Bijlage 4. Algemene Beschouwingen PvdA op Programmabegroting 2024 fv

Beschouwing van de PvdA op de Programmabegroting 2024 Oppassen voor het ravijn(jaar) Geacht college, collega raadsleden, ambtelijke staf, aanwezigen op de publieke tribune, namens de fractie van de PvdA neem ik u allen graag mee in onze beschouwing over de programmabegroting 2024. Was het vorig jaar zo dat onze symbolische gemeentelijke kale kip weer wat veren had gekregen, inmiddels lijken die aangegroeide veren over een paar jaar weer geplukt te gaan worden. Dan doemt er zich namelijk in 2026 een financieel triest scenario voor ons op. Vorig jaar keken we vooral met verbazing en ongeloof naar de kabinetsplannen richting 2026. Nu zijn die bezuinigingen al meer concreet en met een door Den Haag in het vooruitzicht gestelde korting voor de gemeente Mook en Middelaar van ruim een miljoen euro in 2026 kijken we nu met grote financiële en sociaalmaatschappelijke zorgen naar dat inmiddels zo genoemde “financiële ravijn”. Gelukkig volgt het College het advies van de VNG Vereniging Nederlandse Gemeente om een realistische meerjarenbegroting op te stellen. Zo is dan ook onze begroting over de jaren 2026 en 2027 fors negatief maar wel realistisch. Dit om aan te geven dat we normale zaken niet meer kunnen regelen met het bedrag dat we vanuit Den Haag daarvoor krijgen.

Maar voordat we al te negatief worden … er volgen op 22 november nog verkiezingen en er moet daarna dan ook nog een nieuw kabinet worden geformeerd. Dat kan heel anders uitpakken voor de begrotingen van 2026 en ’27. Maar we moeten dus vooruit kijken en niet bij de pakken neerzitten. De gemeentelijke inkomsten dus op een hoger niveau brengen. Een van de weinige knoppen waaraan we in deze kunnen draaien is bijvoorbeeld het verhogen van de toeristenbelasting. Onze eigen inwoners merken daar in hun portemonnee niks van en de ondernemers ook niet want zij dragen deze belasting, die de verblijftoerist betaalt, immers ook nu over aan de gemeente. Kunnen we ook nog eens goed aan iedereen uitleggen dat de toeristenbelasting geen doelbelasting is. Bovendien zou de berekeningsgrondslag kunnen worden aangepast aan het principe van persoon per nacht, uitgaande van de registratie in het wettelijk verplichte nachtregister en dat zou ook nog wel eens flink wat extra’s voor de gemeentekas op kunnen leveren. Het streven naar zelfstandigheid van de inwoner met preventieve maatregelen getuigt binnen ons sociaal domein van een positieve benadering van zorg en ondersteuning. Het aanbieden van voorzieningen om inwoners in staat te stellen zelfstandig problemen op te lossen, is prijzenswaardig.

Het erkennen van complexere problemen en het vergroten van de ondersteuningscapaciteit bij het Sociaal Team getuigen van een realistische kijk op de uitdagingen binnen onze gemeenschap. De nadruk op samenwerking met ketenpartners is een verstandige aanpak. De focus op bekendheid van beschikbare voorzieningen en het actief benaderen van inwoners, vooral ouderen, getuigt van een betrokken gemeenschapsbenadering. Het anticiperen op stijgende kosten en problematische schulden door middel van vroegsignalering is proactief en preventief en getuigt van zorg voor kwetsbare burgers. Verder is het goed om te zien dat we met de regio de hervormingsagenda jeugd hebben opgesteld. Hierdoor worden onze jeugdigen en hun gezinnen door preventie beter en vroeger geholpen, waarbij erger wordt voorkomen. Daarnaast helpt dit ook om de kosten van jeugdzorg te drukken.

Ten aanzien van Molenhoek-Zuid: het zal toch niet waar zijn dat door een gang naar de Raad van State de zo broodnodige bouw van 250 woningen in gevaar zal komen. Het zou toch mooi zijn als middels overleg er alsnog goede en bindende afspraken kunnen worden gemaakt om op die manier natuur, milieu en archeologie de waarde te geven die ze wettelijk gezien hebben. Wij hebben daar in een vroegtijdig stadium vaak genoeg op gewezen. En Animo ook. Hopelijk kunnen we een beroep doen op de flexibiliteit van alle partijen in deze. De gemeente, zowel als de projectontwikkelaars maar ook Animo. De woningnood is te groot en te nijpend om de vertraging in de bouw, van met name de sociale woningbouw, te rechtvaardigen. De PvdA-fractie vindt verder dat haast gemaakt moet worden met de verordening voor zelfbewoning en het voorkeursrecht voor eigen inwoners. Het college heeft in het verleden aangegeven hieraan te werken, daar vertrouwen dus ook op. Want met het argument dat het in het kader van de Omgevingswet wordt geregeld, wordt de zake op de langere termijn geschoven. Dan zijn we vrijwel zeker te laat met de invoering ervan aangaande Molenhoek-zuid. Snelle actie van het college in deze is dus gewenst. Het verheugt ons dat het college meer aandacht wil gaan schenken aan het gemeentelijke monumentenbeleid.

De bestaande lijst behoeft zeker aanvulling met in het bijzonder gebouwen uit de wederopbouwperiode en post 65+. Om dit te realiseren is het belangrijk het subsidiebeleid zoals dat in het verleden werd gehanteerd, te continueren en daarvoor een post in de begroting op te nemen. De Maaslijn is ook een dossier waar we ons met z’n allen al jaren zorgen over maken. Niet dat we er zelf als gemeente veel aan kunnen doen. Maar we zijn toch wel heel blij met de aanbesteding en dus realisatie van de infrastructuur voor de drukke Maaslijn door de firma Swietelsky. Eind 2027 zal de klus dan geklaard zijn inclusief een nieuwe bruggetje in de Heumensebaan ... maar we hebben al vaker zulke geluiden gehoord. Eerst zien dan geloven is nu het adagio. We zijn ingenomen met het feit dat de komst van de Oekraïense oorlogsvluchtelingen inmiddels een feit is. We zijn blij voor de 100 mensen uit Oekraïne dat zij zich in onze gemeente kunnen terugtrekken voor een vreselijke oorlog. De initiatieven die we links en rechts in onze gemeenschap zien ontstaan om de mensen op de boot te ondersteunen stemmen ons positief. Wat een mooi initiatief in Molenhoek door de bewoners van de Hazelaar en de Begijnhof om hun pleintjes groen te maken. Dat zou wat ons betreft meer navolging moeten krijgen. Een uitdaging voor andere straten, buurten en wijken.

Door andere gemeentes aangestuurde voorbeelden als Actie Steenbreek en tegelwippen zijn er volop. Goed voorbeeld doet goed volgen. We zien een voorstel hiervoor graag tegemoet. De langverwachte Omgevingswet treedt dan eindelijk per 1 januari 2024 in werking. De raad gaat nu aan de slag met het opstellen van een omgevingsvisie en dat is voorwaar nog geen sinecure. Er zijn al diverse bijeenkomsten geweest waarin de raad wordt geïnformeerd over de Omgevingswet en de implementatie ervan. Een van de doelen van de Omgevingswet is ingewikkelde processen eenvoudiger en beter maken. We gaan van 26 wetten naar 1 wet en van 5000 wetsartikelen naar 350. Dat is een hele verbetering maar of het in de praktijk ook zo zal werken, daar moeten we goed op toezien. De komende maanden zijn daarvoor nog een flink aantal belangrijke bijeenkomsten. Zo maar een aantal zaken die mij me opkomen en die in de Omgevingswet een plaats moeten krijgen. Bomenverordening, handhaving natuurwaarden, Natura 2000-gebieden, duurzaamheid, biodiversiteit, biobased bouwen. Belangrijk is ook om de inwoners bij het opstellen van de Omgevingsvisie een stevige rol te geven, ofschoon het langs de deur gaan in onze ogen wel erg overdreven is en wellicht zeer kostenverhogend is.

Vorig jaar vroegen we ons in de beschouwing al af wat de invloed zou zijn van de oorlog in Oekraïne? Nu is daar nog de verschrikkelijke strijd in/om de Gazastrook bij gekomen. Wat gaat de inflatie verder doen? Wat doen deze vreselijke oorlogen samen met de sterk gestegen kosten voor levensonderhoud met onze lokale economie en de sociale cohesie in onze kernen? Wat we zien is dat er in Nederland bijna een miljoen mensen onder het bestaansminimum leven, dus 1 miljoen mensen die minder te besteden hebben dan een mens redelijkerwijs nodig heeft om te leven. Ook in onze gemeente wonen deze mensen. Ook mensen uit de zogenaamde middengroep die maar net of net niet rond kunnen komen. Onze verenigingen, gemeenschapshuizen en andere maatschappelijke organisaties en bedrijven hebben het zwaar. Zij verdienen onze steun. We noemden het vorig jaar ook al dat we “out of the box” en dus creatief moeten gaan denken. En waarbij dus blijvend extra aandacht nodig is voor de sociale minima en het verenigingsleven. Dit is alles zeker in het perspectief gezien van wat er voor ons ligt in de vorm van het ravijnjaar, mocht dat doorgaan. We zullen er voor waken dat de zorgvuldig en nauwkeurig opgebouwde zorg en aandacht voor de zwakkeren niet snel verloren gaat. De renovatie van Rijksweg 271 tussen Mook en Milsbeek is, op een haar na, afgerond. Het resultaat mag er zijn.

Maar in de afronding en oplevering zullen we nog kritisch moeten zijn op enkele tekentafelfoutjes, o.a. het trappetje onderaan de Zevendalseweg dat bijna rechtstreeks op de Rijksweg uitkomt … daar zal nog iets moeten gebeuren. De plannen rondom het Plasmolense horecaplein zijn tot een afronding gekomen. Mooie plannen voor een mooi nieuw plein liggen nu bij de Provincie. Hopelijk wordt in Maastricht de knip snel getrokken en kunnen we komend jaar het vernieuwde plein realiseren en in gebruiknemen. Dat was het voorzitter, voor wat betreft de beschouwingen van de PvdA. Rest mij nog een woord van dank aan het college en de ambtelijke staf voor het verzetten van bergen werk bij de totstandkoming van deze Programmabegroting.

Ton Broekmans (fractievoorzitter)