CConstaterende datMook en Middelaar
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage - Programmabegroting 2027

Raadsvergadering 12 november 2026, gemeente Mook en MiddelaarBij agendapunt: Raadsvoorstel Programmabegroting 202739.426 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Naar aanleiding van de areaaluitbreiding Maastuin is de ozb- opbrengst voor 2027 verhoogd met € 50k. De uiteindelijke tarieven zijn afhankelijk van de grondslag (opbrengst gedeeld door grondslag is tarief). De tarieven zijn pas na aanbieden van de Programmabegroting 2027 bekend. Wet waardering onroerende zaken (woz) De grondslag voor de ozb is standaard de woz-waarde van de onroerende zaak. De Waarderingskamer ziet erop toe dat de uitvoering van de Wet woz juist wordt uitgevoerd. De meest actuele waardegegevens als gevolg van de hertaxatie worden verwerkt in de definitieve ozb -tarieven. Deze hebben effect op het tarief, echter niet op de opbrengst. Belasting op roerende woon- en bedrijfsruimten (221 Gw) De gemeente Mook en Middelaar heft deze belasting niet. Baatbelasting (art. 222 Gw) De gemeente Mook en Middelaar heft deze belasting niet. Forensenbelasting (art. 223 Gw) De forensenbelasting wordt geheven van niet -inwoners die een gemeubileerde woning beschikbaar houden in Mook en Middelaar. De opbrengst voor de forensenbelasting wordt voor 2027 geïndexeerd met 2,91% en daarnaast extra met 8,5%. Het tarief is afhankelijk v an de woz -waarde. De forensenbelasting volgt de lijn van de ozb. Als het tarief van de ozb procentueel extra wordt verhoogd, dan geldt dat ook voor het tarief van de forensenbelasting.

Omdat de realisatie in 2026 hoger was dan de oorspronkelijke raming, is de uiteindelijke opbrengst naar boven bijgesteld. Toeristen- en Watertoeristenbelasting (art. 224 Gw) Naast de ozb heft onze gemeente als vrij aanwendbare belasting de toeristenbelasting. De baten worden gebruikt voor dekking van kosten op het gebied van recreatie en toerisme. Het tarief wordt geïndexeerd met 2,91% en extra verhoogd met 8,5%. Het tarief stijgt hierdoor van € 2,05 naar afgerond € 2,29 per persoon per overnachting. Parkeerbelasting (art. 225 Gw) De gemeente Mook en Middelaar heft geen parkeerbelasting, maar hanteert 'blauwe zones' voor parkeerregulering waarbij op bepaalde plaatsen een beperkte tijd geparkeerd mag worden. Hondenbelasting (art. 226 Gw) De gemeente Mook en Middelaar heft hondenbelasting. De opbrengst van de hondenbelasting valt onder de algemene dekkingsmiddelen. Dit betekent dat de hondenbelasting de inkomsten van de gemeente verhoogt. In Mook en Middelaar worden hier echter ook kosten mee gedekt voor het voorkomen dan wel beperken van overlast door hondenpoep, zoals het aanleggen en onderhouden van hondenuitlaatplaatsen. De opbrengst wordt voor 2027 geïndexeerd met een inflatiepercentage van 2,91% en een extra verhoging van 8,5% . De hoogte van het uiteindelijke tarief is afhankelijk van enerzijds de geraamde opbrengst en anderzijds het (geraamde) aantal honden.

Voor kennelhouders geldt een afzonderlijk tarief. Reclamebelasting (art. 227 Gw) De gemeente Mook en Middelaar heft op dit moment geen reclamebelasting. Precariobelasting (art. 228 Gw) De gemeente Mook en Middelaar heft op dit moment geen precariobelasting. Programmabegroting 2027-2030 30 Rioolheffing (art. 228a Gw) Rioolheffing wordt geheven, mede op basis van het nog door de Raad vast te stellen Water - en rioleringsprogramma 2027 -2031 (Wrp). In het Wrp zijn de vervangingsinvesteringen opgenomen van het gemeentelijk rioleringsstelsel en de exploitatiekosten voor de aankomende jaren. Het systeem van rioolheffing is een gesloten systeem, waarbij de kosten en de baten aan elkaar gelijk zijn. De definitieve tarieven voor 2027 en de onderliggende onderbouwing daarvan worden ter vaststelling aan u voorgelegd in de raadsvergadering van december 2026. Uitgangspunten tariefstelling De opbrengst van de rioolheffing wordt in beginsel geïndexeerd met 2,91%, maar mag maximaal gelijk zijn aan de kosten van de riolering. Onder de kosten vallen ook de compensabele btw conform art. 228a, lid 3 Gw. en het aandeel overheadkosten. Daar waar mog elijk wordt de compensabele btw niet toegerekend en de overheadkosten functioneel doorbelast. Bij de tariefbepaling wordt onderscheid gemaakt in (klein)gebruikers t/m 400 m 3 waterverbruik en groot verbruikers (meer dan 400 m 3 waterverbruik).

Een huishouden heeft gemiddeld 100 m 3 waterverbruik en valt onder de kleinverbruikers. Kostendekkendheid In de paragraaf lokale heffingen moet inzicht gegeven worden in de mate van kostendekkendheid per heffing. Hierbij mogen de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden voor wat betreft heffingen en rechten. Dit geldt voor de rioolheffing, de afvalstoffenheffing/reinigingsrecht en de leges. Om dit inzicht te geven wordt gebruik gemaakt van een model van de commissie BBV. De taakvelden betreffen de van toepassing zijnde wettelijke taakvelden zoals vermeld in onderdeel 5.1 van deze Programmabegroting. Bedragen x € 1.000 Berekening kostendekkendheid rioolheffing € Lasten taakveld (excl. doorbelaste overhead) 619 Baten taakveld -55 Netto kosten taakveld 564 Toe te rekenen kosten 564 Aandeel kosten overhead 158 Btw in het kader van het Btw-compensatiefonds 0 Totale kosten 721 Opbrengst heffingen 721 Dekkingspercentage 100% In de baten taakveld van € 55k zit een vrijval van de egalisatievoorziening van € 50k. Afvalstoffenheffing (art. 219 Gw jo. 15.33 Wet Milieubeheer) / Reinigingsrecht bedrijven (art. 229 Gw) Het afvalbeheer wordt uitgevoerd in samenwerking met DAR N.V. Evenals in voorgaande jaren het geval was, worden de kosten van het afvalbeheer, waaronder de afvalinzameling en afvalverwerking, doorberekend aan de inwoners.

In Mook en Middelaar betalen de in woners een vast tarief (vastrecht) en een variabel tar ief per lediging of klepopening . Het ophalen van huishoudelijk afval bij particulieren Programmabegroting 2027-2030 31 is een wettelijke verplichting. Het systeem van afvalstoffenheffing is een gesloten systeem waarbij de kosten en de baten aan elkaar gelijk zijn. De definitieve tarieven voor 202 7 en de onderliggende onderbouwing daarvan worden ter vaststelling aan u voorgelegd in de raadsvergadering van december 2026. Uitgangspunten tariefstelling De opbrengst van de afvalstoffenheffing en het reinigingsrecht wordt in beginsel geïndexeerd met 2,91%, maar mag maximaal gelijk zijn aan de kosten van afvalinzameling en -verwerking (inclusief milieustraat). Onder de kosten vallen ook de compensabele btw conform art. 229b, lid 2, letter b Gw en het aandeel in de kosten van overhead. Daar waar mogelijk wordt de compensabele btw niet toegerekend en de overheadkosten functioneel doorbelast. Bedragen x € 1.000 Berekening kostendekkendheid reinigingsheffingen € Lasten taakveld (excl. doorbelaste overhead) 994 Baten taakveld -126 Netto kosten taakveld 868 Toe te rekenen kosten 868 Aandeel kosten overhead 253 Btw in het kader van het Btw-compensatiefonds 0 Totale kosten 1.121 Opbrengst heffingen 1.121 Dekkingspercentage 100% Leges (art.

229 Gw) Leges zijn verschuldigd voor het in behandeling nemen van een aanvraag voor een te leveren dienst, bijvoorbeeld het verstrekken van een paspoort, rijbewijs of omgevingsvergunning. Je betaalt niet voor de vergunning zelf (want het is ook mogelijk dat iemand geen vergunning krijgt, terwijl er wel werkzaamheden zijn verricht). Leges worden jaarlijks met een inflatiepercentage gecorrigeerd (conform de beleidsuitgangspunten). Kostendekkendheid Overeenkomstig het beleid worden de legestarieven 2027 verhoogd met 2,91% wegens inflatiecorrectie. De opbrengst mag maximaal kostendekkend zijn. Wettelijke tarieven zijn hierop een uitzondering. Programmabegroting 2027-2030 Bedragen x € 1.000 Berekening kostendekkendheid leges | € Lasten m.b.t. leges | 442 Baten m.b.t. leges | 0 Netto kosten leges | 442 Toe te rekenen kosten | 442 Overhead | 270 Btw in het kader van het Btw-compensatiefonds | 0 Totale kosten | 712 Opbrengst heffingen | 712 Dekkingspercentage (maximaal) | 100% Uitgangspunten tariefstelling De opbrengst van de secretarieleges mag maximaal gelijk zijn aan de kosten van behandeling van de aanvragen. Onder de kosten valt ook de compensabele btw conform art. 229b, lid 2, letter b Gw en het aandeel in de kosten van overhead. Bij het vaststellen van de legesverordening in december 2026 wordt een voorstel gedaan voor het aanpassen van de tarieven.

Aanduiding van de lokale belastingdruk Bij dit onderdeel van de lokale belastingdruk worden de voorlopige tarieven weergegeven, de voorlopige belastingdruk voor 2027 en de belastingdruk van buurgemeenten (over 2026) op basis van een jaarlijks onderzoek door COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden). Overzicht van tarieven De ozb en de forensen-, toeristen- en hondenbelasting worden trendmatig verhoogd met 2,91% en extra met 8,5%. Het tarief is mede afhankelijk van een wijziging in de grondslag. De rioolheffing en reinigingsheffingen zijn maximaal 100% kostendekkend. In onderstaande tabel zijn nog voorlopige tarieven weergegeven voor 2027 omdat op dit moment nog niet alle informatie voorhanden is om de definitieve tarieven te berekenen. De later vast te stellen definitieve tarieven zijn een afgeleide van de opbrengst gedeeld door de grondslag. De grondslag ontvangen wij van BsGW. n.v.t. = niet van toepassing (deze belasting heffen wij niet). VOORLOPIGE tarieven 2027 (bij gelijke grondslag) | 2027 | 2026 Algemene inflatiecorrectie | 2,91% | 2,53% Ozb woningen eigenaren | % woz-waarde | 0,1170% | 0,1048% Ozb niet-woningen eigenaren | % woz-waarde | 0,3144% | 0,2816% Ozb niet-woningen gebruikers | % woz-waarde | 0,2353% | 0,2107% Rzb | - | n.v.t. | n.v.t. Forensenbelasting | % woz-waarde | 0,3350% | 0,3000% Toeristenbelasting | p.p.p.n.

| 2,29 | 2,05 32 Programmabegroting 2027-2030 VOORLOPIGE tarieven 2027 (bij gelijke grondslag) | 2027 | 2026 Parkeerbelasting | - | n.v.t. | n.v.t. Hondenbelasting Eerste hond | per eerste hond | 75,12 | 67,32 Extra honden | per extra hond (150%) | 112,68 | 100,92 Kenneltarief | per kennel (700%) | 525,84 | 471,24 Reclamebelasting | - | n.v.t. | n.v.t. Precariobelasting | - | n.v.t. | n.v.t. Baatbelasting | bedrag per perceel | n.v.t. | n.v.t. Rioolheffing | per perceel | 126,96 | 123,36 eerste 400 m3 waterverbruik | 20,88 | 20,28 vanaf 400m3 gestaffeld, per 400m3 | 208,68 | 202,80 Afvalstoffenheffing | vastrecht per jaar | 223,92 | 217,56 bedrag per lediging (restafval) | 14,04 | 13,70 bedrag per klepopening | 2,76 | 2,74 Leges | divers | divers De definitieve tarieven voor 2027 | worden door uw raad vastgesteld middels het vaststellen van de belastingverordeningen, die aangeboden worden voor de raadsvergadering van 10 | december 2026. Hierbij worden de laatste ontwikkelingen meegenomen, zoals | de waardemutaties van de onroerende zaken. 33 Programmabegroting 2027-2030 Belastingdruk Mook en Middelaar In onderstaande tabel staat de voorlopige lokale lastendruk per huishouding, waarbij als uitgangspunt is genomen: • | Huurders betalen uitsluitend afvalstoffenheffing en gebruikersdeel rioolheffing; • | Woningeigenaren betalen ozb, afvalstoffenheffing en rioolheffing.

Bedragen in € Voorlopige lastendruk | 2027 | 2026 Huurder: Afvalstoffenheffing | 329 | 320 Eigenaar / gebruiker: Onroerende-zaakbelasting, rioolheffing en afvalstoffenheffing - bij een woningwaarde van € 200k | 690 | 653 - bij een woningwaarde van € 300k | 807 | 758 - bij een woningwaarde van € 500k | 1.041 | 967 Belastingdruk andere gemeenten COELO onderzoekt jaarlijks de woonlasten per huishouden. In onderstaande tabel zijn van enkele buurgemeenten de woonlasten weergegeven. Omdat de woonlasten over het begrotingsjaar 2027 nog niet bekend zijn, worden altijd de woonlasten van het voorgaande begrotingsjaar vermeld. Lastendruk 2026 | Mook en | Gennep | Heumen | Land van | Gemidd. | Gemidd. Middelaar | Cuijk | Limburg | Nederland Eigenaar-bewoner Eenpersoonshuishouden | 1.010 | 894 | 959 | 948 | 998 | 1.000 Meerpersoonshuishouden | 1.047 | 943 | 1.043 | 1.021 | 1.072 | 1.095 Rangnummer *) | 138e | 45e | 131e | 105e | - | - Huurder Eenpersoonshuishouden | 275 | 299 | 180 | 351 | 379 | 391 Meerpersoonshuishouden | 313 | 348 | 264 | 424 | 451 | 500 Rangnummer *) | 30e | 43e | 12e | 101e | - | - *) 1e is goedkoopste gemeente Kwijtscheldingsbeleid Voor mensen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid tot een gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de geheven belasting. De mogelijkheid tot kwijtschelding wordt geregeld in de belastingverordeningen.

Kwijtschelding is op basis van de huidige verordeningen (2026) alleen mogelijk voor een deel van de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Voor alle andere belastingen wordt op grond van de huidige belastingverordeningen geen kwijtschelding verleend. Het wel of geen kwijtschelding verlenen kan jaarlijks herzien worden bij het vaststellen van de belastingverordeningen | . Voor 2027 gebeurt dit in de raadsvergadering van 10 december 2026 . 34 Programmabegroting 2027-2030 2.2 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Wettelijk kader Artikel 11 BBV. Algemeen Deze paragraaf geeft inzicht in het vermogen van de gemeente Mook en Middelaar om substantiële niet-begrote kosten te dekken die onverwachts kunnen optreden. Tevens wordt inzicht gegeven in de risico’s die per eind september 2026 bekend en van substantieel belang zijn voor de financiële positie. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit is de hoeveelheid aan middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken en waarvoor ook geen verzekering is afgesloten. De weerstandscapaciteit bedraagt € 2 miljoen in de vorm van de Algemene Reserve en € 20k als bedrag voor onvoorziene uitgaven.

Inventarisatie van de risico’s Tegenover de weerstandscapaciteit staan risico’s, die substantieel van belang zijn, maar die niet of niet geheel | financieel | gedekt zijn. | Risico's | worden in beginsel aangemerkt als incidenteel. Als risico's structureel optreden, dan wordt dit financieel ook structureel meegenomen in de begroting. | Optredende risico's worden | primair | gedekt door de Algemene reserve. De waarschijnlijkheid dat een risico zich voordoet wordt, op grond van de nota Risicomanagement, | onderverdeeld in Zeer laag (10%), Laag (30%), Midden (50%), Hoog (70%) en Zeer hoog (90%). Maatregelen kunnen zijn: Accepteren, Overdragen (bijv. verzekeren), Preventief (voorkomen), Reductie (bedrag of risico verkleinen). Voor 2027 zijn alle risico's opnieuw beoordeeld of deze nog van toepassing dan wel relevant zijn. Dit resulteert in negen risico's voor de begroting van 2027. Bedragen x € 1.000 Kwanti- | Risico- Nr | Risico | ficering | inschatting | Kans | Omvang 1 | Overschrijding van kosten binnen het Sociaal Domein | 470 | Hoog | 70% | 329 2 | Uitvoering Participatiewet (vangnetregeling) | 150 | Gemiddeld | 50% | 75 3 | Onvoorziene kosten bij wegen en bruggen | 273 | Laag | 30% | 82 4 | Optreden van een ICT-veiligheidsprobleem (Cybersecurity) | 5.804 | Zeer laag | 10% | 580 5 | Stijgende prijzen a.g.v.

geopolitieke ontwikkelingen | 559 | Gemiddeld | 50% | 280 6 | Aanspraak op achtervang als gevolg van niet aflossen leningen sociale woningbouw | 3.925 | Zeer laag | 10% | 393 7 | Baggeren van de haven | 125 | Zeer laag | 10% | 13 8 | Extra kosten bij verbonden partijen | 624 | Zeer laag | 10% | 62 9 | Onvoorziene kosten als gevolg van juridische procedures | 250 | Zeer laag | 10% | 25 12.180 | 1.839 Voor een nadere toelichting op de risico's verwijzen wij u naar bijlage 2 van deze programma-begroting. 35 Programmabegroting 2027-2030 Bedragen x € 1.000 Incidenteel | Structureel Risico | Kwantificering | Berekend bedrag | Kwantificering | Berekend bedrag Zeer hoog (90%) | 0 | 0 | 0 | 0 Hoog (70%) | 470 | 329 | 0 | 0 Midden (50%) | 709 | 355 | 0 | 0 Laag (30%) | 273 | 82 | 0 | 0 Zeer laag (10%) | 10.728 | 1.073 | 0 | 0 Totaal | 12.180 | 1.839 | 0 | 0 Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's (weerstandsvermogen) Bepaling en betekenis weerstandsvermogen Het | weerstandsvermogen | wordt | gedefinieerd | als | de | relatie | tussen | de | weerstandscapaciteit (beschikbare middelen) en alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis zijn in relatie tot de financiële positie.

Het weerstandsvermogen is de mate waarin de gemeente in staat is om mogelijke tegenvallers op te vangen zonder dat dit onmiddellijk invloed heeft op het beleid. Het weerstandsvermogen is van belang voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van de gemeente. Ratio weerstandsvermogen De ratio, die uit de hiervoor gehanteerde berekening volgt, kan worden gewaardeerd. Wij hanteren onderstaande beoordelingstabel. Beoordelingstabel weerstandsvermogen Categorie | Ratio weerstandsvermogen | Betekenis vanaf | tot A | 2 | ∞ | Uitstekend B | 1,4 | 2 | Ruim voldoende C | 1 | 1,4 | Voldoende D | 0,8 | 1 | Matig E | 0,6 | 0,8 | Onvoldoende F | - ∞ | 0,6 | Ruim onvoldoende De gemeente Mook en Middelaar wenst minimaal een ratio van 1 te hebben. Deze valt in categorie C – voldoende. Dit betreft een ratio tussen de 1,0 en 1,4. Daarnaast wordt als structurele bovengrens een ratio van 3,0 gehanteerd. | Als na drie achtereenvolgende jaren de ratio groter dan 3,0 is, wordt de Algemene reserve verlaagd. Overeenkomstig, als na drie achtereenvolgende jaren de ratio kleiner dan 1,0 is, wordt de Algemene reserve verhoogd. Als risico's zich daadwerkelijk voordoen, ondanks de genomen beheersmaatregelen, dan kan een beroep gedaan worden op de weerstandscapaciteit.

Uitgangspunt hierbij is dat eerst wordt onderzocht of de gemeente ook andere mogelijkheden heeft om de gevolgen van risico’s op te vangen. Denk bijvoorbeeld aan het aanwenden van eventueel onbenutte budgetten, bezuinigingen of bijstellingen van bestaand beleid. 36 Programmabegroting 2027-2030 Ratio weerstandsvermogen De ratio voor het weerstandsvermogen bedraagt | 1,1 | (weerstandscapaciteit € 2.020k gedeeld door risico's € 1.839k). Deze ratio valt in klasse 'C Voldoende'. Kengetallen Naast de ratio voor het weerstandsvermogen zijn gemeenten verplicht om onderstaande kengetallen te verstrekken. | Deze | kengetallen | mogen | alleen | in | gezamenlijkheid | beoordeeld | worden | voor | de beeldvorming met betrekking tot de financiële positie van de gemeente | (zie ook de tabel onderaan deze paragraaf).

Verloop van de kengetallen Kengetallen | W2025 | B2026 | B2027 | B2028 | B2029 | B2030 Netto schuldquote | -16% | -4% | 14% | 41% | 147% | 145% Netto schuldquote gecorrigeerd | -17% | -7% | 12% | 39% | 144% | 142% voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 49% | 44% | 44% | 32% | 16% | 14% Structurele exploitatieruimte | 6% | -5% | -3% | -5% | -7% | -11% Grondexploitatie (n.v.t.) | 0% | 0% | 0% | 0% | 0% | 0% Belastingcapaciteit | 101% | 99% | 95% | 95% | 95% | 95% 1a Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast (vaste schuld en vlottende schulden) ten opzichte van de eigen middelen (vlottende activa). Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Een negatieve schuldquote betekent dat er geen netto-schuld is, maar dat er een overschot is aan liquide middelen en vorderingen. | Door investeringen, het benutten van de middelen in 's Rijks Schatkist en het toekomstig aantrekken van leningen voor financiering van investeringen, neemt de netto schuldquote toe. 1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Dit betreft hetzelfde kengetal als de netto schuldquote, maar nu wordt bij de eigen middelen niet alleen de vlottende activa meegenomen, maar ook de uitgezette leningen. Dit kengetal is altijd gelijk of lager dan de netto schuldquote. 2.

Solvabiliteitsratio Het solvabiliteitsratio geeft aan in welke mate wij in staat zijn om op de lange termijn aan de financiële verplichtingen te voldoen. Zoals uit de balans valt op te maken, bedraagt het eigen vermogen € 9,8 miljoen en het totaal vermogen € 22,5 miljoen. Dit betekent dat de omvang van het eigen vermogen 44% bedraagt ten opzichte van het totaal vermogen. De gangbare minimumnorm voor deze solvabiliteitsratio ligt bij niet-financiële ondernemingen tussen de 25% en 40%. Hoe hoger de ratio hoe solvabeler de organisatie is. Met een ratio van 44% voldoet de gemeente Mook en Middelaar boven de gangbare norm. 3. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente of provincie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage is een structureel overschot. Bij de bepaling van het saldo worden de mutaties in reserves niet meegenomen met uitzondering van structurele 37 Programmabegroting 2027-2030 onttrekkingen voor dekking kapitaallasten. Het structurele begrotingssaldo (exclusief mutaties reserves) is voor het begrotingsjaar 2027 en de meerjarenraming 2028 t/m 2030 negatief. 4. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.

De gemeente Mook en Middelaar heeft geen actieve grondexploitaties (aankopen, bouw | - en woonrijp maken en weer verkopen). Het kengetal bedraagt 0%. 5. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit wordt berekend op basis van de woonlasten van een belastingplichtige (meerpersoonshuishouden met eigen woning) in Mook en Middelaar ten opzichte van het landelijk gemiddelde van het laatst bekende begrotingsjaar. Bij het opstellen va | n de Programmabegroting 2027 is dat 2026. Hiervoor worden de gegevens van COELO gebruikt zoals vermeld in de paragraaf Lokale heffingen. In de raadsvergadering van 10 december 2026 worden de nieuwe belastingverordeningen voor 2027 ter besluitvorming aan u voorgelegd. Algemeen uitgangspunt is een indexering van 2,91% en een extra verhoging van 8,5% voor alle belastingopbrengsten. Beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie De diverse kengetallen zijn onderling redelijk consistent en bevestigen het beeld van een gezonde financiële positie. Qua exploitatie is er wel een aandachtspunt. De jaren 2028 tot en met 2030 zijn nog niet sluitend. Op basis van de categoriale indeling zit de gemeente Mook en Middelaar overwegend in de categorieën A en B (minst risicovol dan wel gemiddeld). De kengetallen moeten niet afzonderlijk beoordeeld worden, maar bepalen gezamenlijk het financiële beeld.

Kengetal | Waarde M&M | Categorie A | Categorie B | Categorie C Netto schuldquote zonder correctie | 14% | < 90% | 90 - 130% | > 130% Netto schuldquote met correctie) | 12% | < 90% | 90 - 130% | > 130% Solvabiliteitsratio | 44% | > 50% | 20 - 50% | < 20% Structurele exploitatieruimte | -3% | positief | neutraal | negatief Grondexploitatie | 0% | < 20% | 20-35% | > 35% Belastingcapaciteit | 95% | < 95% | 95 - 105% | > 105% 38 Programmabegroting 2027-2030 2.3 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Wettelijk kader Artikel 12 BBV. Onderstaande tabel bevat de actuele stand van zaken met betrekking tot d | e wettelijk verplicht te vermelden kapitaalgoederen wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Beheerplan | Omschrijving / Naam | Periode | Datum vaststelling Raad | Te herzien in | Looptijd Wegen | Wegenbeheerplan | 2025-2029 | 30 januari 2025 | 2029 | 5 jaar Meerjarenplanning Meerjaren | 2018-2067 | 15 september 2016 / Wegen/bruggen onderhoudsplan bruggen / | 2023-2068 | actualisatie 2024 | 2066 | 50 jaar fin.

actualisatie Gemeentelijk Riolering | Rioleringsplan Mook en | 2022-2026 | 16 december 2021 | 2026 | 5 jaar Middelaar (GRP) *) Water | geen onderhoudsplan | - | - | - | - Groen | Groenbeheerplan / | 2016-2019 | **) | ***) | 4 jaar renovatieplan | 2019-2022 Gebouwen | Meerjarig onderhoudsplan | 2024-2027 | 1 februari 2024 | 2027 | 4 jaar (MJOP) *) | Het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) wordt het Water | - en rioleringsprogramma (Wrp). Deze wordt naar alle waarschijnlijkheid in 2026 vastgesteld. **) | Besluitvorming door College van burgemeester en wethouders. ***) Moet nog bepaald worden. Wegen 1. | Wegen Doel De gemeente is verantwoordelijk voor de instandhouding en het veilig gebruik van de verhardingen die zij in beheer heeft. Beleidskader Al jaren voert de gemeente structureel en planmatig onderhoud uit aan de verhardingen. Het gemeentelijke Wegenbeheerplan is hierbij richtinggevend. Het plan geeft inzicht in de kwaliteit en onderhoudsbehoefte van de gemeentelijke wegen/verhardingen en de financiële middelen die hiervoor nodig zijn. Het plan wordt voor een bepaalde tijd vastgesteld. Op 30 januari 2025 is het huidige plan vastgesteld voor de periode van 2025-2029. Onderhoudsniveau Het onderhoudsniveau van de wegen is vastgesteld op het niveau B van de landelijke CROW- systematiek.

Dit komt min of meer overeen met het niveau van instandhouding van de verhardingen, voorkomen dat (technische) normen worden overschreden. 39 Programmabegroting 2027-2030 Financiële consequenties beleidskader De meerjarenplanning voor het structureel en planmatig | wegonderhoud bedraagt op basis van het nieuwe Wegenbeheerplan voor de jaren 2025 tot en met 2029 op jaarbasis een bedrag van gemiddeld ongeveer € 306k inclusief klein onderhoud en € 250k exclusief klein onderhoud. Voor het onderhoud aan de gemeentelijke onverharde wegen is er jaarlijks een (aanvullend) bedrag beschikbaar van € 30k. Het onderhoudsplan is gebaseerd op regulier groot onderhoud. In ext | ra kosten door bijvoorbeeld strenge winters is in dit plan niet voorzien. Hiervoor is een bedrag opgenomen in de risicoparagraaf. Financiële consequenties in de begroting Om de onderhoudsvoorziening voor het structureel wegonderhoud op peil te houden wordt er jaarlijks € 250k aan toegevoegd.

Het verloop van de voorziening is als volgt: Bedragen x € 1.000 Voorziening groot onderhoud wegen Jaar | Stand per 1-1 | Dotatie | Vrijval | Aanwending | Stand per 31-12 2026 | 381 | 250 | 0 | 267 | 364 2027 | 364 | 250 | 0 | 267 | 347 2028 | 347 | 250 | 0 | 364 | 233 2029 | 233 | 250 | 0 | 167 | 316 2030 | 316 | 250 | 0 | 128 | 438 Voortgang van het geplande onderhoud De onderhoudswerkzaamheden worden overeenkomstig de planning van het Wegenbeheerplan uitgevoerd. Werkproces: voorbereiding (onderzoek), aanbesteding en uitvoering. Werkzaamheden worden zoveel mogelijk gecombineerd en afgestemd met gemeentelijke (bouw)ontwikkelingen. Streven naar integraal werken. Zo mogelijk wordt het onderhoud aan de wegen gecombineerd met andere ontwikkelingen en/of onderhoudswerkzaamheden. Omvang achterstallig onderhoud Er is geen sprake is van achterstallig onderhoud. 2. | Kunstwerken (Bruggen) Doel De gemeente is verantwoordelijk voor de instandhouding en het veilig gebruik van de verkeersbruggen binnen de gemeente. Het betreft twee bruggen, de brug Witteweg te Plasmolen en de brug Cuijksesteeg in Mook. Beleidskader Op 15 september 2016 heeft u het ‘Meerjarenonderhoudsplan bruggen' vastgesteld. Het plan voorziet in het structurele / planmatige onderhoud aan de bruggen.

Dit geeft een doorkijk voor de komende vijftig jaar (planperiode 2018-2067, inclusief een technische actualisatie in 2024 voor de planperiode 2023 | - 2068). Onderhoud op basis van instandhouding van de huidige functionaliteit van de bruggen. Met het plan is dit gewaarborgd. Onderhoudsniveau Bij het onderhoudsniveau van de bruggen wordt er uitgegaan van niveau B van de landelijke CROW- systematiek (instandhouding). Dit komt min of meer overeen met het niveau van instandhouding van de verhardingen, 40 Programmabegroting 2027-2030 Financiële consequenties beleidskader Voor de financiering van de onderhoudswerkzaamheden op de langere termijn (instandhouding) is er een voorziening groot onderhoud bruggen aanwezig. De jaarlijkse dotatie aan de voorziening bedraagt € 23k. Door de jaarlijkse dotatie is de voorziening gedurende een looptijd van 50 jaar nergens negatief. Financiële consequenties in de begroting Het verloop van de voorziening is als volgt: Bedragen x € 1.000 Voorziening groot onderhoud kunstwerken (bruggen) Jaar | Stand per 1-1 | Dotatie | Vrijval | Aanwending | Stand per 31-12 2026 | 100 | 23 | 0 | 0 | 123 2027 | 123 | 23 | 0 | 10 | 136 2028 | 136 | 23 | 0 | 0 | 159 2029 | 159 | 23 | 0 | 136 | 46 2030 | 46 | 23 | 0 | 0 | 69 Voortgang van het geplande onderhoud Geen bijzonderheden, loopt op basis van de planning.

Omvang achterstallig onderhoud Door invulling te geven aan het meerjarenonderhoudsplan bruggen wordt achterstallig onderhoud voorkomen en is niet aan de orde. Riolering Doel Invulling geven aan de gemeentelijke watertaken, dit op het gebied van afvalwater, regenwater en grondwater. Meer concreet het in stand houden en verbeteren van de gemeentelijke riolering en voorzieningen voor de opvang en verwerking van het regenwater. Dit alles om te komen tot een goed functionerende | waterketen | en | watersysteem | en | daarmee | het | terugdringen | van | de | kans | op wateroverlast. Beleidskader De invulling van de gemeentelijke watertaken, en de financiering ervan, is vastgelegd in het Gemeentelijk | Rioleringsplan | Mook | en | Middelaar | (GRP), | dat | op | 24 | november | 2021 | door | de gemeenteraad is vastgesteld. De planperiode van het GRP bestrijkt de jaren 2022 tot en met 2026. In het GRP is de vroegere specifieke zorg voor de riolering omgebogen naar de zorg voor het gemeentelijk waterbeheer. Dus niet specifiek het (stedelijk) afvalwater maar ook het regenwater en grondwater. In het GRP is er aandacht voor het onderhoud en het in stand houden van de (water)voorzieningen, het doen van metingen en onderzoek, het terugdringen van de vuiluitworp naar oppervlaktewater en het terugdringen van de kans op wateroverlast ten gevolge van hevige neerslag.

De afgelopen jaren zijn hierin al vorderingen gemaakt, wel baart de toenemende extreme neerslag zorgen. Hiervoor is blijvende aandacht in de vorm van generieke en specifieke maatregelen, zoals het afkoppelen van verhardingen en het creëren van berging. Hierbij worden ook de bewoners betrokken en gestimuleerd. Dit in de vorm van voorlichting en advies en ook met de mogelijkheid van een geldelijke bijdrage (dit laatste in samenwerking met het waterschap Limburg). 41 Programmabegroting 2027-2030 De | mogelijkheid | voor | samenwerking | met | andere | overheden | en | partijen | is | ook | een | blijvend aandachtspunt. Dit onder andere om de kosten voor de watertaken te verlagen. Hierbij is het streven om de wettelijke watertaken tegen de laagst mogelijke lasten uit te v | oeren. In het vierde kwartaal van 2026 dan wel in het eerste kwartaal van 2027 wordt een geactualiseerd GRP opgesteld en voorgelegd aan de gemeenteraad. Dit plan bevat niet alleen zaken met betrekking tot de riolering maar ook met waterbeheer, zoals de afvoer van hemelwater. Het nieuwe plan krijgt de naam 'Water en rioleringsprogramma (Wrp). Onderhoudsniveau Het onderhoudsniveau van de riolering is vastgesteld op niveau B van de landelijke CROW-systematiek (instandhouding).

Financiële consequenties beleidskader De financiële gevolgen van de uitvoering van het GRP/Wrp komen via de rioolheffing ten laste van belastingplichtige inwoners. Bij de behandeling van de belastingverordeningen worden ook de tarieven van de rioolheffing vastgesteld. Financiële consequenties in de begroting De dekking van de kosten voor het reguliere (dagelijks) | beheer en onderhoud vindt plaats middels budgetten in de exploitatie. Nieuwe rioleringen en investeringen worden geactiveerd en leiden tot kapitaallasten. De baten en lasten in relatie tot de tarieven voor rioolheffing worden geëgaliseerd middels een egalisatievoorziening. Riolering en rioolheffing is financieel een gesloten systeem. Gezien de omvang van de voorziening wordt in ieder geval, evenals in 2026, voor de periode 2027 t/m 2030 een bedrag van € 50k uit de voorziening gehaald, waardoor de netto te verhalen lasten middels rioolheffing hierdoor iets gunstiger uitvalt. In 2026 is daarnaast € 27k onttrokken in verband met 100% kostendekkendheid.

Het verloop van de voorziening is als volgt: Bedragen x € 1.000 Voorziening egalisatie rioolheffing Jaar | Stand per 1-1 | Dotatie | Vrijval | Aanwending | Stand per 31-12 2026 | 4.025 | 0 | -77 | 0 | 3.948 2027 | 3.948 | 0 | -50 | 0 | 3.898 2028 | 3.898 | 0 | -50 | 0 | 3.848 2029 | 3.848 | 0 | -50 | 0 | 3.798 2030 | 3.798 | 0 | -50 | 0 | 3.748 Voortgang van het geplande onderhoud Het dagelijks onderhoud en de inspanningen en werkzaamheden die voortvloeien uit het GRP/Wrp worden | voorbereid | en | uitgevoerd. | Hierbij | is | het | streven | naar | integraal | werken, | synergie | en doelmatigheid. Omvang achterstallig onderhoud Er is geen sprake van achterstallig onderhoud. 42 Programmabegroting 2027-2030 43 Water Passantenhaven Doel Mook en Middelaar heeft op het gebied van ‘water’ enkel de verplichting om de passantenhaven bevaarbaar te houden en het in stand houden van de functionaliteit van de haven, als bouwkundige voorziening. Beleidskader Inzicht hebben en houden in de diepgang en de staat van de passantenhaven als 'bouwwerk'. Onderhoudsniveau Tot op heden is er geen onderhoudsplan voor de passantenhaven zelf en de waterbouwkundige (constructieve) onderdelen. De haven dateert uit de jaren negentig van de vorige eeuw. Het is raadzaam om inzicht te krijgen in de staat van onderhoud en het benodigd toekomstig budget voor de instandhouding van de voorzieningen.

Inzich t in de onderhoudsbehoefte, en het waarborgen daarvan, kan worden gekoppeld aan de wens van de ontwikkeling van het gebied Maaskade. Hierbij streven naar een integrale benadering en uitwerking, zowel ruimtelijk, functioneel als (onderhouds)-technisch. Vanuit het oogpunt van onderhoud en beheer is deze inspanning niet vrijblijvend, ook niet in tijd. Als deze visie om welke redenen dan ook op zich laat wachten, is het wenselijk om los hiervan een onderhoudsplan op te stellen. Financiële consequenties beleidskader Indien het uitbaggeren van de passantenhaven noodzakelijk is, worden de kosten daarvan geschat op € 125k. Deze kosten zijn niet in de begroting opgenomen. Het dichtslibben is onder andere afhankelijk van het gebruik van de haven en zandverplaatsingen bij extreme hoogwaterstanden. De exacte kosten worden mede bepaald door het tijdstip waarop het baggeren noodzakelijk is en door de benodigde opslagcapaciteit voor het slib. Financiële consequenties in de begroting De dekking van de kosten voor het onderhoud vindt plaats door middel van het reserveren van budgetten in de exploitatie. Er is hiervoor op dit moment geen budget en geen voorziening aanwezig. Voortgang van het geplande onderhoud Ten aanzien van het bevaarbaar houden van de haven zijn er geen bijzonderheden te melden en worden er geen acties voorzien.

Omvang achterstallig onderhoud Door het ontbreken van een actueel onderhoudsplan, is er geen zicht op de daadwerkelijke staat van het onderhoud, dus ook niet op achterstallig onderhoud. Groen Doel Het onderhouden en beheren van het gemeentelijk groen. Dit betreft plantsoenen, hagen, bomen, en het sportpark in Middelaar. Beleidskader Het beleidskader is vastgelegd in het Groenbeheerplan van 2015. Programmabegroting 2027-2030 44 Onderhoudsniveau In het Groenbeheerplan is het onderhoudsniveau van het openbaar groen vastgesteld conform de landelijke CROW -systematiek. Voor het groen in de woonkernen is dit niveau B; onderhoudsniveau basis met een sober/functioneel beeld. Op locaties waar het technisch mogelijk en verantwoor d is, is gekozen voor een lager onderhoudsniveau- niveau C; extensief beheer. Veelal buiten de woonkernen. Financiële consequenties beleidskader In de begroting zijn de kosten voor het reguliere beheer en onderhoud van het openbaar groen opgenomen. Financiële consequenties in de begroting Het groenonderhoud vindt geheel plaats door middel van het budgetteren in de exploitatie. Voortgang van het geplande onderhoud Het regul iere onderhoud van het openbaar groen wordt uitgevoerd door INTOS/Buitenwerk.

Voor specifieke onderhoudstaken zoals het onderhoud van de sportvelden, snoeien van laan - en straatbomen, maaien van bermen, onderhoud hondenuitlaatstroken, onderhoud hagen en beheersen eikenprocessierups worden aannemers ingehuurd. Daarnaast voert de eigen dienst diverse onderhoudstaken uit zoals het snoeien van vormbomen en het maaien van gras- en sportvelden. Omvang achterstallig onderhoud Er is op dit moment niet direct sprake van achterstallig onderhoud, maar het heeft wel meer aandacht nodig dan voorgaande jaren. Dit wordt onder andere veroorzaakt door areaaluitbreiding, extremere weersomstandigheden en een groeizaam seizoen. Gebouwen Doel Het college wil inzicht in de staat van het vastgoed en borgen dat het onderhoud plaatsvind t zodat de technische staat van het gebouw en installaties gewaarborgd blijft en de veiligheid gegarandeerd. Hiervoor hanteert de gemeente het Meerjarig onderhoudsplan (MJOP) 202 4-2027 voor onderstaande gebouwen: ▪ Het gemeentehuis; ▪ De brandweerkazerne/gemeentewerf, de zoutloods en het kca-depot (milieustraat); ▪ Sportaccommodatie De Heikant (Astrantia); ▪ Sportaccommodatie De Maasvallei (Eendracht ’30). Beleidskader Voor de gemeentelijke gebouwen hanteren we het MJOP 202 4-2027 als leidraad en toetsingskader. Deze is begin 2024 door de raad vastgesteld. Met het MJOP werken we naar een actief gebouwenbeheer met bijbehorend onderhoudsniveau.

Het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen houdt in dat: • de objecten er verzorgd en voldoende representatief uitzien; • de waarde van de objecten in stand blijft; • de beleving van de gebruikers van de gebouwen/objecten goed is; • de technische voorzieningen in de gebouwen naar behoren functioneren; en dat • op een planmatige manier verduurzaming plaatsvindt. Programmabegroting 2027-2030 Financiële consequenties beleidskader De gemeentelijke gebouwen worden conform het MJOP 202 | 4-2027 | onderhouden | waarbij we altijd bezien of we doelmatig en efficiënt het onderhoud kunnen uitvoeren door schuiven in de tijd dan wel combineren van werkzaamheden. Financiële consequenties in de begroting Voor klein onderhoud is een budget in de exploitatie opgenomen. Voor groot onderhoud wordt jaarlijks € 240k gestort in de voorziening gebouwenbeheer. Bedragen x € 1.000 Voorziening groot onderhoud gebouwen Jaar | Stand per 1-1 | Dotatie | Vrijval | Aanwending | Stand per 31-12 2026 | 491 | 240 | 0 | 283 | 448 2027 | 448 | 240 | 0 | 283 | 405 2028 | 405 | 240 | 0 | 114 | 530 2029 | 530 | 240 | 0 | 32 | 738 2030 | 738 | 240 | 0 | 34 | 944 Voortgang van het geplande onderhoud In 2027 gaat het onderhoud plaatsvinden conform het MJOP beheerplan. Omvang achterstallig onderhoud Er is momenteel geen sprake van achterstallig onderhoud.

45 Programmabegroting 2027-2030 2.4 Paragraaf Financiering Wettelijk kader Artikel 13 BBV. Beleidsvoornemens t.a.v. het risicobeheer van de financieringsportefeuille De gemeente Mook en Middelaar kiest voor een zorgvuldig en veilig financieel beleid. Dat betekent: • | dat we eerst eigen financiële middelen gebruiken, voordat we gaan lenen; • | dat we overtollige middelen verplicht wegzetten in de schatkist van het rijk (schatkistbankieren); • | dat we binnen de wettelijke kasgeldlimiet en renterisiconorm blijven. Rentelasten Lening De gemeente had tot maart 2025 één langlopende lening. Deze is volledig afgelost. Voor 202 | 7 verwachten we geen nieuwe lening aan te gaan. Voor latere jaren wel in verband met investeringen in onder andere onderwijshuisvesting. Bedragen x € 1.000 Langlopende lening (per 31-12) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lening BNG | 0 | 0 | 2.000 | 26.933 | 26.033 Renterisiconorm De | renterisiconorm | geeft | een | grens | aan | voor | het | risico | dat | een | gemeente | mag | lopen | bij renteherzieningen en aflossingen. Het doel is te voorkomen dat in één jaar te veel leningen moeten worden afgelost of dat grote renteaanpassingen tegelijk plaatsvinden. De norm is landelijk vastgesteld op 20% van het begrotingstotaal. Voor Mook en Middelaar betekent dit dat in 2027 maximaal € 5,6 miljoen aan aflossingen en renteherzieningen samen mogen vallen.

We blijven hier volledig onder omdat er geen aflossingen of renteherzieningen zijn in 2027. Bedragen x € 1.000 Renterisiconorm | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1 | Renteherzieningen op leningen o/g | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 2 | Betaalde aflossingen | 0 | 0 | 0 | 67 | 900 3 | Renterisico (1+2) | 0 | 0 | 0 | 67 | 900 4 | Renterisiconorm | 6.036 | 5.591 | 5.077 | 5.098 | 5.326 5a | Ruimte onder renterisiconorm (4>3) | 6.036 | 5.591 | 5.077 | 5.031 | 4.426 5b | Overschrijding renterisiconorm (4<3) | - | - | - | - | - Berekening 4a | Het bij ministeriële regeling | 20% | 20% | 20% | 20% | 20% vastgestelde percentage 4b | Begrotingstotaal | 30.178 | 27.955 | 25.383 | 25.492 | 26.628 4 | Renterisiconorm (4a x 4b) | 6.036 | 5.591 | 5.077 | 5.098 | 5.326 46 Programmabegroting 2027-2030 Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft aan hoeveel een gemeente aan kort geld mag lenen (krediet). Het doel van deze norm is te voorkomen dat gemeenten te afhankelijk worden van kortlopende schulden | . Het risico daarvan is dat kort lenen vaak duurder is dan lang lenen, waardoor de rentelasten hoger kunnen uitvallen. De limiet is landelijk vastgesteld op 8,5% van het begrotingstotaal (lasten). Voor Mook en Middelaar betekent dit dat we in 2027 maximaal € 2,4 miljoen kort mogen lenen. Voor 2027 hebben we op begrotingsbasis geen kortlopende schulden. Er is juist een positief saldo aan vlottende middelen.

Gemeenten mogen een beperkt bedrag aanhouden bij de eigen bank. Voor Mook en Middelaar is dat maximaal € 1 miljoen. Alles daarboven moeten we verplicht onderbrengen in de schatkist van het Rijk (schatkistbankieren). Medio september 2026 stond daar circa € 3,5 miljoen uit. Dit saldo is tijdelijk en wordt de komende jaren ingezet voor investeringen. De ruimte met betrekking tot de kasgeldlimiet bedraagt voor 2027 bijna € 3,5 miljoen. Voor dit bedrag mogen we kortlopend (dag)geld aantrekken. Bedragen x € 1.000 Kasgeldlimiet | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Omvang primitieve begroting per 1 januari | 30.178 | 27.955 | 25.383 | 25.492 | 26.628 (= grondslag) 1. | Toegestane kasgeldlimiet - In procenten van de grondslag | 8,50% | 8,50% | 8,50% | 8,50% | 8,50% - In bedrag van de grondslag | 2.565 | 2.376 | 2.158 | 2.167 | 2.263 2. | Omvang vlottende korte schuld - Opgenomen gelden < 1 jaar | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 - Schuld in rekening-courant | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 - Gestorte gelden van derden < 1 jaar | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 - Overige geldleningen, niet zijnde | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 vaste schuld - Totale omvang van de vlottende | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 schuld 3.

| Vlottende middelen - Contante gelden in kas | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 - Tegoeden in rekening-courant | 5.262 | 1.093 | 790 | 779 | 903 - Overige uitstaande gelden < 1 jaar | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 - Totale omvang van de vlottende | 5.263 | 1.094 | 791 | 780 | 904 middelen 4. | Toets kasgeldlimiet - Totaal netto vlottende schuld | -5.263 | -1.094 | -791 | -780 | -904 (2) -/- (3) - Toegestane kasgeldlimiet (1) | 2.565 | 2.376 | 2.158 | 2.167 | 2.263 - Ruimte (+)/Overschrijving (-) | 7.829 | 3.471 | 2.949 | 2.947 | 3.167 (1) -/- (4) 47 Programmabegroting 2027-2030 Renteresultaat Het renteresultaat is het saldo van de rente die de gemeente betaalt en de rente die zij ontvangt. Voor 2027 worden geen rentelasten verwacht omdat er geen opgenomen leningen worden geraamd in 2027. Hierdoor bestaat het renteresultaat alleen uit de ontvangen rentebaten van € 70k. bedragen x € 1.000 Renteresultaat | 2027 a. | De externe rentelasten over de korte en lange financiering | 0 b. | De externe rentebaten over de korte en lange financiering | -70 Saldo rentelasten en rentebaten | -70 c1. | De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend | -0 c2. | De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend | -0 De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is c3.

| aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend | 0 Aan taakvelden toe te rekenen externe rente | -70 d1. | Rente over eigen vermogen | 0 d2. | Rente over voorzieningen | 0 Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente | -70 e. | De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) | 0 f. | Renteresultaat op het taakveld Treasury | -70 Financieringsbehoefte De financieringsbehoefte geeft aan of de gemeente in een jaar extra geld moet lenen om uitgaven te kunnen doen. De berekening hiervan is gebaseerd op de liquiditeitenplanning, waarin alle verwachte inkomsten, uitgaven en investeringen zijn opgenomen. Volgens | onderstaande planning is er voor 2027 | geen aanvullende financiering nodig. Openstaande investeringen per eind 2026 worden geacht uitgegeven te worden in de daaropvolgende drie jaren (2027 t/m 2029). Om de (nieuwe) investeringen te financieren is in de begroting rekening gehouden met het aantrekken van nieuwe leningen. In de jaarstukken wordt jaarlijks op basis van de realisatie een meer gedetailleerd kasstroomoverzicht vermeld.

Bedragen x €1.000 Inkomsten en uitgaven | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Beginsaldo liquiditeiten | 7.316 | 4.513 | 349 | 46 | 35 Bij: Inkomsten volgens exploitatie | 28.875 | 27.718 | 23.950 | 23.646 | 23.880 Mutatie leningen | 0 | 0 | 2.000 | 25.000 | 0 Mutatie werkkapitaal | 0 | 906 | 2.811 | 1.318 | 2.505 Subtotaal bij | 28.875 | 28.624 | 28.761 | 49.964 | 26.385 Af: Uitgaven volgens exploitatie | 29.455 | 26.825 | 24.076 | 24.145 | 24.775 Uitgaven voor investeringen | 475 | 5.353 | 4.460 | 25.376 | 374 Mutatie leningen | 0 | 0 | 0 | 67 | 900 48 Programmabegroting 2027-2030 Inkomsten en uitgaven | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Aanwending voorziening | 778 | 610 | 528 | 386 | 213 Mutatie werkkapitaal | 970 | 0 | 0 | 0 | 0 Subtotaal af | 31.678 | 32.788 | 29.065 | 49.975 | 26.262 Totaal | 4.513 | 349 | 46 | 35 | 159 Conclusie De gemeente Mook en Middelaar heeft de financiering voor 2027 op orde. Er zijn geen langlopende leningen, de kasgeldlimiet en renterisiconorm worden ruimschoots nageleefd en er is geen aanvullende financiering | nodig. | Vanaf | 2028 | ontstaat | mogelijk | een | financieringsbehoefte | door | geplande investeringen. 49 Programmabegroting 2027-2030 50 2.5 Paragraaf Bedrijfsvoering Wettelijk kader Artikel 14 BBV.

Algemeen De paragraaf Bedrijfsvoering geeft ten minste inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering. Personeel en organisatiebeleid Arbeidsmarktperspectief De veranderende arbeidsmarkt – naar meer werk dan werkenden – geeft uitdagingen en vraagt om anders naar de toekomst te kijken. Langetermijnstrategieën om te bouwen aan een wendbare en toekomstbestendige organisatie zijn nog meer van belang. Met elkaar verkennen we de (te verwachten) ontwikkelingen en bekijken we welke verandering nodig is. Vragen als hoe kunnen we ons personeel het beste werven, behouden en ontwikkelen staan hierbij centraal. We streven ernaar om binnen de kaders van ons personeelsbudget een aantrekkelijke werkgever te zijn. Hierbij vinden we het belangrijk om aandacht te hebben voor onze nieuwere generaties die andere kwaliteiten, behoeften en verwachtingen hebben. Personeels- en organisatiebeleid Ondanks een hoge werkbelasting, lukt het de organisatie door grote inspanningen van zowel de medewerkers als het managementteam om uitvoering te geven aan de wettelijke taken en aan de ambities. Hiervoor is er tijdelijk voor het jaar 2027 formatie toegevoegd om de meest urgente knelpunten op te lossen. Voor de jaren erna zullen in de loop van 2027 keuzes gemaakt moeten worden.

Het managementteam zorgt ervoor dat de taakverdeling op orde is, en enkel waar strikt nodig is wordt nieuw personeel geworven. Hierbij wordt expliciet gekeken naar samenwerking met buurgemeenten. We blijven werken aan het zo doelmatig mogelijk inrichten van werkprocessen, en geven de medewerkers alle ruimte voor eigen initiatief. Formatie en inhuur Voor 2027 is zeer kritisch gekeken naar de benodigde formatie, waarbij per afdeling is bezien welke capaciteit nodig is. Externe inhuur houden we zo beperkt mogelijk, maar passend bij het gewenste dienstverleningsniveau en de mogelijkheden binnen onze eigen formatie. De inwonersgroei van de gemeente leidt tot extra werkzaamheden. De bestaande formatie wordt daarop aangepast. Duurzame inzetbaarheid en vitaliteit Duurzame inzetbaarheid is een belangrijke pijler van ons personeelsbeleid om ervoor te zorgen dat medewerkers fit, vaardig en gemotiveerd blijven voor het werk. Vitaliteit is daarvan een belangrijk onderdeel en richt zich vooral op energie, veerkracht en m otivatie van medewerkers. Dit is van invloed op de duurzaam inzetbaarheid van de teams en bepaalt hoe we preventief kunnen sturen op gezondheid en prestaties. Voor ons als werkgever is het belangrijk om preventief en systematisch te werken aan de arbeidsomstandigheden die zorgen voor een zo groot mogelijke veiligheid, gezondheid en welzijn van onze medewerkers.

Hiervoor is doorlopende aandacht samen met de OR. Personele inzet door regionale samenwerking De samenwerking met onze buurgemeenten breiden we verder uit om als organisaties beter voorbereid te zijn op de toekomst. Bij personele uitdagingen zoeken we de samenwerking op en we verbreden Programmabegroting 2027-2030 51 onze arbeidsmarkt door ook gezamenlijk te werven. We hebben daarbij een open blik naar alle regio’s waarmee onze gemeente samenwerkt, maar focussen in de samenwerking op personeelsgebied op de gemeenten Heumen en Berg en Dal. Integriteit en weerbaarheid In onze organisatie worden onze medewerkers gewezen op en geschoold in het bijdragen aan weerbaar en integer bestuur, variërend van zorgvuldige omgang met cyberdreiging tot het herkennen van ondermijningssignalen. Informatisering / automatisering Digitalisering Digitalisering speelt een belangrijke rol in hoe we in de komende jaren inspelen op de behoeften van onze inwoners en hoe we onze dienstverlening vormgeven. Veel processen worden daardoor efficiënter en effectiever. Informatie komt sneller beschikbaar en i s makkelijker te vinden. Ook helpt digitalisering om de werkdruk te verlagen en maakt het onze organisatie flexibeler, omdat informatie beter toegankelijk is. De digitale wereld verandert echter snel. Daarom moeten we onze informatiesystemen voortdurend blijven verbeteren en beheren.

Belangrijke onderdelen zijn hierbij beveiliging, werken in de cloud en Microsoft 365. Door strengere eisen aan beveiliging en privacy is extra inzet nodig voor beheer. In 2027: • voeren we Microsoft 365 in als ons centrale platform. De impact hiervan voor de hele organisatie is groot. Daarom besteden we veel aandacht aan deze nieuwe manier van werken; • werkt HR met een nieuwe applicatie; • vervangen we ons financiële systeem; • passen we kunstmatige intelligentie (AI) op een verantwoorde en beheerste manier toe; • doen we dit met aandacht voor privacy en informatiebeveiliging. Informatiebeveiliging komt verder aan bod in paragraaf 2.9. Regionale samenwerking De snelle ontwikkeling van informatisering zorgt voor een veranderende vraag vanuit de deelnemers. Dat vraagt ook om een andere rol van iRvN. De eerste gevolgen daarvan worden in 2027 zichtbaar. We versterken de regionale samenwerking door waar mogelijk be leid regionaal vast te stellen en keuzes zoveel mogelijk samen te maken. Budgetten raad Naast de diverse bedrijfsvoeringsaspecten zijn er ook specifiek budgetten voor de raad. Ofschoon deze formeel geen onderdeel uitmaken van de bedrijfsvoering, worden deze hieronder volledigheidshalve wel vermeld.

Programmabegroting 2027-2030 Bedragen x € 1.000 Wie | Toelichting | R2025 | B2026 | B2027 | B2028 | B2029 | B2030 Raad | salarissen, vergoedingen, | 264 | 271 | 268 | 268 | 268 | 268 werkbudget enz. Raadscommissies | vergoedingen | 4 | 6 | 6 | 6 | 6 | 6 Griffie | salarissen, incl. | 157 | 142 | 157 | 163 | 169 | 173 ondersteuning griffie Rekenkamer | budget voor | 6 | 15 | 15 | 15 | 15 | 15 rekenkamer(commissie) Controlekosten | kosten accountant | 57 | 75 | 75 | 75 | 75 | 75 52 Programmabegroting 2027-2030 2.6 Paragraaf Verbonden partijen Wettelijk kader Artikel 15 BBV Algemeen Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente een bestuurlijk én een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: zeggenschap over de verbonden partij, hetzij middels vertegenwoordiging in het bestuur, hetzij middels stemrecht (bijvoorbeeld door het hebben van aandelen). Onder financieel belang wordt verstaan: een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is als de verbonden partij failliet gaat, dan wel het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat als de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Als er alleen een bestuurlijk belang óf een financieel belang is, dan is er géén sprake van een verbonden partij zoals bedoeld in het BBV.

Verbonden partijen kunnen onderverdeeld worden in: - gemeenschappelijke regelingen; - vennootschappen en coöperaties; - stichtingen en verenigingen; en - overige verbonden partijen. Hieronder zijn alle verbonden partijen opgesomd met het aandeel dat Mook en Middelaar in de desbetreffende verbonden partij heeft. In bijlage 3 treft u nadere informatie aan over elke verbonden partij. Gemeenschappelijke regelingen Voor de gemeenschappelijke regelingen zijn in deze Programmabegroting de volgende verbonden partijen aanwezig: Bedragen x € 1.000 Naam | Relatie met programma | Begroting | Belang | Bijdrage 2027 2027 aanwezig Modulaire GR Regio Rijk van | Sociaal domein / Bestuur en | ja | 3,00% | 1.069 Nijmegen | organisatie | (6/200e deel) GR Groene Metropoolregio | Fysieke leefomgeving / Bestuur | ja | 5,88% | 41 en organisatie | (1/17e deel) GR Euregio Rijn-Waal (Kleve) | Bestuur en organisatie | nee | 1,20% | 3 GR Milieusamenwerking | Natuur, duurzaamheid en | 4,76% Afvalverwerking Regio | recreatie | ja | (1/21e deel) | 0 Nijmegen (MARN) GR Veiligheidsregio Limburg- | Sociale leefomgeving | ja | 6,67% | 740 Noord (VRLN) | (1/15e deel) BVO Doelgroepenvervoer | Sociale leefomgeving / Sociaal | ja | 5,56% | 267 Regio Arnhem-Nijmegen | domein | (1/18e deel) GR Omgevingsdienst Noord- | Sociale leefomgeving | nee | 6,25% | 125 en Midden-Limburg (ODNML) | (1/16e deel) 53

Programmabegroting 2027-2030 54 Naam Relatie met programma Begroting 2027 aanwezig Belang Bijdrage 2027 GR Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) Fysieke leefomgeving / Bestuur en organisatie / Algemene dekkingsmiddelen ja 0,50% (1/200e deel) 150 GR Regio Noord-Limburg ja 12,50% (1/8e deel) 38 GR Instituut Bijzonder Onderzoek Regio Gelderland- Zuid (IBO) Sociaal domein ja 16,67% (1/6e deel) 45 Vennootschappen en coöperaties Voor de Vennootschappen en coöperaties zijn in deze Programmabegroting de volgende verbonden partijen aanwezig: Bedragen x € 1.000 Naam Relatie met programma Belang Bijdrage 2027 BNG Bank N.V. n.v.t. (algemene dekkingsmiddelen) 0,22% 0 NV Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) Toerisme, natuur en duurzaamheid 0,60% 0 Enexis Holding N.V. Toerisme, natuur en duurzaamheid 0,09% 0 Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. Afgeleide van Enexis 0,09% 0 Inkoopcentrum Zuid n.v.t. (inkoop algemeen) p.m. 8 Leisurelands B.V. Toerisme, natuur en duurzaamheid 0,18% 0 DAR N.V. Toerisme, natuur en duurzaamheid 1,33% 0 Nazorg (bodemzorg) Limburg B.V.

Toerisme, natuur en duurzaamheid 0,69% 0 Stichtingen en verenigingen Voor de stichtingen en verenigingen zijn in deze Programmabegroting de volgende verbonden partijen aanwezig: Bedragen x € 1.000 Naam Relatie met programma Belang Bijdrage 2027 Vereniging van Gemeenten Aandeelhouders in Limburg binnen Essent N.V. (VEGAL) Afgeleide van Enexis 0,09% Overige verbonden partijen In deze Programmabegroting zijn er geen overige verbonden partijen aanwezig. Programmabegroting 2027-2030 55 2.7 Paragraaf Grondbeleid Wettelijk kader Artikel 16 BBV. Visie grondbeleid (in relatie tot de doelstellingen in de programma's) Grondbeleid is een gemeentelijk instrument om ruimtelijke ontwikkelingen te ondersteunen en waar nodig te sturen. Het grondbeleid van de gemeente Mook en Middelaar kan worden getypeerd als Selectief Strategisch Grondbeleid. De gemeente voert geen actief gr ondbeleid waarbij structureel gronden worden aangekocht en verkocht. Wel wordt steeds nadrukkelijker gekeken naar de gemeentelijke grondposities en naar de instrumenten die de gemeente kan inzetten om gewenste ruimtelijke ontwikkelingen te ondersteunen en hierop te sturen. Per ontwikkeling wordt afgewogen welke rol en inzet van de gemeente passend is. Uitvoering grondbeleid Selectief strategisch grondbeleid houdt in: aankoop en verkoop van gronden als er een duidelijk algemeen belang mee wordt gediend.

Tevens wanneer daarmee de bestaande belangen worden behouden en zo mogelijk worden geoptimaliseerd en versterkt, rekening houdende met de bestaande groene buff ers, landgoederen en het behoud van agrarische en archeologische waarden. Bij het aankopen en verkopen van gronden door de gemeente zal daarom altijd het behoud en beheer van strategisch gelegen gronden het uitgangspunt zijn. Gelet op de aard van de ontwikkelingen (beperkte omvang en beperkte impact) in de gemeente, de schaalgrootte van de gemeente, het beschikken over relatief weinig onroerende zaken, de beperkte financiële middelen en de interne capaciteit, zal de gronduitgifte binnen de gemeente gering zijn. Aan- en verkopen van grond die het bedrag van € 200k overschrijden worden daarnaast overeenkomstig artikel 9 van de 'Financiële verordening Mook en Middelaar 2025' voorgelegd aan de raad. Actuele prognose te verwachten resultaten grondexploitaties De gemeente Mook en Middelaar heeft geen grondexploitaties. Wel heeft de gemeente diverse grondposities. Voor 2027 zijn de volgende grondposities van belang. Startsche Veld De gronden van Startsche Veld zijn gelegen tussen de Cuijksesteeg, de Startsedijk en de Rijksweg in Mook. Een deel van deze gronden, grenzend aan de Startsedijk, is ingezet ten behoeve van de verplaatsing van de volkstuinenvereniging Middelwaert in verband met de nieuwbouw in de Maastuin.

Voor de resterende gronden is een verkenning opgestart om de mogelijkheden voor woningbouw te onderzoeken. Rijksweg 156 te Plasmolen In 2018 heeft de gemeente Rijksweg 156 te Plasmolen aangekocht. De gemeente ziet mogelijkheden om dit perceel te herontwikkelen. Welke herontwikkeling, wordt onderzocht met het doel om het pand in de verkoop te kunnen zetten. Dit is in 2026 gebeurd, maar heeft nog niet tot verkoop geleid. Dit wordt naar verwachting begin 2027 afgerond. Kerkplein Middelaar Aan het kerkplein in Middelaar liggen enkele bouwtitels (een appartementencomplex en een twee - onder-een-kap-woning), die gezien de opgave van en uitgangspunten bij het Lob van Gennep in deze vorm niet wenselijk is. Er is gezocht naar een alternatieve, passende invulling met sociale woningbouw. De ondergrond is echter dusdanig vervuild met puin dat er twijfel is of de ontwikkeling haalbaar is op deze locatie. Er wordt samen met de corporatie gezocht naar een alternatieve locatie om nieuwbouw in Middelaar te realiseren. Programmabegroting 2027-2030 56 Rijksweg 37 Mook De locatie Rijksweg 37 is enige jaren geleden aangekocht in verband met de aanleg van de spoorbrug De gemeente ziet mogelijkheden om dit perceel tot ontwikkeling te brengen. Wij zijn in gesprek met de woningcorporatie om hier woonruimte in het goedkope segment te kunnen laten aanbieden.

Onderbouwing geraamde winstneming Op basis van het gevoerde grondbeleid, de huidige markt, feiten en cijfers wordt er geen fiscale winstneming verwacht in 2027. Beleidsuitgangspunten reserves in relatie tot de risico’s Er zijn geen reserves of voorzieningen voor grondexploitaties. Grondaankopen worden geactiveerd op de balans. Verkoopbaten hoger dan de boekwaarde komen via de exploitatie ten gunste van het begrotingssaldo en/of het rekeningresultaat. Programmabegroting 2027-2030 57 2.8 Paragraaf Openbaarheid Wettelijk kader Artikel 3.5 Wet open overheid. Beleidsvoornemens en uitvoering De Wet open overheid (Woo) verplicht gemeenten om steeds meer informatie actief openbaar te maken. Inwoners, bedrijven en organisaties kunnen documenten zo rechtstreeks raadplegen, zonder eerst een verzoek te hoeven indienen. De verplichte actieve openbaarmaking op grond van de Woo is in 2024 gefaseerd gestart met tranche 1. De g emeente Mook en Middelaar voldoet aan de verplichtingen die binnen deze eerste tranche gelden en werkt ondertussen verder aan de voorbereiding op de verdere uitrol van de volgende tranches. Daarbij volgen wij de landelijke ontwikkelingen rondom de herijkin g van de generieke Woo - voorziening en de uitvoeringsvorm van de verplichte actieve openbaarmaking.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://mookenmiddelaar.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b45fbc06-71a1-42e6-8020-aa033b1ff50a?agendaItemId=5adce538-a352-492a-8e59-e2f8d86e5b7b