieuwbare elektriciteit
Bron: CBS
percentage RWS
Vernielingen en aantal per CBS beschadigingen (in 1.000 de openbare inwoners ruimte)
NederBetuwe
2015 2016 2017 2018 2019 126,00 120,00 116,00 115,00 86,00
2020 63,00
2021
Landelijk NederBetuwe Landelijk NederBetuwe
199,00 189,00 178,00 171,00 161,00 170,00 15,10 14,30 14,20 15,80 17,50 21,30 13,10 6,20
14,90 3,90
16,30 3,40
17,60 3,60
20,10 2,90
26,90 4,50
4,30
Landelijk
7,30
6,80
6,00
5,40
5,90
6,20
6,10
Verbonden partijen Afvalverwijdering Rivierenland (Avri) Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Waarvoor is Avri verantwoordelijk? In opdracht van de acht gemeenten Neder-Betuwe, West-Betuwe, West Maas en Waal, Maasdriel, Tiel, Culemborg, Zaltbommel en Buren werkt Avri aan een schoon Rivierenland. Dit doet Avri door de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval en grondstoffen te verzorgen. Ook ontwikkelt Avri het gemeentelijke afvalstoffenbeleid en verzorgen ze de voorlichting over afval. Dit alles doet Avri met een sterke visie op circulariteit en duurzaamheid. Hiernaast beheert Avri voor gemeenten Neder-Betuwe, Buren, Tiel en West Betuwe de openbare ruimte, denk hierbij aan het onderhouden van het groen, de wegen en de riolering.
Ontwikkelingen voor 2023? Is Avri voorbereid op de huidige maatschappelijke veranderingen? Met de huidige prijsstijgingen, krapte op de arbeidsmarkt en groeiende maatschappelijke behoefte aan duurzaamheid, ligt er bij Avri ook een grote opgave.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
36
Programma Grip Dit jaar werkt Avri verder met het Strategisch Koersplan, de herpositionering van Avri, de houtskoolschets en het programma Grip om mee te groeien met de maatschappelijke veranderingen. Het doel van het programma is het vergroten van invloed op de keten, het verbeteren van het weerstandsvermogen en organiseren van een wendbare bedrijfsvoering. De kostenreductie die over de periode 2021-2025 moet worden gerealiseerd met programma Grip ligt tussen de 4 en 17 euro per huishouden en is voor een gedeelte gericht op schonere grondstofstromen. Stijgende kosten voor Avri en inwoner In het meerjarig perspectief voor Nederland gaan we uit van een gemiddelde jaarlijkse stijging van de afvalstoffenheffing met 5%. We zien dat de tarieven voor het verwerken van restafval nu al fors stijgen en naar alle waarschijnlijkheid stijgen deze voorlopig nog door. Door te investeren in het nog beter scheiden van afval door inwoners, verwachten we stabilisatie in het afval aanbod en dus ook de kosten. In 2023 start het CIRTEX project wat een mooi voorbeeld is van een dergelijke investering. Het programma Grip en de bijbehorende investeringen sluiten aan bij onze gemeentelijke doelen voor een circulaire samenleving en een duurzame en gezonde levensstijl.
Wat zijn de alternatieven voor papierinzameling door verenigingen? Afgelopen jaar is er een pilot gedraaid met het schoonmaken van ondergrondse containers door verenigingen. Een aantal verenigingen zien deze pilot als alternatief voor de papierinzameling. Om te zorgen dat er een volwaardig alternatief komt voor de papierinzameling voor alle verenigingen, onderzoekt Avri in 2023 met de gemeenten andere mogelijkheden. De pilot inzameling incontinentiemateriaal was in 2022 succesvol, wat betekent dat voor 2023? In 2022 is Avri in vier gemeenten gestart met het gescheiden inzamelen van luiers en incontinentiemateriaal. De overige gemeenten in de regio hebben de keuze om aan te geven of ze ook willen gaan voor een gescheiden inzameling. De geplande installatie voor gescheiden verwerking van incontinentiemateriaal en luiers bij ARN BV is gerealiseerd. Het geprognosticeerd tonnage komt in 2022 boven de afgesproken waarde uit. Met eventuele deelname van overige gemeenten in 2023 kan dit tonnage verder worden overschreden. Deze overschrijding zal van invloed zijn op het tarief per ton van de verwerkingskosten. Naar verwachting zal dit in 2023 een prijsstijging betekenen voor de deelnemende gemeenten. In 2023 zal het project dan ook verder worden geoptimaliseerd. Er wordt met name gekeken naar het aantal keer inzamelen en het optimaliseren van de route.
Omgevingsdienst Rivierenland Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Waarvoor is de Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) verantwoordelijk? In opdracht van de acht gemeenten Neder-Betuwe, West-Betuwe, West Maas en Waal, Maasdriel, Tiel, Culemborg, Zaltbommel, Buren en de provincie werkt de omgevingsdienst Regio Rivierenland aan een prettige, veilige en duurzame leefomgeving. Dit doet de ODR door de vergunningverlening-, toezicht- en handhavingstaken uit te voeren op het gebied van het omgevingsrecht. De ODR is klantgericht en adviseert gemeenten en inwoners over leefomgeving, milieu, bouw natuur en energie. De uitvoering vindt plaats via een jaarlijks door het college vast te stellen werkprogramma het regionale VTH-beleid; De gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners en overheid voor onze fysieke leefomgeving wordt gedragen door een stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
37
De Omgevingswet bundelt de wetten en regels op het gebied van ruimte, bouwen, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water waarmee uitvoering kan worden gegeven aan het VTHbeleid.
Ontwikkelingen voor 2023? Waarop ligt de nadruk bij de invoering van de Omgevingswet? Naar verwachting wordt de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouwen ingevoerd. De afgelopen jaren hebben de ODR en gemeenten zich hierop voorbereid. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) ondersteund de uitvoering van de Omgevingswet en wordt ook in 2023 uitgerold. Een belangrijk onderdeel van de DSO is het omgevingsloket. Dit biedt de ODR, gemeente en onze inwoners een centrale plek waar alle digitale informatie hierover samenkomt. In 2023 moet het omgevingsloket worden doorontwikkeld en geoptimaliseerd. Hiermee draagt de ODR bij aan ons doel; "We zorgen voor samenhang tussen de huidige omgevingskwaliteit en toekomstige functies ter vervulling van maatschappelijke behoeften" De financiële gevolgen van de Omgevingswet zijn op korte termijn beperkt voor ODR. Voor een deel zijn deze al verwerkt in de werkplannen 2023. Op de langere termijn zit hierin meer onzekerheid vanwege de afhankelijkheid van beleidskeuzes in de nog op te stellen omgevingsplannen. Hoe versterkt de ODR haar positie op de huidige arbeidsmarkt? In 2023 blijft er aandacht voor de arbeidsmarkt. Het afgelopen jaar is de druk op onze arbeidsmarkt alleen maar groter geworden. De ODR zet zich in om goede medewerkers aan te trekken en te behouden.
Daarnaast wordt begin 2023 de nieuwe organisatiestructuur uitgerold welke tot stand is gekomen in overleg met de medewerkers. Deze verandering zorgt ervoor dat medewerkers beter en efficiënter kunnen werken aan de opgaven die er liggen. Hoe waarborgt de ODR een goede dienstverlening? Het steeds verbeteren van de producten en diensten wordt ook in 2023 voortgezet. Hierbij dient het kwaliteitsbeleidsplan als uitgangspunt. Hiernaast blijft de ODR blijft meten hoe tevreden haar klanten zijn. Ze streeft in 2023 naar een tevredenheid van minstens 82% zoals behaald in 2022. Inmiddels is het systeem Open Wave, wat hieraan ondersteuning biedt, uitgerold en hiervan verwachten wij in 2023 de eerste resultaten. Welke gevolgen hebben de invoering van nieuwe wetten? Door de invoering van de Wet open overheid in 2022 moet de ODR in 2023 onherroepelijke besluiten geanonimiseerd publiceren in een landelijke voorziening. Deze wettelijk verplichting heeft onder meer impact op werkprocessen, de inzet van medewerkers en de inrichting van informatiesystemen. Door de invoering van de Omgevingswet wordt er verwacht dat er meer juridische procedures gestart worden omdat normen en toetsingskaders verruimd zijn en jurisprudentie nog in ontwikkeling is.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
38
Wat mag het kosten? Programma: 3
FYSIEKE LEEFOMGEVING Rekening
begroting
Meerjarenraming
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
18.267
18.569
17.968
18.304
17.792
17.792
Baten
-12.452 -10.301 -10.474 -10.793 -10.250 -10.250
Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid
Geraamd resultaat bestaand beleid
5.816
8.268
7.494
7.511
7.542
7.542
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten
664
662
422
352
Baten
49
49
49
49
713
711
471
401
8.207
8.222
8.013
7.943
Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
5.816
8.268
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
Actualisatie urencalculaties en kostendekkendheid leges met effecten voor alle taakvelden die onder dit programma vallen. (Structureel nadeel € 238.000) In het kader van het jaarlijks samenstellen van de urencalculaties en het bepalen van de kostendekkendheid van leges is de beschikbare ambtelijke capaciteit op een juiste wijze toegeschreven naar de betreffende taakvelden. Dit is gebaseerd op de meest recente rijksnotities in de BBV. Het gevolg is dat binnen al de programma’s een verschuiving in ambtelijke uren heeft plaatsgevonden. Daarnaast is de kostendekkendheid van leges geactualiseerd, wat heeft geresulteerd in een actualisatie van de legesopbrengsten en bijkomende kosten. Het effect voor dit programma van deze twee onderwerpen bedraagt structureel € 238.000 nadelig. Voor een totaal overzicht verwijzen wij u naar de financiële begroting onderdeel nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen. Taakveld Verkeer en vervoer (nadeel structureel € 40.000 vanaf 2023) Avri IBOR (nadeel structureel € 40.000) Avri voert voor de gemeente een groot deel van het beheer en onderhoud in de openbare ruimte uit. Voor dit taakveld is er een verhoging van de kosten op het onderdeel straatmeubilair en zwerfvuil van € 78.000. Omdat we echter afgelopen jaar een bezuiniging hebben behaald van € 38.000 is het nadeel per saldo € 40.000 structureel.
De operationele afspraken voor deze uitvoeringswerkzaamheden zijn vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO). De financiële kaders worden jaarlijks op basis van deze DVO vastgelegd in een werkbegroting. Indexering gaat t.l.v. stelpost prijsstijging, zie hiervoor hoofdstuk Algemene dekkingsmiddelen, overhead, algemene dekkingsmiddelen, VPB, onvoorzien. Voorbereiding aanleg rondweg Ochten (incidenteel nadeel € 87.000) Op basis van een bestuursopdracht gebiedsvisie Ochten Oost wordt een businesscase naar een alternatieve ontsluiting opgesteld. De uitvoering ervan is niet in één jaar, maar loopt over meerdere jaren tot en met 2023. Het beschikbare onderzoeksbudget had ook over meerdere jaren verdeeld moeten worden. Daarom heeft u bij de Jaarrekening 2021 besloten als volgt het bedrag door te schuiven: € 100.000 naar 2022 en € 87.000 naar 2023.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
39
Taakveld Openbaar groen en (openlucht) recreatie ( nadeel € 320.000 voor 2023, € 410.000 voor 2024, € 170.000 voor 2025 en € 100.000 voor 2026) Bermen inclusief watergangen (nadeel € 220.000 voor 2023, € 310.000 voor 2024 en € 70.000 voor 2025) Waterschap Rivierenland controleert eens in de 15-20 jaar of alle B-watergangen in het Rivierengebied op diepte zijn, de zogenaamde diepteschouw. De aanliggende eigenaren, waaronder gemeenten, hebben onderhoudsplicht voor deze watergangen. Vanaf 2023 start de volgende schouw in Neder-Betuwe. Om aan de verplichting te kunnen voldoen is een Meerjaren Baggerplan 2022-2031 opgesteld om het watersysteem op orde te brengen. Avri IBOR (structureel nadeel € 100.000) Avri voert voor de gemeente een groot deel van het beheer en onderhoud in de openbare ruimte uit. Op sommige onderdelen is het areaaluitbreiding, en gedeeltelijk gaat het om indexering. Per saldo is het een structureel nadeel. De operationele afspraken voor deze uitvoeringswerkzaamheden zijn vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO). De financiële kaders worden jaarlijks op basis van deze DVO vastgelegd in een werkbegroting. Indexering gaat t.l.v. de stelpost prijsstijging, zie hiervoor hoofdstuk Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen.
Taakveld Riolering (structureel voordeel € 69.000 en structureel nadeel € 69.000) Actualisatie urencalculatie en onderzoek kostendekkendheid leges (voor en nadeel structureel € 69.000) De actualisatie van de urencalculaties en onderzoek kostendekkendheid leges heeft een effect op diverse taakvelden binnen programma 3. Het structurele voordelige effect wordt veroorzaakt door meer rioolheffing (meer baten € 69.000). Omdat het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) een gesloten systeem is, wordt dit voordeel aan de voorziening toegevoegd (last € 69.000). In het onderdeel financiële begroting van deze begroting is een totaaloverzicht opgenomen, zodat u het totale financiële effect van de actualisatie van de urencalculaties kunt terug zien. Overige kleine verschillen binnen dit programma (nadeel € 28.000 in 2023 en vanaf 2024 structureel € 23.000) Overige kleine verschillen behoeven geen toelichting.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
40
Investeringen Programma 3: Fysieke leefomgeving Beschikbaar gestelde investering (lopend/toekomstig) Beschikbaar te stellen investering (nieuw)
Startjaar
Investeringsbedragen x € 1000
Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig Toekomstig Toekomstig Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend
Waterplan 2019 - 2021 Waterplan 2022 Waterplan 2023 Bomenbuurt - Ochten 2019 Oranjebuurt II - Dodewaard 2020 Vogelbuurt II - Opheusden 2020 Nassaulaan - Kesteren 2020 De Leede II - Kesteren 2021 Dichterswijk/Romeinsebuurt - Kesteren 2021 Het Panhuis - Kesteren 2020-2021 De Heuning - Ochten 2020 Relinen kwetsbare riolering 2022 Vervangen/renoveren riolering 2022 Vervangen/renoveren riolering 2023 Adaptieve klimaat maatregelen 2022 Adaptieve klimaat maatregelen 2023 Drukriolering (pompen, leidingwerk, schakelkasten) 2019-2023 Drukriolering (Buiten-opstellingskast) 2019-2023 Rioolgemalen/Randv. (kast electra+appendages) 2019-2023 Rioolgemalen/Randv. (gemalen pomp en inspectie, leidingwerk) 20192023 Rioolgemalen/Randv. (Gemalen bouwkundig ) 2019-2023 vGRP 2019-2023
2019 2022 2023 2019 2020 2020 2024 2024 2024 2020 2020 2022 2022 2023 2022 2023 2019 2019 2019
210 190 200 1.137 549 1.062 363 392 1.100 59 137 156 364 300 215 215 365 65 74
2019 2019
179 42 7.371
Lopend Toekomstig Lopend Toekomstig Lopend
Bomenbuurt wijk Ochten Nassaulaan eo Kesteren Wijk Dodewaard Dichters/Romeinsebuurt Kesteren Vogelbuurt II wijk Opheusden Wegenbeheer op basis, rehabilitatie en bermverhardingen
2018 2024 2019 2024 2020
1.230 520 1.400 1.400 880 5.430
Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig Toekomstig Toekomstig Lopend Lopend Toekomstig
Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2020 Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2021 Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2022 Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2023 Verv.Lichtmasten ikv verduurz. 2024 Verv.armaturen ikv verduurz 2020 Verv.armaturen ikv verduurz 2021 Verv.armaturen ikv verduurz 2022 Verv.armaturen ikv verduurz 2023 Verv.armaturen ikv verduurz 2024 Verv.armaturen ikv verduurz 2025 Verv.armaturen ikv verduurz 2025 Pilot smartcity ikv verduurz 2022 Pilot smartcity ikv verduurz 2023 Pilot smartcity ikv verduurz 2024 Lichtmasten, armaturen ikv verduurzamen
2020 2021 2022 2023 2025 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2022 2023 2024
623 127 127 127 127 173 173 173 173 173 173 173 40 50 50 2.484
Toekomstig Toekomstig Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend
Af-/toerit A15 (Dodewaard) Dorpsstraat (Opheudsen) Hamsestraat (Opheusden) Hoeflaan (Ochten) Hoofdstraat, Fruitstraat- rotonde Broekdijk (Kesteren) Matensestraat, komgrens-Dalwagen (Dodewaard) Oranjestraat (Ochten)
2025 2025 2019 2019 2019 2019 2019
300 100 50 50 200 50 50
Lopend Lopend
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
41
Lopend Lopend Toekomstig Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig
Station Opheusden Welysestraat (Wely) Wijk De Leede - oud Kesteren Fietsbrug Meersteeg (Echteld) Fazantstraat (Opheusden) Spoorstraat (Kesteren) Keizerstraat, Dorpsstraat-Heuningstraat (Ijzendoorn) Molenstraat-Heuningstraat (Ijzendoorn) Dorpsstraat (Ijzendoorn) Eldik, diverse wegen Oude Broekdijk (Kesteren) 44 RI-straat (Ochten) Uitvoeringsprogramma NBVVP
2019 2019 2024 2020 2020 2020 2021 2021 2022 2022 2023 2024
636 75 75 200 80 200 75 250 40 50 32 40 2.553
Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Lopend Toekomstig
Fietspad Broekdijjk ABC SV 2e fase Poort van Ochten Herinrichting buitenruimte dorpshuis IJzendoorn Voorbereidingskrediet Randweg Opheusden Aankoop strat.gronden Rondweg Oph. Bomenbuurt Uitstraling openbaar groen bij revitaliseringsprojecten Oranjebuurt Uitstraling openbaar groen bij revitaliseringsprojecten Vogelbuurt Uitstraling openbaar groen bij revitaliseringsprojecten Urnenmuur Markstraat Diverse investeringen
2018 2020 2020 2021 2021 2022 2021 2021 2021 2025
1.400 75 65 300 400 1.750 40 25 30 40 4.125
Totaal investeringsbedragen
21.963
Financiële vaste activa
Startjaar
Investeringsbedragen x € 1000
Lopend Lopend Lopend
Startersleningen Duurzaamheidsleningen Duurzaamheidsleningen (asbestsanering)
2014 2016 2019
450 250 500 1.200
Mutaties reserves Programma 3 Fysieke Leefomgeving Bedragen x € 1.000
rekening
begroting
begroting Meerjarenraming
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Bestaand Beleid Lasten
1.097
1.154
317
111
678
678
Baten
-492
-643
-605
-220
-783
-783
Geraamd resultaat bestaand beleid
605
511
-287
-109
-105
-105
-109
-105
-105
Nieuw Beleid Lasten
3.000
Baten Geraamd resultaat nieuw beleid Geraamd resultaat bestaand en nieuw beleid
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
3.000
605
511
2.713
42
Bestaand beleid BESTEMMINGSRESERVE BOVENWIJKSE VOORZIENINGEN • Onttrekking aan de reserve bovenwijkse voorzieningen om te besteden aan bovenwijkse voorzieningen in 2023 € 145.000, in 2024 € 40 en in 2025 en 2026 met elk € 322.075. • Toevoeging aan de reserve bovenwijkse voorziening te ontvangen voor bovenwijkse voorzieningen in 2023 € 156.440, in 2024 € 84.240 en in 2025 en 2026 met elk € 500.040. BESTEMMINGSRESERVE RUIMTELIJKE INVESTERINGEN • Onttrekking aan de reserve ruimtelijke investering om te besteden aan ruimtelijke investeringen in 2023 € 100.000. Jaren 2024 tot en met 2026 geen onttrekkingen. • Toevoeging aan de reserve ruimtelijke investering te ontvangen voor besteding aan ruimtelijke investeringen in 2023 € 40.600, in 2024 € 27.000. Geen stortingen in 2025 en 2026. BESTEMMINGSRESERVE VERKEER EN VERVOER • Onttrekking aan de reserve verkeer en vervoer om te besteden aan beheerplan verkeer en vervoer in 2023 € 93.000, in 2024 € 86.000 en in 2025 en 2026 met elk € 149.000. BESTEMMINGSRESERVE KAPITAALLASTEN • Onttrekking reserve kapitaallasten voor de dekking van afschrijvingen op investeringen in 2023 € 16.530, in 2024 € 18.930 en in 2025 en 2026 met elk € 18.930. • Toevoeging aan de reserve kapitaallasten in 2023 € 120.000, in 2024 geen toevoeging en in 2025 en 2026 met elk € 500.000.
BESTEMMINGSRESEREVE OMGEVINGSWET • Onttrekking aan de reserve Omgevingswet voor de implementatie van de Omgevingswet te dekken in 2023 € 250.000 en in de jaren 2024 t/m 2026 met elk € 115.000.
Nieuw Beleid BESTEMMINGSRESERVE DUURZAAMHEID Onder nieuw beleid wordt eenmalig een bedrag van 3 miljoen ten laste van de bestemmingsreserve Precario toegevoegd aan nieuw te vormen bestemmingsreserve Duurzaamheid. De basis hiervoor is te vinden in het coalitieakkoord. De reservering is bedoeld voor maatregelen om de energielasten van inwoners te verlagen. Daarbij wordt gedacht aan maatregelen die inwoners praktisch helpen bij het verduurzamen van hun (huur)woning: isolatie, warmtepompen, zonnepanelen, enzovoorts. Een maatregelenpakket wordt later samengesteld en aan de raad voorgelegd. Hierdoor zijn de middelen voor de komende jaarschijven beschikbaar voor duurzaamheidsmaatregelen. • Toevoeging aan de bestemmingsreserve duurzaamheid om middelen uit het coalitieakkoord te dekken incidenteel in 2023 € 3.000.000.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
43
Programma 4 Economie Missie
De komende jaren investeren we verder in een goed ondernemersklimaat, een goede ondernemersdienstverlening en een goede kwaliteit van onze werklocaties. We willen daarmee welvaart en werkgelegenheid behouden en bevorderen. Lokale ondernemers verdienen onze speciale aandacht. Zij zijn immers belangrijk voor de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in onze dorpen. Recreatie en toerisme zijn belangrijk voor onze gemeente en de omliggende regio. Ook dat levert een bijdrage aan het behoud van het voorzieningenniveau in de kernen. We stimuleren activiteiten op het gebied van toerisme en recreatie en richten ons op het aantrekken van meer recreanten. De agrarische sector steunen wij. Waar mogelijk ondersteunen we innovatie.
Actuele kaderstellende beleidsnota's • • • • • • • • • • • •
Neder-Betuws Verkeer-en Vervoerplan, beleidsrapportage (2018), (achtergrondrapportage) Regionale detailhandelsstructuurvisie Rivierenland (2014) Detailhandelsstructuurvisie Neder-Betuwe (2016) Structuurvisie Neder-Betuwe 2018 (2018), (kaart) Kadernota basismobiliteit (2015) Intergemeentelijke Strategische Visie Laanboomcentrum Betuwe (2015) Regionaal Ambitiedocument 2022-2025 Ruimtelijke Strategische Visie Regio Rivierenland (2019) Regionaal Programma Werklocaties 2019-2024 (2020) Structuurvisie Agro Business Centre Opheusen (2014) Ruimtelijk Kwaliteitskader Agro Business Centre Opheusden (2017) Beleidsrichtlijnen Kantoren op bestaande bedrijventerreinen (2020)
Ambities 4.1 We zorgen voor een veerkrachtige economische structuur Wat willen we bereiken?
Goed ondernemersklimaat
Ondersteuning en innovatie agrarische sector
Goed vestigingsklimaat
Wat gaan we daarvoor doen?
Wanneer speelt het?
We versterken de ondernemersdienstverlening.
continu
We bevorderen een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. (Dit draagt ook bij aan 6.1 Goed en passend onderwijs voor alle inwoners in Neder-Betuwe.)
2025
We nemen deel aan het Laanboompact en voeren projecten uit.
continu
We vernieuwen de handreiking voor de teeltondersteunende voorzieningen (TOV).
2023
We stimuleren biodiversiteit. (Dit wordt verder uitgewerkt in ambitie 3.4).
-
We maken ons sterk voor (uitbreidings)ruimte voor onze lokale ondernemers.
continu
We plannen een voldoende aanbod van nieuwe bedrijventerreinen binnen onze mogelijkheden.
continu
We zorgen dat onze bedrijventerreinen duurzaam en toekomstbestendig zijn.
continu
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
44
Florerende dorpen en kernen
We gaan verder met de planvorming van fase 2 van het Tree Valley Business Centre.
continu
We zetten actief in op de winkelconcentratieplannen.
continu
We hebben een faciliterende rol bij het voorzieningenniveau in de dorpen.
continu
We faciliteren de initiatiefnemers in het centrum van Ochten bij de herontwikkeling van een nieuwe supermarkt, en dorpshuis en de toevoeging van nieuwe centrumfuncties. We investeren in de herinrichting van de openbare ruimte zodat het plein een kwaliteitsverbetering krijgt.
2023 e.v.
We zorgen voor een economische inbreng bij de ontwikkeling van het Omgevingsplan Kernen.
Afstemming met regionaal economische agenda
2023
Als regiogemeente zijn we betrokken bij de uitvoering van het Regionaal Economisch Ambitiedocument.
2023 e.v.
We werken samen in de regio aan de opgaven agrotoerisme en cultuurhistorische landmarks.
2023-2025
Ontwikkelingen voor 2023
We versterken de ondernemersdienstverlening We organiseren in 2023 een ondernemersbijeenkomst voor een specifieke doelgroep om onderlinge samenwerking en kennisdeling te bevorderen. Ook bezoeken we proactief een aantal bedrijven in onze gemeente om te zien wat er leeft en speelt. De gemeente doet mee met de beroepenoriëntatie voor scholieren Als gemeente stellen we onze organisatie open voor scholieren uit het voortgezet onderwijs om hen te helpen oriënteren bij hun beroepskeuze. Ze leren de gemeente kennen en zien wat de functies zoals het secretariaat en financiën inhouden. Zo krijgen ze een beeld van wat het werken voor een gemeente inhoudt. Dit doen we in juni en oktober tijdens de School & Jobs-dagen. Inzicht in de stand van onze economie We baseren ons economisch beleid op economisch inzicht. Voor dit inzicht maken we elk jaar een economische rapportage om terug te blikken op de ontwikkelingen van de afgelopen jaren. Het onderzoek is ook relevant voor onze ondernemers. De economische rapportage verwachten we in het laatste kwartaal van 2023 te kunnen opleveren. Ruimte voor ondernemen Bedrijventerreinen zijn belangrijk voor het vestingsklimaat. De provincie heeft een specifieke wettelijke taak bij de uitbreiding van bedrijventerreinen of kantorenparken. We participeren in het regionale proces tot uitvoering van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW).
Hierin is naast aandacht voor het kwantitatieve werklocatieprogramma ook aandacht voor de kwalitatieve kant als het gaat om duurzaamheid, verduurzaming en solitaire bedrijfslocaties. Goed ondernemersklimaat Om te weten wat er leeft en speelt hebben we structureel afstemming met bedrijventerrein- en ondernemersverenigingen via het bestuurlijk platform voor Ondernemers (PVO). We vertalen signalen hieruit in concrete acties.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
45
Afstemming met de regionaal economische agenda Als regiogemeente dragen we bij aan de uitvoering van het Regionaal Economisch Ambitiedocument (2021-2024) en attenderen we ondernemers op het Regionaal Stimuleringsfonds voor cofinanciering van initiatieven die aansluiten bij de opgaven binnen de drie speerpunten uit het ambitiedocument. Uitvoeringsontwerp voor het Van Driel-plein in Ochten We starten de planvoorbereiding en bestekvoorbereiding herinrichting Van Driel-plein Ochten (Centrumplan Ochten) e.o. in samenwerking met initiatiefnemer en komen tot een uitvoeringsontwerp.
4.2 We vergroten de aantrekkelijkheid van ons gebied voor inwoners en bezoekers Wat willen we bereiken?
Wat gaan we daarvoor doen?
We maken de beschikbare informatie over ons erfgoed toegankelijk. Goed omgaan met ons (cultureel) erfgoed
Recreatie en toerisme
We maken ons landschap aantrekkelijker
We herijken de gemeentelijke monumentenlijst en voegen waardevol landschap en ensembles toe.
Wanneer speelt het? 2025 2023-2025
We benutten kansen die erfgoed biedt.
continu
We borgen ons erfgoedbeleid in regels in het nieuwe Omgevingsplan.
2023 e.v.
We vergroten de zichtbaarheid van het cultureel en historisch erfgoed. (Regioplan Inspirerend Rivierenland)
continu
We richten ons op het aantrekken van meer recreanten.
2023 e.v.
We zorgen voor voldoende mogelijkheden om te ontspannen, onder meer door aantrekkelijke fiets- en wandelpaden. We verkennen de realisatie van een fietsverbinding tussen Echteld en Tiel.
2023-2025
We vergroten de bekendheid van het merk De Betuwe.
2023-2025
We stellen een samenwerkingsagenda Boven-Linge op en voeren deze uit.
2023-2025
We integreren het project Gastvrije Waaldijk in het dijkversterkingsproject.
2023-2027
We werken aan de ontwikkeling van de Veerhaven Ochten.
2023 e.v.
We geven uitvoering aan het Landschapsontwikkelingsplan (LOP).
continu
We zetten in op meer biodiversiteit.
continu
We plaatsen meer bomen in het openbaar gebied en stimuleren dit op particulier terrein.
continu
We zijn zuinig op onze bijzondere landschappelijke ensembles.
continu
Ontwikkelingen voor 2023 We geven uitvoering aan het erfgoedbeleid In 2022 is door uw raad het Erfgoedbeleid vastgesteld. In 2023 benaderen we eigenaren van de potentiële nieuwe monumenten. We beginnen met het opstellen van een beschrijvingen van de hoog en zeer hoog gewaardeerde bouwkunst, landschappen en ensembles. Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
46
Dat geeft aan wat we concreet willen beschermen en/of versterken. Planregels opstellen beschermd dorpsgezicht De mate van bescherming wordt juridisch vastgelegd in het omgevingsplan.
Overige ontwikkelingen
Binnen dit begrotingsprogramma zijn er geen overige ontwikkelingen.
Beleidsindicatoren Naam Indicator: Eenheid: Bron: Functiemenging percentage LISA
Vestiging (van bedrijven)
aantal per LISA 1.000 inwoners
NederBetuwe Landelijk NederBetuwe Landelijk
2015 54,20
2016 54,20
2017 55,40
2018 55,90
2019 57,10
2020 57,60
2021 57,90
52,00 52,20 52,50 52,80 53,20 53,20 140,40 144,40 142,20 146,60 151,50 157,30
53,30 160,20
131,50 136,40 139,60 145,20 151,20 158,10
165,10
Verbonden partijen Recreatieschap Nederrijn, Lek en Waal Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemende gemeenten op het terrein van de openluchtrecreatie en het toerisme in het gebied met bestemming van het landschappelijke karakter.
Ontwikkelingen voor 2023? Er zijn geen actuele ontwikkelingen.
Industrieschap Medel Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? • •
Het uitgeven van bouwrijpe kavels op het bovenregionale bedrijventerrein. Participeren in en bijdragen aan de Logistics Valley Rivierenland. Dit is een samenwerkingsverband tussen overheid, onderwijs en ondernemers. Deze is opgezet om de economische ontwikkeling langs de Gelderse corridor te stimuleren door versterking van de logistieke activiteiten.
Ontwikkelingen voor 2023? Naar verwachting is in 2022 het bestemmingsplan Medel afronding onherroepelijk. Daarmee is een titel verkregen om kavels uit te geven. De verwachting is dat in 2023 het grootste deel van de kavels verkocht zal zijn.
Begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026
47
Waterbedrijf Vitens N.V. Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? Deze verbonden partij zorgt ervoor dat de inwoners van Neder-Betuwe voorzien worden van kwalitatief goed drinkwater tegen een zo laag mogelijke prijs.
Ontwikkelingen voor 2023? Er zijn geen actuele ontwikkelingen.
Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Wat is de betrokkenheid van deze verbonden partij bij (de realisatie van doelen in) het begrotingsprogramma? De Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland (UBR) is een samenwerkingsverband (gemeenschappelijke regeling) van 7 gemeenten: Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel. Doel van deze samenwerking is te komen tot een breedbandnetwerk in het buitengebied van deze gemeenten. De UBR is opdrachtgever hiervoor. Vanaf het 4e kwartaal 2020 zijn de eerste aansluitingen operationeel en genereert de UBR inkomsten uit de verhuur van vezelparen (exploitatie van het breedbandnetwerk). Door realisering van het netwerk hebben inwoners van de regio in de buitengebieden een toekomstbestendig glasvezelnetwerk dat de oude ‘koperaansluiting’ vervangt. Voor inwoners betekent dit dat ze gebruik kunnen maken van een betere/snellere digitale aansluiting op hun adres.
Ontwikkelingen voor 2023? De komende maanden/jaren worden de aansluitingen en de exploitatie van het glasvezelnetwerk op in totaal 8.880 adressen in het buitengebied van de gemeenten in de UBR verder ingevuld. Ondanks enige opgelopen vertraging, onder meer als gevolg van trajecten van dijkverzwaring en ligging in dijkzones, is het streven de aanleg van de glasvezelaansluitingen nog dit jaar te realiseren.
Wat mag het kosten? Programma: 4
ECONOMIE Rekening
begroting
Meerjarenraming
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Lasten
2.273
3.484
2.377
1.364
2.005
2.005
Baten
-2.075
-2.969
-2.052
-1.035
-1.648
-1.648
199
515
325
328
357
357
Nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen Lasten
87
87
87
87
Baten
-76
-76
-76
-76
Saldo nieuw beleid, ontwikkelingen, ambities en heroverwegingen
11
11
11
11
336
339
368
368
Bedragen x € 1.000,Bestaand beleid