Definitieve eindversie - Startnotitie (Polyfern)

Polyfern

Wordpress / Peter Kuilboer

Polyfern

Unsplash / Shashank Verma

61

Een alternatief voor de Cuijksesteeg Zonder gebiedsontwikkeling De recreatiedruk op de Cuijksesteeg, tussen de rijksweg en de pont, veroorzaakt nu onveilige situaties. Zonder een herinrichting van de Cuijksesteeg of een alternatieve route voor recreatiestromen zal dit probleem aan blijven houden en op termijn mogelijk zelfs toe gaan nemen. Dat deze stroom goed wordt geregeld is niet alleen van belang voor de veiligheid maar helpt ook de recreatiedruk te verspreiden over de gemeente.

Met gebiedsontwikkeling

1

Autoluwe straat

2

Splitsen van snel en langzaam verkeer

3

Een alternatieve route

1. Autoluwe straat De Cuijksesteeg wordt afgesloten voor autoverkeer en auto's worden via een andere bestaande of nieuwe route van en naar de pont geleid. Hiermee wordt voorkomen dat de snelheidsverschillen tussen de verschillende gebruikers op de Cuijksesteeg al te groot zijn zodat er geen gevaarlijke situaties ontstaan. De Cuijksesteeg verandert hiermee in een fijne recreatieve route, ingebed door de bestaande bomenlanen en Maasheggen. + +

+

₋

₋

De recreatiedruk op de Cuijksesteeg wordt opgelost Er zijn al een bomenlaan en Maasheggen aanwezig die de route flankeren, deze hoeven niet te worden aangelegd en te groeien waardoor er direct al een mooie centrale route ligt voor het langzaam verkeer Met een kleine ingreep kan de problematiek voor langzaam verkeer op korte termijn worden opgelost Wanneer autoverkeer via een andere bestaande route moet rijden zal op deze route een toename in verkeersdruk worden ervaren Wanneer autoverkeer via een andere nieuwe route moet rijden zal deze een plek moeten krijgen in het landschap. Dit zal naar verwachting een kostbare ingreep zijn.

Polyfern

Polyfern

62

2. Splitsen van snel en langzaam verkeer

3. Een alternatieve route

Wellicht is het niet mogelijk om auto's via een alternatieve route te leiden. Door naast de huidige weg ruimte te maken voor een fiets- en wandelpad worden de verschillende verkeersstromen van elkaar gescheiden. Hiermee worden gevaarlijke situaties voorkomen terwijl tegelijkertijd bestaande routes in stand worden gehouden.

Wanneer de recreatiestromen op grotere schaal worden bekeken is het wellicht wenselijk om de recreatiestroom tussen de uiterwaarden en de stuwwal opnieuw in te passen met behulp van een nieuwe recreatieve verbinding. In plaats van de auto verdwijnt het merendeel van het langzame verkeer van de Cuijksesteeg. Een nieuwe route voor het langzaam verkeer kan recreatief worden ingericht en bijvoorbeeld via een nieuwe oversteek de stuwwal en Startsedijk met de uiterwaarden verbinden. Dit vraagt wel om een ingreep op grotere schaal, of in ieder geval een bijdrage daaraan.

+ +

₋

₋

De recreatiedruk op de Cuijksesteeg wordt opgelost Alle verkeersstromen kunnen de Cuijksesteeg blijven gebruiken waarmee er geen noodzaak is om andere ingrepen te doen rond de Cuijksesteeg Het aanpakken van de Cuijksesteeg zal een grote ingreep zijn omdat het niet mogelijk is slechts een deel van de straat en/of route aan te pakken Het risico is dat het aanpakken van de weg leidt tot schade aan de gave bomenlaan en Maasheggen langs de Cuijksesteeg

+ + +

+

₋

De recreatiedruk op de Cuijksesteeg wordt opgelost Het autoverkeer kan blijven op het deel van de de Cuijksesteeg dat binnen de uiterwaarden ligt Bij het verleggen van de route kan worden gekozen voor een mooiere route en een landschappelijke inpassing Een nieuwe route kan eventueel samengaan met autoverkeer, hierbij moet wel goed worden opgelet dat er niet opnieuw een onveilige situatie ontstaat Het verleggen van de langzaamverkeersroute zal een grote ingreep zijn

Wikimedia / Wutsjer

Unsplash / Pavel S

Unsplash / Jacek Dylag

63

Lokale duurzame energie Zonder gebiedsontwikkeling In eerste instantie wordt de ambitie van de gemeente gevolgd waarbij energie zoveel mogelijk opgewekt wordt met behulp van daken. Of dit de volledige energievraag zal dekken is onzeker. Mocht dit onvoldoende energie leveren dan zal het op termijn nodig zijn om ook op andere manieren energie op te wekken. Dit is mogelijk lastig om te realiseren in de uiterwaarden en zal dan landen op de randen van de bestaande kernen. Dit vraagt om een goede inbedding in het landschap op een plek waar deze niet al aanwezig is. Tegelijkertijd zullen de kansen voor thermische energie uit oppervlaktewater klein zijn.

1. Drijvende zonnepanelen Kleinschalige lokale energieopwekking kan onderdeel worden van een gebiedsontwikkeling in de vorm van drijvende zonnepanelen. Deze panelen kunnen al tijdens de zandwinning worden geplaatst en kunnen daarmee vanaf een vroeg stadium energie leveren aan lokale huishoudens. De groene oevers en het slim plaatsen van beplanting en paden kunnen de visuele impact van de panelen op het landschap minimaliseren. § + + + ₋

Kans om de zonnepanelen i.s.m. een gebiedsontwikkeling goed in te bedden in het landschap Met drijvende zonnepanelen kan op korte termijn lokale energie worden opgewekt Naar verwachting geen negatieve impact op waterkwaliteit Naar verwachting geen geen negatieve impact op biodiversiteit onder de panelen De mogelijkheid om zonnepanelen toe te voegen in de uiterwaarden moet verder worden onderzocht

Met gebiedsontwikkeling

1

Drijvende zonnepanelen

2

Thermische energie uit oppervlaktewater Pixabay / Stocksnap

Flickr / Walden Floating PV

64

2. Thermische energie uit oppervlaktewater Het water dat in de zandwinning komt te staan kan worden gebruikt om warmte en kou op te slaan. Deze opslag kan gedurende warme periodes worden gebruikt om woningen te koelen en tijdens koude periodes om woningen te verwarmen. + ₋

₋

Thermische energiewinning is vrijwel niet zichtbaar in het landschap Een installatie om thermische energie op te wekken kan de ecologie in het water beïnvloeden De energie die wordt opgewekt kan enkel worden gebruikt voor verwarmen en koelen. Dit betekent dat het niet als een op zichzelf staande energiebron kan worden gebruikt omdat er ook energie nodig is voor bijvoorbeeld elektronische apparaten

Polyfern

65

Krachtige verbinding tussen landbouw en natuur

1. Agrarisch natuurbeheer Zodra natuur een grotere rol gaat innemen in het gebied ontstaan er kansen voor agrarisch natuurbeheer. Lokale boeren beheren bijvoorbeeld de bestaande en nieuwe Maasheggen. De boer kan hiermee aanspraak maken op bestaande subsidies. Het beheer en de kosten hiervan voor nieuwe natuurlijke elementen zoals de Maasheggen is hiermee geregeld. §

+

+

Landbouw versterkt andere gebruiksvormen van het gebied zoals natuur en recreatie, zowel binnen als buiten het zoekgebied De kosten voor beheer van bijvoorbeeld de Maasheggen worden (deels) gedekt door subsidies voor agrarisch natuurbeheer De boer heeft een extra inkomstenbron

Zonder gebiedsontwikkeling Zonder gebiedsontwikkeling zal de landbouw blijven opschalen. Boeren zien geen andere optie dan hun bedrijf opschalen en hun bedrijfsvoering intensiveren om mee te kunnen concurreren. Boeren die dit niet kunnen zullen moeten stoppen. Deze transitie binnen de landbouw is niet alleen merkbaar voor de boeren, ook het landschap verandert. Voor de grotere bedrijven hebben de Maasheggen weinig waarde en zullen bestaande heggen in kwaliteit afnemen of verdwijnen. Tegelijkertijd maken de huidige grasvelden plaats voor akkerbouw waardoor het gebied een totaal andere uitstraling krijgt.

Met gebiedsontwikkeling

1

Agrarisch natuurbeheer

2

Nevenactiviteiten

3

Nieuwe teelten

Unsplash / Laurie Byrne

Pxhere

66

Unsplash / Henri Buenen

2. Nevenactiviteiten

3. Nieuwe teelten

Ecologie en recreatie zullen een steeds prominentere rol gaan spelen binnen het gebied. Boeren kunnen naast hun normale bedrijfsvoering nevenfuncties oppakken die inspelen op het toegenomen ecologische en recreatieve gebruik van het gebied. Bijvoorbeeld met een boerderijwinkel, boerencamping of open dagen/rondleidingen op de boerderij.

Met de komst van de zandwinning kan een deel van het gebied vernatten. Er ontstaat voor boeren een kans om te experimenteren met nieuwe teelten zoals natte teelten, strokenteelt of biologische landbouw.

§

+

Landbouw versterkt andere gebruiksvormen van het gebied zoals natuur en recreatie, zowel binnen als buiten het zoekgebied Boeren kunnen hun business model wijzigen of verbreden middels nevenactiviteiten

+ +

Boeren kunnen hun business model wijzigen of verbreden middels andere teelten Nieuwe vormen van landbouw bieden wellicht mogelijkheden aan kleinere boerenbedrijven die anders niet mee kunnen komen

Unsplash / JWK

Wikimedia / Frank Markesteijn

Unsplash / Johannes Hofmann

Unsplash / Kayleigh Harrington

67

Pixabay / Lentemamaatje

Een breed scala aan mogelijkheden Hoe verder in de verkenning?

Welke keuzes kunnen we maken?

In dit hoofdstuk zijn de kansen vertaald naar tastbare ingrepen. Tegelijkertijd zijn de ingrepen die worden voorgesteld in dit hoofdstuk slechts een eerste voorbeeld van de mogelijkheden die een gebiedsontwikkeling voor het gebied kan betekenen. De gepresenteerde ingrepen zijn daarmee nadrukkelijk geen uitputbare of ingekaderde lijst. Tijdens de verkenning in het vervolgproces, indien deze er komt, zal de mogelijke gebiedsontwikkeling pas echt vorm gaan krijgen en kunnen nieuwe ideeën worden aangedragen of gepresenteerde ideeën worden aangescherpt. Dit zal gebeuren in breed overleg met diverse (lokale) partijen en vooral ook met inwoners.

Er wordt niet automatisch gekozen voor een grotere ingreep op het moment dat er meer zand gewonnen wordt. De extra middelen die vrijkomen kunnen ook worden gebruikt om bijvoorbeeld een grotere diversiteit aan ingrepen te verwezenlijken, of juist om kleinere thema's zoals struinpaden en Maasheggen binnen een groter gebied aan te leggen.

Combineren van ingrepen en thema's Tijdens een mogelijke verkenning en een uiteindelijke gebiedsontwikkeling hoeft niet te worden gekozen voor één ingreep of één thema. Binnen een gebiedsontwikkeling is het waarschijnlijk zelfs wenselijk om verschillende thema's en ingrepen mee te nemen en daarmee ook de overlap tussen de verschillende thema's op te zoeken. Bijvoorbeeld middels een terrassencamping met een strandje van waaruit omliggende Maasheggen worden beheerd. Of bijvoorbeeld groene oevers met struinpaden en een vogelkijkhut.

De balk links op de bladen geeft slechts een eerste indicatie van de hoeveelheid middelen die nodig is om een ingreep te realiseren. Voor alle denkrichtingen zal in het mogelijke vervolgproces de (financiële) haalbaarheid verder moeten worden onderzocht. Wellicht zijn via subsidies of investeerders aanvullende middelen beschikbaar die bij kunnen dragen aan een gebiedsontwikkeling en de realisatie van sommige ingrepen. Daarom moet worden benadrukt dat het een grove indicatie betreft. Wat wel met zekerheid gezegd kan worden is dat meer zandwinning betekent dat er meer middelen beschikbaar komen voor een gebiedsontwikkeling waarmee er meer kan worden gerealiseerd.

Het combineren van thema's en functies zorgt ervoor dat de maximale meerwaarde uit een gebiedsontwikkeling gehaald kan worden. Tijdens een mogelijke verkenning zal dit verder vorm krijgen.

68

69

7

Vervolgproces

Vervolgproces

In dit hoofdstuk wordt duidelijk gemaakt welke stappen er genomen worden na het opleveren van deze startnotitie en hoe diverse partijen en inwoners hier een rol in kunnen gaan spelen.

Hoe verder na de startnotitie? De besluitvorming

De vervolgfase

De startnotitie wordt op 3 april 2025 aan de raad gepresenteerd. Daarna volgen nog twee Algemene Commissievergaderingen (op 9 april en op 4 juni) om de stukken te bespreken en input mee te geven. Fracties kunnen tot 21 april schriftelijke opmerkingen meegeven. Op 12 juni 2025 zal de raad beslissen of de initiatiefnemers hun ideeën verder kunnen uitwerken in een verkenning. De hamvraag op 12 juni is:

Tijdens een mogelijke verkenning zullen de waardekaart en kansenkaart uit hoofdstuk 5 van de startnotitie verder worden aangescherpt. Vervolgens zal er worden besproken welke ingrepen wenselijk zijn binnen het gebied en hoe deze ingrepen een plek kunnen krijgen in een mogelijke gebiedsontwikkeling. Deze startnotitie moet dan ook vooral worden gezien als een startpunt waar tijdens een verkenning op voortgebouwd kan worden.

Zijn de voorgestelde denkrichtingen voor meerwaarde in deze startnotitie interessant genoeg om deze samen met lokale bewoners en stakeholders verder te onderzoeken? Als men de denkrichtingen voor meerwaarde interessant genoeg vindt, en er een positief besluit wordt genomen, zullen de initiatiefnemers hun ideeën tijdens een verkenning samen met inwoners en belanghebbenden verder vorm geven. Op basis van de verkenning zal dan moeten worden besloten of een gebiedsontwikkeling en zandwinning een plek krijgen in het zoekgebied. Bij een negatief besluit zal er geen gebiedsontwikkeling plaatsvinden maar ook dan zal het gebied veranderen. Er wordt in dat geval enkel voor gekozen om de huidige ontwikkelingen door te laten zetten.

Bij een mogelijke verkenning zal ook een participatietraject worden gestart met inwoners en andere belanghebbenden. Dit zal gebeuren aan de hand van een communicatie- en participatieplan waarin het participatieproces is uitgewerkt in 10 stappen (zie beeld op volgende pagina). Het communicatie- en participatieplan wordt samen met deze startnotitie als resultaat van de voorverkenning aan de raad gepresenteerd en voorgelegd ter goedkeuring en besluitvorming. Als initiatiefnemers willen we dat alle ideeën worden gehoord en met elkaar een breed gedragen gebiedsontwikkeling realiseren!

72

Beeld uit: Participatie- en communicatieplan (mogelijke) gebiedsontwikkeling Maasdal / Invior, Teunesen

73

Colofon Opgesteld door Polyfern landscape architects B.V. Lange Nieuwstraat 113 3512 PG Utrecht 030 320 5001 www.polyfern.nl info (at) polyfern.nl KvK: 81890249 BTW: 862259162B01 Tekst, visualisaties, fotografie, cartografie en lay-out Polyfern, tenzij anders vermeld. Op deze publicatie berust auteursrecht. © 2 april 2025, Polyfern

Opdrachtgever Teunesen Zand en Grint B.V.

T CEP N O C 2025 l i r p 2a