Raadsvoorstel Verstedelijkingsstrategie Groen Metropoolregio deel 1_ondertekend

Raadsvoorstel

Documentnummer Onderwerp Datum raadsvergadering Raadscommissie Datum raadscommissie Programma Portefeuillehouder

ZM20.03318 Verstedelijkingsstrategie Groen Metropoolregio deel 1 3 februari 2022 Samenleving 25 januari 2022 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting drs. K. Peters

Verstedelijkingsstrategie Groen Metropoolregio deel 1 Inleiding Verstedelijkingsstrategie Groene Metropoolregio De regio Arnhem-Nijmegen-Foodvalley werkt aan de Verstedelijkingsstrategie Groene Metropool. De strategie draait om het faciliteren van de groei in de regio en het tegelijkertijd versterken van de leefkwaliteit. Voor de (middel)lange termijn beschrijft de strategie welke voorwaarden en principes er zijn, om te komen tot groei van wonen en werken. Tegelijkertijd moet dit bijdragen aan het versterken van mobiliteit, leefbaarheid en landschap om de typische balans tussen stedelijke ontwikkeling en ontspannen leefkwaliteit in de Groene Metropoolregio te versterken. Vandaar ook de titel ‘Meer landschap, meer stad. De Verstedelijkingsstrategie helpt om in de komende twintig jaar keuzes te maken bij het aanwijzen van nieuwe, duurzame plekken voor wonen en werken in een groene en ontspannen metropool. De strategie is dan ook opgebouwd uit de bouwstenen wonen, leefomgeving, economie en mobiliteit. Voor iedere bouwsteen is een aantal ontwerpprincipes geformuleerd. Zij vormen de basis voor de gebiedsprocessen en projectuitwerkingen op lokaal niveau. Relatie met de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen De Verstedelijkingsstrategie staat niet op zichzelf.

Deze maakt onderdeel uit van één van de vijf opgaven van de nieuwe Groene metropoolregio Arnhem Nijmegen (de Groene Groei opgave). Daarnaast werken we in de regio Arnhem-Nijmegen aan de Woondeal, die een versnelling van de woningbouw beoogt op de meer korte termijn. Ook de Woondeal maakt onderdeel uit van de Groene Groei opgave. De resultaten van de RES 1.0 en het Regionaal Programma Werklocaties zijn meegenomen in het Verstedelijkingsconcept. Deze uitgangspunten bijten elkaar niet. Doel van de Verstedelijkingsstrategie is om de groei voor wonen en werken op een goede manier mogelijk maken en tegelijkertijd de landschappelijke waarden en samenhang van onze Groene Metropool te versterken. Deelname aan dit strategisch ruimtelijke traject maakt het mogelijk grote ruimtelijke opgaven (woningbouw, landschapsontwikkeling en recreatie, infrastructurele en mobiliteits-oplossingen en economische ontwikkeling) integraal en in nauwere samenwerking en met andere partijen te realiseren. Uit het onderzoek ‘de Kracht van Oost’ in de voorbereidende fase blijkt immers dat een schaalsprong nodig is ten opzichte van de huidige opgave. Dit vraagt om samenwerking, gezamenlijk gewogen keuzes en afgestemde, gebundelde investeringen. De impact van de

Pagina 1 van 5

Verstedelijkingsstrategie Groen Metropoolregio deel 1

Raadsvoorstel verwachte groeiopgave in de regio’s Arnhem-Nijmegen en Foodvalley geeft ook aanleiding tot het zoeken van partnerschap met rijk en provincies.

Het proces In het bestuurlijk overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) is eind 2019 met het Rijk afgesproken om voor de regio Arnhem-Nijmegen-Foodvalley te komen tot deze integrale verstedelijkingsstrategie in samenwerking met de provincies Utrecht en Gelderland, waterschappen en 26 gemeenten. In het najaar van 2020 hebben alle colleges in de regio’s de Contourennotitie vastgesteld en de raden daarover geïnformeerd. Deze notitie beschreef de aanleiding, uitgangspunten en een eerste aanzet voor het ontwerpend onderzoek. Via regionale (raads)bijeenkomsten, webinars en lokale sessies zijn gemeenten geïnformeerd over de inzet en de voortgang op dit traject. De Verstedelijkingstrategie van de Groene Metropoolregio bestaat uit twee delen: Deel 1: Het Verstedelijkingsconcept, waarin voor alle bouwstenen ontwerpprincipes zijn neergelegd. Deel 2: Gebiedsuitwerkingen waarbij in acht gebieden (waarvan drie sleutelgebieden) de ontwerpprincipes toegepast en vertaald worden. Dit onderdeel geeft op zowel de gebiedsuitwerkingen als de werkwijze al een aanzet. Dit onderdeel wordt nader uitgewerkt. De samenwerking zal bekrachtigd worden met een zogenoemd Verstedelijkingsakkoord. In dat akkoord staan de afspraken voor de verdere samenwerking volgens de principes van het verstedelijkingsconcept, de fasering en de vereiste (onderzoeks)investeringen.

De colleges zullen besluiten over dit Verstedelijkingsakkoord. Dit is de opmaat naar nadere afspraken met het Rijk Voorstel 1. Het Verstedelijkingsconcept (deel 1) vast te stellen als basis voor de verdere samenwerking met de partners (rijk, regio’s en provincies) op het gebied van verstedelijking, economie, bereikbaarheid, groen en leefbaarheid; 2. De ontwerpprincipes van dit concept door te vertalen naar het eigen lokale omgevingsbeleid; 3. In te stemmen met de werkwijze en het principe van nadere gebiedsuitwerkingen (deel 2). Beoogd effect

Het beoogd effect is om met de strategie de groei te accommoderen en tegelijkertijd de groene leefkwaliteit te versterken zodat het winst oplevert voor alle inwoners en bedrijven.

Pagina 2 van 5

Verstedelijkingsstrategie Groen Metropoolregio deel 1

Raadsvoorstel

Argumenten 1.1 De integrale opgave kan alleen samen worden uitgevoerd We willen een aantrekkelijke leefomgeving creëren door de randvoorwaarden te stellen voor het faciliteren van de groei voor wonen en werken. Daarbij hoort het maken van integrale keuzes. Een aantal opgaven overstijgt gemeentegrenzen. Andere opgaven krijgen alleen het juiste gewicht door agenda’s te bundelen. Samenwerking met partners is daarom noodzakelijk voor een aantal opgaven, zowel ruimtelijk als financieel. Hiermee wordt de impact van deze ingrepen en investeringen vergroot. 1.2 De vier bouwstenen verwoorden de integraliteit Met het vaststellen van het Verstedelijkingsconcept (deel 1) worden de ontwerpprincipes uit de vier bouwstenen inspiratie en vertrekpunt voor lokale keuzes. Daarbij vormen de ontwerpprincipes de leidraad voor het beargumenteren van de gemaakte keuzes. 1.3 Dit proces bekrachtigt de meerjarige strategische samenwerking Met het vaststellen van de Verstedelijkingsstrategie deel 1 en met het instemmen met de werkwijze om tot gebiedsuitwerkingen (deel 2) te komen om, zetten we een belangrijke stap richting het Verstedelijkingsakkoord. Met het Verstedelijkingsakkoord verzekeren wij ons van steun en partnerschap in grote ruimtelijke keuzes, ingrepen en investeringen. Vanzelfsprekend wordt de gemeenteraad hier nadrukkelijk bij betrokken. 2.1.

In de gebiedsuitwerkingen wordt de opgave concreet gemaakt De regio Arnhem-Nijmegen-Foodvalley heeft een bijzonder karakter. Kenmerkend is het groene karakter waarbij stedelijkheid verspreid is en per deelgebied verschilt. Mede omdat de gezamenlijke regionale agenda nog in ontwikkeling is, ontbreekt soms nog relevante informatie en is het moeilijk passende oplossingen voor te stellen. Door in te zoomen op gebieden wordt deze lacune verholpen. Daarvoor wordt nu een eerste aanzet gegeven die ruimte geeft voor verdere inhoudelijke verdieping en maatwerk. Door deze richting te kiezen ontstaat een hechtere en nauwere samenwerking tussen de betrokken partners in het deelgebied. Daarnaast worden zo mogelijk andere trajecten in de samenwerking geïntegreerd. Inclusief het waar mogelijk koppelen aan relevante (rijks-)onderzoeken. 3.1. Het lokale omgevingsbeleid is leidend voor uiteindelijke locatieontwikkeling Door het opnemen van de bouwstenen en ontwerpprincipes in de eigen omgevingsvisie en het doorwerken in de bestemmingsplannen/het omgevingsplan worden de uitgangspunten in de lokale instrumenten verankerd. De consultatieronde bij gemeenteraden heeft input opgeleverd ter verbetering van keuzes of voor de gebiedsuitwerkingen en/of het verstedelijkingsakkoord.

Kanttekeningen 1.1. De gemeente zal haar ruimtelijke keuzes uit moeten kunnen leggen aan de partners Meedoen met de strategie betekent dat een gemeente de taak op zich neemt om zich naar haar partners te verantwoorden over het ruimtelijk beleid binnen de verstedelijkingsopgave. Bijvoorbeeld locatiekeuzes of locatie-uitwerking op basis van de ontwerpprincipes. Hierbij komt dan wel de meerwaarde van een krachtig verband en gezamenlijke (investerings)agenda voor onze plek in de Groene Metropool. Zo werken we effectief aan realisatie van de gestelde ambities.

1.2 Niet deelnemen betekent een risico voor het borgen van samenhang

Pagina 3 van 5

Verstedelijkingsstrategie Groen Metropoolregio deel 1

Raadsvoorstel Een Verstedelijkingsstrategie is inmiddels een vaste vorm voor integrale rijk-regio samenwerking. Deze samenwerking met alle partners maakt het mogelijk om op regionale schaal integraal samen te werken aan ruimtelijke opgaven en wensen die ten goede komen aan alle inwoners en bedrijven. Juist op deze manier wordt het mogelijk een samenhangende en kansrijke ruimtelijke agenda in te vullen met alle overheidspartners. Het alternatief bestaat uit veel verschillende losse afspraken en trajecten. Hierbij bestaat het risico dat er weinig samenhang bestaat tussen sectorale onderwerpen of tussen gelijkwaardige gebieden, mogelijk ontstaan er zelfs concurrerende belangen. Tegelijkertijd zijn individuele belangen en vraagstukken in hun aanvragen kwetsbaarder door het ontbreken van massa en uniformiteit. Deze benadering biedt ook geen kansen voor kwesties rondom verstedelijking met impact die gemeentegrenzen overschrijdt. 3.1. De strategie vereist mogelijk actualisatie van reeds vastgestelde kaders Samenwerking in de regio is vrijwillig, ook in het geval van de Verstedelijkingsstrategie. De strategie biedt de mogelijkheid door ontwerpprincipes in de eigen omgevingsvisie op te nemen (of te handhaven) en vervolgens doorwerking te geven in het omgevingsplan om uitgangspunten te verankeren in de lokale context.

Mogelijk leidt dit tot aanpassing(en) van het lokale ruimtelijk beleid. Doordat de meeste gemeenten actief zijn met hun nieuwe omgevingsbeleid (of actualisatie in de komende periode) is het echter goed mogelijk deze ontwerpprincipes nu te incorporeren.

Duurzaamheid De Verstedelijkingsstrategie is een uitwerking van de nationale omgevingsvisie en draagt bij aan de duurzaamheid van de Nederlandse samenleving. De vraag om meer woningen en werkgelegenheid wordt gebruikt om de Groene Metropool duurzaam, circulair en klimaatbestendig te versterken. Het onderdeel duurzaamheid is een van de ontwerpprincipes van het Verstedelijkingconcept.

Participatie Het Verstedelijkingconcept waarin de ontwerpprincipes centraal staan is bovenal een belangrijke basis voor de samenwerking tussen de partners (rijk, provincie en beide regio’s). Het afwegingskader komt op lokaal niveau in beeld bij locatiekeuzes en nadere uitwerking. Bij het opstellen van de Verstedelijkingsstrategie zijn de inwoners niet direct betrokken. Wel zijn regionale stakeholders zoals private partijen en maatschappelijke organisaties) geïnformeerd over de strategie. Bij de lokale besluitvorming is inwonersparticipatie uiteraard wel van toepassing. De provincie Gelderland heeft in het gehele gebied op inhoudelijke vraagstukken een inwonerpeiling uitgevoerd. Dit geeft op hoofdlijnen inzicht hoe inwoners denken over de uitdagingen bij verstedelijking en hoe zij die prioriteren. Dergelijke uitkomsten kunnen bouwsteen zijn voor (het gesprek over) verdere gebiedsuitwerkingen en lokale toepassing.

Financiën De kosten van het traject worden gedragen door alle deelnemende partners (bijdragen van de regio’s, provincies en het rijk). De gemeentelijke bijdrage aan de Verstedelijkingsstrategie is verwerkt in de gevraagde bijdrage voor de opgave Groene Groei van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen. De samenwerking na het akkoord zal leiden tot gerichte en gezamenlijk afgewogen onderzoeken, investeringen en ontwikkelingen bijvoorbeeld in mobiliteitsoplossingen en ontwikkellocaties. In veel gevallen is daarbij het budgetrecht van de raad van toepassing. Indien van toepassing komen wij voor kaderstelling bij uw raad terug.

Pagina 4 van 5

Verstedelijkingsstrategie Groen Metropoolregio deel 1

Raadsvoorstel

Communicatie Vanaf de contourennotitie is met regelmaat informatie gedeeld over de te doorlopen stappen en het belang van deze samenwerking. Via regionale (raads)bijeenkomsten, webinars en lokale sessies zijn gemeenten geïnformeerd over de inzet en de voortgang op dit traject.

Uitvoering Binnen de gestelde kaders kunnen de colleges (in regionaal verband) werken aan afspraken met het rijk over de beoogde verstedelijking en de daarbij horende condities (zoals volgordelijkheid, financiering en rolneming) op het gebied van leefomgeving, bereikbaarheid en economie. Wanneer de concept-afspraken gereed zijn, stellen alle colleges deze vast, waarna ze worden bekrachtigd in het BO-MIRT (vermoedelijk eerste helft 2022). Na het sluiten van het Verstedelijkingsakkoord worden de colleges, raden en staten verder geïnformeerd over de strategie, het akkoord de uitkomsten van het overleg en de vervolgstappen. Indien in het akkoord zaken worden afgesproken die raken aan budgetrecht of leiden tot beleidsrijke wijzigingen, wordt de raad hierbij betrokken voordat besluitvorming plaats heeft. Op basis van het akkoord wordt verder samengewerkt in gebiedsgerichte uitwerkingen (in de acht deelgebieden), waar we daadwerkelijk tot ruimtelijke ontwerpen komen waar belangen integraal worden afgewogen. De samenhang van deze gebiedsuitwerkingen met andere lopende ruimtelijke trajecten is nog een punt van aandacht. Waar mogelijk worden doelen gecombineerd, om daarmee losse trajecten en bestuurlijke drukte te voorkomen.

Bijlage(n) 1. Verstedelijkingsstrategie Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen Foodvalley 2040 (concept, 30 juni 2021), bestaande uit: Verstedelijkingsconcept (deel 1) Werkwijze en aanzet gebiedsuitwerkingen (deel 2) 2. Onderzoek Kieskompas ‘Ruimte voor uitdagingen - verstedelijking’ (28 juni 2021)

Mook, 11 januari 2022 Het college van burgemeester en wethouders van Mook en Middelaar,

De gemeentesecretaris J.M.G. Smits- de Kinkelder

Pagina 5 van 5

De burgemeester mr. drs. W. Gradisen

Verstedelijkingsstrategie Groen Metropoolregio deel 1