Beschouwingen kaderbrief 2024 GroenLinks

Algemene beschouwingen

Beste voorzitter, leden van de raad, collegeleden en belangstellenden op de publieke tribune,

Vandaag bespreken we de kadernota en wij zijn blij dat er dit jaar voor het eerst ook beleidsmatige vooruitzichten en kaders worden geschetst. Daardoor kunnen wij als raad nu een inhoudelijke reactie geven en in onze eigen voorstellen beter aansluiten bij de plannen van het college. Wij kijken met interesse uit naar het preventieplan en de inzet van de wijk GGD. Dat het college nog meer samen wil werken met Buurtgezinnen juichen wij toe. En we zijn blij dat we nu bijna de vluchtelingen uit Oekraine kunnen verwelkomen. De voortvarende en vasthoudende wijze waarop het college hieraan heeft gewerkt laat zien dat Mook en Middelaar een groot hart heeft. Maar voordat ik hier verder op in ga, wil ik jullie eerst meenemen naar mijn laatste vakantie, naar Mull om precies te zijn. Mull is een eiland aan de Schotse westkust en de enige manier om het te bereiken is door de veerboot te nemen vanaf het vaste land. Maar die veerboot vaart steeds minder vaak. Vorig jaar hebben ze midden in het hoogseizoen de grote boot vervangen door een kleinere en als het zo uitkomt, vervangen ze rustig de sterke motor voor een zwakkere waardoor de vaartijd een stuk langer wordt. Eilandbewoners die nu een afspraak hebben in het ziekenhuis mogen hopen dat ze nog een plekje op de boot kunnen reserveren. Dan een ander eiland, hier duizenden kilometers vandaan.

Tuvalu is een eilandstaat in de Stille Oceaan en de afgelopen jaren zijn ze twee van hun negen eilanden verloren. Die zijn gezonken omdat door de verandering van het klimaat de zeespiegel in dat deel van de wereld al flink is gestegen. Mook en Middelaar is geen eiland, maar we moeten wel ons best doen om te voorkomen dat we geen spreekwoordelijk eiland worden. Dat onze omgeving geen bedreiging wordt zoals voor Tuvalu en dat we de verbinding met de ons omringende wereld niet verliezen, waar Mull steeds meer onder lijdt. Want wat Tuvalu overkomt kan ons ook overkomen als we niet volop inzetten op duurzaamheid en bescherming van de natuur. We liggen ingeklemd tussen bossen, heide en Maas, de parels van onze gemeente. Maar als we niet voor het meest ambitieuze duurzaamheidsbeleid gaan worden parels bedreigingen, met regelmatige bosbranden aan onze linkerhand en overstromingen op rechts. Net als Tuvalu worden wij wel degelijk bedreigd door klimaatverandering. Toch houden wij het vertrouwen dat we de ergste voorspellingen nog voor kunnen zijn. Nog eventjes. Met de duurzaamheidsvisie waar door het college, ambtenaren, maar ook

inwoners hard aan wordt gewerkt zetten we stappen in de goede richting. Uit de participatieavonden zijn ambitieuze doelen en concrete plannen voor de verbetering van biodiversiteit, klimaatadaptatie, circulariteit, warme en elektriciteit gekomen. We weten echter ook dat papier geduldig is en dat een goed plan niet betekent dat er ook daadwerkelijk iets verandert. Daarom horen we graag van de portefeuillehouder hoe hij denkt straks uitvoering te gaan geven aan de duurzaamheidsvisie. En kan de portefeuillehouder toezeggen dat er voldoende middelen gereserveerd worden in de begroting om van doelen concrete plannen te kunnen maken die uitgevoerd kunnen worden? Deze duurzaamheidsvisie en de concrete opgaven die daaruit voort zullen komen, zijn de bescherming die we nodig hebben tegen bosbranden aan onze linkerhand en overstromingen op rechts. Het afgelopen jaar is de armoede onder onze inwoners toegenomen. Door de enorme inflatie en de energiecrisis is een te grote groep mensen in nood geraakt. Je zou kunnen zeggen: zij waren het contact met het vaste land verloren. Gelukkig hebben we hen kunnen helpen. Maar al dalen de energieprijzen nu weer iets, deze mensen zijn zeker nog niet uit de zorgen. En nu de tijdelijke koopkrachtregelingen van het Rijk aflopen, komen mensen met een kleine beurs volgens onderzoek 100 tot 500 euro per maand te kort.

Vooral gezinnen met kinderen zitten dan in de knel. Deze problemen voorkomen is in de eerste plaats een taak van het Rijk, maar nu het kabinet gevallen is moeten wij als gemeente zorgen dat we paraat staan voor onze eigen inwoners zodat ze niet overspoeld worden door grote golven stress en schulden. Wij zouden graag zien dat onze duurzaamheidsplannen samen gaan met onze sociale beleid. Deelt de wethouder onze zorg over de groeiende groep mensen die waarschijnlijk in de financiele problemen gaat komen en zo ja, kan hij ons meer vertellen over de maatregelen die hij denkt te gaan nemen om dit te voorkomen? Bij de jaarrekening en bij de zomerrapportage hebben we al een financiele duiding gegeven. Die gaan we hier niet herhalen. Voor 2024 hebben we er echter één belangrijke les uit getrokken: we moeten investeren in onze ambtenaren. Zowel bij de jaarrekening als in de Zomerrapportage werd duidelijk dat de onderuitputting voor een belangrijk deel veroorzaakt wordt door capaciteitsproblemen. Laten we niet vergeten dat college en raad de ambities en plannen formuleren, maar dat het ambtelijk apparaat deze uit moeten voeren. Zonder hen kunnen wij niet de kwaliteit leveren voor onze inwoners die we willen leveren.

Wij pleiten er dan ook voor dat het college met de gemeentesecretaris gaat werken aan bovengemiddeld goede arbeidsvoorwaarden zodat ambtenaren graag naar Mook en Middelaar komen en er ook willen blijven. Kan de portefeuillehouder ons meenemen in de plannen om het capaciteitsprobleem op te lossen? Wij weten dat de raad niet gaat over het ambtelijk apparaat, toch denken we hier nu wel toe op te mogen roepen omdat onze beleidsvoornemens niets meer zijn dan dromen zonder de inzet van voldoende goede ambtenaren.

Nog niet zo lang geleden hebben we het bestemmingsplan voor Molenhoek Zuid vastgesteld en kan de bouw van 250 woningen beginnen. Toch kunnen we niet achterover leunen. In Mook en Middelaar hebben we namelijk een te klein aanbod aan sociale huurwoningen. Gelukkig heeft het college de nieuwe Woondeal medeondertekend en heeft ze zich daarmee gecommitteerd aan een het percentage van 30% sociale huurwoningen. Helaas lezen we in hier in de kaderbrief niets over terug. We horen dan ook graag welke stappen het college in 2024 denkt te gaan zetten om toe te werken naar een groter aanbod van sociale huurwoningen. Onze gemeente is een prettige gemeente om in te wonen en mensen voelen zich hier meestal veilig. Desondanks mogen we niet verslappen. De politie is door landelijk beleid stelselmatig onderbemand. Gelukkig hebben we weer een wijkagent maar ook hij kan maar op één plek tegelijk zijn. En de boa is zowel kwantitatief als kwalitatief maar beperkt inzetbaar. Dat is niet onze eigen analyse. Wij hebben goed geluisterd naar de politie tijdens de raadsinformatieavond over veiligheid, we hebben het afgelopen jaar de burgemeester meerdere keren horen vertellen over het probleem van ondermijning en de beantwoording op onze artikel 44 vragen was helder.

Het aanstellen van de tweede boa zou het werk van de huidige boa versterken, zij zijn samen beter inzetbaarbaar, ook in situaties waarin de boa voor zijn eigen veiligheid nu niet op kan treden. En de politie krijgt de extra ogen en oren in de gemeenschap die ze nodig hebben om adequaat in te kunnen grijpen. Straks horen wij graag de reactie van het college op onze motie. Voorzitter, ik ga afronden. Met deze kaderbrief in handen kijken wij met vertrouwen uit naar de begroting van 2024. Al is het nog voorzichtig, de groene en sociale ambities waar wij naar op zoek zijn staan er in. GroenLinks zal het college er scherp op houden dat de plannen ambitieus blijven en we geen spreekwoordelijk eiland worden.