Bijlage 1 - Concept Mobiliteitsplan Mook en Middelaar 2021.docx

CONCEPT

Mobiliteitsplan Mook en Middelaar 2021

Station Mook-Molenhoek

Fietsbrug over de Maas (MaasWaalpad)

1

Verantwoording Titel:

Mobiliteitsplan Mook en Middelaar 2021

Datum:

9 februari 2021 (concept)

Opsteller:

Afdeling Samenleving, gemeente Mook en Middelaar

Portefeuillehouder:

Wethouder de heer G. J. M. Wienhoven

Contactgegevens:

Gemeente Mook en Middelaar Postbus 200 6585 ZK Mook Tel. 024-6969111 Fax. 024-6961939 gemeente@mookenmiddelaar.nl

2

Inhoudsopgave Samenvatting...........................................................................................................................................4 1. Inleiding ...............................................................................................................................................5 2. Doelstelling..........................................................................................................................................6 3. Proces en aanpak.................................................................................................................................7 4. Huidige situatie....................................................................................................................................8 4.1

Analyse huidig verkeer- en vervoersbeleid .............................................................................9

4.2

Aandachtspunten ..................................................................................................................16

5. Beleidskaders en ambities.................................................................................................................19 5.1

Nationale beleidskaders ........................................................................................................19

5.2

Regionale beleidskaders ........................................................................................................19

5.3

De nieuwe Omgevingswet.....................................................................................................21

5.4

Collegeprogramma 2018 - 2021 ............................................................................................22

6. Beleidsvoorstellen .............................................................................................................................23 6.1

Wensbeeld wegencategorisering ..........................................................................................23

6.2

Inrichting, verkeersveiligheid en verkeersmaatregelen ........................................................24

6.3

Fietsen en fietsroutes ............................................................................................................28

6.4

Parkeren ................................................................................................................................30

6.5

Openbaar Vervoer (OV) .........................................................................................................31

6.6

Mobiliteit ...............................................................................................................................31

6.7

Buurtgerichte aanpak ............................................................................................................33

6.8

Verkeersroute A73 – Groesbeek ...........................................................................................33

6.9

Vrachtwagenheffing snelwegen ............................................................................................34

7. Van visie en beleid naar doelen en maatregelen ..............................................................................35 8. Uitvoeringsprogramma Mobiliteit.....................................................................................................40 8.1

Maatwerk - Uitvoeringsprogramma Mobiliteit 2021 – 2024.................................................40

8.2

Uitvoeringsprogramma Mobiliteit Mook en Middelaar, 2021 – 2024 ..................................41

8.3

Raakvlakken – aansluitende projecten..................................................................................43

8.4

Aandachtspunten en overwegingen......................................................................................47

9. Conclusie en aanbevelingen ..............................................................................................................50 9.1

Conclusie ...............................................................................................................................50

9.2

Aanbevelingen .......................................................................................................................51

Bijlagen ..................................................................................................................................................53

3

Samenvatting Het Mobiliteitsplan stelt een aantal aandachtspunten met verbeteringen voor met betrekking tot verkeer en vervoer in Mook en Middelaar. Daarbij zijn vier ambities leidend:  verbetering verkeersveiligheid;  verbetering bereikbaarheid;  verbetering leefbaarheid;  stimulans duurzaamheid. In de eerste stap van het Mobiliteitsplan is de huidige stand van zaken van de mobiliteit en de verkeerssituaties in Mook en Middelaar in beeld gebracht. Dit zowel op regionaal als lokaal niveau. Wij hebben in kaart gebracht welke visies en verkeersplannen er de afgelopen jaren zijn opgesteld en welke verkeersmaatregelen er zijn genomen. Bewoners, dorpsraden en andere vertegenwoordigers zijn gevraagd naar hun beleving en aandachtspunten op het terrein van mobiliteit en verkeersveiligheid binnen de gemeente. Het resultaat hiervan is als input meegenomen bij de totstandkoming van dit Mobiliteitsplan. Op grond van een analyse van het vorige beleidsplan, bestaande visies, onderzoeken, wensbeelden en input vanuit inwoners en groeperingen is in dit plan een voorstel gedaan voor een ‘Meerjarig Uitvoeringsprogramma’. Dit met het doel om de mobiliteit in de gemeente Mook en Middelaar en de regio in stand te houden, te versterken en te verbeteren. De inhoud van het uitvoeringsprogramma betreft inspanningen op het gebied van beheer, beleid en uitvoering.

Het Mobiliteitsplan en het hierbij behorende uitvoeringsprogramma vormen een goede basis voor verdere bestuurlijke besluitvorming. Als wij alle ambities helemaal waar willen maken, zijn daar veel financiële middelen voor nodig. Proces De gemeenteraad van Mook en Middelaar besluit uiteindelijk over het plan, de prioriteiten en de financiële middelen die in de komende jaren beschikbaar komen voor mobiliteit. Voorafgaand aan de besluitvorming door de gemeenteraad is het conceptplan ter inzage gelegd, waarbij bewoners en belanghebbenden in de gelegenheid zijn gesteld om te reageren op het plan. Aan de direct betrokken partijen (actoren) is het plan toegezonden. Van de ontvangen reacties is een reactienota opgesteld. De nota is voor de besluitvorming door de gemeenteraad bijgevoegd bij het Mobiliteitsplan (bijlage 4).

4

1. Inleiding De gemeente Mook en Middelaar hecht veel belang aan een veilige en prettige leefomgeving. Een goed netwerk van verkeer en vervoer hoort daarbij. Om deze reden heeft de gemeente een Mobiliteitsplan (MP) met meerjarig uitvoeringsplan opgesteld voor de periode 2021 - 2024. Het MP beschrijft de korte en middellangetermijnvisie van de gemeente op het gebied van mobiliteit. De langetermijnvisie is in regionaal samenwerkingsverband uitgewerkt, onder de naam Trendsportal. In hoofdstuk 5 wordt er nader ingegaan op Trendsportal. Aanleiding Begin 2016 heeft het bestuurlijk Regionaal Mobiliteitsoverleg Noord Limburg (verder te noemen RMO) besloten om een nieuwe mobiliteitsvisie op te stellen voor de regio en de inliggende gemeenten. Doel hiervan is enerzijds een samenhangend verkeers- en vervoersbeleid te voeren en anderzijds de mogelijkheden voor provinciale bijdragen in regionale verkeers- en vervoersprojecten te vergroten. De eerste stappen hierin zijn inmiddels gezet en de raad van de gemeente Mook en Middelaar heeft op 8 maart 2018 de visie en doelen vastgesteld voor het regionale mobiliteitsplan, Trendsportal. Naast de visie op regionaal niveau wil de gemeente beschikken over een lokaal Mobiliteitsplan, toegespitst op lokale vraagstukken en kansen. Met hieraan gekoppeld een meerjarig uitvoeringsprogramma.

Met het besluit van 8 maart 2018 door de gemeenteraad is er eveneens een voorzet gedaan van de maatregelen en projecten binnen de gemeente, de zogenaamde ‘Concept Projectenlijst Mook en Middelaar’. De Projectenlijst is richtinggevend en er wordt dan ook aandacht aan geschonken in Hoofdstuk 7 ‘Van Visie naar Doelen en Maatregelen’. Het MP schetst onder andere de leefbaarheid, bereikbaarheid, gewenste infrastructuur en verkeersveiligheid voor alle typen verkeer: bussen, vrachtauto’s, auto’s, fietsers en voetgangers. Kortom, de mobiliteit in ‘brede zin’. Ook beschrijft het MP op hoofdlijnen de te nemen maatregelen. Samen vormt het de leidraad voor beleid en investeringen in de komende jaren. In 2019 is de gemeente Mook en Middelaar toegetreden tot de samenwerking in de regio Arnhem Nijmegen op het gebied van ‘duurzame mobiliteit en bereikbaarheid’. In het MP is er dan ook rekening gehouden met de aanpak en kaders van deze samenwerking.

5

2. Doelstelling Voor het verkeer- en vervoersbeleid van de gemeente Mook en Middelaar zijn er vier ambities leidend:    

verbetering verkeersveiligheid; verbetering bereikbaarheid; verbetering leefbaarheid; stimulans duurzaamheid.

Met het gemeentelijk MP is het voor de gemeente Mook en Middelaar mogelijk om een integraal verkeers- en vervoersbeleid in stand te houden en te verbeteren. Dit ten aanzien van de vier ambities op zowel landelijk, provinciaal als gemeentelijk niveau. 1. Landelijk een samenhangend verkeers- en vervoerssysteem: verkeersveiligheid gericht op het beschermen van kwetsbare verkeersdeelnemers en het aanpakken van veroorzakers van onveilig verkeersgedrag. 2. Provinciaal een duurzaam verkeers- en vervoerssysteem: gericht op fiets en openbaar vervoer. 3. Gemeentelijk een integraal verkeers- en vervoersbeleid: verbeteren van bereikbaarheid, vergroten van verkeersveiligheid, verbeteren van leefomgeving en duurzaamheid. Het Mobiliteitsplan geeft de kaders om de doelen te bereiken samen met een uitvoeringsplan voor de komende jaren. Er wordt tevens voortgeborduurd op de kaders die in 2018 (visie Trendsportal) door de gemeente zijn vastgesteld. In dit Mobiliteitsplan wordt teruggeblikt op het vorige verkeersveiligheidsplan en de gemeentelijke koers daarvan. Met de vaststelling van dit MP komt het verkeersveiligheidsplan 2007 te vervallen. Het plan sluit aan op de visie en thema’s van Trendsportal en ambities van de regio Arnhem Nijmegen.

6

3. Proces en aanpak Het gevoerde werkproces van dit Mobiliteitsplan is opgesplitst in twee delen. Deel A: Evaluatie vigerend verkeersveiligheidsplan Beschouwing van het huidig verkeers- en vervoersbeleid, landelijk, regionaal en gemeentelijk, met een beknopte evaluatie van het vigerende Verkeersveiligheidsplan uit 2007. Deel B: Wensbeelden en maatregelen In het najaar van 2018 zijn we gestart met het opstellen van een MP. Voor een juist inzicht hebben we informatie opgehaald bij inwoners en belanghebbenden. Een inventarisatie van hetgeen er bij bewoners leeft ten aanzien van verkeerssituaties en het verzamelen van suggesties met betrekking tot verkeersveiligheid. Met het oog op politiek en maatschappelijk draagvlak is, in samenwerking met verkeerskundig adviesbureau BVA, een informatiebijeenkomst georganiseerd voor de stakeholders. Daarbij zijn bewoners in de gelegenheid gesteld om vragen te stellen en / of opmerkingen te maken over de verkeerssituaties in hun directe of indirecte omgeving. We hebben de dorpsraden in de gemeente gevraagd naar hun inzichten ten aanzien van het verkeer en eventuele knelpunten daarbij. Bij de verdere uitwerking is samengewerkt met:  betrokken ambtelijke diensten;  buurgemeenten en regio Arnhem-Nijmegen en Limburg Noord;  dorps- en wijkraden;  burgers en andere belangengroepen zoals onder andere Veilig Verkeer Nederland (VVN).

De conceptversie van het MP is voorgelegd aan stakeholders en heeft ter inzage gelegen. Van de ontvangen reacties is een reactienota opgesteld. De nota is voor de besluitvorming door de gemeenteraad bijgevoegd bij het Mobiliteitsplan (bijlage 4).

7

4. Huidige situatie De gemeente Mook en Middelaar is de noordelijkste gemeente van de provincie Limburg. Ten zuiden grenst Mook en Middelaar aan de Limburgse gemeente Gennep. Aan de noordoostzijde zijn de Gelderse gemeenten Heumen en Berg en Dal gelegen. Westelijk bepaalt de Maas de gemeentegrens met het Noord-Brabantse Cuijk. De stuwwallen, bos, heide en de Maas maken de gemeente grotendeels tot een bijzonder natuurgebied. Toerisme en recreatie zijn dan ook belangrijke pijlers van het gemeentelijk beleid. De gemeente telt 7.847 inwoners (1 januari 2020, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 18,82 km² (waarvan 0,48 km² water). De gemeente Mook en Middelaar heeft vier kernen: Mook, Middelaar, Molenhoek en Plasmolen. De voorzieningen en bedrijvigheid in de gemeente concentreren zich in de kernen en het bedrijventerrein Korendal, tussen Mook en Molenhoek. In deze laatstgenoemde kernen zijn vooral de bedrijven en winkels gevestigd. Toerisme en horeca concentreren zich in en om de kern Plasmolen.

Visualisatie ligging Mook en Middelaar ten opzichte van de regio

Zoals op bovenstaande kaart te zien is, ligt de gemeente Mook en Middelaar in de kop van Limburg. Een bijzondere ligging, min of meer een ‘schanierfunctie’ met de Gelderse en de Noord-Brabantse regio’s. Duidelijk is dat Mook en Middelaar door haar ligging meer cohesie heeft met de directe omgeving van de stad Nijmegen (Rijk van Nijmegen) dan met de regio Limburg Noord. Dit heeft vanzelfsprekend zijn weerslag op de aanwezige infrastructuur en de verkeersstromen. Mook en Middelaar heeft zitting in het Regionaal Mobiliteitsoverleg Noord-Limburg (RMO) (PHO Mobiliteit en Logistiek) en de samenwerking in de regio Arnhem Nijmegen (PHO Mobiliteit ArnhemNijmegen). De achterliggende gedachte hierbij is dat Mook en Middelaar zich op het snijvlak bevindt 8

van de regio’s Limburg Noord en Arnhem-Nijmegen. De gemeente is economisch, sociaal en qua voorzieningen sterk gericht op centrumgemeente Nijmegen. Qua bereikbaarheid zijn de snelweg A73, de provinciale N271 en de spoorlijn van Roermond naar Nijmegen (Maaslijn) de belangrijkste verbindingen. De N271 is de belangrijkste doorgaande weg van de gemeente en vervult momenteel als provinciale weg een regionale ontsluitingsfunctie voor het gebied ten oosten van de Maas voor de gemeenten Mook en Middelaar, Gennep en Bergen. De N271 wordt beheerd door de provincies Gelderland en Limburg. Alle overige openbare wegen op het grondgebied van Mook en Middelaar zijn in beheer bij de gemeente. 4.1 Analyse huidig verkeer- en vervoersbeleid In het vorige Verkeersveiligheidsplan 2007 (planperiode 2008 – 2011) zijn enkele verkeerssituaties beoordeeld en heeft de gemeente met het vastgestelde beleid ook een uitvoeringsprogramma vastgesteld. In dit uitvoeringsprogramma zijn de volgende zaken aan bod gekomen:  infrastructurele projecten: verblijfsgebieden ingericht;  verkeerseducatie en handhaving: jaarlijks actieplan schoolomgevingen;  effecten op verkeersveiligheid: totaal aantal slachtoffers neemt af, maar aantal ernstige slachtoffers neemt toe, fietsslachtoffers na autoslachtoffers grootste groep.

Evaluatie Verkeersveiligheidsplan 2007 Van het Verkeersveiligheidsplan zijn niet alle projecten uitgevoerd. Wel zijn enkele projecten of onderdelen nog in voorbereiding en in uitvoering. In onderstaand overzicht staan de maatregelen beschreven, zoals opgenomen in het vorige plan. Maatregelen vorig Verkeersveiligheidsplan: Locatie Stationsstraat

Voorgestelde activiteiten en maatregelen Gedeelte tussen N271 en de Zonneschijn éénrichtingsverkeer maken.

Prioriteit/jaar 2008

Komtraverse N271 Molenhoek Burchtstraat

Herinrichten in overleg met Provincie Gelderland (wegbeheerder). Bebording in orde maken. In overleg met bewoners parkeren oplossen. Kruispunten gelijkwaardig maken. Bij uitzichtproblemen spiegel plaatsen.

2008

Uitgevoerd De reconstructiewerkzaamheden zijn afgerond, maatregel niet meegenomen, na interne en externe afstemming. Ja

2008

Ja

2008

Ja

In overleg met bewoners nagaan of FLEXdrempels oplossing is. Weginrichting afstemmen op 30 km zone-eisen. Kruispunt te krap ontworpen. Contact opnemen met Provincie Limburg voor aanpassing kruispunt.

2008

Ja

2008

Ja

Kruispunt Bouwsteeg – Dorpsstraat en Dorpsstraat – Huissestraat Heikantseweg

Kruispunt Cuijksesteeg – Rijksweg N271

9

Vervolg ‘Maatregelen vorig Verkeersveiligheidsplan’: Locatie Kleine infrastructurele maatregelen

Update Duurzaam Veilig

Kruispunt Groesbeekseweg – Bovensteweg VOP Groesbeekseweg Koningin Julianastraat

N271 Plasmolen

Ringbaan

Voorgestelde activiteiten en maatregelen In combinatie met regulier onderhoud meenemen:  oversteek Esdoornlaan Keurvorststraat (ROVL);  parkeerplaatsen bij Kinderdagverblijf Eikenlaan;  hoek Gulikstraat – Gulikstraat;  hoek Gouwenstraat – Schansweg. Uitvoering van maatregelen volgend uit onderzoeksprojecten:  wegencategorisering;  fietsplan;  onderhoud verkeersborden. Kruispunt aanpassen i.c.m. Centrumplan en structureel onderhoud, bijv. kruispuntplateau of uitritconstructies. Kruispunt aanpassen i.c.m. Centrumplan en structureel onderhoud, bijv. kruispuntplateau, afsluiten Gelrestraat en nieuwe VOP. Oversteekbaarheid verbeteren in overleg met Provincie Limburg i.c.m. herinrichting conform Duurzaam Veilig Functie en inrichting bezien, mede in relatie tot nieuwe ontsluitingsstudie Groesbeek – A73

Prioriteit/jaar 2008

Uitgevoerd Ja

2008 - 2010

Ja, uitgezonderd bordenonderhoud/ Inventarisatie.

2009 – 2010

loopt

2009 - 2010

loopt

2010 - 2011

In voorbereiding. Uitvoering in 2021. loopt

Bron: Verkeersveiligheidsplan gemeente Mook en Middelaar (2007)

Huidige Wegencategorisering In Limburg werkt de provincie aan een duurzame veilige inrichting van de verkeersinfrastructuur. Vanuit de regio wordt ingezet op verkeerseducatie en verduurzaming van mobiliteit. Daarnaast komt er aandacht voor verkeerseducatie in de vorm van verkeerspsychologie. In samenwerking met de regio wordt alsnog ingezet op de huidige functie van het wegennet. Dit houdt in dat de huidige wegencategorisering tegen het licht is gehouden. De gemeente Mook en Middelaar heeft in het kader van het vorige Verkeersveiligheidsplan een wegencategorisering vastgesteld. De essentie van deze categorie-indeling is het toekennen van functies aan wegen. Door per wegcategorie voorspelbare situaties te creëren wordt het de weggebruiker duidelijk van welke wegcategorie hij gebruikmaakt en wat de functie is. Met het consequent en herkenbaar toepassen van de wegcategorieën wordt een sterke verbetering van de verkeersveiligheid verwacht. Welke wegen hebben een verkeersfunctie, welke wegen hebben een verblijfsfunctie en welke link wordt gemist. Deze wegen zijn beoordeeld op dezelfde landelijke criteria Basiskenmerken wegontwerp, categorisering en inrichting van wegen:

10

 Stroomweg Deze wegen zijn gericht op een zo veilig en betrouwbaar mogelijke afwikkeling van relatief grote hoeveelheden verkeer met een hoge gemiddelde snelheid. Zowel op de wegvakken als de kruispunten wordt prioriteit gegeven aan doorstromen. Dit vereist o.a. gescheiden rijrichtingen, ontbreken van overstekend en kruisend verkeer en in- en uitvoegend verkeer bij aansluitingen.  Gebiedsontsluitingsweg binnen en buiten bebouwde kom Deze wegen zijn gericht op het stromen op de wegvakken, terwijl het uitwisselen plaatsvindt op kruispunten. De gebiedsontsluitingsweg vormt de verbindende schakel tussen stroomwegen en erftoegangswegen. In de praktijk zijn de meeste provinciale wegen een gebiedsontsluitingsweg. Binnen de bebouwde kom zijn de belangrijke gemeentelijke wegen gebiedsontsluitingswegen.  Erftoegangsweg binnen en buiten bebouwde kom Deze wegen zijn gericht op het toegankelijk maken van erven en woonstraten. Dit betreft alle manoeuvres die nodig zijn voor het bereiken van particuliere percelen, openbare percelen, het in- en uitstappen en het laden en lossen van goederen. Op zowel de wegvakken als de kruispunten is sprake van uitwisseling. De snelheid dient hierbij laag te zijn. Het streven is dat al onze wegen voldoen aan de landelijke Basiskenmerken Wegontwerp (CROW). Dit vergt tijd.

Middels de gesprekken met enkele stakeholders zijn diverse knelpunten en wensen geregistreerd die kunnen uitmonden in een wijziging van de huidige wegencategorisering binnen de bebouwde kom van Mook en Middelaar. De vraag is of dat realistisch is. Behoudens de wegencategorisering vanuit het rapport GVVP 2009 -2011 is er op bepaalde onderdelen een discrepantie. De oorzaak is de route A73-Groesbeek. In het verleden zijn er diverse studies gedaan naar een alternatieve en directe route tussen de A73 en Groesbeek (gemeente Berg en Dal). Dit heeft niet geresulteerd in (verdere) planvorming en realisatie van een alternatieve route. De Ringbaan en Heumensebaan in Molenhoek en de Groesbeekseweg in Mook hebben de functie van gebiedsontsluitingsweg. Deze wegen hebben een 30 km per uur regime (de Groesbeekseweg deels). Hierbij speelt dat deze wegen door de kern en woonwijken lopen en daar tijdens de spitstijden een hoge intensiteit aan verkeer te verwerken krijgen. Dit komt de verkeerssituatie ter plaatse niet ten goede. Verkeersonveilige situaties moeten worden voorkomen. Aandachtspunt hierbij is dat de geldende snelheid in overeenstemming is met de inrichting van de weg. Om de verkeersveiligheid en doorstroming te verbeteren wordt in dit plan het alternatief van de directe route van en naar Groesbeek weer genoemd als mogelijke oplossing.

In hoofdstuk 6 volgt een verdieping van dit onderwerp.

11

Huidige wegencategorisering (Bron: Verkeersveiligheidsplan Mook en Middelaar 2007)

Gemotoriseerd Verkeer Gelegen in het noordelijkste puntje van de provincie Limburg wordt de verkeersstructuur van Mook en Middelaar grotendeels bepaald door de A73 en de N271. Deze belangrijkste ontsluitingswegen zijn noord - zuid gericht en vormen de directe verbinding met Malden en Nijmegen. De N271 richting het zuiden is de directe verbinding naar de Limburgse buurgemeente Gennep. Daarnaast zijn er twee routes met het oostelijke gelegen Groesbeek. Dit kan via de Ringbaan en Heumensebaan in Molenhoek en de Groesbeekseweg in Mook. Naast het lokale verkeer maken de hierboven beschreven routes onderdeel uit van de verbinding A73Groesbeek. Deze situatie leidt tot ongewenst verkeer in de kernen (woonwijken) en is al enkele jaren onderwerp van discussie. Daarnaast heeft de gemeente Nijmegen verkeersmaatregelen genomen in de oost/zuid-schil rondom de stad. Dit leidt tot (meer) diffuus verkeer in de regio, met als gevolg een hogere verkeersintensiteit in de kernen Malden, Molenhoek, Mook en Groesbeek. Regionale afstemming hierover is dan ook gewenst. Met het gereedkomen van het MaasWaalpad is er een extra knelpunt ontstaan op de kruising Ringbaan-Middelweg. Langzaam verkeer De gebiedsontsluitingswegen zijn uitgevoerd met vrijliggende fietsvoorzieningen (bij 50 km/uur) of fietssuggestiestroken (bij 30 km/uur).

Op sommige wegen, zoals de doorgaande wegen als de Groesbeekseweg binnen de bebouwde kom, waar een 30 km/h snelheidsregime van kracht is, zijn de fietsvoorzieningen ook als fietsstrook aangelegd. Op de overige wegen is sprake van gemengd gebruik en maken fietsers dus gebruik van de rijbaan. Daarnaast is in 2019 gestart met de bouw van de fietsbrug naar Cuijk, als onderdeel van de snelfietsroute Cuijk-Nijmegen (MaasWaalpad). De fietsbrug heeft als voordeel dat de fietsroute Cuijk– Mook–Nijmegen aanzienlijk wordt verkort, met als gevolg het terugdringen van het autoverkeer op 12

deze route. Daarnaast wordt ingespeeld op verduurzaming, bereikbaarheid en verbinding van de regio. Op 26 september 2020 was de opening en is het MaasWaalpad met De Maasover in gebruik genomen. Openbaar Vervoer Op 6 mei 2009 werd in het kader van Stadsregiorail het nieuwe station Mook-Molenhoek geopend op dezelfde plaats als het voormalige station Mook-Middelaar. Het station wordt bediend door de (stop)treinen van Arriva, tussen de stations Roermond en Nijmegen. De gemeente Mook en Middelaar wordt verder bediend door twee buslijnen. Breng lijn 83 van Nijmegen naar Gennep en/of Venlo rijdt door Mook, maar het station wordt hierbij niet bediend. De buurtbus 564 van Breng rijdt van Groesbeek naar station Mook-Molenhoek. Echter niet naar Mook. Zo zijn niet alle kernen aangesloten op het OV-net, ook niet onderling. Een directe verbinding van Mook naar het 5 kilometer verderop gelegen Groesbeek is niet aanwezig. Volgens de routeplanner in 2019 is lopen sneller dan het openbaar vervoer. De gemeente Mook en Middelaar en de provincie Gelderland zijn en blijven in overleg over mogelijke verbeteringen van het openbaar vervoer. Zo komt er een nieuwe buurtbus in de gemeente, die in ieder geval van Middelaar naar Malden zal rijden, via station Mook-Molenhoek.

OV-routes in en om Mook en Middelaar

13

Doelgroepenvervoer De gemeente dient op basis van wetgeving het vervoer te regelen voor bepaalde doelgroepen. Binnen de regio Arnhem - Nijmegen is de gemeente Mook en Middelaar met zeventien andere gemeenten een gemeenschappelijke regeling aangegaan, die dit vervoer verzorgt. Deze organisatie, bekend onder de naam AVAN, verzorgt het WMO-vervoer en het leerlingenvervoer. Inwoners uit onze gemeente die aan de daarvoor vastgestelde criteria voldoen, kunnen op aanvraag van dit vervoer gebruik maken. Verkeersveiligheid De in deze paragraaf besproken ongevallen zijn alleen de door de politie geregistreerde ongevallen (Bron: Viastat online). Bij veel ongevallen, vooral die met uitsluitend materiële schade die voor een deel een verzekeringskwestie zijn, komt de politie - uitzonderingen daargelaten - niet ter plaatse, waardoor hiervan geen of slechts beperkte registratie aanwezig is. In de periode 2014 - 2020 (t/m Q3) zijn er in de gemeente Mook en Middelaar in totaal 188 verkeersongevallen geregistreerd. Van die ongevallen vonden er 106 plaats op wegen die in beheer zijn bij de gemeente. Bij de ongevallen was 14 keer een fietser betrokken. Van het totaal aantal ongevallen op wegen in gemeentelijk beheer waren er 87 ongevallen met alleen materiële schade, 17 met letsel en helaas twee dodelijke ongevallen. Beide keren een eenzijdig dodelijk ongeval.

Verkeersslachtoffers op gemeentelijke wegen (Bron: Viastatonline.nl, 2020)

Verkeersslachtoffers op gemeentelijke wegen (Bron: Viastatonline.nl, 2020)

14

In de voorgaande grafiek lijkt het alsof in 2018 een grote toename is geconstateerd. Door de lage absolute getallen in de gehele gemeente lijkt dit een enorme uitschieter. De absolute toename heeft betrekking op de kruising snelfietsroute Middelweg-Ringbaan. Voor automobilisten en fietsers was dit een nieuwe situatie. Na enkele aanpassingen en een periode van gewenning hebben er geen ongevallen meer plaatsgevonden. De situatie blijft om aandacht vragen. Er worden aanvullende maatregelen voor deze locatie voorgesteld (zie Hoofdstuk 7 ‘Van Visie naar Doelen en Maatregelen’). Daarnaast is binnen de gemeente de Rijksweg N271 in beheer bij de provincie Limburg. Het aantal ongevallen is net als het aantal ongevallen op de gemeentelijke wegen aardig stabiel. Wel typerend is dat de bromfiets in verhouding vaker betrokken was bij een ongeval. De gemeente houdt via de regionale overlegstructuren als Trendsportal en ROVL hiervoor de vinger aan de pols.

Verkeersslachtoffers op provinciale wegen (Bron: Viastatonline.nl, 2020)

Verkeersslachtoffers op provinciale wegen (Bron: Viastatonline.nl, 2020)

De ernstige ongevallen (zwaar letsel en dodelijk) binnen de gemeente Mook en Middelaar zijn het gevolg van eenzijdige ongevallen. Het aantal geregistreerde ongevallen op het beheergebied van de gemeente geven echter geen aanleiding voor grote zorgen op het gebied van verkeersveiligheid. De ongevalslocaties zijn terug te vinden in bijlage 1. Brommers op de rijbaan Binnen de gemeente Mook en Middelaar is gevolg gegeven aan de landelijke wetgeving om brommers op de rijbaan te laten rijden. Voor Mook en Middelaar heeft dit geen enkel gevolg gehad voor de verkeersveiligheid op de gemeentelijke wegen. Dat wil zeggen dat er geen ongevallen met scooters en brommers zijn geregistreerd die een andere afloop konden hebben.

15

Trends met invloed op verkeersveiligheid De elektrische fiets wint al jaren aan positie. De e-bike is geen seniorenfiets meer en wordt tegenwoordig ook gebruikt door forenzen en middelbare schooljeugd. Daarnaast worden ook speedpedelecs steeds meer ingezet. De snelheden die gehaald worden met deze fietsen zijn hoger dan met een normale fiets. De gevolgen van ongevallen zijn dan ook groter, voornamelijk onder ouderen. In de afgelopen jaren is het gebruik van de smartphone in het verkeer (in het bijzonder tijdens het fietsen) toegenomen. Verkeersdeelnemers zijn zich hierdoor minder bewust van hun omgeving, hetgeen de verkeersveiligheid negatief beïnvloedt. Cijfers hierover zijn nog niet beschikbaar, evenmin als de verdeling tussen ouderen en jongeren en de precieze gevolgen ten aanzien van verkeersveiligheid. Weinig mensen geven na een ongeval eerlijk toe dat ze afgeleid waren door hun smartphone. De wetgeving met betrekking tot smartphonegebruik op de fiets is dan ook per 1 september 2019 aangepast. Educatie en communicatie zijn belangrijke middelen om gebruikers bewust te maken van de risico’s van gebruik van de e-bike en smartphone in het verkeer.

4.2 Aandachtspunten Uit de contactmomenten met de bewoners en dorpsraden zijn de volgende zaken naar voren gekomen: verkeersveiligheid, snelheid van gemotoriseerd verkeer en situaties met betrekking tot de verkeersveiligheid voor fietsers. Onder andere deze categorieën zijn in de volgende paragrafen opgenomen. De aflopende volgorde van de paragrafen is gebaseerd op de hoeveelheid knelpunten per categorie. Met de bewoners van de Ringbaan en Heumensebaan te Molenhoek én de gemeente Mook en Middelaar is er geregeld contact geweest (overleggen) over de verkeerssituatie in hun straat, specifieke aandacht voor het doorgaande autoverkeer van en naar Groesbeek. Fiets Inwoners van Mook en Middelaar melden geregeld dat er een aantal gevaarlijke situaties voor fietsers in Mook en Molenhoek zijn. Zo ervaart men bovenal hinder op de verbindende wegen richting Groesbeek. Daarnaast vindt men diverse oversteekpunten gevaarlijk en zijn sommige voorrangssituaties onduidelijk. Zo wordt weinig voorrang gegeven waar dit wel de bedoeling is. De locaties waar deze knelpunten het meest naar voren komen zijn de snelfietsroute-oversteek bij de Ringbaan, en een aantal aansluitingen aan de Veldweg en aan de Groesbeekseweg. Buiten de Veldweg, zijn dit de verbindingswegen van en naar Groesbeek.

Parkeren Over het algemeen ondervinden inwoners en leden van dorpsraden en belanghebbendenorganisaties weinig tot geen overlast. Behoudens enkele meldingen, is het aantal klachten bij de gemeente beperkt. Op het gebied van parkeren zijn de klachten over het algemeen van dezelfde strekking: parkeren op het trottoir, te weinig parkeerplaatsen en hinderlijk parkeren. Vanuit het toeristische Plasmolen komen verhoudingsgewijs weinig tot geen klachten. Verkeersveiligheid Het hanteren van de inrichtingskenmerken van de wegen is sinds het verkeersveiligheidsplan 2007 opgepakt. Op basis van de vastgestelde wegcategorisering is vervolgens gewerkt aan een uniforme 16

weginrichting, waarbij op 50 km/h wegen sprake is van voorrangskruispunten en in 30- en 60-zones alle kruispunten in principe gelijkwaardig zijn. Na het vaststellen van de wegcategorisering kan een schouw in beeld brengen welke situaties in beheer bij de gemeente Mook en Middelaar aan Duurzaam Veilig aangepast zouden moeten worden. Het advies luidt de uitvoering per kern c.q. deel van het buitengebied op te pakken. Toch worden op het gebied van verkeersveiligheid nog bepaalde verkeerssituaties op wegvakken, in bochten en op kruispunten door inwoners als knelpunten benoemd. Hierbij wordt voornamelijk de zorg uitgesproken bij het oversteken in combinatie met hard rijdend verkeer. Naast de verkeersveiligheid is ook leefbaarheid vaak benoemd. Zo spreekt men zorgen uit over onder andere de luchtkwaliteit. Klachten over hoge snelheden betreffen vaak de N271 en de wegen van en naar Groesbeek. Dit zijn de Ringbaan en Heumensebaan te Molenhoek en de Groesbeekseweg in Mook. Als oplossing voor hoge snelheden wordt dan ook vaak aangegeven om snelheidsremmende maatregelen te nemen. Bij snelheidsremmende maatregelen wordt gedacht aan het plaatsen van een versmalling in de vorm van bloembakken of aan strenge handhaving. Daarnaast is er het probleem van de vergrijzing en het gebruik van moderne en ‘snelle’ fietsen, zoals: de e-bike en speedpedelec.

Dit houdt in dat aandachtspunten verschuiven. Openbaar vervoer Mook heeft een goede treinverbinding met Nijmegen en Venlo. Een keer per kwartier vertrekt een trein vanuit Mook-Molenhoek naar Nijmegen en Venlo. Toch komen er met regelmaat meldingen binnen als een overvolle trein die doorrijdt, een volledig bezette parkeerplaats of het niet bereikbaar zijn van het station door ander regulier openbaar vervoer. De lijndienst 83 rijdt via de N271 vanuit Gennep naar Heumen-Nijmegen en doet het station niet aan. Ook wordt niet iedere kern van de gemeente Mook en Middelaar, lees Middelaar, door openbaar vervoer bediend. Daarnaast is er geen verbinding tussen Mook en Groesbeek. Alleen de buurtbus vanuit Groesbeek heeft een verbinding met het station. Met regelmaat komt het voor dat de trein over ‘de Maaslijn’ doorrijdt en reizigers laat staan wegens een gebrek aan capaciteit. De gemeente heeft hier via verschillende kanalen aandacht voor gevraagd, bij de buurgemeenten, rechtstreeks bij de Provincie Limburg, en vanuit het RMO. Een duurzame oplossing wordt pas verwacht met de realisatie van de elektrificatie in 2025.

Station Mook-Molenhoek

17

Bereikbaarheid De gemeente Mook en Middelaar ligt nabij de snelweg A73 en de provinciale weg N271 (Venlo – Nijmegen) loopt door de gemeente. Buiten de kern Middelaar, gaat deze weg door de overige kernen, Molenhoek, Mook en Plasmolen. Lijnbus 83 gaat over de N271. De gemeente heeft het treinstation Mook-Molenhoek aan de Maaslijn Roermond-Nijmegen. De bereikbaarheid van het station is wel een aandachtpunt. Naast de buurtbus uit Groesbeek (lijn 564) is er geen openbaar vervoer dat het station aandoet. Ook het smalle spoorviaduct in de Heumensebaan is een belemmering. Zeker voor fietsers uit Groesbeek en de overige kernen van de gemeente Berg en Dal. Met de herprofilering van de Bovensteweg is de bereikbaarheid van het station vanuit Mook wel sterk verbeterd. De volgende aandachtspunten komen uit de voorafgaande uiteenzetting naar voren:  Er zijn een aantal locaties met knelpunten voor de verkeersveiligheid van fietsers;  Op het gebied van parkeren wordt over het algemeen weinig overlast ervaren;  Er zijn op sommige wegen zorgen over de verkeersveiligheid en leefbaarheid;  Het ontbreken van OV tussen alle kernen van de gemeente;  Op de buurtbus van Groesbeek na, geen OV bij station Mook-Molenhoek (gemis ketenmobiliteit);  Ontbreken van de OV-fiets (of iets soortgelijks) bij het station Mook-Molenhoek.

18

5. Beleidskaders en ambities Het Mobiliteitsplan is opgesteld in lijn van bestaande nationale en regionale beleidskaders. Specifiek het initiatief (visie) Trendsportal vanuit het Regionaal Mobiliteitsoverleg (RMO) Noord-Limburg. Waaruit ook ambities zijn geformuleerd. 5.1 Nationale beleidskaders De “Planwet verkeer en vervoer” regelt dat elke bestuurslaag, van Rijk tot gemeente, een verkeers- en vervoersplan moet vaststellen. Het doel hiervan is om een samenhangend verkeers- en vervoerssysteem voor heel Nederland te bereiken. De “Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte” verwoordt het nationale verkeers- en vervoersbeleid met een Europese en mondiale blik. Het doel is de concurrentiekracht te vergroten, de bereikbaarheid te verbeteren en een leefbare en veilige omgeving te waarborgen. Daarnaast is er sinds de jaren ‘90 van de vorige eeuw “Duurzaam Veilig Verkeer” een initiatief van de verschillende Nederlandse overheden om preventief de verkeersveiligheid van het wegverkeer te verhogen. 5.2 Regionale beleidskaders Mook en Middelaar maakt deel uit van een aantal regio’s. Zowel regio Noord-Limburg als de regio Arnhem-Nijmegen hebben een aantal beleidskaders opgesteld.

RMO en Trendsportal Het Regionaal Mobiliteitsoverleg (RMO) Noord-Limburg is een samenwerkingsverband van de gemeenten Mook en Middelaar, Gennep, Bergen, Venray, Horst aan de Maas, Venlo, Peel en Maas, en Beesel op het gebied van verkeer en vervoer. Gezamenlijk formuleren zij het verkeers- en vervoersbeleid voor de regio. Onderdeel van het RMO is het initiatief Trendsportal. Trendsportal biedt inwoners, bedrijven, belangstellenden en overheden toegang tot prikkelende ideeën en een onverwachte kijk op verkeersen vervoersvraagstukken in Noord-Limburg. Trendsportal is een initiatief van de acht gemeenten van het RMO Noord-Limburg en staat open voor iedereen die zich, persoonlijk of professioneel, betrokken voelt bij en actief wil bijdragen aan duurzame, veilige en slimme mobiliteit voor morgen.

19

Trendsportal acteert momenteel nog op een redelijk hoog abstractieniveau. Het is nu zaak om het beleid handen en voeten te geven en aan te geven welke maatregelen lokaal een bijdrage kunnen leveren aan het realiseren van het gewenste toekomstbestendige vervoerssysteem. Trendsportal bevat hiervoor voor de gemeente Mook en Middelaar al een eerste aanzet in de vorm van een conceptprojectenlijst. Deze projectenlijst bestaat uit een vijftiental projecten. De raad heeft hiervan in 2018 kennisgenomen en deze eveneens vastgesteld. Deze conceptprojectenlijst is een eerste aanzet om te komen tot een concreet maatregelenpakket dat (op korte termijn) kan worden uitgevoerd. De ambitie van Trendsportal is om in 2040 dé klimaatvriendelijkste, toegankelijkste en veiligste regio van Nederland te zijn op het gebied van mobiliteit, waarbij mobiliteit bijdraagt aan een fijne leefomgeving voor iedereen. Trendsportal heeft als missie om deze ambitie gezamenlijk met burgers, ondernemers, het onderwijs, maatschappelijke partijen en (semi-)overheden te verwezenlijken. Zoals is aangegeven bevat Trendsportal voor de gemeente Mook en Middelaar een vijftiental projecten. Per project is aangegeven onder welke programmalijn het valt en welke doelen worden nagestreefd en met de betreffende maatregelen worden bereikt (of juist niet).

De programmalijnen die worden onderscheiden zijn: Programmalijnen Trendsportal Verhogen kwaliteit van leven; mobiliteit zodat iedereen mee kan doen; Verbeteren verkeersveiligheid; streven naar 0 verkeersslachtoffers; Aantrekkelijk mobiliteitssysteem; robuust, attractief en betrouwbaar; Ondersteunen Milieu- en Energietransitie; overschakelen op schone en stille mobiliteit; Verbeteren Ruimtelijk-Economische Bereikbaarheid

De bovenstaande programmalijnen hebben diverse regionale subdoelstellingen. Deze doelstellingen vallen binnen het MP van de gemeente Mook en Middelaar en voldoen conform de subdoelstellingen aan de hoofddoelstelling van de regionale visie van Trendsportal. Hoofddoelstelling Verhogen kwaliteit van leven

Verbeteren Ruimtelijk-Economische bereikbaarheid

Aantrekkelijkheid mobiliteitssysteem

Verbeteren verkeersveiligheid

Subdoelstelling toegang tot mobiliteit fietsen is gezond bereikbare voorzieningen regionaal netwerk marktinitiatief burgerinitiatief bewustwording Trendsportal spoor Maaslijn capaciteit snelwegen provinciale wegen bereikbare bedrijventerreinen compleet fietsnetwerk bewustwording deelsysteem duurzaam mobiliteitssysteem zorgeloos rijden 0 verkeersdoden 0 verkeersslachtoffers onderwijsprogramma's goed voorbeeld ouders veilige buurten verkeersveilige ouderen

20

Vervolg Hoofddoelstelling Ondersteunen milieu- en energietransitie

Subdoelstelling korte verplaatsingen emissieloos reizen duurzame dienstkilometers duurzame inkoop emissieloos bevoorraden aandeel diesel verlagen Aantal laadpalen omhoog en 2-way laadpalen

Regio Arnhem – Nijmegen Ten aanzien van Mobiliteit en verkeer is er een duidelijke relatie tussen de gemeente Mook en Middelaar en de plaatsen en voorzieningen in de provincie Gelderland. In het verleden heeft de gemeente dan ook voor de thema’s ‘verkeer- en vervoer’ geparticipeerd in het samenwerkingsverband Stadsregio Arnhem Nijmegen. Het samenwerkingsverband is in 2014 opgeheven, waarbij de ‘verkeer- en vervoertaken’ nog één jaar doorliepen. Los van het beëindigen van het formele samenwerkingsverband, blijft de behoefte aan een vorm van samenwerking met Gelderland aanwezig. In 2019 is de gemeente dan ook toegetreden tot een ‘hernieuwde’ samenwerking met de regio Arnhem Nijmegen op het gebied van ‘Duurzame mobiliteit en Bereikbaarheid’. Een bestuurlijke en ambtelijke samenwerking tussen 18 gemeenten in de regio Arnhem Nijmegen. Mobiliteit en verkeer stoppen eenvoudig weg niet bij gemeente- en provinciegrenzen en het is logisch en noodzakelijk dat deze thema’s in samenwerking worden opgepakt. Dit naar gelang de aard van het vraagstuk en de raakvlakken met andere gemeenten, dan wel regio’s. Het idee is om praktisch en zo concreet mogelijk samen te werken.

Het programma Duurzame Mobiliteit en Bereikbaarheid kent zes werksporen:  robuust wegennet;  betrouwbaar spoor;  (H)OV voor iedereen (Hoogwaardig Openbaar vervoer);  aantrekkelijk fietsnetwerk;  schoon onderweg;  verkeersveilige omgeving. Daarnaast wordt er gewerkt aan de verstedelijkingsstrategie Arnhem - Nijmegen - regio Foodvalley voor wonen, werken en bereikbaarheid voor 2025-2040. Beide regio’s hebben de ambitie om toe te groeien naar het beeld van de groene metropool. De strategie is een routekaart om te komen tot gezonde en groene groei van de regio. Hierbij wordt met het bouwen van extra huizen en werklocaties ook rekening gehouden met verduurzaming van de economie, bereikbaarheid, kwaliteit van de leefomgeving, energietransitie en klimaatadaptatie. Voor de gemeente is het van belang dat ook via deze weg naar alternatieven wordt gezocht voor de afwikkeling van het verkeer naar de A73. 5.3 De nieuwe Omgevingswet De Omgevingswet heeft gevolgen voor het huidige en toekomstige beleid van de gemeente. De gedachte achter de Omgevingswet is een verdergaande participatie over invulling van het gemeentelijk beleid. De gemeenteraad bepaalt het gewenste participatieniveau. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is voorzien op 1 januari 2022. In de aanloop daarvan wordt gekeken welke 21

beleidsonderdelen moeten worden opgenomen in de omgevingsvisie. Dat is het algemene beleidsdocument voor de fysieke leefomgeving. Dit Mobiliteitsplan wordt in de omgevingsvisie opgenomen. Daarbij komen ook de andere beleidsterreinen die invloed hebben op de fysieke leefomgeving aan bod en worden met elkaar verbonden. In de visie worden de gewenste ontwikkelingen op beleids- en gebiedsniveau in een totaalbeeld vervat. 5.4 Collegeprogramma 2018 - 2021 In 2018 is er een coalitie gevormd tussen de politieke partijen DGP, PvdA en Groen Links. Het college zet onder andere in op samenwerken, verbinden, netwerken en een duurzamere samenleving. Dit zowel fysiek als sociaal en op alle niveaus. Ook het betrekken van de bewoners (participatie) bij de totstandkoming van plannen en uitvoering is een belangrijke doelstelling. Het gaat te ver om het volledige programma, al dan niet als bijlage, op te nemen in dit Mobiliteitsplan. Hieronder zijn enkele doelstellingen en uitgangpunten uit het collegeprogramma beschreven die duidelijk richtinggevend zijn voor mobiliteit, het onderstaande overzicht is daarmee niet uitputtend.  Het bevorderen van mobiliteit en de bereikbaarheid, met aandacht voor de leefbaarheid en een veilige en goed ingerichte omgeving.

 Goede verbindingen tussen de kernen onderling en de omliggende gemeenten, niet alleen voor de auto en fiets, maar ook met het openbaar vervoer of alternatieve vervoerssystemen.  In samenwerking met provincie Limburg komen tot herinrichting van de Rijksweg (N271) in Plasmolen.  In samenwerking met provincie Limburg aanpassing maximale rijsnelheid op de Rijksweg (N271) tussen Mook en Molenhoek.  Samenwerken met de gemeenten op het terrein van mobiliteit, zoals het samenwerkingsverband Regionaal Mobiliteitsoverleg Noord-Limburg (RMO) en het platform Trendsportal.  Vanuit de visie van Trendsportal komen tot een lokaal mobiliteitsplan en uitvoeringsprogramma.  Voor maatregelen de verkeersveiligheid en mobiliteit in de gemeente verbeteren.  Aandacht schenken en samenwerken aan verbindingen met Gelderse en Brabantse (buur)gemeenten.  Vanuit het provinciale project Verbetering Maaslijn, samenwerking zoeken om de verkeerssituatie bij het spoorviaduct, Heumensebaan te Molenhoek te verbeteren, vooral voor fietsers en voetgangers.  Het verbeteren van de fietsverbindingen (netwerk), zowel voor utilitair als recreatief gebruik.  Integraliteit en verkeersveiligheid.  Terugdringen CO2 uitstoot.  Het onderhouden van wegen, paden en bruggen, kortom alle voorzieningen t.b.v. de mobiliteit.  Komen tot een optimale inrichting van de openbare ruimte.

Hierbij aandacht schenken aan aspecten zoals: verkeersveiligheid, verkeerscirculatie, logische en veilige (loop)routes, het belang van de voetganger en fietser voorop stellen, denken aan de aanleg van fietsstraten en rekening houden met de resultaten uit de gehouden klimaatstresstest (kilmaatadaptatie).  Verkeersveiligheid waarbij de voetganger en de fietser centraal staat.  Herbestemming Spoorzone. De bedrijfsbestemming van de spoorzone wordt omgezet naar natuurbestemming. Dit gebeurt wel in samenhang met het verkeersveilig maken van de bestaande verkeersroute tussen de A73 en Groesbeek, de Groesbeekseweg in Mook en de Ringbaan en Heumensebaan in Molenhoek. 22

6. Beleidsvoorstellen De Toekomstvisie Mook en Middelaar 2030 (vastgesteld in 2017) vormt het kompas voor de ontwikkeling van de gemeente Mook en Middelaar. Een richtinggevende toekomstvisie over maatschappelijke opgaven, identiteit, koers en functie in de regio. Nadenken hoe om te gaan met mobiliteit en verkeer sluit hier op aan. Dit om te komen tot uitgangspunten, kaders en beleid. Waaruit doelen en maatregelen kunnen worden bepaald en vastgesteld. Algemene beleidsdoelen: Beleidsdoelen Terugdringen van doorgaand verkeer in de dorpskernen Realiseren van gelijkwaardige aansluitingen binnen 30 km/h gebieden. Hiermee ontstaat eenduidigheid Fietsstraten aanleggen op fietsroutes Voortgaan met realiseren verkeersveilige kruispunten en veilig oversteken Doorgaan met verkeersveilige schoolomgevingen en met verkeerseducatie Aanleggen loop- en fietsroutes Inzet voor optimalisatie openbaar vervoer Investeren in duurzaam vervoer en mobiliteit Integraal werken bij beheer en onderhoud

Reden Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid

Termijn p.m. p.m.

Verkeersveiligheid, duurzaamheid Verkeersveiligheid

p.m. p.m. Continue proces

Duurzaamheid, vervoer, mobiliteit

p.m. 2019/2020/2021 p.m. continue proces

6.1 Wensbeeld wegencategorisering Verkeersveiligheid is en blijft een van de belangrijkste onderwerpen binnen verkeer en vervoer. Het uitgangspunt is dat alle wegen verkeersveilig zijn. Belangrijk is dat de weggebruiker aan de inrichting van de weg kan zien welk weggedrag gewenst is en verwacht kan worden. De gemeente Mook en Middelaar blijft dan ook aangehaakt bij het Duurzaam Veilig verkeerssysteem waarbij functie, vormgeving en gebruik op elkaar zijn afgestemd. Er moet een duidelijk onderscheid worden gemaakt in wegen primair bedoeld voor het afwikkelen van verkeer (verkeersfunctie) en wegen primair bedoeld voor het verblijven (verblijfsfunctie). Dit legt de basis voor de inrichting. Een aantal wegen binnen verblijfsgebieden hebben een belangrijke verkeersfunctie voor het lokale én doorgaand verkeer richting omliggende kernen en andere gemeenten. Deze wegen bevinden zich allemaal binnen de bebouwde kom en hebben een 30 km/h snelheidsregime. De keuze voor een verblijfsweg betekent niet dat zondermeer de inrichting en snelheid worden aangepast. Indien er geen aanleiding is om de inrichting aan te passen, dan kan deze in beginsel gehandhaafd blijven. Bij ongevallen, klachten of wensen uit de omgeving dient de wegencategorisering als toetsingskader en vertrekpunt voor het eventueel treffen van maatregelen.

Voor de route N271 - Groesbeek heeft de gemeente Mook en Middelaar in het verleden door enkele verkeerskundige adviesbureaus onderzoeken laten uitvoeren om de effecten van maatregelen op de Heumensebaan, Ringbaan en verbindingsvarianten N271 – Heumensebaan binnen en buiten de bebouwde kom te onderzoeken. Deze maatregelen worden in paragraaf 6.4 ‘A73 Groesbeek’ verder besproken. In principe kan de huidige verkeersstructuur gehandhaafd blijven, zij het echter dat er aandacht komt voor de situatie rondom de Ringbaan, Heumensebaan en de Groesbeekseweg. Op de volgende kaart 23

worden de aandachtspunten weergegeven. De aandachtspunten zijn de 30 km/h wegen met een discrepantie tussen categorisering en feitelijk gebruik.

Kaart wegencategorisering met aandachtspunten (rood gearceerd)

In onderstaande tabel wordt verduidelijkt welk snelheidsregime op welk type weg van kracht is. Type weg Stroomwegen (SW)

Binnen bebouwde kom

Gebiedsontsluitingswegen (GOW)

(normaliter) 50 km/u

Buiten bebouwde kom snelwegen (100 km/u overdag) en autowegen (100 km/u) 80 km/u

Erftoegangswegen (ETW)

30 km/u

60 km/u

Normaliter hebben gebiedsontsluitingswegen binnen de bebouwde kom een snelheidsregime van 50 km/h. Echter, binnen de gemeente Mook en Middelaar is er voor gekozen om op de gebiedsontsluitingswegen binnen de bebouwde kom op de route van en naar Groesbeek een 30 km/h snelheidsregime in te voeren. De achterliggende gedachte hier is dat deze gebiedsontsluitingswegen zich in woonwijken bevinden. Deze wegen, vooral de Ringbaan en de Heumensebaan, zijn echter niet als zodanig ingericht, waardoor de V85 fors hoger is dan 30 km/h. De V85 is een verkeerskundige snelheidsmeting die door 85% van de automobilisten niet wordt overschreden en door 15% wel. 6.2 Inrichting, verkeersveiligheid en verkeersmaatregelen Inrichting van de weg Voor elk type weg is een aantal basiskenmerken bepaald, waaraan het moet voldoen. Deze basiskenmerken zijn afgeleid van de basiseisen van Duurzaam Veilig, waarbij het vermijden van conflicten tussen voertuigen met grote verschillen in snelheid en massa en het beschermen van kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers en fietsers) centraal staat. Ook is rekening gehouden met een goede doorstroming op de stroomwegen en gebiedsontsluitingswegen. Bij de meeste basiskenmerken is een onderscheid gemaakt tussen ideale en minimale inrichtingseisen, te hanteren bij de herinrichting van wegen vanaf 2012.

24

Belangrijkste basiskenmerken gebiedsontsluitingswegen binnen de bebouwde kom (nieuwe aanleg/ reconstructie): BASISKENMERK Snelheidsregime Rijbaanscheiding Erfaansluitingen Verhardingsbreedte per rijstrook Fietsvoorziening Auto-parkeren Aantal kruisingen Kruisingsvorm met andere GOW

IDEAAL 50 km/u fysiek gescheiden geen 3,00 meter of meer fietspad niet naast de rijbaan geen kruispunten rotonde

Kruisingsvorm met ETW

rotonde

Trottoir

1,50 meter of meer

MINIMAAL 50 km/u ononderbroken asmarkering wel 2,75 - 3,00 meter fietsstrook 2,00 meter in vakken naast de rijbaan niet meer dan 2 per kilometer verkeersregelinstallatie zonder deelconflicten voorrangskruising met plateau, middenheuvel, linksaf verbod en uitgebogen fietspad/strook 1,00 - 1,50 meter

Belangrijkste basiskenmerken erftoegangswegen binnen de bebouwde kom (nieuwe aanleg/reconstructie): BASISKENMERK Snelheidsregime Rijbaanscheiding Erfaansluitingen Verhardingstype Verhardingsbreedte totaal Rechtstanden Fietsvoorzieningen Auto-parkeren Landbouwverkeer Kruisingsvorm met andere ETW Trottoir

IDEAAL 30 km/u geen wel klinkers 4,80 meter of minder 50 meter of minder in principe niet nodig op de rijbaan geen landbouwroute gelijkwaardig met attendering 1,50 meter of meer

MINIMAAL

klinkerprint op asfalt 4,80 - 5,80 meter maximaal 150 meter

gelijkwaardig zonder attendering 1,00 - 1,50 meter

Kruispunten en oversteekpunten moeten overzichtelijk en veilig zijn ingericht. Binnen de kom is dit soms lastig gezien de ligging van wegen en de aanwezige bebouwing. Daar waar een herinrichting of verkeersmaatregelen worden genomen worden deze ingericht middels de richtlijnen van het ASVV. Daarnaast wordt de directe omgeving erbij betrokken. Verkeersveiligheid Door het toepassen van de wegencategorisering van het verkeersveiligheidsplan 2007 binnen gemeente Mook en het inrichten van de erftoegangswegen en de gebiedsontsluitingswegen is meer eenduidigheid ontstaan in het wegennet. Met de verkeersveiligheidsanalyse van de cijfers van VIAstat is op het gebied van verkeersveiligheid de balans opgemaakt. In het kader van de ongevallencijfers is binnen de gemeente Mook en Middelaar de verkeersveiligheid aardig op orde. Objectief gezien gebeuren er in de gemeente weinig verkeersongevallen. Omdat binnen de erftoegangswegen en de gebiedsontsluitingswegen het aantal ongevallen is gedaald, gaat de gemeente door met het duurzaam veilig inrichten van het wegenbestand. Dit wordt opgepakt in het kader van werk met werk. Ad hoc werkzaamheden worden zoveel mogelijk gemeden. Wanneer een weg in een wijk of buurt op de nominatie staat om te worden aangepakt en/of heringericht, wordt in het kader van participatie de wijk- of dorpsraad ingeschakeld om mee te denken. 25

Hierbij creëert de gemeente een toetsingskader en levert de buurt zelf een prioriteitenlijst aan, met daarbij oplossingen voor verkeersmaatregelen. Verkeersveiligheid is echter niet alleen het aanbrengen van infrastructurele maatregelen. Educatie en voorlichting blijven zeer belangrijk. Om deze reden blijft de gemeente Mook en Middelaar zich inzetten voor permanente verkeerseducatie op scholen en zal verkeerseducatie voor andere doelgroepen als ouderen en mensen met belemmeringen stimuleren. Bekend is dat het altijd wat hectisch is bij het halen en brengen van kinderen bij de basisschool. Er doen zich regelmatig onveilige situaties voor, maar gelukkig gebeuren er bijna nooit ongelukken. Natuurlijk moeten we ervoor zorgen dat schoolomgevingen overzichtelijk en veilig zijn ingericht. Van belang is dan vooral de situatie bij de schoolingang:  gematigde snelheid van het autoverkeer in de directe schoolomgeving;  een stop- en parkeerverbod in een zone van 25 meter aan weerszijden van de schoolingang (uitgezonderd parkeerterreinen);  veilige oversteek voor voetgangers voor de schoolingang;  veilige en voldoende opstelruimte voor ouders en hun fietsen bij de schoolingang;  veilige kruispunten nabij de school. Daarnaast is het zaak te bevorderen dat ouders, kinderen en leerkrachten zich netjes gedragen in het verkeer rond de school.

Het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Limburg (ROVL) en Veilig Verkeer Nederland (VVN) hebben hiervoor diverse instrumenten, materialen, acties en campagnes ontwikkeld, die in Limburg worden ingezet. De gemeente stimuleert alle basisscholen om te voldoen aan het verkeersveiligheidslabel en om mee te doen aan landelijke en regionale gedragsacties en campagnes. Gedragscampagnes Zoals eerder is aangegeven, is het streven dat de wegen in de gemeente Mook en Middelaar veilig zijn ingericht. Maar omdat dit niet van vandaag op morgen gerealiseerd kan worden, kan de gemeente via het driehoeksoverleg van gemeente met politie en justitie - in geval van verkeersonveilige situaties een beroep doen op inzet van verkeershandhaving: snelheidscontrole door de politie. De gemeente voert dan altijd eerst een snelheidsmeting uit. Ook wordt bekeken of er infrastructurele verbeteringen mogelijk zijn die op korte termijn gerealiseerd kunnen worden. Daar waar (voorlopig) sprake blijft van verkeersonveilige situaties zal de gemeente afspraken maken met politie en justitie over het uitvoeren van politiecontroles. Verder zal de gemeente haar medewerking verlenen aan de uitvoering van landelijke gedragscampagnes die onder regie van het ROVL en VVN worden uitgevoerd om bepaalde doelgroepen te bereiken.

Het betreft onder andere de volgende acties:  BOB-campagnes (alcohol);  snelheidscampagnes;  campagne ‘De scholen zijn weer begonnen’;  fietsverlichtingscampagne ‘Ik wil je zien’;  continuering inzet van smiley;  aandacht voor onder andere de e-bike en scootmobiel.

26

Verkeersmaatregelen Drempels Drempels met een passeersnelheid van 30 en 50km/h en een hoogte van 8 tot 12 cm voldoen als snelheidsremmers. Deze snelheidsremmers worden uitgevoerd conform de algemeen geldende richtlijnen van het CROW/ASVV. Klachten over trillingen worden altijd in behandeling genomen. Als er wordt gesteld dat er schade is door trillingen, dan dient de steller het causaal verband aan te tonen tussen de vermeende schade en het verkeer dat over de drempel rijdt. Voetgangersoversteekplaatsen Een oversteekplaats wordt uitgevoerd in brede witte strepen (in de volksmond genoemd 'zebra' of 'zebrapad'). Bestuurders moeten voetgangers en bestuurders van een gehandicaptenvoertuig, die op een zebrapad oversteken of kennelijk op het punt staan om dit te gaan doen, voorrang verlenen. Dit is wettelijk geregeld. Het toepassen van een zebrapad is lang niet altijd nodig, waarmee de aanleg ervan goed moet worden overwogen (nut en noodzaak). Een zebra in 30 km/uur-zones is niet gebruikelijk. In deze gebieden moet in principe een voetganger overal veilig kunnen oversteken. Echter er kunnen redenen zijn om toch over te gaan tot het aanbrengen van een zebrapad, bijvoorbeeld bij drukke voetganger-routes of een school. Een zebrapad moet niet worden beschouwd als een maatregel die de verkeersveiligheid verbetert, maar als hulp voor de voetgangers bij het oversteken.

Interactie tussen de voetganger die oversteekt en passeerde (auto)bestuurders is en blijft essentieel. Naast voetgangersoversteekplaatsen worden ook kanalisatiestrepen gebruikt om aan te geven waar men geacht wordt om over te steken en ter attentie voor het (auto)verkeer (bestuurders). Dit heeft geen juridische status. Dat wil zeggen dat de gevolgen voor de voetganger zijn, als men hier oversteekt. Oversteekplaatsen voorzien van een verkeerslicht (VRI) wordt vaak aangedragen als de oplossing voor het veilig oversteken. Over het toepassen van een VRI ter plaatse van een oversteek lopen de meningen uiteen. Bij een verkeerslicht verschuift de focus van een voetganger op interactie met het aanwezige (auto)verkeer, naar de werking van de installatie (groen licht). Helaas is het niet altijd raadzaam en veilig om bij het groene licht over te steken. Dit door automobilisten die om welke reden dan ook het verkeerslicht negeren, met alle gevolgen van dien. Schijnveiligheid bij dergelijke verkeerlichten is dan ook een reëel probleem. Gelijk aan de overwegingen bij de aanleg van een zebra, vergt het al dan niet toepassen van een verkeerslicht een gedegen overweging. In de volgende tabel worden richtlijnen voor een voetgangersoversteekplaats gegeven: Wegfunctie Gebiedsontsluitingsweg

Met zebra: vrije doorgang voetganger  Gefaseerde oversteek  Snelheidsremmers  Verlichting in afwijkende kleur of sterkte  Lengte zebramarkering minimaal 4 meter  Bebording bij voorkeur op een portaal

27

Zonder zebra: geen vrije doorgang voetganger  Gefaseerde oversteek  Snelheidsremmers (optie)  Geen bebording  Geen kanalisatiestrepen

vervolg Wegfunctie Erftoegangsweg

Met zebra: vrije doorgang voetganger  Gefaseerde oversteek  Snelheidsremmers (optie)  Verlichting in afwijkende kleur of sterkte  Lengte zebramarkering minimaal 4 meter  Bebording

Zonder zebra: geen vrije doorgang voetganger  Geen aanpassingen

Verkeersborden en spiegels Landelijk onderzoek wijst uit dat een automobilist slechts 10% tot 20% van de verkeersborden die hij of zij passeert spontaan opmerkt. Dit geeft de indruk dat verkeersborden weinig bij kunnen dragen aan de veiligheid van de weg. Deels is dit waar; bestuurders gaan vaak af op natuurlijke aanwijzingen op de weg. Toch zijn aanwijzingen noodzakelijk voor de verkeersveiligheid, zeker als het gaat om belangrijke verkeersregels (zoals snelheid, geslotenverklaring, rijrichting, plaats op de weg en voorrang). Als in bepaalde wegsituaties (te) veel borden staan, vallen de borden die echt gezien moeten worden minder op. Daarnaast is het zaak om het aantal aanwezige borden binnen de gemeente Mook en Middelaar in kaart te brengen zodat kan worden bezien of er borden aan vervanging toe zijn of zelfs kunnen worden verwijderd. “Spiegels leiden tot schijnveiligheid. Snelheden en rijafstanden worden verkeerd geschat vanwege de vorm van de spiegel en fietsers worden veelal over het hoofd gezien, vooral de jonge fietsers. De weggebruiker vertrouwt ten onrechte op de spiegel en kijkt onvoldoende naar het verkeer op de weg. Daarnaast hebben spiegels als nadeel dat zij vies en verouderd kunnen zijn en dat de stand kan veranderen waardoor het zicht niet goed meer is.” Verkeersspiegels leveren geen bijdrage aan de verkeersveiligheid.