Raadsvoorstel - concept regionale agenda 2021-2022, concept-bestuursakkoord en concept-begroting Groene Metropoolregio (def. versie).pdf

Raadsvoorstel

Documentnummer Onderwerp

Datum raadsvergadering Raadscommissie Datum raadscommissie Programma Portefeuillehouder

ZM21.01140/ZM21.01035 Concept-agenda 2021-2022, conceptbestuursakkoord en concept-begroting 2022 Groene Metropoolregio 10 juni 2021 Samenleving 1 juni 2021 Paragraaf Verbonden Partijen mr. drs. W. Gradisen

Concept-agenda 2021-2022, concept-bestuursakkoord en conceptbegroting 2022 Groene Metropoolregio Inleiding Eind 2020 besloten de gemeenten over de versterking van de regionale samenwerking in de regio Arnhem-Nijmegen. Voor Mook en Middelaar heeft uw raad op hierover op 18 november 2020 een besluit genomen. In ons voorstel hebben wij aangegeven dat in het 2e kwartaal van 2021 de conceptregionale agenda 2022 aan uw raad wordt aangeboden. Het nu voorliggende voorstel geeft aan hieraan invulling. Daarnaast koppelen wij hieraan de mogelijkheid om te reageren op het concept-bestuursakkoord en de mogelijkheid om een zienswijze in te dienen op de concept-begroting 2022 van de Groene Metropoolregio Arnhem – Nijmegen (GMRAN). Voorstel - ln te stemmen met bijgaande zienswijze op de concept-regionale agenda 2021-2022, het concept-bestuursakkoord en de concept-begroting 2022 GMRAN. Beoogd effect - In beeld brengen van het draagvlak bij deelnemende gemeenten voor de inhoud van de regionale agenda 2021 – 2022, het concept-bestuursakkoord en de begroting 2022 - Ophalen van reacties om deze documenten aan te scherpen - Gemeenten in de gelegenheid stellen om de benodigde financiële bijdragen voor deelname aan de opgaven te reserveren in aanloop naar de gemeentelijke begroting voor 2022.

Raadsvoorstel

Argumenten Regionale Agenda 2021 - 2022 Uitgangspunt voor de regionale samenwerking tussen de 18 regiogemeenten in de regio Arnhem-Nijmegen is een opgavegerichte samenwerking, waarin de raden concrete opgaven in een jaarlijks programma vaststellen (meerjarig is het streven). De gemeenteraden van de 18 regiogemeenten kunnen intekenen op de opgaven. Iedere raad kan in het najaar besluiten of men met opgaven wil meedoen en daarvoor budget (en/of capaciteit) beschikbaar wil stellen. Toegezegd is dat werkwijze en proces goed aansluiten op de beleidscyclus van de 18 regiogemeenten (voorjaars- of perspectiefnota's en begrotingsproces). Het algemeen bestuur biedt de gemeenten nu de concept-regionale agenda 2022 aan, waarmee zij de gemeenten (colleges en gemeenteraden) uitnodigt de opgaven te beoordelen (zie bijlage 1 – begeleidende brief en bijlage 2 – conceptagenda GMRAN). De opbrengst van de consultatie van de 18 gemeenten geeft het algemeen bestuur de gelegenheid om nog bij te sturen in ambities, acties of middelen voordat de definitieve versie wordt aangeboden na het zomerreces. De consultatieronde geeft de gemeente de gelegenheid om in hun voorbereidingen op de begroting voor komend jaar rekening te houden met de gevraagde (extra) middelen voor het intekenen op de opgaven uit de definitieve regionale agenda. Na de zomer vindt de daadwerkelijke intekening op de opgaven plaats.

Karakter van de regionale agenda De regionale agenda Arnhem-Nijmegen 2022 hangt vanzelfsprekend sterk samen met de visie Groene Metropoolregio. De visie beschrijft de uitdagingen waar we als 18 regiogemeenten afzonderlijk en als regio gezamenlijk voor staan. Vanuit de ambitie van kwalitatieve groei zijn in de regionale agenda deze gemeentelijke uitdagingen gegroepeerd in een vijftal opgaven, die onderling met elkaar samenhangen en de basis vormen voor een krachtenbundeling van gemeenten door samenwerking. De vijf opgaven zijn: - De Verbonden regio - De Productieve regio - De Circulaire regio - De Ontspannen regio - De Groene groeiregio De vijf opgaven combineren de vaste domeinen van onze overheidstaken in een balans tussen de ontwikkelingen die zich in de gemeenten aandienen, de duurzaamheid die we nastreven en de ontspannen leefkwaliteit die we willen behouden en versterken. In de concept-regionale agenda 2022 zijn de vijf opgaven verder uitgewerkt ten opzichte van de versie die u in het najaar van 2020 is aangeboden door de Stuurgroep Versterking. De speerpunten zijn concreter gemaakt en voorzien van acties en benodigde middelen (menskracht

2

Raadsvoorstel

en geld). De agenda gaat uit van wat de 18 gemeenten met elkaar over vijf jaar willen bereiken en maakt dit concreet voor 2022. Context De regionale agenda moet de 18 regiogemeenten in staat stellen om vanuit een gezamenlijke en samenhangende aanpak te werken aan grote maatschappelijke opgaven en/of delen daarvan die gebaat zijn bij een gezamenlijke, regionale aanpak. De agenda stelt colleges en raden in staat met elkaar af te spreken welke opgaven en speerpunten in de komende jaren gezamenlijk en integraal worden opgepakt. De regionale agenda is van belang voor de samenwerking met andere overheden, maatschappelijke partners zoals onder meer kennisinstellingen, het bedrijfsleven en onze inwoners. Werken met een duidelijke en gezamenlijke regionale agenda zorgt ook voor mogelijkheden ten aanzien van programma's en fondsen in Den Haag en Brussel. Inhaken op programma's en initiatieven van andere overheden en samenwerkingspartners, allianties sluiten met andere maatschappelijke partners op bovenlokaal niveau wordt eenvoudiger met een wervende, ambitieuze en uitnodigende agenda van samenwerkende gemeenten. Het jaar 2022, is net als het tussenjaar 2021, een jaar waarin nog verder geïnvesteerd moet worden in het verder opbouwen van de samenwerking met maatschappelijke partners en het uitwerken en concretiseren van de agenda.

In de agenda is dan ook een aantal acties opgenomen met het karakter van verkenningen of opstellen van een visie. Dit is noodzakelijk om in de jaren erna tot meer concrete uitvoeringsprojecten en acties te komen. Met de nu voorgestelde financiële inzet kan de samenwerking er in slagen partners (Provincie, Rijk en Europa) te overtuigen de samenwerking te verstevigen en langjarig te investeren in de Groene Metropoolregio. Actualisatie regionale agenda 2021 De concept-regionale agenda 2022 geeft ook een actualisatie van de agenda 2021. Eerder is door de Stuurgroep Versterking aangekondigd dat voor het jaar 2021 gewerkt wordt met een ingroeimodel. Door de vertraging in het Versterkingsproces vanwege de coronacrisis konden destijds eventuele nieuwe bedragen voor regionale opgaven niet meer in de gemeentelijke begrotingen voor 2021 verwerkt worden. In dit lopende jaar wordt daarom gewerkt met de financiële middelen die daar reeds voor beschikbaar zijn of binnen de huidige begrotingen beschikbaar zijn te stellen. Deze financiering is grotendeels gekoppeld aan de bestaande afspraken over bijdragen aan budgetten van al lopende programma's en activiteiten. Deze worden in 2021 voortgezet en deels afgerond. Ook worden er een aantal nieuwe activiteiten opgestart.

3

Raadsvoorstel

Conclusies t.a.v. de concept-regionale agenda Het bestuur van de Groene Metropoolregio nodigt gemeenten uit om zoveel mogelijk in te tekenen op alle opgaven. De gemeente Mook en Middelaar heeft echter tijdens de totstandkoming van deze nieuwe gemeenschappelijke regeling aangegeven een bijzondere positie te hebben als enige Limburgse gemeente met een dubbele oriëntatie. Naast de Groene Metropoolregio participeren wij ook in de regio Noord-Limburg en nemen in dat verband ook deel aan diverse projecten van de Regiodeal en investeringsagenda van de regio Noord-Limburg. Deze positie is ook door de Groene metropoolregio erkend en heeft geleid tot een korting van 50% op de bijdrage aan het Regiobureau. Deze korting geldt overigens niet voor de bijdragen aan de 5 opgaven. Het bestuur zal gelet op de bijzondere positie van Mook en Middelaar ook niet verwachten dat wij aan alle opgaven zullen meedoen. De dubbele oriëntatie betekent dat we kritisch dienen te zijn t.a.v. deelname aan de voorliggende opgaven. Dit geldt temeer nu er sprake is van een structureel tekort op onze begroting van 1,2 miljoen en er stevig bezuinigd dient te worden. Hieraan kan nog worden toegevoegd dat deelname ook betekent dat er ambtelijke inzet wordt gevraagd. Hierdoor zal het veelal noodzakelijk zijn om personeel in te huren om de lokale taken uit te kunnen blijven voeren.

De meerwaarde van deelname aan één of meerdere opgaven dient dus duidelijk aanwezig te zijn. Hieronder vindt per opgave een afweging en conclusie plaats. Opgemerkt wordt dat de keuze voor deelname aan een opgave impliceert dat aan alle onderdelen c.q. projecten van die opgave wordt deelgenomen. Er is dus geen sprake van zogeheten‘çherry-picking’. Ad Verbonden regio Kosten €1,30 per inwoner. Voor Mook en Middelaar betekent dat ongeveer €10.300,-. Ten aanzien van Mobiliteit en verkeer is er een duidelijke relatie tussen de gemeente Mook en Middelaar en de plaatsen en voorzieningen in de provincie Gelderland. Mobiliteit en verkeer stoppen eenvoudig weg niet bij gemeente- en provinciegrenzen en het is logisch en noodzakelijk dat deze thema’s in samenwerking worden opgepakt. We participeren deels in de regio NoordLimburg, maar voortzetting van de samenwerking met de deelname aan de opgave Verbonden Regio van de Groene Metropoolregio is van groot belang. Voorgesteld wordt derhalve om aan deze opgave deel te nemen. In de regionale agenda is een veelheid aan projecten per speerpunt opgenomen. Niet ieder project of speerpunt is even interessant voor onze gemeente. Onderstaand is per speerpunt het lokale belang voor de gemeente Mook en Middelaar toegelicht. Speerpunt 1 Gebiedsgerichte corridoraanpak

4

Raadsvoorstel

Binnen de aanpak van dit eerste speerpunt zijn verschillende regionale acties opgenomen toegespitst op weg, water en rail. De acties die een duidelijke lokale uitwerking hebben zijn die voor het Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) en de gebiedsgerichte corridors. Binnen de implementatie van het HOV zijn er maatregelen in beeld voor lijn 83 (Nijmegen-Venlo) en worden de waarden snel, betrouwbaar en concurrerend en hoogfrequent nagestreefd. Onderdeel van de actie gebiedsgerichte corridors is de gebiedsaanpak Zuid- en Westflank Nijmegen. Hierbinnen is een verkenning naar de mobiliteitsproblemen en oplossingsrichtingen afgerond en moet nu bekeken worden welke maatregelen of acties hieruit voortkomen ook in relatie met de andere onderdelen als HOV, Hubs en de toekomst van het station. Speerpunt 2 regionaal (snel) fietspadennetwerk Het tweede speerpunt zet in op de verbetering van het regionaal (snel)fietspadennetwerk. Hierbinnen is het voor de gemeente met name van belang om gezamenlijk de regionale en nationale kansen en ontwikkelingen die zich voordoen te benutten. Dit om zowel het fietsgebruik te stimuleren als ook om een goede aansluiting te behouden of te verbeteren op het lokale fietsnetwerk. Speerpunt 3 Hubs en knooppunten Dit derde speerpunt heeft lokaal met name betrekking op de toekomst van station Mook-Molenhoek.

Vanuit een afgeronde verkenning gaat mede gekeken worden naar een mogelijke overstaplocatie in het zoekgebied NijmegenZuid/Malden/Mook. In samenhang met de mogelijkheden voor fietsparkeren binnen dit speerpunt zijn er kansen voor de verduurzaming van mobiliteit en multimodaliteit. Speerpunt 4 Gedragsaanpak duurzame mobiliteit Speerpunt voor de gedragsbeïnvloeding van verkeersdeelnemers op mobiliteitsgedrag en vervoermiddelkeuzen. Gaat niet over specifieke lokale toepassingen, maar juist het aansluiten bij regionale analyses van mobiliteitsdata en projecten en programma’s als Slim & Schoon Onderweg. Speerpunt 5 Verkeersveiligheid Vergelijkbaar met het vorige speerpunt betreft het ook hier vooral regionale coördinatie en samenwerking, ditmaal op het thema verkeersveiligheid. Binnen de uitwerking, van bijvoorbeeld het Strategisch Plan Verkeersveiligheid, wordt ook de lokale situatie bekeken. Ad Productieve regio Kosten: €0,73 per inwoner. Voor Mook en Middelaar betekent dat ongeveer €5.800,-. De Groene Metropoolregio ziet deze opgave vooral om de kwaliteiten van onze regio steviger te profileren en de economische potenties beter te benutten.

5

Raadsvoorstel

Versterken van de inzet op innovatiekracht in de clusters Health, Hightech & Energy, de cross-over met Food en logistiek als onlosmakelijke voorwaarde. Dit legt de basis voor een sterke (inter-)nationale positie en productiviteit van toonaangevende bedrijven. Dit sterke economische profiel maakt onze regio interessant voor talenten. De ambitie is economische groei te faciliteren en een forse banengroei in een goede balans met de leefkwaliteit in de regio. Dit doet men samen met o.a. TEB en de provincie Gelderland. Voor de langere termijn zet men in op behoud en aantrekken van (nieuwe) bedrijvigheid in de regio. Op verschillende niveaus: van zelfstandigen en startups tot het MKB en internationals. Men versterkt de kwaliteiten van de werklocaties, zodat nieuwe bedrijven zich vestigen en dat ondernemerschap en innovatie gestimuleerd worden. Men verbindt lokale bedrijven, instellingen en activiteiten aan de topsectoren en bieden synergievoordelen en ondersteuning bij het uitwerken van ideeën tot concrete projecten. Men zet in op de kwaliteit van de werklocaties en passend bij het dna van de regio. Men versterkt de samenwerking met partijen in het onderwijs, gericht op een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, passend bij de vraag van ondernemers en de skills van werknemers en werkzoekenden.

Opgemerkt wordt dat deze activiteiten deels ook in de vorige samenwerking, het GO Arnhem-Nijmegen, terug te vinden waren. De vraag die destijds al speelde en die nu ook gesteld kan worden is of de genoemde ambities direct meerwaarde voor de gemeente Mook en Middelaar hebben. Het is natuurlijk lastig om dit in concrete cijfers uit te drukken, maar tot dusver is hiervan nog niet expliciet gebleken. Hierbij speelt ook de ligging van onze gemeente een rol. Voor wat betreft betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt wordt opgemerkt dat het Werkbedrijf van de MGR hier al veel aandacht aan besteed. Gelet op vorenstaande wordt dan ook voorgesteld om niet deel te nemen aan deze opgave. Voor wat betreft het RPW (Regionaal Programma Werklocaties) participeren wij in de regio Noord-Limburg via het POL (Provinciaal Omgevingsplan Limburg). Wij behoeven dus de genoemde €0,16 per inwoner niet te betalen. Ad Circulaire regio Kosten €0,81 per inwoner. Voor Mook en Middelaar betekent dat ongeveer €6.400,-. De opgave Circulaire regio bestaat uit een viertal speerpunten: 1. Circulaire bouw en infrastructuur 2. Circulaire economie; grondstoffen en ketens 3. Water en klimaatadaptatie 4. Transitie naar duurzame energie

6

Raadsvoorstel

Alle speerpunten betreffen onderwerpen en projecten die in meer of mindere mate voor de gemeente Mook en Middelaar van belang zijn. Toch wordt voorgesteld om niet deel te nemen. Daar zijn verschillende redenen voor. 1. In de opgave Circulaire regio zit o.a. het in stand houden van de RESorganisatie in de projecten. Mook en Middelaar maakt echter eveneens deel uit van de regio Noord-Limburg, waar zij ook aan projecten van de Investeringsagenda, waaronder RES 1.0, deelneemt. 2. Er kan geen keuze tussen speerpunten gemaakt worden. Het is alles of niets. Omdat we én op de kosten moeten letten én er projecten in de opgave zitten die wij elders belegd hebben, zouden we eigenlijk de juiste speerpunten uit moeten kunnen kiezen. Anders betalen we dubbel. Die optie is er echter niet. Het is óf meedoen met alles óf geen deelname. Een belangrijke kanttekening bij deze keuze: de gemeente Mook en Middelaar koopt samen met 16 andere gemeenten stroom in via de Groene Stroomfabriek. Dit contract loopt tot en met 31-12-2022. De opgave Circulaire Regio spreekt van de mogelijkheid tot het verlengen van dit contract. De vraag is dan of dit ook mogelijk is indien we niet meedoen aan de opgave Circulaire regio. Hierbij moet onderscheid gemaakt worden tussen twee onderdelen: elektriciteit en gas.

Elektriciteit Het contract met Greenchoice zal zeer waarschijnlijk ook na 1 januari 2023 worden voortgezet. Greenchoice dient hiervoor aan een aantal voorwaarden te voldoen. Mook en Middelaar zal nu en ook na 1 januari niet geschrapt worden als contractspartij. Mochten wij niet inschrijven voor de opgave Circulaire regio, dan zal onze gemeente jaarlijks een (beperkte) rekening krijgen voor ons aandeel in het contractbeheer namens de gezamenlijke gemeenten. Gas Op 1 januari 2023 loopt het huidige contract af. Tot die tijd zijn contractbeheerskosten vanuit gezamenlijke gemeenten vrijwel nihil. Tot 1 januari 2023 kan Mook en Middelaar contractspartij blijven. Op dit moment worden nieuwe voorbereidingen getroffen voor een nieuw contract vanaf 1 januari 2023. In het PFO duurzaamheid is de wens uitgesproken dat onder de vlag van de Groene Metropoolregio een gezamenlijk project zal worden opgestart om deze inkoop gezamenlijk te doen en tevens gezamenlijk te bepalen welke duurzame uitgangspunten worden gehanteerd. Als Mook en Middelaar niet intekent op de opgave circulaire regio, zal de gemeente niet kunnen meedoen met de gezamenlijke inkoop van gas en daarvoor een eigen traject moeten opstarten Ad Ontspannen regio Kosten €0,57 per inwoner. Totaal voor Mook en Middelaar ongeveer €4.500,-.

7

Raadsvoorstel

Deze opgave betreft de onderdelen recreatie & toerisme en cultuur. Onderdelen die in de gemeente Mook en Middelaar in een hoog vaandel staan. Ook hier geldt dat op deze onderdelen veelal wordt samengewerkt in Noord-Limburg en dat daarnaast aan veel zaken in de regio Rijk van Nijmegen wordt gewerkt. Het college stelt dan ook voor om niet aan deze opgave deel te nemen. Dit wordt hieronder nader toegelicht. Speerpunt 1 Duurzaam toerisme Het creëren van een toeristisch profiel voor onze gemeente (en het gehele Rijk van Nijmegen) is al gedaan obv de leefstijlvinder. Verder wordt er momenteel gewerkt aan een update van het fietsknooppuntennetwerk Rijk van Nijmegen, waar me aan meedoen. Daarnaast is er recent een nieuw wandelknooppuntennetwerk én ruiterknooppuntennetwerk gerealiseerd ism Noord-Limburg. De spreiding van toerisme door de regio is relevant, ook in onze gemeente zelf, echter blijven mensen veelal in de zomer naar Plasmolen komen. Er is geen alternatief in bijv. Molenhoek. Wel kunnen we parkeren en aanbod reguleren maar daar werken we als gemeente zelf reeds aan. Vitalisatie is interessant.

Het aanbod verblijfsaccommodaties en dagrecreatie moet aantrekkelijk blijven voor gasten, echter is dit naar het oordeel van het college niet iets waar de Ontspannen Regio significant verschil in gaat maken voor onze gemeente en onze ondernemers omdat wij hieraan in Limburg al deelnemen. Tenslotte zijn we als samenwerkende gemeenten in het Rijk van Nijmegen ook opdrachtgever aan TVAN (Toerisme Veluwe Arnhem Nijmegen) via de gemeenschappelijke regeling. Dit willen we behouden en de bijdrage aan de Ontspannen Regio zou hier dus bovenop komen. Speerpunt 2 Bruisende binnensteden en krachtige kernen Wij hebben krachtige kernen en daar moeten we aan blijven werken. Echter ligt hier ook een link naar ruimtelijke ordening, duurzaamheid en ondernemerschap binnen de detailhandel. Hier werken we als gemeente zelf ook aan via onze eigen Economische Agenda. Speerpunt 3 Groen-blauwraamwerk Natuurwaarde versterken, combinatie met wonen/leefbaarheid etc. Klopt allemaal, maar ook hier zijn we als gemeente zelf (i.s.m. woningcorporaties, natuurbeheerders etc.) mee bezig. Het college acht het goed om aangehaakt te blijven op de regio, maar ziet hier geen dringende noodzaak. Speerpunt 4 Sterke culturele infrastructuur Voor wat betreft het onderdeel cultuur participeren wij nu voornamelijk in de regio Noord-Limburg. Vooralsnog is het college voornemens dit zo te houden, maar zij

8

Raadsvoorstel

sluit niet uit dat deelname in de regio Arnhem-Nijmegen in de toekomst (vanaf 2023) plaatsvindt. Gelet op de regionale agenda van de Groene Metropoolregip is het mogelijk om tzt. in te tekenen op deze opgave. Ad Groene Groeiregio Kosten €0,82 per inwoner. Voor Mook en Middelaar komt dat neer op ongeveer €6.500,-. De regio Arnhem-Nijmegen heeft te maken met een grote verstedelijkingopgave en een tekort aan woningen. Deze opgave zet in op het bieden van voldoende (betaalbare) woningen, voor specifieke doelgroepen en tegelijkertijd verantwoord omgaan met de schaarse ruimte, zodanig dat deze groei het landschap versterkt. Speerpunten 1 en 2: Versnellen van de woningbouw en de Verstedelijkingsstrategie Twee belangrijke instrumenten staan centraal; de uitvoering van de Woondeal om op korte termijn de woningbouw te versnellen (met bijvoorbeeld een flexpool die gemeenten ondersteunt met capaciteit) en de Verstedelijkingsstrategie die inzicht geeft in de bouwlocaties van 2030- 2040, rekeninghoudend met de bouwstenen economie, leefomgeving en mobiliteit. Met het sluiten van een Verstedelijkingsakkoord met Rijk en de provincie zorgen we ervoor dat er ook investeringen naar de regio toe vloeien.

Hiervoor ontwikkelen we samen met gemeenten investeringsagenda’s om woningbouwlocaties voor de middellange termijn te faciliteren, waarbij de normale, publiekrechtelijke besluitvorming over plannen en projecten bij gemeenten en provincies onaangetast blijft. Speerpunt 3 Agglomeratiekracht Als derde speerpunt vergroten we onze agglomeratiekracht. Dit is de slagkracht die de regio Arnhem-Nijmegen heeft wanneer zij de handen in één slaat en als één partij optrekt richting partners als Rijk, Provincie, Eu etc. Dit vraagt om een sterk samenspel in de regio. Hiervoor ontwikkelen wij een efficiënte structuur en zorgen we voor meer landelijke ‘exposure’. We stellen samen met het regiobureau een lobbyplan Groene Groei op. We zoeken daarbij de samenwerking met partners zoals TEB, provincie Gelderland, corporaties en marktpartijen. De eerste acties voeren we in 2021 uit en deze lopen door in 2022. Doel is om meer (inter-) nationale bekendheid te geven aan de voorbeelden van integrale verstedelijking in deze regio en aanwezig te zijn bij nieuwe landelijke beleidstrajecten die in de nieuwe kabinetsperiode starten. Voorgesteld wordt om aan de opgave Groene groeiregio deel te nemen. Hiervoor zijn een aantal argumenten. Ten eerste de ligging van Mook en Middelaar.

Alhoewel Mook en Middelaar is gelegen in de provincie Limburg heeft de gemeente ruimtelijk gezien, maar een beperkte verbinding met de rest van

9

Raadsvoorstel

Limburg. Een groot deel van de gemeente grenst aan Gelderland en slechts een kleine deel van de gemeente grenst aan Limburg. De grens met Noord Brabant wordt gevormd door de Maas. De Maas vormt hier een natuurlijke barrière. Deze barrière is door de realisatie van de fietsbrug wel minder geworden. Mede op basis van de verhuisbewegingen kan geconcludeerd worden dat Mook en Middelaar onderdeel is van de woonregio Nijmegen en omstreken en daarmee in ieder geval demografisch onderdeel is van de Groene Metropoolregio Arnhem Nijmegen. De ontwikkeling van de Groene Metropoolregio heeft dan ook directe gevolgen op de woningmarkt in Mook en Middelaar. Door mee te doen aan de Groene Metropoolregio zit je direct aan tafel en kun je meepraten en denken over de ontwikkeling van Mook en Middelaar in een regionaal verband. Een tweede argument om te participeren is de mogelijkheid om te profiteren van de schaalvergroting die deelname met zich meebrengt. Mook en Middelaar is een kleine gemeente met dus ook een klein ambtelijk apparaat. De woningbouwopgave in de gemeente is groot en betekent een zware belasting, zowel ambtelijk als bestuurlijk, voor Mook en Middelaar. Participeren in de Groene Metropoolregio betekent wellicht dat je kunt profiteren van extra capaciteit en kennis en misschien ook extra financiële middelen.

Een derde argument is het vergroten van de slagkracht van Mook en Middelaar. Als kleine gemeente sta je vaak achteraan. Door samen op te trekken met een regio kan je samen een vuist maken of een blok vormen om een gemeentelijk of regionaal doel te bereiken. Een voorbeeld hiervan is het station Mook-Molenhoek. Zonder deelname aan de stadsregio Arnhem-Nijmegen was dit station er waarschijnlijk niet geweest. Kanttekening bij deelname is het feit dat we een Limburgse gemeente zijn en daarmee te maken met de Limburgse wet- en regelgeving als het gaat om ruimtelijke ordening. Dit hoeft niet direct een probleem te zijn, maar het is dan wenselijk dat Limburg op de hoogte is van deze samenwerking en Limburg deze samenwerking ook ondersteunt. In de regionale woonvisie voor Noord Limburg is de relatie van Mook en Middelaar met de regio Arnhem Nijmegen duidelijk benoemt en onderkent. Conclusie De gemeente Mook en Middelaar is bezig met een enorme bezuinigingsoperatie via Zero Based Budgeting. Er moeten daarom scherpe keuzes gemaakt worden in wat er wel en niet gedaan kan worden. Op grond van de hierboven in beeld gebrachte argumenten en kanttekeningen adviseren wij u om vooralsnog uit te gaan van deelname aan twee opgaven: de Verbonden regio en de Groene groeiregio. Zoals gezegd neemt u hierover pas na het aanbieden van de definitieve agenda en opgaveovereenkomst een besluit.

Bestuursakkoord

10

Raadsvoorstel

We hebben op 14 april 2021 van het Algemeen Bestuur het conceptbestuursakkoord (bijlagen 3 en 4) ontvangen met de uitnodiging hierop desgewenst te reageren. Eind vorig jaar is door de 18 colleges, de provincie Gelderland en The Economic Board (TEB) een intentieovereenkomst getekend om te komen tot een bestuursakkoord en investeringsagenda. Dit akkoord zal worden gesloten tussen de Groene Metropoolregio, de provincie Gelderland en TEB. In het bestuursakkoord wordt afgesproken dat de drie partijen langjarig, namelijk 10 jaar, willen samen werken aan de realisatie van de regionale agenda en daarmee aan de ambities van het bestuursakkoord. Concrete investeringen zullen worden opgenomen in een nog nader in te vullen Investeringsagenda. Dit akkoord vervangt het bestaande akkoord waarin alleen de gemeenten Arnhem en Nijmegen partij zijn. Het bevestigt de centrale rol van de Regionale Agenda van de GMRAN en spreekt uit dat partijen in het verlengde hiervan een Investeringsagenda opstellen waarin de bijdragen van iedere partij aan de realisering van de opgaven wordt vastgelegd. Ook is er ruimte gereserveerd om bijdragen van derden aan de opgaven te vermelden waardoor er een mooi totaaloverzicht van alle investeringen zal komen. Een voorbeeld van een dergelijke Investeringsagenda is aan dit voorstel toegevoegd (bijlage 5). Het betreft dus een nog leeg exemplaar.

Van belang om te vermelden is dat het feit dat Mook en Middelaar vanaf 1 januari 2021 niet langer bijdraagt aan TEB niet in de weg staat om de overeenkomst te tekenen. Conclusie Inhoudelijk geeft het concept-bestuursakkoord geen reden om te reageren, met uitzondering van de bepalingen inzake het adviesteam (artikelen 5 en 6). 5. Rol adviesteam 1. Het adviesteam bestaat uit een vertegenwoordiging van de partijen op ‘ambtelijk’ niveau. 2. Het adviesteam komt regelmatig bijeen om de voortgang van de investeringsagenda te bewaken. 6. Totstandkoming en uitvoering van de investeringsagenda 1. Op initiatief van het adviesteam start het proces voor het opstellen of actualiseren van een investeringsagenda. 2. Het adviesteam maakt daarvoor een verdeling van werkzaamheden en een planning, waarbij de besluitvorming over de investeringsagenda de besluitvorming van de regionale agenda volgt. 3. Het adviesteam komt periodiek bij elkaar om de voortgang van de Investeringsagenda te bespreken. 4. De concept regionale agenda wordt door de Groene Metropoolregio, in dezelfde cyclus als de ontwerpbegroting en voorlopige jaarrekening, voorgelegd aan de raden van de deelnemende gemeenten om reacties op te halen. 11

Raadsvoorstel

Tegelijkertijd wordt de concept regionale agenda ter informatie voorgelegd aan de Provincie en The Economic Board.

Dit adviesteam is een vertegenwoordiging van de drie partijen (provincie Gelderland, The Economic Board en de Groene Metropoolregio) op ambtelijk niveau. Voorgesteld wordt om in de zienswijze te verzoeken om de samenstelling (incl. aantal personen) van het adviesteam t.a.v. de investeringsagenda duidelijker te formuleren. Verder zijn de artikelen artikel 5 lid 2 en artikel 6 lid 3 vrijwel gelijkluidend en dient dit te worden aangepast. Begroting GMRAN 2022 De deelnemende gemeenteraden worden uitgenodigd om voor 30 juni 2021 een zienswijze in te dienen op de conceptbegroting van de Groene metropoolregio. De begroting 2022 vormt de financiële vertaling van de inhoudelijke ambities van de samenwerking in 2022 die door de regio in 2021 is gestart. In de begroting 2022 wordt onderscheid gemaakt tussen de basisfinanciering van de Groene Metropoolregio en de opgavenfinanciering. De basisfinanciering is voor Mook en Middelaar € 1,25 per inwoner en betreft de huidige set van afspraken waaronder de bijdrage voor het regiobureau.

De hoogte van dit bedrag is vorig jaar door de 18 gemeenteraden vastgesteld In de aangeboden conceptbegroting zijn naast de middelen voor de 5 opgaven, die overgenomen zijn uit de concept-regionale agenda, ook de middelen voor het Regiobureau en de jaarlijkse bijdrage aan TEB opgenomen à €1,00 per inwoner (dit geldt echter niet voor de gemeenten Mook en Middelaar, Berg en Dal, Renkum en Westervoort) , die besloten hebben om deze inwonerbijdrage niet langer te verstrekken). De concept-begroting 2022 geeft, naast de kosten voor het Regiobureau, inzicht in de bijdrage voor de 5 opgaven. De opgavenfinanciering betreft de financiële vertaling van de regionale agenda met de vijf inhoudelijke opgaven van de Groene Metropoolregio. De concept regionale agenda 2022 vormt de inhoudelijke onderbouwing voor de bijdrage per opgave. Verwezen wordt naar bijlage 6 – begeleidende brief en bijlage 7 – conceptbegroting. Conclusie De concept-begroting geeft geen reden tot het indienen van een zienswijze. Opgemerkt wordt dat de begroting nog een behoorlijk voorbehoud bevat t.a.v. de deelname aan de opgaven door de gemeenten en de hiermee gepaard gaande middelen.

Kanttekeningen De in de regionale agenda opgenomen acties zijn niet altijd even concreet

12

Raadsvoorstel

Uit de in de agenda opgenomen acties blijkt dat er veel wordt geïnvesteerd in gezamenlijke visie- en beleidsvorming waardoor onze inwoners in 2022 niet meteen iets van merken van de versterking van de regionale samenwerking. Voordat er concrete resultaten worden geboekt moet eerst geïnvesteerd worden in de opbouw van de samenwerking tussen gemeenten, hogere overheden en andere partijen. Met andere woorden de agenda’s van alle samenwerkende partijen moeten goed op elkaar worden afgestemd. Het opstellen van gezamenlijke (beleids)kaders en uitvoeringsprogramma’s maakt hiervan een noodzakelijk onderdeel uit. Na 2022 zal de focus meer op uitvoering van acties die tot concrete resultaten leiden komen te liggen. Dit is onder andere ook uit het verleden gebleken, zoals bij de samenwerking in de Stadsregio Arnhem – Nijmegen. Deze samenwerking was in staat om veel extern geld voor concrete projecten binnen te halen voor de regio. We weten nu nog niet of alle andere gemeenten zullen inschrijven op de opgaven waaraan wij voornemens zijn deel te nemen, waardoor de opgaven met de daaraan verbonden kosten nog kunnen wijzigen. Dit houdt in dat de ontwerpbegroting op dit punt mogelijk nog moet worden aangepast. De concept-regionale agenda bestaat uit vijf met elkaar verweven opgaven.

Deze agenda is door het Algemeen Bestuur van de GMRAN toegestuurd met een uitdrukkelijke uitnodiging om in te tekenen op alle opgaven. Desondanks kan de situatie zich voordoen dat niet alleen Mook en Middelaar, maar ook andere gemeenten besluiten niet deel te nemen aan een specifieke opgave. Indien dit aan de orde is, wordt met de voor die opgave verantwoordelijke bestuurlijk opdrachtgever bekeken wat de consequenties zijn. Dit kan zijn dat de acties gefaseerd worden of dat bepaalde acties anders of met minder middelen uitgevoerd kunnen worden, omdat er minder gemeenten deelnemen. Ook kan de keuze gemaakt worden om de inwonerbijdrage per deelnemende gemeente naar boven bij te stellen. In elk van deze gevallen zullen wij aan uw raad uiteraard een aangepast voorstel uitbrengen, zodat uw raad hierin een nieuwe afweging kan maken. Dit houdt ook in dat het AB de begroting 2022 alleen met een behoorlijk voorbehoud zal kunnen vaststellen. Er wordt immers nog een definitieve regionale agenda opgesteld naar aanleiding van de huidige consultatieronde. Dit kan - zoals gezegd - gevolgen hebben voor de opgaven, speerpunten en benodigde middelen. Bovendien gaan de 18 regiogemeenten pas in het najaar definitief intekenen op de regionale opgaven en dus bepalen welke middelen zij hiervoor beschikbaar stellen.

Duurzaamheid Bij de nieuwe samenwerking vervult het aspect duurzaamheid een centrale rol. Dit blijkt uit de visie en het daaruit voortvloeiende concept Groene Metropoolregio. Ook binnen alle regionale opgaven speelt duurzaamheid een centrale, dan wel belangrijke rol. 13

Raadsvoorstel

Participatie Uitgangspunt van de Groene Metropoolregio is dat alle deelnemende raden zelf kunnen beslissen aan welke opgaven zij willen deelnemen.

Financiën De conceptbegroting 2022 geeft, naast de kosten voor het Regiobureau, inzicht in de netto inwonerbijdrage per inwoner voor de 5 opgaven. De concept regionale agenda 2022 vormt de inhoudelijke onderbouwing voor de bijdrage per opgave. Het bedrag voor de voorgestelde opgave Verbonden regio bedraagt €1,30 per inwoner en voor de Groene Groeiregio €0,82 per inwoner. Totale bijdrage voor de opgaven komt dan op €2,12 per inwoner. De inwonerbijdrage voor het Regiobureau bedraagt voor Mook en Middelaar €1,25. De totale kosten voor Mook en Middelaar (uitgaande van deelname aan 2 opgaven) bedragen dan €3,37 per inwoner, totaal circa €26.600,-. In de Meerjarenbegroting is vanaf 2021 reeds rekening gehouden met onze bijdrage aan het Regiobureau ad € 10.000,-. Voor deelname aan de opgaven is vanaf 2022 nog niets begroot. Dit houdt in dat we in 2022 nog op zoek zijn naar een bedrag van ca. €16.600,-. Hierover hoeft nu nog geen beslissing te worden genomen. Wij komen in het najaar met een concreet en uitgewerkt voorstel voor de financiële dekking en zullen dit ook in de concept-begroting voor 2022 verwerken. In 2022 zal aan uw raad een nieuw voorstel worden voorgelegd over het wel of niet meedoen aan de opgaven in 2023 en verder. Mogelijk krijgen de opgaven dan een meerjarig karakter en zullen dan ook van een structurele dekking moeten worden voorzien.

Communicatie Het Algemeen Bestuur van de GMRAN zal schriftelijk op de hoogte worden gesteld van de gemeentelijke zienswijze. Deze is als bijlage 8 aan dit voorstel toegevoegd. Uitgebreide communicatie over de regionale agenda 2022 vindt later dit jaar plaats door het Regiobureau wanneer het algemeen bestuur op 15 september de regionale agenda 2022 definitief heeft vastgesteld.

Uitvoering Het Algemeen Bestuur zal onder afweging van de door de 18 deelnemende gemeenten ingediende zienswijzen op 15 september een besluit nemen over het al dan niet aanvullen, aanpassen en aanscherpen van de regionale agenda. Deze zal dan aan de deelnemende gemeenten worden toegestuurd met het

14

Raadsvoorstel

verzoek om een definitief besluit te nemen over intekening op de regionale opgaven.

Bijlage(n) Bijlage 1 Aanbiedingsbrief concept-regionale agenda 2021-2022 Bijlage 2 Concept-regionale agenda 2021 – 2022 Bijlage 3 Aanbiedingsbrief bestuursakkoord Bijlage 4 Concept-bestuursakkoord GMRAN – Provincie – TEB Bijlage 5 Format investeringsagenda Bijlage 6 Aanbiedingsbrief begroting 2022 GMRAN Bijlage 7 Concept-begroting 2022 GMRAN Bijlage 8 Concept-zienswijze gemeente Mook en Middelaar op de concept-regionale agenda, concept-bestuursakkoord en begroting Bijlage 9 Concept-raadsbesluit Mook, 18 mei 2021 Het college van burgemeester en wethouders van Mook en Middelaar,

De gemeentesecretaris J.M.G. Smits- de Kinkelder

15

De burgemeester mr. drs. W. Gradisen