CConstaterende datMook en Middelaar
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage - Programmabegroting 2027

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente Mook en MiddelaarBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting 202739.426 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 5

Bestuurlijk belang | De | gemeente | Mook | en | Middelaar | heeft | als | aandeelhouder | stemrecht | in | de | algemene vergadering van aandeelhouders (1 stem per aandeel). Daarmee is ons aandeel 0,6%. Ontwikkelingen | De | vraag | naar | drinkwater | neemt | toe | door | bevolkingsgroei, | woningbouw, | economische ontwikkelingen | en | klimaatverandering. | Tegelijkertijd | staan | de | beschikbare | grond | - | en oppervlaktewaterbronnen onder druk door vervuiling en droogte. WML investeert daarom in 130 Programmabegroting 2027-2030 131 N.V. Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) te Maastricht nieuwe winlocaties, betere bescherming en zuivering van bronnen en uitbreiding en vervanging van het leidingnet. Samen met de Provincie Limburg werkt WML binnen het Programma Limburgs Drinkwater aan voldoende drinkwater tot 2050. Risico's Het belangrijkste risico is dat op termijn onvoldoende water van geschikte kwaliteit beschikbaar is om aan de stijgende drinkwatervraag te voldoen. Andere risico’s zijn onvoldoende financiële ruimte voor de noodzakelijke investeringen, strengere normen voor onder meer PFAS, krapte aan gekwalificeerd personeel en verstoring van de bedrijfsvoering door fysieke of digitale beveiligingsincidenten.

1 januari 2027 31 december 2027 Eigen vermogen Geen begroting beschikbaar Geen begroting beschikbaar Vreemd vermogen Geen begroting beschikbaar Geen begroting beschikbaar Resultaat Geen begroting beschikbaar Enexis Holding N.V. te ‘s-Hertogenbosch Doel Enexis beheert het energienetwerk voor elektriciteit en aardgas in Noord-, Oost- en Zuid- Nederland voor de aansluiting van ongeveer 2, 3 miljoen (huishoudens, bedrijven en overheden) voor gas en 3 miljoen klanten voor elektriciteit. De netbeheerderstaak is een publiek belang, wettelijk geregeld met onder andere toezicht vanuit de Autoriteit Consument en Markt. Betrokkenen Enexis Holding is een naamloze vennootschap volgens Nederlands recht. De aandelen van Enexis Holding N.V. zijn in handen van Nederlandse provincies en gemeenten in de gebieden waar zij actief zijn. Financieel belang De gemeente Mook en Middelaar bezit 128.250 van de 149.682.196 aandelen à € 1 per stuk. Vanaf het boekjaar 2014 bedraagt het dividend maximaal 50% van de nettowinst, waarbij een minimumniveau van jaarlijks EUR 100 miljoen wordt nagestreefd. Dit percentage zal verlaagd worden als deze uitkering ertoe leidt dat het bedrijf binnen vijf jaar haar A rating profiel kan verliezen. De dividenduitkering op onze aandelen (over 2026) vindt plaats in 2027.

Bestuurlijk belang De gemeente Mook en Middelaar heeft als aandeelhouder stemrecht in de algemene vergadering van aandeelhouders (1 stem per aandeel). Daarmee is ons aandeel 0,0857%. Onze gemeente heeft zich aangesloten bij de VEGAL, de vereniging van aandeelhouders Limburg. Deze vereniging vertegenwoordigt de Limburgse gemeenten bij alle zaken die Enexis en de aandeelhouders aangaan. Ontwikkelingen Enexis investeert fors in uitbreiding en verzwaring van het elektriciteitsnet. In de eerste helft van 2026 lagen de investeringen 22% hoger dan in dezelfde periode van 2025 en werd 1.150 MVA extra transportcapaciteit gerealiseerd. Uitbreiding alleen is niet voldoende om de netcongestie op te lossen. Daarom zet Enexis ook in op flexibel energiegebruik, flexcontracten en netbewust bouwen. Ondanks deze maatregelen blijft de wachtlijst voor nieuwe of zwaardere aansluitingen groeien. Het nieuwe prioriteringskader van de ACM bepaalt welke aanvragen bij schaarse netcapaciteit voorrang krijgen. Risico's Het belangrijkste risico is dat de uitbreiding van het elektriciteitsnet achterblijft bij de groeiende vraag. Hierdoor kunnen aansluitingen van woningen, bedrijven en maatschappelijke voorzieningen vertraging oplopen.

Daarnaast kunnen een tekort aan technisch personeel, beperkte beschikbaarheid van materialen, lange vergunningprocedures en onvoldoende ruimte voor energie -infrastructuur de uitvoering vertragen. Andere risico’s zijn arbeidsongevallen, cyberaanvallen en fysieke verstoringen van het energienet. De omvangrijke investeringen leiden bovendien tot een hogere Programmabegroting 2027-2030 132 Enexis Holding N.V. te ‘s-Hertogenbosch financieringsbehoefte en schuldpositie. Dit kan op termijn gevolgen hebben voor de financiële ratio’s en het uit te keren dividend. 1 januari 2027 31 december 2027 Eigen vermogen Geen begroting beschikbaar Geen begroting beschikbaar Vreemd vermogen Geen begroting beschikbaar Geen begroting beschikbaar Resultaat Geen begroting beschikbaar Inkoopcentrum Zuid (v.h. Stichting Regionaal Inkoopbureau Noord- en Midden-Limburg) te Echt Doel Inkoopcentrum Zuid ondersteunt gemeenten en andere publieke organisaties bij inkoop, aanbestedingen en contractmanagement. Door samenwerking, kennisdeling en gezamenlijke inkoop worden deskundigheid en schaalvoordelen benut. Betrokkenen BsGW, Beesel, Bergen, Brunssum, Echt -Susteren, Gennep, Horst aan de Maas, ICT - NML, Leudal, Maasgouw, Mook en Middelaar, Nederweert, Peel en Maas, Roerdalen, Roermond, Samenwerking MER, Venlo, Venray, VRLN, Weert en WML.

Financieel belang De geraamde lidmaatschapsbijdrage voor 2027 bedraagt € 8k. Aanvullende dienstverlening wordt afzonderlijk in rekening gebracht. Bestuurlijk belang Iedere deelnemer wijst een vertegenwoordiger aan voor de Algemene Ledenvergadering. Mook en Middelaar wordt vertegenwoordigd door wethouder Mehlkop. Ontwikkelingen Inkoopcentrum Zuid werkt als coöperatie met een basisaanbod voor leden en aanvullende dienstverlening via dienstverleningsovereenkomsten. Het aanbod bestaat onder meer uit kennisdeling, een juridische helpdesk, collectieve inkoopcontracten en structurele of tijdelijke inzet van inkoopspecialisten. Risico’s Bij onvoldoende beschikbare inkoopcapaciteit of specialistische kennis kunnen aanbestedingen vertraging oplopen of moet duurdere externe capaciteit worden ingezet. Daarnaast kunnen de kosten toenemen wanneer meer aanvullende dienstverlening nodig is. 1 januari 2027 31 december 2027 Eigen vermogen Geen begroting beschikbaar Geen begroting beschikbaar Vreemd vermogen Geen begroting beschikbaar Geen begroting beschikbaar Resultaat Geen begroting beschikbaar Leisurelands B.V. Doel Het ontwikkelen, aanleggen, faciliteren, exploiteren en beheren van recreatieve producten. Leisurelands wil een actieve bijdrage leveren aan het verbeteren en verduurzamen van de leefomgeving en de optimalisering van haar maatschappelijke rendement als organisatie.

De strategie van Leisurelands heeft 5 belangrijke kernwaarden: 1. Een leven lang toegankelijk recreëren voor iedereen; 2. Recreatiegebieden met een herkenbaar hoog kwaliteitsniveau; Programmabegroting 2027-2030 133 Leisurelands B.V. 3. Partner en regisseur op en rondom recreatiegebieden; 4. Duurzaam in alles wat we doen; 5. Verantwoorde strategische groei. Betrokkenen Leisurelands B.V. heeft 32 aandeelhouders. De aandeelhouders betreffen gemeenten waarin de gebieden van Leisurelands zich grotendeels bevinden. Financieel belang De gemeente Mook en Middelaar is voor 0,18% aandeelhouder van Leisurelands (1.636 van de 900.000 aandelen à € 1, - nominaal). De gemeente Mook en Middelaar verstrekt geen subsidie aan deze verbonden partij en er wordt geen dividend uitgekeerd. Bestuurlijk belang De gemeente Mook en Middelaar heeft als aandeelhouder stemrecht in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. De gemeente Mook en Middelaar wordt vertegenwoordigd door wethouder Dillerop. Ontwikkelingen Leisurelands blijft investeren in de kwaliteit, toegankelijkheid, duurzaamheid en biodiversiteit van de recreatiegebieden. Bij de Mookerplas wordt gewerkt aan een nieuw strandpaviljoen dat naar verwachting begin 2027 opent. De botenhelling en het parkeerterrein zijn inmiddels heringericht en er worden maatregelen uitgevoerd om landschap en biodiversiteit te versterken.

Daarnaast gaat vanaf 2027 een nieuwe aandeelhoudersovereenkomst gelden. Risico’s De inkomsten van Leisurelands zijn mede afhankelijk van bezoekersaantallen, weersomstandigheden, parkeren, horeca en evenementen. Tegenvallende bezoekersaantallen en hogere beheer -, onderhouds - of investeringskosten kunnen het financiële resultaat beïnvloeden. Verder zijn zwemwaterkwaliteit, bezoekersveiligheid en natuur- en milieueisen belangrijke aandachtspunten. 1 januari 2027 31 december 2027 Eigen vermogen Geen begroting beschikbaar Geen begroting beschikbaar Vreemd vermogen Geen begroting beschikbaar Geen begroting beschikbaar Resultaat Geen begroting beschikbaar DAR N.V. te Nijmegen Doel Dar verzorgt voor de deelnemende gemeenten de inzameling van huishoudelijk afval en ondersteunt gemeenten bij afvalbeheer, circulariteit en het beheer van de openbare ruimte. Betrokkenen Berg en Dal, Beuningen, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Nijmegen, Overbetuwe en Wijchen. Financieel belang De gemeente Mook en Middelaar bezit 1.460 aandelen in het geplaatste aandelenkapitaal à € 10 nominaal per stuk. De aanschafwaarde bedroeg € 116k. Bestuurlijk belang De gemeente Mook en Middelaar heeft als aandeelhouder stemrecht in de algemene vergadering van aandeelhouders. Ontwikkelingen Dar richt zich op verdere afvalscheiding, hergebruik en de overgang naar een circulaire economie.

Vanaf 2026 verzorgt Dar ook de huishoudelijke afvalinzameling voor Overbetuwe. Risico’s Stijgende personeels-, brandstof-, materieel- en verwerkingskosten kunnen leiden tot hogere tarieven voor gemeenten. Ook personeelstekorten en strengere regels voor de fysieke belasting van afvalbeladers kunnen gevolgen hebben voor de werkwijze en kosten. Programmabegroting 2027-2030 DAR N.V. te Nijmegen 1 januari 2027 | 31 december 2027 Eigen vermogen | Geen begroting beschikbaar | Geen begroting beschikbaar Vreemd vermogen | Geen begroting beschikbaar | Geen begroting beschikbaar Resultaat | Geen begroting beschikbaar Nazorg (Bodemzorg) Limburg B.V. Doel | Bescherming van het milieu en het voorkomen van milieuvervuiling door gesloten stortlocaties. Betrokkenen | Alle Limburgse gemeenten Financieel belang | De gemeente is voor 0,7 % aandeelhouder (190 van de 27.640 aandelen a € 0,45 nominaal). Bestuurlijk belang | De gemeente heeft als aandeelhouder stemrecht in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders en wordt vertegenwoordigd door wethouder Roozendaal. Ontwikkelingen | Bodemzorg Limburg beheert twintig voormalige stortplaatsen, waaronder De Zandberg in Mook en Middelaar. Uit metingen in 2025 blijkt dat de bodem van De Zandberg slechts gering en gelijkmatig is ingeklonken. Herstelmaatregelen zijn daarom niet nodig.

Het verhoogde arseengehalte in het grondwater heeft een natuurlijke oorzaak; uit de voormalige stortplaats spoelen geen verontreinigende stoffen uit. Risico’s | Bodemzorg Limburg blijft blijvend verantwoordelijk voor beheer, monitoring en eventueel herstel van de voormalige stortplaatsen. De hiervoor gevormde voorziening bedroeg eind 2025 € 29,4 miljoen en is volgens Bodemzorg voldoende. Een structureel lager beleggingsrendement, hogere inflatie of onverwachte milieumaatregelen kan ertoe leiden dat de voorziening moet worden verhoogd. 1 januari 2027 | 31 december 2027 Eigen vermogen | Geen begroting beschikbaar | Geen begroting beschikbaar Vreemd vermogen | Geen begroting beschikbaar | Geen begroting beschikbaar Resultaat | Geen begroting beschikbaar Stichtingen en verenigingen Vereniging van Gemeenten Aandeelhouders in Limburg binnen Essent N.V. (VEGAL) Doel | Het behartigen van de gemeenschappelijke belangen van de Limburgse gemeenten die voortvloeien uit | het aandeelhouderschap in Enexis Holding N.V. | en de uit Essent voortkomende vennootschappen. Betrokkenen | Alle 31 gemeenten van Limburg. Gezamenlijk bezitten zij ca. 9,5% van de aandelen van Enexis Holding N.V. Financieel belang | Lidmaatschapsbijdrage (afgerond) € 1k. 134 Programmabegroting 2027-2030 135 Vereniging van Gemeenten Aandeelhouders in Limburg binnen Essent N.V.

(VEGAL) Bestuurlijk belang Mook en Middelaar is lid van VEGAL. Iedere aangesloten gemeente heeft stemrecht in de Algemene Ledenvergadering Ontwikkelingen VEGAL behartigt en coördineert de belangen van de Limburgse gemeenten als aandeelhouders van Enexis. Belangrijke onderwerpen zijn de omvangrijke investeringen in het elektriciteitsnet, de financiering daarvan en het gewijzigde dividendbeleid van Enexis. Vanaf boekjaar 2025 bedraagt het dividend 50% van de nettowinst uit gewone bedrijfsvoering, met een maximum van € 100 miljoen. Risico’s De financiële risico’s van VEGAL zelf zijn beperkt. Voor de leden bestaat vooral het risico dat de hoge investeringen en toenemende financieringsbehoefte van Enexis leiden tot een lager dividend of een verzoek om aanvullend kapitaal. VEGAL ondersteunt de gemeenten bij de gezamenlijke beoordeling en belangenbehartiging. 1 januari 2027 31 december 2027 Eigen vermogen Geen begroting beschikbaar Geen begroting beschikbaar Vreemd vermogen Geen begroting beschikbaar Geen begroting beschikbaar Resultaat Geen begroting beschikbaar Overige verbonden partijen In deze Programmabegroting zijn er geen overige verbonden partijen aanwezig.

Programmabegroting 2027-2030 136 Bijlage 4 Verdeling taakvelden over programma's Programma Sociale leefomgeving 0.2 Burgerzaken; 1.1 Crisisbeheersing en brandweer; 1.2 Openbare orde en veiligheid; 4.1 Openbaar basisonderwijs (n.v.t.); 4.2 Onderwijshuisvesting; 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken; 5.1 Sportbeleid en activering; 5.6 Media; 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie; en 7.1 Volksgezondheid. Programma Sociaal domein 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Wmo; 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd; 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal; 6.3 Inkomensregelingen; 6.4 WSW en beschut werk; 6.5 Arbeidsparticipatie; 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo); 6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo); 6.712 Begeleiding (Wmo); 6.713 Dagbesteding (Wmo); 6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo); 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal; 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal; 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk; 6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal; 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal; 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk; 6.791 PGB Wmo; 6.792 PGB Jeugd; 6.811 Beschermd wonen (Wmo); 6.812 Maatschappelijke en vrouwenopvang (Wmo); 6.821 Jeugdbescherming; 6.822 Jeugdreclassering; 6.91 Coördinatie en beleid Wmo; en 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd.

Programma Fysieke leefomgeving 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden; 0.63 Parkeerbelasting (n.v.t.); 2.1 Verkeer en vervoer; 2.2 Parkeren; 2.4 Economische havens en waterwegen; 2.5 Openbaar vervoer; 3.1 Economische ontwikkeling; 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur; 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen; Programmabegroting 2027-2030 137 5.2 Sportaccommodaties; 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie (deel openbaar groen); 7.2 Riolering; 7.5 Begraafplaatsen en crematoria; 8.1 Ruimte en leefomgeving; 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijven terreinen) (n.v.t.); en 8.3 Wonen en bouwen. Programma Toerisme, natuur en duurzaamheid 2.3 Recreatieve havens; 3.4 Economische promotie; 5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie; 5.4 Musea; 5.5 Cultureel erfgoed; 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie (deel recreatie); 7.3 Afval; en 7.4 Milieubeheer. Programma Bestuur en organisatie 0.1 Bestuur; en 0.8 Overige baten en lasten (exclusief deel onvoorzien). Algemene dekkingsmiddelen 0.5 Treasury; 0.61 Ozb woningen; 0.62 Ozb niet-woningen; 0.64 Belastingen overig; en 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds. Overhead 0.4 Overhead. Vennootschapsbelasting 0.9 Vennootschapsbelasting. Onvoorzien 0.8 Overige baten en lasten (alleen deel onvoorzien). Mutaties reserves alle programma's 0.10 Mutaties reserves.

Mutaties in reserves worden zo veel mogelijk functioneel verdeeld over alle programma’s, zodat per programma de mutaties in de reserves bekend zijn. Voor de Uitvoeringsinformatie voor derden (IV3 / wettelijke taakvelden) worden deze mutaties ondergebracht in taakveld 0.10. Programmabegroting 2027-2030 138 Bijlage 5 Begrippenlijst In onderstaande lijst zijn diverse (financiële) begrippen toegelicht. Niet alle begrippen komen voor in deze Programmabegroting 2027. Begrip Omschrijving / toelichting Achterstallig onderhoud Onderhoud dat niet op tijd is uitgevoerd, waardoor een onderhoudsrichtlijn is overschreden en niet (meer) wordt voldaan aan het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau. Achterstallig onderhoud kan leiden tot schade en/of onveilige situaties, hetgeen vaak leidt tot hogere herstelkosten. Activa-posten De activa maken onderdeel uit van de balans (zie aldaar) en worden, kort gezegd, gevormd door de (in geldwaarde uitgedrukte) bezittingen, zoals gebouwen, goederen, vorderingen en geldtegoeden. De activa-posten worden meestal onderverdeeld in twee categorieën: - vaste activa, zijnde activa-posten die langer dan een jaar meegaan, zoals gebouwen, machines en inventaris en; - vlottende activa, zijnde activa-posten die maximaal één jaar meegaan, zoals voorraden, vorderingen en geldtegoeden. De tegenhanger van de activa-posten zijn de passiva-posten.

Algemene reserve Reserves kunnen worden omschreven als eigen vermogensbestanddelen (op de balans) en zijn in principe vrij om te besteden. Een algemene reserve is een reserve waaraan de raad geen specifieke bestemming heeft gegeven, zoals bij een bestemmingsreserve het geval is. Mook en Middelaar heeft twee algemene reserves: - een (min of meer geblokkeerde) algemene reserve die als ondergrens wordt aangehouden voor het afdekken van risico's, zijnde de 'Algemene reserve' en; - een volledig vrij te besteden algemene reserve, zijnde de Vrij Besteedbare Reserve (VBR). Balans De balans bestaat uit twee gedeelten die met elkaar in evenwicht zijn: de activa en de passiva (zie aldaar). De term 'balans' doelt op dit evenwicht. De activa worden, kort gezegd, gevormd door de bezittingen en de passiva bestaan uit het eigen vermogen en het vreemd vermogen. Als de beide delen naast elkaar gepresenteerd worden, staan de activa aan de linkerzijde (debetkant) en de passiva aan de rechterzijde (creditkant). Er is echter niets op tegen om ze onder elkaar te zetten. Bestuurlijk belang Betreft zeggenschap in/bij een verbonden partij. Een gemeente kan een bestuurlijk belang hebben in een verbonden partij doordat zij in het bestuur is vertegenwoordigd. De gemeente kan het ook hebben doordat zij stemrecht heeft in de verbonden partij.

BBV Het 'Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten' (BBV) beschrijft de regels waaraan onder andere de begroting van een gemeente moet voldoen. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit maakt duidelijk hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. Door de manier waarop dit financiële kengetal wordt berekend, is dit cijfer in het jaarverslag altijd hetzelfde als in de begroting. Bestemmingsreserve Reserves kunnen worden omschreven als eigen vermogensbestanddelen (op de balans) en zijn in principe vrij om te besteden. Een bestemmingsreserve is een reserve waaraan de raad echter een specifieke bestemming heeft gegeven. De raad is bevoegd om de bestemming te wijzigen of ongedaan te maken. Bestemmingsreserve kapitaallasten Bestemmingsreserve voor het dekken van kapitaallasten (afschrijving en rente) van reeds gerealiseerde of nog te realiseren investeringen. De kapitaallasten van nieuwe investeringen worden zoveel mogelijk opgenomen in de begroting, zodat deze bestemmingsreserve op termijn niet meer nodig is. Bezuinigingsmaatregelen Lastenverlagende maatregelen om een begrotingstekort weg te werken. Een bezuiniging is iets wat al rechtstreeks op de lasten van de begroting wordt verwerkt. In de begroting zijn deze bezuinigingen op programmaniveau verwerkt. BIO BIO staat voor 'Baseline Informatiebeveiliging Overheid'.

De BIO is het gezamenlijke normenkader voor informatiebeveiliging binnen de gehele Nederlandse overheid (gemeenten, provincies, waterschappen en het Rijk). Het doel is het creëren van een uniforme basisbeveiliging voor alle overheidslagen. Budgetrecht De bevoegdheid om financiële middelen beschikbaar te stellen. Door de begroting vast te stellen geeft de raad het college toestemming om geld uit te geven aan de afgesproken activiteiten. Deelneming Participatie in een besloten of naamloze vennootschap, waarin de gemeente aandelen heeft. Dekkingsmiddelen Middelen die worden gegenereerd dan wel aangewend om de lasten in de begroting op te vangen. Programmabegroting 2027-2030 139 Begrip Omschrijving / toelichting Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen algemene dekkingsmiddelen en specifieke dekkingsmiddelen. Algemene dekkingsmiddelen zijn vrij te besteden (zoals uitkeringen gemeentefonds), terwijl specifieke dekkingsmiddelen gebonden zijn aan bepaalde uitgaven binnen een programma (zoals een provinciale subsidie, de afvalstoffenheffing of leges voor de aanvraag van een paspoort). Dividend Een vergoeding die wordt uitbetaald aan aandeelhouders (= deelneming). EMU-referentiewaarde Een individuele EMU-referentiewaarde betreft geen norm, maar betreft een indicatie van het aandeel dat een provincie of gemeente in de gezamenlijke tekortnorm heeft.

De Wet Hof bepaalt dat de individuele referentiewaarde voor het EMU-saldo van de individuele overheden, naast het eigen aandeel, ook het aandeel in het EMU-saldo van gemeenschappelijke regelingen betreft waar de individuele overheid deel van uitmaakt. EMU-saldo Het geraamde of het gerealiseerde saldo van de ontvangsten en uitgaven op kasbasis van een gemeente. Dit in tegenstelling tot het begrotings- of rekeningresultaat op basis van het baten- en lastenstelsel. Het EMU-saldo wordt berekend volgens Europese voorschriften. ENSIA ENSIA staat voor 'Eenduidige Normatiek Single Information Audit'. ENSIA is het verantwoordingssysteem waarmee gemeenten rapporteren over de status van hun informatiebeveiliging aan de rijksoverheid Het doel is om de administratieve lasten voor gemeenten te verlagen door audits te bundelen. Gemeenten vullen jaarlijks één vragenlijst in over meerdere wetten en systemen (zoals BRP, BAG, Woz en Suwinet). De link met BIO is dat ENSIA de normen uit de BIO gebruikt om te controleren of de beveiliging op orde is. Financieel belang Een bedrag dat aan een verbonden partij ter beschikking is gesteld en niet verhaald kan worden als de verbonden partij failliet zou gaan. Het kan ook het bedrag zijn waarvoor de gemeente aansprakelijk is als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt.

Financiële kengetallen Getallen waarmee inzicht verkregen kan worden in de financiële positie van een gemeente. Deze zijn vermeld in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Geïnventariseerde risico's In kaart gebrachte kansen op gevaar of schade met financieel gevolg van substantiële omvang. Gekwantificeerde risico's Het totaal van de financiële gevolgen van de kansen op gevaar of schade. Gemeenschappelijke regeling Een samenwerkingsverband tussen overheidslichamen (zoals bijvoorbeeld gemeenten) dat op grond van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen is opgericht. Groot onderhoud Uitvoering van correctieve maatregelen, als gevolg van slijtage na een langere periode van gebruik, om een object in goede staat (op een vooraf bepaald kwaliteitsniveau) te houden of te brengen. Groot onderhoud dient zich in de regel aan, is daarom vaak gepland, is veelal ingrijpend van aard en betreft een groot of belangrijk deel van het object. Incidentele baten en lasten De aard van de begrotingspost is altijd leidend voor het al dan niet incidentele karakter ervan. Een hulpmiddel bij het bepalen van het karakter van de begrotingspost is de tijdsduur. Incidentele baten en lasten zijn posten die het begrotingssaldo incidenteel beïnvloeden. Baten en lasten die zich in drie jaar of minder voordoen, kunnen worden gekwantificeerd als incidenteel, maar kunnen ook structureel van aard zijn.

Baten die zich vier jaar of langer voordoen zijn in beginsel structureel van aard. Investeringen met economisch nut Investeringen die verhandelbaar zijn (bijvoorbeeld gebouwen of vervoermiddelen) en kunnen bijdragen aan het genereren van middelen. Investeringen met maatschappelijk nut Investeringen die in principe niet verhandelbaar zijn (bijvoorbeeld wegen). Voor sommige investeringen met maatschappelijk nut worden de kosten verhaald middels een heffing (bijvoorbeeld riolering). Klein onderhoud Preventieve maatregelen en dagelijkse reparaties die noodzakelijk zijn om het object in goede, werkende en veilige staat te houden tegen een van te voren vastgesteld kwaliteitsniveau. Kwaliteitsniveau van het onderhoud Een maat (norm) voor de staat van onderhoud waarop een kapitaalgoed zich moet bevinden. Kwijtschelding Inwoners die gemeentelijke belastingen (lokale heffingen) niet kunnen betalen, kunnen de gemeente om kwijtschelding vragen. Het is afhankelijk van het gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid wie daarvoor wel of niet in aanmerking komt en voor welke belasting. Lokale heffingen Retributies en eigen belastingen die de gemeente ontvangt op basis van publiekrechtelijke regels, zoals onroerende zaakbelastingen, leges, rioolheffing en afvalstoffenheffing. Materiële vaste activa Investeringen met een meerjarig economisch of maatschappelijk nut.

Onderhoud kapitaalgoederen Het systematisch aan de hand van beheerplannen onderhouden van in de gemeente aanwezige kapitaalgoederen (zoals wegen, groen, water, gebouwen). Opschuiven sluitend meerjarenperspectief In de Gemeentewet is bepaald dat een meerjarenraming voor (ten minste) de drie jaren volgend op het begrotingsjaar wordt opgesteld. Als het begrotingsjaar geen structureel en reëel evenwicht laat zien, moet aannemelijk worden gemaakt dat het evenwicht uiterlijk in het derde jaar van de meerjarenraming door de gemeente tot stand kan worden gebracht. Het is daarom in beginsel voor de toezichthouder niet acceptabel als ieder jaar opnieuw een meerjarenraming Programmabegroting 2027-2030 140 Begrip Omschrijving / toelichting wordt opgesteld waarbij er uitsluitend in het derde jaar van de meerjarenraming weer evenwicht is. Overhead Alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces (zoals algemene personeelskosten, kosten van ICT, huisvestingskosten, kosten managementteam). Passiva-posten De passiva maken onderdeel uit van de balans en worden, kort gezegd, gevormd door het (in geldwaarde uitgedrukte) eigen vermogen en vreemd vermogen (schulden en verplichtingen).

De passiva-posten worden meestal onderverdeeld in drie categorieën: - eigen vermogen, zijnde het verschil tussen alle bezittingen (activa) en het vreemd vermogen (schulden) - vaste passiva, zijnde passiva-posten die langer dan een jaar meegaan zoals voorzieningen en langlopende opgenomen geldleningen en; - vlottende passiva, zijnde passiva-posten die maximaal één jaar meegaan, zoals schulden aan leveranciers of 'rood staan' bij een bank. Preventief toezicht Wanneer de begroting niet aan de wettelijke criteria voor structureel en reëel evenwicht voldoet, is er sprake van preventief toezicht. In dat geval behoeven de begroting en de daarop volgende begrotingswijzigingen vooraf de goedkeuring van de toezichthouder (Gedeputeerde Staten). Programma Een samenhangend geheel van activiteiten in de gemeentebegroting. De programma's worden door de raad vastgesteld (en blijven in principe gedurende een raadsperiode gelijk). Reëel evenwicht Met reëel evenwicht wordt bedoeld dat de geraamde baten en lasten in de begroting en meerjarenraming volledig en realistisch zijn. Repressief toezicht Wanneer de begroting aan de wettelijke criteria voor structureel en reëel evenwicht voldoet, is er sprake van repressief toezicht.

Dit is de standaardvorm van toezicht en houdt in dat de begroting en de daarop volgende begrotingswijzigingen direct uitgevoerd kunnen worden (rechtskracht krijgen), zonder afhankelijk te zijn van een voorafgaande goedkeuring van de toezichthouder (Gedeputeerde Staten). Risico-inventarisatie Een overzicht van de kansen van een positieve of een negatieve gebeurtenis van materieel belang. Risicomanagement Risicomanagement is een hulpmiddel om op een gestructureerde manier risico’s in kaart te brengen, te evalueren en - door er pro-actief mee om te gaan - beter te beheersen. Risicomanagement is gebaseerd op het maken van risicoanalyses en maakt veelal gebruik van risicomodellen. Solvabiliteitsratio Dit financiële kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio is het eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal. Stelpost Begrotingspost waarvan de concretisering nog moet worden uitgewerkt. Stelsel van baten en lasten Gemeenten werken met een stelsel van baten en lasten. Dat betekent dat inkomsten en uitgaven moeten worden toegerekend aan het begrotingsjaar waarop zij betrekking hebben. Bij een kasstelsel, dat de Rijksoverheid bijvoorbeeld hanteert, worden inkomsten en uitgaven toegerekend aan het jaar waarin de betalingen zijn gedaan.

Het omrekenen van het resultaat volgens het stelsel van baten en lasten naar een resultaat volgens het kasstelsel, gebeurt via het berekenen van het EMU-saldo. Structureel en reëel evenwicht Deze situatie is aan de orde als, uitgaande van het bestaande beleid en inclusief nieuw aanvaard beleid, - alle structurele lasten tenminste worden gedekt door structurele baten en - incidentele lasten worden gedekt door incidentele baten (waaronder onttrekkingen aan de VBR) Suwinet De afkorting 'SUWI' staat voor 'wet Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen' Het Suwinet is de digitale infrastructuur waarmee Nederlandse overheidsinstanties in de keten van Werk en Inkomen (zoals UWV, SVB en gemeenten) persoonsgegevens en werkgegevens veilig met elkaar delen. Het doel is om instanties snel toegang te kunnen geven tot keuringsgegevens, arbeidsverleden en uitkeringsdata zonder dat burgers dit telkens opnieuw moeten aanleveren. Vanwege de privacygevoelige data gelden er zeer strenge Suwinet- beveiligingsnormen. Gemeenten moeten via de ENSIA-audit verantwoording afleggen over het rechtmatige en veilige gebruik van Suwinet. Taakstelling Opdracht tot bezuinigingen, terwijl (nog) geen concrete maatregelen zijn genomen. Pas op langere termijn ontstaan de positieve financiële effecten.

Voorziening Voorzieningen kunnen worden omschreven als vermogensbestanddelen die als vreemd vermogen zijn aan te merken, omdat deze gelden niet vrij beschikbaar zijn. Er staat namelijk altijd een verplichting of een kwantificeerbaar risico tegenover. De raad stelt voorzieningen in voor een specifiek doel. Ter onderbouwing moet een (beheers)plan opgesteld worden. De voorziening kan alleen gebruikt worden voor het doel waarvoor zij is ingesteld. Vrij Besteedbare Reserve (VBR) De Vrij Besteedbare Reserve is een vorm van een algemene reserve, maakt onderdeel uit van het eigen vermogen op de balans en is vrij te besteden. Programmabegroting 2027-2030 141 Begrip Omschrijving / toelichting Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen geeft de mate aan waarin de gemeente in staat is middelen vrij te maken dan wel middelen heeft vrijgemaakt om niet begrote financiële tegenvallers op te vangen zonder ingrijpende beleidswijzigingen. Het weerstandsvermogen bestaat uit twee onderdelen, namelijk de weerstandscapaciteit en de risico's. Het weerstandsvermogen geeft de verhouding tussen deze twee onderdelen aan. Weerstandscapaciteit, incidenteel Het vermogen om onverwachte eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van taken op het geldende niveau.

Weerstandscapaciteit, structureel Het vermogen om onverwachte tegenvallers structureel in de lopende begroting op te kunnen vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande taken. Programmabegroting 2027-2030 142 Colofon Bezoekadres: Gemeentehuis Raadhuisplein 6 6585 AP MOOK Correspondentieadres: Gemeente Mook en Middelaar Postbus 200 6585 ZK MOOK internet : www.mookenmiddelaar.nl e-mail : gemeente@mookenmiddelaar.nl telefoon : (024) 696 9111 Oplage Papier : 45 exemplaren Digitaal : Gemeentelijke website Afbeeldingen voorzijde Visuals van de vijf programma's vanaf 2027

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://mookenmiddelaar.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b45fbc06-71a1-42e6-8020-aa033b1ff50a?agendaItemId=5adce538-a352-492a-8e59-e2f8d86e5b7b