Bijlage 1 uitgewerkte opties grondstoffenplan.docx

Plan van aanpak per optie Uitgangspunten plan van aanpak: De voorliggende optie’s worden getoetst aan de beoogde doelen en de uitgangspunten van het grondstoffenplan. Deze kaders zijn immers al vastgesteld door de raad. Vervolgens worden de optie’s in het kort beschreven en afgewogen in het landelijk te doen gebruikelijke afwegingskader MilieuService-Kosten. Tot slot geven we ook de consequenties voor de uitvoering weer. Doelen grondstoffenplan 2021 Met het vaststellen van het Grondstoffenplan 2021 heeft de Raad zich geconfirmeerd aan de volgende doelen: - Korte termijn De gemeente realiseert zo spoedig mogelijk de VANG-doelstelling voor 2020: er wordt niet meer dan 100 kilogram restafval per inwoner ingezameld en het percentage afvalscheiding is 75% of meer. Op dit moment komt er 127 kg restafval vrij, zijnde 107 kg fijn restafval en 20 kg grof restafval, (CBS 2020) en is het afvalscheidingspercentage 72,5%. - Middellange termijn In 2030 streeft de gemeente Mook en Middelaar naar maximaal 30 kilogram restafval per inwoner. NB: De VANG-doelstelling is 30 kg restafval per inwoner in 2025. De speerpunten van het beleid zijn als volgt vastgelegd:  De focus ligt op bronscheiding om zoveel mogelijk kwalitatief hoogwaardige grondstoffen in te zamelen.  Wij richten ons op alle herbruikbare stromen, waarbij de grootste stromen zijn: gft, Plastic+ en papier en karton.

 Grondstoffen zijn zoveel mogelijk gratis.  De afvalstoffenheffing blijft beheersbaar.  Inwoners zijn zich bewust van het belang van het scheiden van grondstoffen en handelen daarnaar.  Luiers en incontinentiemateriaal worden gescheiden ingezameld.  De communicatie met bewoners is gericht op gedragsverandering.  Inzamel- en recyclingactiviteiten geven een impuls aan sociale werkgelegenheid.  De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld. Met inachtneming van deze kaders beoordelen wij de opties voor het aanpassen van de restafvalinzameling op milieu, service en kosten. Optie 1.1: Invoering tariefzak Algemeen Bij de invoering van een tariefzak kunnen inwoners het restafval afvoeren via een tariefzak voor restafval. Deze zakken worden betaald beschikbaar gesteld via bijvoorbeeld de lokale supermarkten. Inwoners kopen de rollen met inzamelzakken en betalen daarmee de kosten van het afvoeren van het restafval. Een volle zak wordt op een zakkenroute aan huis aangeboden ter inzameling. Voor inwoners betekent dit dat zij hun restafvalcontainer inleveren en daarvoor een zakkenroute terugkrijgen. Milieu Een tariefzak-inzameling draagt bij aan een vermindering van de hoeveelheid restafval. Gemeenten die een dergelijke inzameling hebben zoals Berg en Dal, Heumen en Land van Cuijk hebben minder restafval dan de gemeente Mook en Middelaar.

De doelstelling van 100 kg kan hiermee gehaald worden. De stap naar 30 kg restafval in 2025 is hiermee op termijn wellicht haalbaar als ook alle andere maatregelen opgepakt en uitgevoerd worden.

Service Inwoners ervaren een overgang van een restafvalcontainer naar een restafvalzak veelal als achteruitgang in service. Zakken zijn lastiger te verplaatsen, zijn moeilijker te hanteren, kunnen scheuren en kunnen aangevreten worden door katten en vogels als deze aan de weg liggen. De ervaring in de voormalige gemeente Ubbergen leert echter dat dit een kwestie van gewenning is. Kosten Deze overgang naar een zakinzameling voegt ruim 40 duizend euro per jaar toe aan de huidige kosten. Hierbij is geen rekening gehouden met een afname van de hoeveelheid restafval en het optuigen van een distributiesysteem voor zakken. Uitvoerend Een zak-inzameling is voor Dar op de langere termijn arbotechnisch minder wenselijk. Samenvattend:

Maatregelen planperiode 20222025 Tariefzak

Milieu

Service

+Kosten/-Besparing jaarlijks

Investering eenmalig*

Uitvoerend

+

-

+ €41.222,inzameling +zakken

nvt

-/-

Optie 1.2: Invoering van een laagfrequente restafvalinzameling Algemeen Bij de invoering van het laagfrequent inzamelen van restafval behouden inwoners van de laagbouw hun restafvalcontainer, maar wordt deze minder vaak ingezameld. Wij stellen hierbij een inzamelfrequentie voor van eenmaal per 4 weken. Door het minder vaak inzamelen van het restafval in een mini-container nemen de inzamelkosten af én moeten inwoners die nu nog niet meedoen aan het scheiden van grondstoffen deze keuze heroverwegen. Het restafval wordt immers nog maar één keer per 4 weken ingezameld, dus het beschikbare volume is beperkt. Milieu Het terugbrengen van de inzamelfrequentie van restafval levert naar verwachting een afname op van de hoeveelheid restafval van ongeveer 25%, alias 20-40 kg per inwoner1, ten opzichte van de huidige inzameling. Service Inwoners in een diftar-gemeente zijn veelal gewend om alleen maar volle containers aan te bieden en niet iedere ronde de restafvalcontainer aan te bieden. Deze service sluit daarom prima aan bij het aanbiedgedrag van inwoners. Kosten Door over te stappen op laagfrequent restafval inzamelen met een inzamelfrequentie van eenmaal per 4 weken wordt ruim 39 duizend euro bespaard ten opzichte van de huidige restafvalinzameling. Dit wordt veroorzaakt door een afname in de hoeveelheid restafval en een afname van de inzamelkosten.

Uitvoerend Deze inzameling is door Dar prima uit te voeren.

1 Conform de Handreiking voor raadsleden over het Afvalbeleid van gemeenten van de NVRD van augustus

2021.

Samenvattend:

Maatregelen planperiode 20222025 Inzameling 1x p/4 weken

Milieu

Service

+Kosten/-Besparing jaarlijks

Investering eenmalig*

+

+/-

- €39.041,-

1.3 Inzameling 1x p/4 weken

Uitvoerend +

Optie 1.3: Invoering van omgekeerd inzamelen Algemeen Bij omgekeerd inzamelen faciliteren en stimuleren we het scheiden van grondstoffen aan huis en brengen we het restafval op afstand. Waarom zou je een ongewenste stroom aan huis blijven ophalen en daar dus een hoge service op geven? Inwoners kunnen het restafval in een ondergrondse container deponeren. Deze worden geplaatst op logische plekken in de wijk of buurt. Denk daarbij ook aan uitvalsroutes de wijk in of uit. Milieu Met omgekeerd inzamelen wordt de hoeveelheid restafval met 30-50 kg teruggebracht (zie ook de voetnoot). Vergelijkbare gemeenten in de regio zoals Beuningen en Druten komen hiermee onder de 50 kg per inwoner uit. In de ROVA-gemeenten (Overijssel eo), die als eerste gestart zijn met laagfrequent en omgekeerd inzamelen, zien we ook dat de koplopers van omgekeerd inzamelen nog ongeveer 50 kg restafval per inwoner overhouden. Ook hierbij geldt dat deze gemeenten ook alle overige maatregelen ter bevorderen van het grondstoffen scheiden doorgevoerd hebben. Service Inwoners moeten wennen aan omgekeerd inzamelen. Inwoners ervaren dit in eerste instantie dan ook veelal als een achteruitgang in service. Dit terwijl er ook alleenstaanden zijn die blij zijn dat ze het restafval zelf mogen wegbrengen, in plaats van 3 maanden restafval opsparen totdat de restafvalcontainer vol is.

We vragen in dit systeem écht iets anders aan de inwoners. Dit roept veelal vragen en zorgen op, want wat nu als je slecht ter been bent of extra afval hebt. Deze mensen kunnen dan overigens ook geen afvalcontainer meer aan de straat zetten, dus hiervoor leveren we maatwerk. Met inwoneravonden en de inzet van een afvalcoach kijken we wat deze mensen nodig hebben en faciliteren hierr dan ook in. Qua maatwerk kan je denken aan een serviceroute waarbij we bij minder valide inwoners het afval aan huis ophalen of maatwerk waardoor men makkelijk bij de lokale ondergrondse kan komen (rolstoel-opgang, afrit etc). Kosten Omgekeerd inzamelen levert een grote besparing op in de hoeveelheid restafval en navenant ook in de inzamelkosten. Voor omgekeerd inzamelen moeten echter ook grote investeringen gedaan worden in ondergrondse containers. Het verdient daarbij aanbeveling om deze containers te kapitaliseren (wellicht via Dar) en dus te gaan afschrijven. Daarmee kan de investering verdisconteerd worden in jaarlijkse rente en afschrijvingskosten. Uitvoerend Deze dienstverlening is voor Dar uitvoerbaar.

Samenvattend:

Maatregelen planperiode 20222025

Milieu

Service

+Kosten/-Besparing jaarlijks

Investering eenmalig*

Uitvoerend

Volledig Omgekeerd Inzamelen

+/+

-

- €100.306,inzameling en verwerking

+€365.000,zonder weegsysteem

+/+

Optie 1.4: Gefaseerd invoeren van omgekeerd inzamelen Algemeen Het gefaseerd invoeren van omgekeerd inzamelen betekent dat we inwoners mee gaan nemen op de route naar omgekeerd inzamelen. We laten via communicatie eerst zien hoeveel grondstoffen er nog te scheiden zijn uit het restafval, startend met de stromen luiers en etensresten. Daarna gaan we de restafvalcontainer minder vaak inzamelen; denk hierbij aan een inzamelfrequentie van eenmaal per 4 weken. Ook gaan we inwoners aanbieden om vrijwillig over te stappen op omgekeerd inzamelen, wie wil kan een pasje voor een ondergrondse restafvalcontainer krijgen en de restafvalcontainer inleveren. Tot slot, is het mogelijk om de overgebleven adressen dan ook over te laten stappen naar omgekeerd inzamelen. Dit proces neemt tussen de 1-3 jaar in beslag en gaat gepaard met stimulerende pilots. Milieu De (gefaseerde) overgang naar omgekeerd inzamelen brengt de doelstelling van 30 kg restafval in 2025 fors dichterbij. Vergelijkbare gemeenten in de regio zoals Beuningen en Druten komen hiermee onder de 50 kg per inwoner uit. Service Ook de gefaseerde route naar omgekeerd Inzamelen is best een spannende stap voor inwoners. De weg der geleidelijkheid naar omgekeerd inzamelen geeft inwoners die een drempel ervaren de tijd om hiervoor hulp te vragen.

Door het actief inzetten van grondstoffenscheiding, pilots en een afvalcoach kan je deze mensen helpen om over de drempels heen te komen. Let wel: ieder systeem heeft tegenstanders dus ook hiermee is niet iedereen content. Ook in de gemeenten Beuningen en Druten was dat het geval. Na invoering en gewenning is uit onafhankelijke tevredenheidsonderzoeken te constateren dat de afvalinzameling een ruime voldoende scoort. Belangrijk is dat er net zoals in Beuningen en Druten een vangnet wordt gecreëerd voor minder valide en ouderen. Dat heeft in die gemeenten prima gewerkt. Kosten Gefaseerd invoeren van omgekeerd inzamelen betekent dat de restafvalinzameling zo snel mogelijk terug gaat naar eenmaal per 4 weken. Dit wordt gecompenseerd door meer en extra service op het scheiden van grondstoffen. Met deze stap wordt al in het eerste jaar een jaarlijkse besparing van ruim 39 duizend euro gerealiseerd. Door volledig over te stappen naar omgekeerd inzamelen wordt een besparing van ruim 1 ton gerealiseerd op jaarbasis. Hiervoor moeten echter ook extra ondergrondse container geplaats worden. Dit vergt een eenmalige investering van ruim 365 duizend euro. Deze investering kan echter ook gekapitaliseerd worden waarmee dit verdisconteerd wordt in jaarlasten. Uitvoerend Omgekeerd inzamelen is door Dar prima uit te voeren.

Samenvattend:

Maatregelen planperiode 20222025 Inzameling 1x p/4 weken

Volledig Omgekeerd Inzamelen

Milieu

Service

+Kosten/-Besparing jaarlijks

Investering eenmalig*

+

+/-

- €39.041,-

1.3 Inzameling 1x p/4 weken

+/+

-

- €100.306,inzameling en verwerking

+€365.000,zonder weegsysteem

Uitvoerend +

+/+

Burgerparticipatie Het inzetten van burgerparticipatie is het inzetten van inwoners op de juiste wijze, op het juiste moment. Er is voor inwoners niets zo vervelend als dat je denkt dat je in co-productie bent en dan louter geïnformeerd wordt over wat er gebeuren gaat. De participatieladder, zie hieronder, geeft dit goed weer. Als je sámen een notitie wil opleveren, dan ga je sámen met de inwoners een notitie coproduceren.

Bij de start van het grondstoffenplan is ervoor gekozen om inwoners te raadplegen en ze te laten meedenken. Dit betekent dat er niet gekozen is voor een co-productieproces. De kaders voor het nieuwe beleid, de te behalen doelen en de uitgangspunten van het nieuwe grondstoffenbeleid liggen vast. Hiertoe is door de raad besloten in 2020. Mogelijkheden tot burgerparticipatie liggen nu niet meer in de co-productie of in het ‘zich laten adviseren’. Deze fases zijn geweest. Het advies en de keuze-mogelijkheden zijn bekend. Om dan nu de opties voor te leggen aan inwoners is niet reëel. Zij zijn hierin niet meegenomen dus kunnen hier geen oordeel over vellen. We willen na de keuze over de 4 voorliggende opties dan ook een consultatietraject gericht op de uitvoering opstarten. Een traject waarbij we ons richten op de mensen die zich de afgelopen periode gemeld hebben (bijvoorbeeld vanuit de internet-petitie). Deze inwoners willen wij graag raadplegen. Hoe kunnen wij samen de uitvoeringsroute inkleuren? Een uitvoeringsroute waarbij we ons richten op het scheiden van grondstoffen en het minimaliseren van de hoeveelheid restafval (doel: 30 kg in 2030). Daarnaast denken we aan het oprichten van een internet-platform over dit onderwerp en/of een inwonerpanel. En willen wij inwoners ook informeren over de te nemen uitvoeringsmaatregelen (Waarom doen we dit en wat willen we ermee bereiken?).

Graag zetten we hiervoor de expertise van een gespecialiseerd bureau in. Het voorgestelde consultatie- en informatie-traject geldt voor iedere optie. Het plan is klaar, de te behalen doelen zijn bekend, de keuzemogelijkheden voor de uitvoering liggen voor dus we kunnen via deze gekozen route van het opstellen van het grondstoffenplan inwoners alleen nog laten participeren op de uitvoeringsroute van de te maken keuze. Als we inwoners willen laten co-produceren dan vergt dit aan de voorkant een ándere route, een route waarbij de doelen, uitgangspunten en de keuze-mogelijkheden nog niet vastliggen maar door burgerparticipatie in te kleuren zijn. Daar is in het huidige traject niet voor gekozen.