Economische Agenda Mook en Middelaar 2021 - 2026

Hoe geven we de economische toekomst van Mook en Middelaar samen vorm?

Economische Agenda Mook en Middelaar 2021-2026

2

Inhoud Deel A: Economische agenda 2021-2026 1. Inleiding 2. Gebiedsbeschrijving Mook & Middelaar 3. 4. 5. 6.

Economische kenmerken Visie: Wat voor gemeente willen we zijn? Naar een economische agenda Organisatie & financiën

Deel B: Bijlage Bijlage 1: Toelichting plattelandsvitaliteitsmodel en analyse

3 4 5 6 7 10 19 23 24

“Het is interessant als wij, ondernemers onderling bij elkaar kijken wat we doen, elkaar leren kennen en van elkaar leren” - Ondernemer kopgroep

3

A Deel A

Economische agenda 2021-2026

4

1.

Inleiding

Aanleiding Voor u ligt de economische agenda van de gemeente Mook en Middelaar. De gemeente Mook en Middelaar en ondernemers hebben behoefte aan een inspirerend document dat de economische ontwikkelingsmogelijkheden in de gemeente helder maakt. Maar vooral moet de agenda aanzetten tot actie. Deze economische agenda wordt gezien als de motor om gezamenlijk zaken op te pakken en

Leeswijzer Deze economische agenda is als volgt opgebouwd: In hoofdstuk 2 beschrijven we het gebied en de kernen van Mook en Middelaar, mede aan de hand van het plattelandsvitaliteitmodel. In hoofdstuk 3 worden de belangrijkste economische kernmerken toegelicht. In hoofdstuk 4 beschrijven we het huidige profiel van gemeente Mook en Middelaar en kijken we naar het toekomstige (wens)beeld van de gemeente. In

richting te geven aan het economische beleid, om op die manier de gemeente Mook en Middelaar economisch te laten floreren.

hoofdstuk 5 worden zowel gemeentebreed als per kerngebied de opgaven en de opgestelde actiepunten weergegeven. Dit hoofdstuk vormt de kern van de agenda. Ten slotte geeft het hoofdstuk organisatie en financiën richting aan de uitvoering van de agenda.

Hoe is deze agenda tot stand gekomen? Deze agenda is tot stand gekomen in samenwerking met ondernemers en gemeente. Diverse analyses, locatiebezoeken en sessies met ondernemers en ambtelijk betrokkenen vormden de input voor deze agenda. Tijdens deze sessies is zowel door gemeente als ondernemers toewijding en inzet uitgesproken over de organisatiestructuur die tot uitvoering van de agenda gaat leiden. Tijdens het opstellen van deze economische agenda, speelde de coronacrisis volop in Nederland. Gevolgen van deze crisis, zoals bepaalde trends en ontwikkelingen die in een stroomversnelling zijn geraakt, zijn in deze agenda zoveel mogelijk meegenomen. Juist in deze tijd is een economische koers en actie extra noodzakelijk.

In de bijlage is de toelichting op het plattelandsvitaliteitsmodel, de economische kenmerken van Mook en Middelaar en de opgestelde sterkte/zwakte analyse te vinden. Ook de bevolkingsopbouw en andere kenmerken van inwoners van Mook en Middelaar zijn hierin opgenomen.

5

2.

Gebiedsbeschrijving Mook en Middelaar

Unieke ligging De gemeente Mook en Middelaar heeft een unieke ligging in de Top van Limburg tussen Gelderland en Noord-Brabant. Het maakt deel uit van meerdere regio’s, zoals het Rijk van Nijmegen en Noord-Limburg. De gemeente bestaat uit vier kernen: Molenhoek, Mook, Middelaar en Plasmolen. Plasmolen is gelegen aan de Sint Jansberg en de Mookerplas en beschikt over een uitgebreid verblijfsaanbod. In Mook

verenigingsleven, mantelzorg of criminaliteit/overlast in de kern1. De kernen Molenhoek, Mook, Middelaar en Plasmolen komen over het algemeen goed uit de vitaliteitsscan. Voor alle vier de kernen geldt dat de ruimtelijke kwaliteit zeer goed is. Zowel natuur, werk als infrastructuur zijn nabij. Dit resulteert ook in een relatief hoge m2huizenprijzen. Op het gebied van gemiddelde afstand tot de belangrijkste voorzieningen scoren Middelaar en Plasmolen lager. Er is

ligt de Mookerheide, waar veel fiets- en wandelroutes zijn. In Molenhoek staat het oude jachtslot dat momenteel wordt gerenoveerd. Er wonen veel jonge gezinnen, die onder andere vanuit Nijmegen in de gemeente zijn komen wonen. Middelaar staat bekend om de rust en ruimte en het landelijk wonen. De nabijheid van Nijmegen geeft een extra dimensie aan de omgeving. Er heerst een

een actief verenigingsleven in de kernen. Mook blijft hierin iets achter op de andere kernen. Verder wordt er veel aan mantelzorg gedaan. De andere kant van de medaille is dat de kernen relatief vergrijsd zijn en er relatief veel (geregistreerde) overlast plaatsvindt, voornamelijk in de vorm van hangjeugd.

dorps karakter, maar met alle faciliteiten van de stad binnen handbereik. Vitaliteit van Mook en Middelaar Het Plattelandsvitaliteitmodel van Seinpost/ZKA1 brengt de vitaliteit van de kernen in beeld aan de hand van verschillende ruimtelijke en sociale indicatoren. Voorbeelden van ruimtelijke indicatoren zijn groene omgeving, bereikbaarheid en de nabijheid van voorzieningen. Voorbeelden van sociale indicatoren zijn de aanwezigheid van een 1

Zie bijlage 1 voor een uitgebreide toelichting op het plattelandsvitaliteitmodel (Seinpost/ZKA) Figuur 1: Plattelandsvitaliteitmodel kernen Mook en Middelaar

6

3.

Economische kenmerken Om de economische positie van Mook en Middelaar te bepalen, zijn de

“Gezamenlijk belang zorgt ervoor dat we als gemeente en ondernemers samen gaan bewegen” - Ondernemer kopgroep

belangrijkste kenmerken van de gemeente in een economische factsheet gezet (zie bijlage). Opvallend in de economische kenmerken is het lage aantal arbeidsplaatsen in de eigen gemeente. Dit duidt erop dat veel inwoners buiten de eigen gemeente werken. Verder is er een relatief hoog percentage zzp’ers in Mook en Middelaar en een laag werkloosheidspercentage. De demografie in de gemeente staat onder druk, wat aangeeft dat het aandeel 65-plussers in de gemeente toeneemt ten opzichte van de beroepsbevolking. Aan de hand van het vitaliteitsmodel, de economische kenmerken, gesprekken met ondernemers en een analyse van relevante beleidsstukken is de sterkte/zwakte analyse opgesteld. Deze analyse is vervolgens getoetst en aangescherpt bij ondernemers en ambtelijk betrokkenen. Samen vormt dit belangrijke input voor de economische agenda voor Mook en Middelaar. De volledige sterkte/zwakte analyse is in de bijlage te vinden.

7

4.

Visie: Wat voor gemeente willen we zijn?

Wat voor type gemeente zijn we? Kijkend naar gemeenten in de regio en in het land, maar ook naar Mook en Middelaar, zien we dat in de praktijk verschillende typen gemeenten te onderscheiden zijn (zie figuur 2). Onder andere de ligging, structuur, bevolkingssamenstelling en toekomstperspectief bepalen de typering van de gemeente. En de strategische keuzes die worden gemaakt richting de toekomst. Mook en Middelaar is deels een comfortabele woongemeente... Slechts 11% van de inwoners werkt in eigen woonplaats. Grote bedrijventerreinen of werklocaties ontbreken en de gemeente kenmerkt zich vooral door de prettige woonomgeving: voorzieningen voor eigen inwoners, groen en een hoog ons-kent-ons gehalte. Er is een grote vraag naar woningen. Deze vraag wordt versterkt door het hoge aantal zzp’ers (met name zakelijke dienstverlening) die wonen en (thuis)werken combineren. ... maar beschikt ook over de kenmerken van een gastvrije recreatiegemeente De vrijetijdseconomie vormt een belangrijke sector binnen de economische structuur. Met de Mookerheide, omliggende natuur en ligging aan de Maas beschikt de gemeente over een bijzondere omgeving. Plasmolen vormt als recreatiegebied met een uitgebreid dag- en verblijfsaanbod het epicentrum van de toeristische sector en toeristische werkgelegenheid in de gemeente.

Dit, in combinatie met de omgeving en de ligging ten opzichte van onder andere Nijmegen, zorgt voor een grote toeristische potentie.

  

Wonen in groene, duurzame omgeving Volop voorzieningen in eigen kern Innovatie: zorgcoöperaties, duurzame energie

Comfortabele woongemeente

  

Voorzieningen in omgeving Aantrekkelijk ondernemersklimaat Innovatie: nieuwe impulsen (volle breedte) lokale economie

Woon-werkgemeente

  

Recreëren in het groen Door gasten extra draagvlak voorzieningen eigen dorp Innovatie: ontwikkeling dag- en verblijfsrecreatie-aanbod

Gastvrije recreatiegemeente Figuur 2: Archetypen wensbeelden gemeentelijk profiel. Mook en Middelaar is met name een comfortabele woongemeente, met kenmerken van een gastvrije recreatiegemeente. Woon-werk gemeente is minder van toepassing voor Mook en Middelaar.

8

En wat voor type gemeente willen we zijn? In de Toekomstvisie en de Strategische Visie van Mook en Middelaar komt de koers die de gemeente heeft ingezet naar voren. Met focus op vrijetijdseconomie, gezondheid en zorg wordt duidelijk gekozen voor inwoners en bezoekers. Het accent ligt nu nog sterk op inwoners, maar door het toeristisch potentieel verder te verzilveren zetten we in op de ontwikkeling richting een groene, gastvrije woongemeente. We sluiten hierbij aan bij het Perspectief 2030 van het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC), waarbij het versterken van toerisme geen doel op zich is, maar een middel om doelstellingen te bereiken waarvan zowel bewoners, bezoekers als bedrijven profiteren. De vrijetijdseconomie vormt een belangrijke kans voor de werkgelegenheid, het in stand houden van de voorzieningenstructuur en het creëren van levendigheid in de verschillende kernen. Hierbij hebben we echter wel oog voor de kwetsbaarheid van deze sector. Een monocultuur rondom toerisme vormt een bedreiging voor

Echter willen we er wel voor zorgen dat ondernemers (m.n. zzp’ers en MKB) zich welkom voelen in onze gemeente en dat er ruimte is om te ondernemen. Zzp’ers vormen een belangrijk onderdeel van het economisch karakteristiek in onze gemeente. We stellen een ‘rodeloper-aanpak’2 op om zo goed mogelijk te faciliteren. Groen en gastvrij geldt namelijk niet alleen voor bezoekers, maar ook voor bedrijven. Nieuwe ondernemers heten we welkom en bestaande bedrijven willen we behouden door ze zo goed mogelijk te helpen. Aanvullend zoeken we naar mogelijkheden voor het behouden van lokale voorzieningen voor bewoners. Gezondheid en zorg krijgen een steeds prominentere rol. De ambities op het gebied van duurzaamheid zijn daarnaast hoog en samen met ondernemers willen we koploper zijn op het gebied van energietransitie in de regio. Dit kunnen we niet alleen en waar kansrijk kunnen ondernemers aansluiten op regionale projecten.

duurzame werkgelegenheid en maakt de economie seizoensafhankelijk en kwetsbaar. Overheid, MKB, zzp’ers en enkele grote bedrijven vormen de andere belangrijke pilaren binnen de economie. We houden het gunstige ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijvigheid in stand en versterken dit waar nodig. We zijn van nature geen typische werkgemeente en willen dit ook niet worden. 2

De rode-loper-aanpak geldt als middel en gedachtegang om de gemeentelijke dienstverlening richting ondernemers zo goed mogelijk te verzorgen. Hierbij is oog voor (knelpunten in) gemeentelijke communicatie en processen

Groene, gastvrije woongemeente Comfortabele woongemeente

Gastvrije recreatiegemeente

Figuur 3: Gemeentelijk profiel Mook en Middelaar: Groene, gastvrije woongemeente.

9

Onze unieke ligging in de regio, met de nabijheid van de steden Nijmegen en Venlo, heeft sowieso een impact op onze economie. Dit biedt kansen om op in te spelen. We faciliteren door het creëren van de juiste randvoorwaarden (bijv. bereikbaarheid). Aanvullend zoeken we nadrukkelijk naar bestaande en nieuwe samenwerkingen en versterken we de verbinding met de regio. RvN@ is een aanjager van onder andere innovatie in het MKB in de regio. We zetten onze

Samenwerking met het Werkbedrijf helpt om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ‘mee te laten doen’. De gemeente faciliteert en stimuleert in de vorm van informatievoorziening en kennisdeling. Met behulp van pilots kan ervaring opgedaan worden. Hierbij willen we ondernemers ook inspireren op het gebied van maatschappelijk verantwoord ondernemen, waarover we (bijvoorbeeld via ION4) met ondernemers in gesprek gaan. Tenslotte bieden de regiovisies voor

samenwerking met LTB voort, waarbij we oog hebben voor opgaven die voor de agrarische sector (bijvoorbeeld VAB’s3 gaan) gelden.

Noord-Limburg (zie volgende pagina) en Arnhem-Nijmegen kansen om op projectniveau aan te haken op regionale ontwikkelingen. Via de gemeentelijke pagina over regionale samenwerking zorgen we voor de beschikbaarheid van relevante documenten.

3

Vrijkomende Agrarische bebouwing

4

Inclusief Ondernemersnetwerk Nijmegen

10

5.

Naar een economische agenda

Op basis van de uitgevoerde analyses, schouw en meerdere overlegtafels met zowel ondernemers als ambtelijk vertegenwoordigers is een helder beeld verkregen van waar de gemeente samen met ondernemers naartoe wil. En wat daarvoor nodig is. Het economische ecosysteem van de gemeente bestaat uit verschillende hotspots. Deze hotspots staan onderling in relatie tot elkaar en zijn daarnaast ook verbonden met de regio, mede dankzij de unieke ligging van Mook en Middelaar. Iedere specifieke locatie in de gemeente kent z’n eigen opgaven. Enkele opgaven zijn gemeentebreed, zoals duurzaamheid, gemeentelijke dienstverlening of mobiliteit.

Figuur 4: Thema’s Investeringsagenda Noord-Limburg. In de economische agenda Mook en Middelaar wordt er nadrukkelijk verwezen kansrijke verbindingen met programmapunten uit de regionale uitvoeringsagenda. Deze investeringsagenda, de regiovisie en andere belangrijke informatie wat betreft regionale samenwerking is terug te vinden op: de gemeentelijke pagina over regionale samenwerking .

Op de volgende pagina staan de economische aandachtsgebieden van Mook en Middelaar weergegeven, inclusief de opgaven die voor de gebieden gelden. Vervolgens is de aanpak van de opgaven vertaald naar de economische agenda Mook en Middelaar. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende hoofdthema’s per gebied. De hoofdthema’s zijn bekendheid/zichtbaarheid, veiligheid, samenwerking/communicatie, openbare ruimte en arbeidsmarkt. Eerst komen de acties aan bod die voor de hele gemeente gelden: de gemeentebrede maatregelen. Vervolgens de maatregelen voor de vijf deelgebieden. Voor uitvoering van de maatregelen is een actieve houding van de ondernemers belangrijk. Indien van toepassing wordt de verbinding gelegd met bestaand beleid of de koppeling gemaakt met de thema’s in de investeringsagenda Noord-Limburg5 of met de opgaven in ‘Contouren van Regionale Agenda Arnhem-Nijmegen’6. Per actie is aangegeven wie de initiator is, op welke termijn de actie geldt en is een kostenindicatie gegeven. 5

Indien een actiepunt in de agenda kansrijk is binnen de investeringsagenda is dit aangeven met het cirkel-icoontje, verwijzend naar de kleur van het betreffende thema in de investeringsagenda.

6

Vijf opgaven in Contouren van Regionale Agenda Arnhem-Nijmegen (2020) zijn: Groene groeiregio, Productieve regio, Verbonden regio, Circulaire regio, Ontspannen regio.

11

12

Gemeentebrede opgaven en maatregelen: Duurzaamheid en gemeentelijke dienstverlening Prioriteitsproject

Thema/actie

Aandachtspunten en bestaand beleid

Initiator

Duurzaamheid

Aansluiten op programmalijn ‘Energietransitie’ van

Ondernemers &

•

Verkennen potentiële locaties voor duurzame energieopwekking

Uitvoeringsprogramma Regio Noord-Limburg

Gemeente

X

X

€

•

Verkennen mogelijkheden collectieve aanpak zonnepanelen op

Zoeken naar mogelijkheden voor verbinding zonnepanelen

Ondernemers

X

X

-

daken van bedrijventerreinen

bedrijven en bewoners

Organiseren jaarlijkse kennissessie circulaire economie voor

Aansluiten op ‘Nieuwe ruimtelijke functies in het landelijk

bedrijven (waarbij bijvoorbeeld Indusym wordt geïntroduceerd)

gebied’ van Uitvoeringsprogramma Regio Noord-Limburg

• •

Planning

Kosten

2021 2022 2023 2024>

Ondernemers

Continu

€

Gemeente & Werkbedrijf

Continu

-

Samenwerking gemeente en ondernemers continueren door

Ondernemers &

Continu

-

halfjaarlijks overleg met regiegroep over voortgang uitvoering

Gemeente Gemeente

Continu

€€€

Gemeente

Continu

-

Ondernemers

Continu

-

Gemeente

Continu

€€

Continu

-

Continueren regionale samenwerking arbeidsmarkt en Werkbedrijf

Samenwerking, gemeentelijke dienstverlening en veiligheid •

agenda • • •

Verbeteren gemeentelijke dienstverlening voor ondernemers: Wat

Mogelijk a.d.h.v. rode loper aanpak. Brede aanpak op

zijn knelpunten en kansen? Hoe kan gemeente beter faciliteren?

moment dat omgevingswet wordt geïmplementeerd.

Duidelijk en soepel terrassenbeleid (in)voeren waardoor

Waarbij ook gekeken wordt naar inrichting

verblijfsfunctie op plekken versterkt wordt

precariobelasting

Enthousiasmeren ondernemers om aan te haken op landelijke en

Adequate informatievoorziening over programma’s op

regionale programma’s stimulering ondernemers (COL, LIOF, TVL,

website gemeente

coaching MKB) •

Invoeren attentiebeleid ondernemers (bv. welkomstpakket nieuwe ondernemers)

•

Voorkomen en aanpakken van ondermijnende activiteiten (bijv. op

Aansluiten op programmalijn ‘Ondermijning’ van

Ondernemers & Politie &

bedrijventerreinen of buitengebieden)

Uitvoeringsprogramma Regio Noord-Limburg

Gemeente

13

Gemeentebrede opgaven en maatregelen: Bereikbaarheid, onderscheidend natuurgebied en identiteit Prioriteitsproject

Thema/actie

Aandachtspunten en bestaand beleid

Initiator

Bereikbaarheid/mobiliteitsarmoede •

Planning

Kosten

2021 2022 2023 2024>

Continueren monitoring van verkeersveiligheid- en drukte door

Gemeente

Continu

-

korte lijnen met ondernemers en bewoners in de vorm van

periodiek overleg (bijv. Groesbeekseweg, N271, entree Molenhoek) •

Aanhaken op onderzoek naar aard en omvang van groeiende

Aansluiten op programmalijn ‘Sociale inclusie’ van

mobiliteitsarmoede in M&M (vergrijzing, verschaling OV, inclusieve

Uitvoeringsprogramma Regio Noord-Limburg

Gemeente

X

Gemeente – regio

X

-

samenleving) •

Verbeteren bereikbaarheid (OV-)knooppunten door faciliteren last- Aansluiten op programmalijn ‘Slimme en duurzame

-

X

mile-vervoer en deelmobiliteit door aanhaken op regionaal overleg mobiliteit’ van Uitvoeringsprogramma Regio Noord•

en initiatieven

Limburg;

Versterken (internationale recreatieve) routestructuren:

Zie projectlijn 2 uit Uitvoeringsagenda regiovisie TOP van

Gemeente – regio &

maasfietsroute, MTB, wandelen, mennen

Limburg

Ondernemers

Onderzoek naar onderscheidende eigenschappen in natuur,

Aansluiten op programmalijn ‘Vitaal Landschap’ van

Gemeente &

landschap en cultuurhistorie en ontwikkelen hotspots door deze

Uitvoeringsprogramma Regio Noord-Limburg;

Ondernemers

eigenschappen te benadrukken (bijv. Maasheggen, Heumense

Aansluiten op Landschappelijke kwaliteit en Cultuurhistorie

Schans, Mookerheide)

uit de Strategische Agenda 2019-2024

X

X

€€€

Ontwikkelen status nationaal landschap / geopark •

X

€€€

X

Gezamenlijke identiteit ontwikkelen •

Sterke punten van de verschillende kernen benadrukken en

Aansluiten op projectlijnen uitvoeringsagenda regiovisie

Ondernemers &

verbinden; elkaar aanvullen

TOP van Limburg

Bewoners

Continu

€€

14

Opgave Molenhoek: Toekomstbestendigheid van het winkelcentrum en benutten potentie station en jachtslot Prioriteitsproject

Thema/actie

Aandachtspunten en bestaand beleid

Initiator

Bekendheid/zichtbaarheid

Planning

Kosten

2021 2022 2023 2024>

•

Verzorgen zichtbaarheid (on- en offline)

Ondernemers

Continu

-

•

Doorzetten activiteiten winkeliersvereniging

Ondernemers

Continu

-

•

Versterken toeristische potentie Jachtslot en Mookerheide (slag op

Sluit aan op programmalijn ‘Vitale Dagrecreatie’ van

Gemeente &

Mookerheide) door aansluiting op routes en netwerken

Uitvoeringsprogramma Regio Noord-Limburg

Ondernemers

X

X

€€ -

Aanbod/branchering •

Start dialoog eigenaar leegstandslocaties en verkennen

Ondernemers &

(alternatieve) invulling van panden met andere functies (zoals

Gemeente

X

-

horeca, zorg) of door corporatieve samenwerking •

Versterken verblijfsfunctie centrum

Monitoren parkeerdruk bij toevoegen andere functies

Ondernemers

•

Organisatie keukentafelgesprekken met ondernemers Mook en

Aandacht voor mogelijke effecten van eventuele komst

Ondernemers &

Molenhoek voor verplaatsing onderneming naar centrum

kiosk bij station voor boekenwinkel centrum

Gemeente

X X

X

-

X

-

Samenwerking/communicatie •

Jaarlijkse schouw met gemeente en ondernemers en stand van

Ondernemers &

zaken actiepunten bespreken met ondernemersvereniging

Gemeente

Continu

-

Openbare Ruimte •

Optimaliseren spoorbrug Heumensebaan

Gemeente

•

Ontwikkeling station Mook – Molenhoek als groene toegangspoort

Sluit op programmapunt 3 en 5 van icoonproject Mobiliteit

voor de Mookerheide. Ambitie: Groenste station van Nederland

& Logistiek uit de Investeringsagenda Noord-Limburg; Sluit aan op programmalijn ‘Vitale Dagrecreatie’ van Uitvoeringsprogramma Regio Noord-Limburg;

Gemeente

X

X

X

X

X

X

Lopend €€€€

15

Opgave Mook: Behoud en versterken voorzieningen en potentiële versterking vrijetijdsfunctie Prioriteitsproject

Thema/actie

Aandachtspunten en bestaand beleid

Initiator

Zichtbaarheid/bekendheid •

Kosten

2021 2022 2023 2024>

Flexibele houding en ruimte voor toeristisch-recreatieve initiatieven Sluit aan op Economische Activiteiten en Cultuurhistorie uit op Maaskade. Versterken verbinding centrum en Maas

Planning

Gemeente

Continu

-

de Strategische Agenda 2019-2024

Openbare ruimte •

Behouden (en eventueel versterken) voorzieningenstructuur

Sluit aan op Economische Activiteiten en Mobiliteit uit de

Ondernemers &

centrum Mook (met focus op voorzieningen voor ouderen zoals

Strategische Agenda 2019-2024;

Bewoners

zorg, boodschappen etc.)

X

X

-

16

Opgave Korendal: Vitaal en veilig houden bedrijventerrein aanpak leegstand en behouden bedrijvigheid Prioriteitsproject

Thema/actie

Aandachtspunten en bestaand beleid

Initiator

Samenwerking/communicatie

Communiceren herbestemming bedrijfskavel naar natuur

Vastgoedeigenaren &

•

Ontwikkelen strategie en opstarten gesprek over leegstandlocatie

als startpunt gesprek

Ondernemers & Gemeente

•

Onderzoeken haalbaarheid opzetten BIZ voor verder

Ondernemers, Eigenaren &

professionaliseren van de samenwerking

Gemeente

Jaarlijkse schouw met ondernemers en gemeente voor versterken

Ondernemers & Gemeente

Continu

-

Indien hier aanleiding toe is. Signaleren aanleiding taak Ondernemers & Gemeente

Continu

-

Continu

-

•

Planning

Kosten

2021 2022 2023 2024> €

X

€€€

X

samenwerking en om latente behoeften ondernemers in kaart te brengen •

(Half)jaarlijks overleg ondernemers, gemeente en politie om meldingen en aangiften te bespreken en incidenten in kaart te

•

voor zowel gemeente als ondernemers

brengen Veiligheid •

Doorzetten handhaving laden-lossen

Gemeente & Ondernemers

•

Verkennen mogelijkheden Keurmerk Veilig Ondernemen

Ondernemers

X

-

X

Bedrijventerreinen (KVO-B) Arbeidsmarkt •

Aanhaken op projecten productieve regio

We zorgen voor aanhaking op projecten in de productieve Ondernemers

Continu

regio (Metropoolregio) Arnhem-Nijmegen •

Organiseren ‘open dag/werken bij’ op het bedrijventerrein

Aansluiten op programmalijn ‘Doorontwikkeling van kennisinfrastructuur en opleidingen’ van Uitvoeringsprogramma Regio Noord-Limburg;

Ondernemers & Onderwijs

Continu

-

17

Opgave Hoeveveld: Behouden en versterken huidige structuur met bijzondere aandacht voor Hoeveveld als werk-woon locatie Prioriteitsproject

Thema/actie

Aandachtspunten en bestaand beleid

Initiator

Samenwerking/communicatie •

Planning

Kosten

2021 2022 2023 2024>

Jaarlijkse schouw met ondernemers en gemeente voor versterken

Indien behoefte is aan flexibele werklocaties of

Ondernemers &

samenwerking en om latente behoeften ondernemers in kaart te

ondernemers zijn met groeiambities, zoeken naar

Gemeente

Continu

-

brengen (groeiambities, third spaces / flexibele werklocaties, kennis koppelkansen met leegstandslocaties Molenhoek centrum digitalisering etc.) •

Ontwikkelen buurtplattegrond (online en/of offline) met typering

Creëert kennisoverdracht, faciliteert dwarsverbanden en

bedrijvigheid

vormt onderdeel attentiebeleid nieuwe ondernemers

Ondernemers

X

X

€

Gemeente &

X

X

-

Profiel en identiteit •

Ingezette beleidslijn als startpunt voor dialoog met ondernemers

Gedurende traject Omgevingsvisie in kader van

over zorgen ten aanzien van vestiging van nieuw ondernemerschap. Omgevingswet

Ondernemers

Gericht op het behouden van het bijzondere karakteristiek van Hoeveveld (werken-wonen in een groene omgeving) Veiligheid •

Monitoren bereikbaarheid per auto en parkeerdruk en tijdig

Gemeente &

signaleren/aanpakken knelpunten

ondernemers

Continu

-

18

Opgave Plasmolen: Ontwikkeling als toeristische locatie met oog voor balans leefbaarheid en levendigheid Prioriteitsproject

Thema/actie

Aandachtspunten en bestaand beleid

Initiator

Samenwerking/communicatie •

•

Planning

Kosten

2021 2022 2023 2024>

Introductie gebiedsgerichte aanpak en communiceren van plannen Afwegingen helder communiceren (bv. serious gaming)

Ondernemers, Bewoners,

Plasmolen richting ondernemers en bewoners (waarbij dorpsraad

Combineren met Proef Plasmolen;

Vastgoedeigenaren &

als eerste gesprekspartner geldt)

Daadkracht van gemeente wordt gevraagd

Gemeente

Oprichten Ondernemersplatform Plasmolen om samenwerking op

-

X

Ondernemers

Continu

€

te bouwen en te versterken en eenduidige uitstraling aanbod/aangezicht te creëren op het horecaplein Veiligheid •

Doorzetten handhaving snelle waterrecreatie

Gemeente

Continu

-

•

Snelheid Rijksweg N271 verlagen van 80 km/u naar 50 km/u

Gemeente & Provincie

Continu

Lopend

Openbare ruimte •

Verbetering groenstructuur

Combineren met Proef Plasmolen

Gemeente & Ondernemers X

X

€€€

•

Start dialoog mogelijkheden verbinden plein – rondje Plasmolen –

Ook in gesprek met LeisureLands

Gemeente & Ondernemers X

X

-

Combineren met Proef Plasmolen

Gemeente & Ondernemers X

X

€€€€

jachthaven •

Uitstraling plein en parkeerplaats aanpakken

Zichtbaarheid/bekendheid •

Vergroten bekendheid Plasmolen als bestemming door ontwikkelen Sluit aan op programmalijn ‘Effectieve regiomarketing’ van en zichtbaar maken van eigen identiteit/DNA en kwaliteiten in

Uitvoeringsprogramma Regio Noord-Limburg;

omgeving (EuroART, Unesco)

Aansluiten op Economische Activiteiten en Cultuurhistorie uit de Strategische Agenda 2019-2024; Aansluiten op Actieprogramma VTE Noord-Limburg: focus op familierecreatie en ontwikkeling Plasmolen als sleutelplek

Ondernemers

Continu

€€€€

19

6.

Organisatie & financiën

Hoe gaan we de uitvoering samen realiseren? Gedurende diverse bijeenkomsten kwam naar voren dat er een sterke behoefte is aan handvatten wat betreft uitvoering. Deze economische agenda vormt dan ook een belangrijk middel om de acties in verschillende gebieden met elkaar te verbinden en in gang te zetten. Om tot de uitvoering van de economische agenda te komen kiezen we voor een uitvoeringsvorm waarin overheid en bedrijfsleven gezamenlijk optrekken en sturen op heldere doelen en ambities. De verantwoordelijkheden tussen partijen zijn als volgt verdeeld: • Rol overheid: Partner van bedrijfsleven die faciliteert, verbindt en verantwoordelijkheid neemt in ‘eigen’ acties • Rol bedrijfsleven: Ondernemen/investeren, samenwerken en mede uitvoering aan acties Door de overlegtafel, bestaande uit ondernemers en vertegenwoordigers van de gemeente, zijn een aantal uitgangspunten geformuleerd om succesvol aan de slag te kunnen gaan met de economische agenda: • Een gemeenschappelijk kader als basis. Deze agenda biedt dit kader en wordt door alle partijen gedragen; • Beoogde resultaten staan centraal. Acties en maatregelen in de agenda zorgen ervoor dat overleggen resultaatgericht worden, waarbij het van belang is om successen te delen en te vieren. • Voorkom vrijblijvende samenwerking. Uitvoering vraagt commitment van verschillende partijen. •

Door een heldere verantwoordelijkheidsverdeling dragen alle partijen bij. Zo veel mogelijk aanhaken op bestaande overlegstructuren. Er is een sterke voorkeur om bestaande overlegstructuren ‘op te plussen’. Zo zitten partijen met bekenden aan tafel en worden geen onnodige overlegstructuren opgetuigd.

“Samenwerking is het toverwoord” - Ondernemer kopgroep

Er is uitgesproken door de overlegtafel om gezamenlijk uitvoering te geven aan de economische agenda aan de hand van de variant ‘regiegroep met gebiedsgerichte samenwerking’. Dit betekent een gecombineerde (bedrijfsleven en overheid)

Bestuurlijk overleg (wethouder, ambtenaar EZ, voorzitter regiegroep) 1x per jaar overleg

Programmaleider (ambtenaar EZ) Voorzitter • Vertegenwoordiging verschillende sectoren en gebieden (kopgroep) • Voorzitter OVM

Regiegroep economisch Mook en Middelaar

2x per jaar overleg

regiegroep die verantwoordelijkheid is voor de coördinatie en voortgang van de economische agenda. Het ‘echte werk’ gebeurt in de projecten op gebiedsniveau. Op het moment dat er een gezamenlijk belang wordt ervaren (in een specifiek gebied) komen partijen sneller tot samenwerking. Een keer per jaar wordt de samenwerking op bestuurlijk niveau geëvalueerd en zo nodig aangescherpt. Aan de linkerzijde is deze samenwerking visueel weergegeven, de volgende rolverdeling geldt: Bestuurlijk overleg. Bestuurlijke aansturing • Monitoren voortgang uitvoering economische agenda • Evaluatie samenwerking • Agenderen nieuwe actiepunten bestuurlijk (publiek en privaat), regionaal • Inzetten van netwerken Gemeentelijk programmaleider. Ambtelijke aansturing en aanspreekpunt • • •

Overleg afhankelijk van project

Dagelijkse aansturing/coördinatie economische agenda Bewaken voortgang gemeentebrede projecten en bewaken budget Secretaris bestuurlijk overleg en regiegroep (betreft ook tijdig bestuurlijk agenderen van thema’s die gebiedsoverstijgend zijn, zoals gemeentebrede zaken op schoon, heel en veilig)

Regiegroep economisch Mook en Middelaar. Coördineren uitvoering Samenwerking rond projecten

Figuur 5: Organogram uitvoering economische agenda

•

Sturing, coördinatie, regie op uitvoering economische agenda

• • •

Inrichten gebiedsgerichte samenwerking / projecten Monitoring voortgang projecten (gemeentebreed en in specifieke gebieden) Ambassadeur naar ondernemers en ook betrekken andere ondernemers

Samenwerking rond projecten. Uitvoering projecten • Uitvoering van de projecten

20

21

Financiën Voor de uitvoering van de economische agenda gaan we voor de periode 2021 t/m 2024 uit van een werkbudget van zo’n €20.000, per jaar. Deze kosten zijn bedoeld om ondernemers-en gemeente-initiatieven die aansluiten op de economische agenda te faciliteren. Naast de investeringskosten gaan we voor de programmaleider uit van 0,25 FTE, als onderdeel van de werkzaamheden van de beleidsmedewerker van Economische Zaken. Deze inzet moet diverse initiatieven ondersteunen die een positieve bijdrage leveren aan realisatie van de ambitie groene, gastvrije woongemeente van de gemeente Mook en Middelaar.

Voor de begrotingscyclus van 2024 zal een evaluatie plaatsvinden van de uitvoering van de economische agenda. Op dat moment wordt gekeken naar de benodigde acties en budget in 2025 en 2026.

Gemeente Mook en Middelaar (024) 696 91 11 Deze Economische Agenda is in Raadhuisplein 6 gemeente@mookenmiddelaar.nl opdracht van gemeente Mook en Postbus 200, 6585 ZK Mook

www.mookenmiddelaar.nl

Middelaar opgesteld door Seinpost

Adviesbureau BV.

23

B Deel B

Bijlage

24

Bijlage 1: Toelichting plattelandsvitaliteitsmodel & analyse Indicatoren ruimtelijke kwaliteit: • • • • • • •

Afstand tot openbaar toegankelijk natuurgebied Afstand tot bos Gemiddelde afstand woon-werkverkeer Aantal Rijksmonumenten aanwezig Gemiddelde prijs onroerend goed Gemiddelde afstand treinstation Gemiddelde afstand toegang hoofdverkeersader

• • •

Gemiddelde afstand belangrijkste voorzieningen Aanwezigheid van leisure attracties Gemiddelde kwaliteit van de woningvoorraad

Indicatoren sociale kwaliteit: • Aantal maatschappelijke en culturele verenigingen • Aantal sportverenigingen • • • • • •

Mate van vergrijzing Sociale status van het dorp Geregistreerde criminaliteit Percentage bevolking actief bezig met vrijwilligerswerk Mate van eenzaamheid Mate van ondernemerschap

• •

Mate van gevoel van zelfbeschikking Opkomstpercentage gemeenteraadverkiezingen

Toelichting type dorpen:

Laag Ondergemiddeld Gemiddeld Bovengemiddeld Hoog

• •• ••• •••• •••••

Economische karakteristiek / kracht Aantal bedrijven (2019) Aantal arbeidsplaatsen (2019) Banenindex Aantal zzp’ers (2018) Aantal exporterende bedrijven (2018) Voorraad werklocaties (ha)* Uitgeefbare werklocaties (ha) Gemiddeld winkelvloeroppervlakte (WVO) per 1000 inwoners Leegstand winkels (%) Arbeidsmarkt Lager opgeleiden per 1000 inwoners (2018) Werken in eigen woonplaats Gemiddelde reisafstand tot werk (2016; km) Werkloosheid (2018) Ontwikkeling werkloosheid (2013-2018)

Mook en Berg & Dal Middelaar

•• 830 2.030 50.8% 26.7% 4.1% 18 1 1.106 13.6%

•••• 170 11.4% 26,3 3.2% -47.1%

Bergen

Boxmeer

Cuijk

Gennep

••• ••• •••• •••• •••• 2.990 13.920 77.3% 17.4% 3.7% 50 1 1.691 11.3%

1.190 4.410 63.0% 16.7% 7.7% 40 0 2.367 10.2%

2.300 16.550 110.3% 9.6% 7.6% 150 28 2.737 19.1%

1.790 11.350 87.3% 8.6% 10.0% 258 60 2.438 17.9%

1.700 8.740 97.1% 9.2% 7.9% 125 0 2.076 11.6%

••• ••• •••• ••••• ••••• 190 24,9 3.6% -48.4%

198 24.2% 28,9 3.3% -43.6%

182 35.6% 26,9 3.1% -47.1%

158 31.0% 29,1 3.6% -50.0%

155 37.2% 26,6 3.3% -52.9%

Grave

•• 970 4.380 62.6% 16.7% 4.4% 17 2 1.765 26.0%

Heumen

NoordLimburg

Rijk van Nijmegen

••• •••• •••• ••••• 1.530 5.080 56.4% 21.4% 4.8% 55 3 2.587 2.8%

•• •••• 212 17.5% 27,0 3.2% -48.3%

Nijmegen

162 16.0% 22,1 3.1% -45.8%

1.6370 103.700 105.8% 8.4% 5.0% 580 31 1.852 8.3%

25.290 144.430 98.3% 8.1% 9.8% 3.000 274 2.613 9.8%

••• ••••

Nederland 25

••••

29.170 1.573.885 (2018) 158.800 8.651.830 90.7% 94.8% 11.0% 11.4% 5.3% 5.5% 1.078 107.869 48 6.268 1.991 2.339 6.6% 8.5%

•••

••••

107 48.0% 25,3 4.8% -47.3%

172 30.2% 25.0 3.4% -49.3%

136 24.5%** 24.8 4.2% -46.8%

146 38.0% 22.7 3.9% -46.6%

Economische dynamiek

••• •••• ••• •••• •••••

••• •••••

••• ••••

•••

••••

••••

Ontwikkeling aantal bedrijven (2015-2019)

12,2%

16,3%

5,3%

17,3%

23,4%

7,6%

21,3%

9,3%

20,0%

9,1%

17,0%

17,4%

Ontwikkeling aantal arbeidsplaatsen (2015-2019)

-1.5%

5.0%

2.6%

7.9%

11.1%

2.8%

16.2%

2.0%

6.3%

3.1%

3.6%

5.3%

Ontwikkeling zzp’ers (2013-2018)

6,8%

20,0%

-11,2%

28,0%

4,9%

1,1%

-5,1%

12,6%

23,5%

1,3%

17,0%

9,6%

Bedrijvendynamiek (oprichtingen per 1.000 vestigingen; 2018)

86,3

90,9

87,8

71,0

86,0

78,1

80,2

91,2

110,9

84,1

101,4

100,7

Bedrijvendynamiek (opheffingen per 1.000 vestigingen; 2018)

50,4

49,1

53,7

40,9

53,8

55,8

58,8

52,6

661,

55,4

59,7

61,6

••

•••

•••

••• •••••

•••

••••

••••

-2.7% 74.3% -12.5% -28.8%

1.5% 75.4% -4.1% -20.0%

2.9% 73.7% 3.1% -13.6%

-0.9% 83.0% 2.5% -12.1%

4.8% 73.1% -6.6% -20.6%

6.6%** 63.0% 11.5%** -2.1%**

5.3% 69.8% 4.4% -7.5%

Bevolkingsdynamiek (% toe- of afname) Bevolkingsontwikkeling (jan 2008 - jan 2019) Demografische druk (2019) Prognose bevolkingsontwikkeling (2020-2040) Prognose beroepsbevolking (2020-2040; 20-65 jaar) * Bron: IBIS, cijfers Mook en Middelaar zijn aangepast op basis van de werkelijke situatie ** Exclusief Berg & Dal in verband met ontbreken cijfers

••• -3.4% 85.2% 3.9% -9.5%

78.2% -

•• 1.1% 78.0% -

-1.8% 76.0% -14.1% -32.0%

9.6% 54.0% 16.9% 4.7%

Bronnen: CBS, IBIS, LISA, Locatus, waarstaatjegemeente

26

Bevolkingsprofiel Mook en Middelaar Kenmerken bevolking

Bevolkingsprognose

In tabel 1 zijn verschillende kenmerken van Mook en Middelaar opgenomen, zoals leeftijdsopbouw van de bevolking en kenmerken van de woningen in de gemeente. Deze cijfers zijn vergeleken met het Nederlands gemiddelde. De gegevens laten zien dat er in Mook en Middelaar een ondervertegenwoordiging is van het aantal inwoners van 0 tot 45 jaar. Inwoners vanaf 45 jaar zijn oververtegenwoordigd. Ook het aantal inwoners met een niet-westerse migratieachtergrond is

De verwachting is dat het aantal inwoners van de gemeente Mook en Middelaar tussen 2018 en 2035 zal stijgen met 3,6 %6. Dit betekent dat de gemeente naar verwachting 8.047 inwoners heeft in 2035.

slechts 4%, wat fors lager is dan het Nederlands gemiddelde. Het percentage koopwoningen in Mook en Middelaar is hoger dan in Nederland en ook de waarde van de woningen is hoger dan het landelijk gemiddelde.

Aantal inwoners

0 – 15 jaar

15 - 25 jaar

25 - 45 jaar

45 - 65 jaar

Vanaf 65 jaar

Niet-westerse migratieachtergrond

Koopwoningen

Corporatiewoningen

Gemiddelde woningwaarde

Personenauto's per huishouden

Nederland

17.282.163

16 %

12 %

24 %

28 %

19 %

13 %

57 %

29 %

€ 248.000

1.1

Mook en Middelaar

7.806

13 %

11 %

16 %

34 %

27 %

4%

74 %

17 %

€ 291.000

1.3

Tabel 1: (Bevolkings-) kenmerken Mook en Middelaar Bron: CBS Statline, cijfers van 1 januari 2020

6

Bron: CBS ‘Sterke groei in steden en randgemeenten verwacht’, 2019.

Sterkte

Zwakte

Laag werkloosheidspercentage

Weinig aanbod werkgelegenheid in de eigen gemeente

Sterk ontwikkelde toeristische economie

Demografische druk (vergrijzing en ontgroening)

Inwoners: relatief hoogopgeleid, hoge inkomens en gezonde levensstijl

Achterstallig onderhoud op bedrijventerreinen (Korendal)

Kleinschalig, dorps karakter

Beperkt niet-dagelijks aanbod binnen gemeente

Twee kleine winkelcentra voorzien in dagelijkse producten

Potentie voor verblijfsrecreatie niet volledig benut (weinig horeca aanwezig buiten Plasmolen)

Goede bereikbaarheid dankzij station, ligging aan N271, snelfietsroute Cuijk-Nijmegen en nabij A73

Zwakke verkeersveiligheid bij spoorbrug Heumensebaan

Ligging nabij Nijmegen: zowel met snelfietsroute, auto als trein

Woningaanbod sluit niet altijd aan op gewenst inwonersprofiel (jongeren, starters en ouderen)

Voortrekker op gebied van energie (ambitie eerste gemeente die klimaatakkoord Parijs tekent)

Beperkte fysieke uitbreidingsruimte (zowel voor woningen als bedrijven)

Aantrekkelijk woningaanbod

Ondernemers onderling kennen elkaar niet

Bijzondere positie doordat het onder meerdere regio’s valt

Onduidelijk in welke mate ondermijning thema is op werklocaties

27

Veiligheid en wooncomfort Natuur, groene omgeving

Aanwezigheid vrijwilligers, actief verenigingsleven

Kans

Bedreiging

Groei economie Rijk van Nijmegen en groeiregio’s Arnhem-Nijmegen en Venlo

Lage werkgelegenheid in de regio Kop van Limburg

Toerisme is groeimarkt

Coronacrisis: (langdurige) economische recessie en liquiditeit ondernemers onder druk

Ontwikkelingen opleiding en kennisinfrastructuur agrarisch- en logistieke innovatie

Kwalitatieve mismatch vraag & aanbod bedrijventerreinen regio Noord-Limburg

Bereikbaarheid vergroten: regionale uitbreiding busbanen en vliegvelden, toevoegen deelfietsen

(Dreigend) tekort aan beroepsbevolking praktische beroepen regio Rijk van Nijmegen (bijv.

Investeringen duurzame energieopwekking Noord-Limburg

sectoren technisch, logistiek, horeca)

Ambitie Mook: ontwikkeling groenste station van Nederland

Ontgroening, vergrijzing en inwonerkrimp Noord-Limburg

Coronacrisis: versnelling trends & ontwikkelingen zoals duurzaamheid en gezondheid

Krachtige huizenmarkt kan tot krapte voor bepaalde doelgroepen (o.a. starters) leiden

Themalijnen en icoonprojecten investeringsagenda Noord-Limburg

Hoogwatergebied (bij Middelaar) waardoor waterbeheersing constante zaak van aandacht is

Investeringen (regionale) recreatieve routestructuur

Relatief hoge regeldruk door ligging tussen 3 regio’s: Noord-Limburg, Noordoost-Brabant en

Ambitie / wens Mookerheide tot status Nationaal landschap / geopark

Nijmegen

Meer verbinding en onderlinge versterking van de verschillende kernen

Toename drukte kan leiden tot verhoogde verkeersdruk: bereikbaarheid onder druk

Het ontwikkelen van één verhaal: samenvoegen van de verschillende identiteiten van de kernen

Kernen hebben verschillende identiteit en cultuur: zijn niet verbonden met elkaar

Ligging in meerdere regio’s biedt (samenwerkings-)kansen

Beperkte fysieke uitbreidingsruimte zorgt voor moeite met halen van duurzaamheidsambitie